Sophar auoucheth that some wicked men florish for a time, but are afterwards iustly plaged. 29. therupon condemneth Iob as an hypocrite.
1Then Sophar the Naamathite answered, and said:Sophar di Naamath rispose, e disse:BVT Sophar the Naamathite answering, sayd:Respondens autem Sophar Naamathites, dixit: 2Therefore various thoughts succeed one another in me, and my mind is hurried away to different things.Per questo varj pensieri mi nascono l'un dopo l'altro, e la mia mente è portata or in questa, or in quella parte.Therfore my diuerse cogitations succede one an other, and my minde is rapt into sundrie things.Idcirco cogitationes meæ variæ succedunt sibi, / et mens in diversa rapitur. 3The doctrine with which thou reprovest me, I will hear, and the spirit of my understanding shall answer for me.Ascolterò gli insegnamenti, co' quali tu mi correggi, e lo spirito di intelligenza, che ho, risponderà per me.The doctrine, wherwith thou reprouest me, I wil heare, and the spirit of my vnderstanding shal answer me.Doctrinam qua me arguis audiam, / et spiritus intelligentiæ meæ respondebit mihi. 4This I know from the beginning, since man was placed upon the earth,Questo io so, che fin da principio dacché l'uomo fu posto sopra la terra,This I know from the beginning, since man was placed vpon the earth,Hoc scio a principio, / ex quo positus est homo super terram, 5That the praise of the wicked is short, and the joy of the hypocrite but for a moment.Breve fu la gloria degli empj, e il gaudio dell'ipocrita fu come di un istante.That the praise of the impions is short, and the ioy of the hypocrite as it were for a moment:quod laus impiorum brevis sit, / et gaudium hypocritæ ad instar puncti. 6If his pride mount up even to heaven, and his head touch the clouds:Se fino al ciclo si alzerà la sua superbia, e la testa di lui toccherà le nubi,If his pride rise vp euen to the heauen, and his head touch the cloudes:Si ascenderit usque ad cælum superbia ejus, / et caput ejus nubes tetigerit, 7In the end he shall be destroyed like a dunghill, and they that had seen him, shall say: Where is he?Sarà egli alla fine gettato via come sterco, e quelli che l'aveano veduto diranno: Colui dov'è?As a dunghil in the end he shal be destroyed, and they that had sene him, shal say: Where is he?quasi sterquilinium in fine perdetur, / et qui eum viderant, dicent: Ubi est ? 8As a dream that fleeth away he shall not be found, he shall pass as a vision of the night:Qual sogno che se ne vola noi troveranno; sparirà come notturno fantasma.As a dreame thar fleeth away he shal not qe found, he shal passe as a vision by night:Velut somnium avolans non invenietur: / transiet sicut visio nocturna.
9The eyes that had seen him, shall see him no more, neither shall his place any more behold him.Gli occhi che l'aveano veduto più noi vedranno, né più lo vedrà in luogo che fu sua stanza.The eie that had sene him, shal not see him, neither shal his place behold him anie more.Oculus qui eum viderat non videbit, / neque ultra intuebitur eum locus suus. 10His children shall be oppressed with want, and his hands shall render to him his sorrow.I suoi figliuoli saran consunti dalla miseria, e le sue mani renderanno a lui il dolor meritato.His children shal come to naught with pouertie, and his handes shal render him his sorow.Filii ejus atterentur egestate, / et manus illius reddent ei dolorem suum. 11His bones shall be filled with the vices of his youth, and they shall sleep with him in the dust.Le ossa di lui saranno imbevute de' vizj di sua giovinezza, i quali giaceran con lui nella polvere.His bones shal be filled with the vices of his youth, and they shal sleepe with him in the dust.Ossa ejus implebuntur vitiis adolescentiæ ejus, / et cum eo in pulvere dormient. 12For when evil shall be sweet in his mouth, he will hide it under his tongue.Perocché quando il male al palato di lui sarà riuscito dolce, egli la nasconderà sotto della sua lingua,For when euil shal be sweete in his mouth, he wil hide it vnder his tongue.Cum enim dulce fuerit in ore ejus malum, / abscondet illud sub lingua sua. 13He will spare it, and not leave it, and will hide it in his throat.E lo terrà caro, e noi lascerà, e lo riterrà nelle sue fauci.He wil spare it, and not leaue it, and wil hide it in his throte.Parcet illi, et non derelinquet illud, / et celabit in gutture suo. 14His bread in his belly shall be turned into the gall of asps within him,Questo suo pane interiormente nel sen di lui si cangerà in fiele di aspidi.His bread in his belly shal be turned into the gaule of aspes within him.Panis ejus in utero illius / vertetur in fel aspidum intrinsecus. 15The riches which he hath swallowed, he shall vomit up, and God shall draw them out of his belly.Ei vomiterà le ricchezze che divorò, e Dio le estrarrà dal suo ventre.The riches, which he hath deuoured, he shal vomite out, and God shal draw them forth out of his belly.Divitias quas devoravit evomet, / et de ventre illius extrahet eas Deus. 16He shall suck the head of asps, and the viper’s tongue shall kill him.Ei succhierà il capo degli aspidi, e la lingua della vipera l'ucciderà.He shal sucke the head of aspes, and the vipers tongue shal kil him. (Caput aspidum suget, / et occidet eum lingua viperæ.
17Let him not see the streams of the river, the brooks of honey and of butter.Non vegga egli mai le correnti di un fiume, nè i torrenti di miele, e di latte.Let him not see the streames of the riuer, the to•••n•es of home, & of butter.)(Non videat rivulos fluminis, / torrentes mellis et butyri.) 18He shall be punished for all that he did, and yet shall not be consumed: according to the multitude of his devices so also shall he suffer.Pagherà il fio di tutto quello, che ha fatto, né però sarà egli consunto: proporzionate alla moltitudine de' suoi delitti saran le sue pene.He shal be punished for al thinges that he did, & yet not be cōsumed: according to the multitude of his inuentions so also shal he suffer.Luet quæ fecit omnia, nec tamen consumetur: / juxta multitudinem adinventionum suarum, sic et sustinebit. 19Because he broke in and stripped the poor: he hath violently taken away a house which he did not build.Perocché egli oppresse, e spogliò i poveri, saccheggiò la casa ch'ei non aveva edificata.Because breaking in he hath made the poore naked: he hath violently taken house, & built it not.Quoniam confringens nudavit pauperes: / domum rapuit, et non ædificavit eam. 20And yet his belly was not filled: and when he hath the things he coveted, he shall not be able to possess them.E il ventre di lui fu insaziabile, e quando avrà tutta quello, ch'ei bramava non potrà ritenerne il possesso.Neither is his bellie filled: and when he shal haue the thinges he coueted, he can not possesse them.Nec est satiatus venter ejus: / et cum habuerit quæ concupierat, possidere non poterit. 21There was nothing left of his meat, and therefore nothing shall continue of his goods:Nulla è rimaso a lui da mangiare, e nulla resterà de' suoi beni.There remayned not of his meate, & therfore nothing shal continewe of his goodes:Non remansit de cibo ejus, / et propterea nihil permanebit de bonis ejus. 22When he shall be filled, he shall be straitened, he shall burn, and every sorrow shall fall upon him.Quand'egli sarà, satollo si troverà in istrettezze; proverà grandi ardori, e ogni sorta di dolore sopra di lui piomberà.When he shal be filled, he shal be straytened, he shal burne, and al sorow shal fal vpon him.Cum satiatus fuerit, arctabitur: / æstuabit, et omnis dolor irruet super eum. 23May his belly be filled, that God may send forth the wrath of his indignation upon him, and rain down his war upon him.Finisca di empiersi il ventre di lui, affinchè Dio scagli contro di lui l'ira sua furibonda, e piova sopra di lui le sue vendette.Would God his belly were filled, that he may send forth the wrath of his furie vpon him, and rayne his battel vpon him,Utinam impleatur venter ejus, / ut emittat in eum iram furoris sui, / et pluat super illum bellum suum.
24He shall flee from weapons of iron, and shall fall upon a bow of brass.Fuggirà la spada di ferro, e intopperà nell'arco di bronzo.He shal flee wepons of yron, and shal fal vpon a bowe of brasse.Fugiet arma ferrea, / et irruet in arcum æreum. 25The sword is drawn out, and cometh forth from its scabbard, and glittereth in his bitterness: the terrible ones shall go and come upon him.La spada sguainata, e cavata dal fodero è vibrata a recar amarezza; le aure anderanno, e verranno sopra di lui.The sword plucked out, and coming forth of his scabbard, and glistering in his bitternesse: the horrible shal goe and come vpon him.Eductus, et egrediens de vagina sua, / et fulgurans in amaritudine sua: / vadent et venient super eum horribiles. 26All darkness is hid in his secret places: a fire that is not kindled shall devour him, he shall be afflicted when left in his tabernacle.Tutto è tenebroso colà dov' ei si nasconde, lo divorerà un fuoco che non alluma: s'ei resterà ancora nella sua tenda, sarà in miseria.Al darkenesse is hid in his secretes: fyre that is not kindled shal deuoure him, he shal be afflicted leaft in his tabernacle.Omnes tenebræ absconditæ sunt in occultis ejus; / devorabit eum ignis qui non succenditur: / affligetur relictus in tabernaculo suo. 27The heavens shall reveal his iniquity, and the earth shall rise up against him.I cieli riveleranno la sua iniquità, e la terra porterà testimonianza contro di lui.The heauens shal reuele his iniquitie, and the earth shal rise against him.Revelabunt cæli iniquitatem ejus, / et terra consurget adversus eum. 28The offspring of his house shall be exposed, he shall be pulled down in the day of God’s wrath.Saranno spersi i rampolli di sua famiglia, saranno gettati a terra nel giorno dell'ira di Dio.The blossome of his house shal be opened, •e shal be plucked downe in the day of Gods furie.Apertum erit germen domus illius: / detrahetur in die furoris Dei. 29This is the portion of a wicked man from God, and the inheritance of his doings from the Lord.Tale è la sorte serbata all'empio da Dio, e tale è la mercede che renderà il Signore all'opere di lui.This the portion of an impions man from God, & the inheritance of his wordes from our Lord.Hæc est pars hominis impii a Deo, / et hæreditas verborum ejus a Domino.
20:2
Menochius
Therefore. From this concession which thou hast just made. (Menochius)
Haydock
Various. Hebrew, "Hence do my thoughts cause me to answer, and for this I hasten." Septuagint, "I did not thus suspect that thou wouldst contradict these things," etc. (Haydock)
Calmet
Sophar only speaks this second time; and he produces little new, but begins with an air of more moderation, as if the arguments of Job had made some impression upon him. (Calmet)
Worthington
He attempts to prove that the wicked have no comfort long; which is true in one sense, as all time is short, though they may prosper all their lives, as Job corrects his observation, Job 21:13. (Worthington)
20:4
I know. Hebrew and Septuagint, "dost thou not know?"
20:6
Haydock
Pride. Septuagint, "presents." (Haydock)
Calmet
Riches may be meant by pride. (Calmet)
20:7
Hill. Hebrew, "his own dung." (Haydock) (Proverbs 10:7.)
20:8
Haydock
Fleeth. The poets assign wings to sleep and to dreams. (Homer, etc.) Isaias (xxix. 7.) describes a man who dreams that he is eating, and finds himself hungry when he awakes. Such is the live of the avaricious, (Calmet) and of all wicked people. (Haydock)
20:9
Calmet
Behold him, as if it were susceptible of resentment, and entered into the views of God, chap 7:10., and Psalm 26:35. (Calmet)
20:10
Haydock
Be. Hebrew, "seek to please the poor, and his hands shall restore their goods," which the wicked had gotten by oppression. (Haydock)
20:11
Haydock
Vices of, is not in Hebrew, but must be understood. (Haydock)
Haydock
Youth. Some translate, "hidden." Sophar perhaps accuses Job of some secret abominations, for which he was afflicted with the venereal disease. At least, nothing is more common than to see people brought to old age and infirmities unnumbered, (Calmet) before their time, in consequence of riotous living in their youth. (Haydock)
Calmet
Youth may also denote the sin in which we are born, which is the source of all our maladies, and is always dragging us towards the grave. (Calmet)
20:12
Calmet
Evil of any king, and particularly (Haydock) injustice, which at first seems sweet, but will prove in the end a mortal poison. (Calmet)
Haydock
The unjust will be forced to restore his ill-gotten goods, or suffer eternally for the neglect, ver. 14, 18. (Haydock)
Menochius
Habitual sins are also overcome with most difficulty, ver. 11. (Menochius)
20:16
Calmet
Head. Hebrew, "venom." Septuagint, "the wrath of dragons." (Calmet)
Pineda
Vipers. The same Hebrew term is elsewhere rendered basilisk, or asp. The precise import of such things is not easily ascertained. (Pineda)
Calmet
Tongue. The ancients thought that serpents communicated the venom by the tongue, or sting. Moderns think they do it rather by the teeth. (Calmet)
20:17
Met. i
Butter. The impious may have a short-lived pleasure, but it will not give perfect satisfaction. The poets use similar expressions. (Calmet) Mella fluant illi, ferat et rubus asper amomum. (Virgil) Flumina jam lactis, jam flumina nectaris ibant. (Met. i.)
20:18
Calmet
Suffer eternal torments. (Calmet)
Hebrew, "according to his substance, shall the restitution be, and he shall not rejoice." (Protestants)
20:20
Calmet
Them. Death will overtake him, like the rich man, Luke 12:20. (Calmet)
20:21
Haydock
Continue. Hebrew, "no one shall look for his goods." The sinner eat up all in his life-time, or saw his possessions slip from him. (Haydock)
Calmet
At least, he shall not take them with him to the grave. (Calmet)
20:23
Calmet
May. Hebrew, "And when he shall be about to fill his belly," like king Baltassar, death shall hurry him away. (Calmet)
Calmet
Rain. Septuagint, "hurl sorrows upon him," (Haydock) by an untimely death, followed with eternal hunger and thirst. Thus was treat the rich glutton, Luke 16:22. (Calmet)
20:24
Calmet
Brass; of which metal the strongest bows were made. Protestants have, "steel:" (Haydock) but brass was used by the ancients for the same purpose. (Calmet)
Menochius
This proverb shews that those who endeavour to escape from men, fall into the hands of God. (Delrio. Adag. 9, t. ii.) Incidit in Scyllam cupiens vitare Charybdim. (Virgil) (Menochius)
20:25
Calmet
The sword is, occurs not in the Vulgate, (Haydock) though it be in the Complutensian and Sixtine editions. (Calmet)
Haydock
Hebrew, "It is drawn, and cometh out of the body; the glittering sword cometh out of his gall; terrors are upon him." Protestants, "May likewise the dart come out through his body," etc. (Haydock)
20:26
Calmet
Darkness, or misery. (Calmet)
Haydock
Septuagint, "Terrors upon him, (26) and all darkness may await him." (Haydock)
Calmet
He shall find no means of escaping. (Calmet)
Calmet
Kindled. Hebrew, "blown." St. Gregory observes that hell-fire is corporeal, but very different from our material fire. Chaldean, etc., explain this passage in the same sense. It may also intimate interior anguish, (Calmet) lightning, (Vatable) pestilence, (Grotius) and every species of calamity. (Calmet)
Menochius
Tabernacle, in hell. (Menochius)
Menochius
We may also translate, "he who is left," (Haydock) the offspring shall be also miserable. (Menochius)
20:27
Calmet
Heavens, as his sins have cried for vengeance, Genesis 18:20. (Calmet)
Menochius
All creatures shall fight against the wicked. (Menochius)
20:28
Exposed. Hebrew, "the bud, (Calmet) or increase of his house, shall depart," (Haydock) and be led away into captivity, (Calmet) and ruined. Septuagint, "Let final destruction draw away his house, and the day of wrath overtake him."
20:29
Haydock
Doings. Literally, "words." Hebrew, "of his decree." (Haydock)
Calmet
This is what he may expect for him impiety both in words and actions. (Calmet)
20:18
According to the multitude of his devices.... That is, his stratagems to gratify his passions and to oppress and destroy the poor.
20:2
The sixth conflict,
20:5
Al mans life is short and as a moment in comparison of eternitie; but it is not alwayes true that thewiked are shortly punished in respect of this life, as this disputer applieth it to proue Iob to impious. Therfore Iob answereth in the next chapter. •. 13. That ordinarily the wicked, lead their dayes (to witt their whole life) in vvealth and (then) in a moment goe downe to hel. So the rest of these mens assertions are for most part true in some sense but il applied.
20:8
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 7.19
19. Such, my brethren, is our existence, who live this transient life, such our pastime upon earth: we come into existence out of non-existence, and after existing are dissolved. We are unsubstantial dreams, impalpable visions,
20:15
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 34
Such also was the blessed Job. “For my door,” saith, “was open to every one who came: (
20:20
san Gregorio Taumaturgo † 270 d.C. A Metaphrase of the Book of Ecclesiastes 5
… And what could there be then more absurd, than with much anxiety and trouble to amass wealth, and keep it with jealous care, if all the while one is but maintaining the occasion of countless evils to himself? And this wealth, besides, must needs perish some time or other, and be lost, whether he who has acquired it has children or not;
20:2
Sophar audita sententia Job de spe futurae vitae, acquievisse videtur: unde et post hanc secundam ejus responsionem tertio nihil contradixit; sed tamen adhuc erat aliquid in corde ejus, quod a priori sententia eum non permittebat omnino recedere: putabat enim, quod etsi in futura vita fierent retributiones et punitiones pro meritis, ut Job dixerat, nihilominus tamen adhuc ei videbatur, quod prosperitates et adversitates hujus vitae hominibus dispensarentur a Deo pro merito virtutum vel peccatorum: et ideo quasi in parte convictus, et in parte adhuc primam sententiam tenens, dicit: Idcirco, scilicet propter verba quae dicis de spe futurae vitae: Cogitationes meae variae succedunt sibi.
20:3
Et ut non intelligentur hujusmodi variae cogitationes ad eandem sententiam pertinere, sicut cum aliquis eandem conclusionem per varias rationes excogitat, subdit: Et mens in diversa rapitur, scilicet violentia rationum, quae induci possunt pro utraque sententia, nunc ad unum, nunc ad aliud ducor, quasi non sufficiens ad contrarias rationes solvendas; videbatur enim ei, quod sententiam Job de spe futurae vitae repudiare non deberet: et ideo subdit, Doctrinam, qua me arguis, audiam, credendo scilicet quod dixisti de resurrectione futura, sed tamen adhuc totaliter primam sententiam non dimittuo: et hoc est quod subdit, Et spiritus intelligentiae meae respondebit mihi: quasi dicat, Adhuc intellectus meus habet, quid pro sententia sua respondeat.
20:5
Hoc autem videbatur ei certissimum et experimento probatum, quod mali etsi aliqua prosperitate gaudeant, tamen illa sit brevis, et cito in hac vita etiam finiatur vel per festinam mortem, vel per aliquam subsequentem adversitatem: et hoc est quod subdit, Hoc scio a principio, ex quo est positus homo super terram; quasi dicat, a principio humani generis: Quod laus impiorum brevis sit: laudantur enim quandoque ad modicum, propter aliqua bonitatis signa, quae in eis apparent; sed illa statim obnubilantur ex iniquis operibus quae in eis apparent; ideo gaudium quod habent de favore quem capiunt ex sua simulatione, in brevi pertransit: et hoc est quod subdit, Et gaudium hypocritae ad instar puncti, quasi in momento pertransiet: quia ex fructibus suis cognoscitur, ut dicitur Matth. 7.
20:7
Contingit tamen quandoque, quod ex illo favore, quem brevi tempore ex sua simulatione captavit, ad aliquem alium statum sublimatus est: unde consequenter ostendit, quod nec ei stabile erit, dicens, Si ascenderit usque in caelum superbis ejus, idest propter altum statum, quem adeptus est, in tantam ascendat superbiam, quod non repetet se caducum, quasi terrenum, sed immobillem quasi caelestem: Et ejus caput nubes tetigerit, ut scilicet ultra communem statum hominum promoveatur: Quasi sterquilinium in fine perdetur, vel propter festinam mortem, ex qua reddectur humanum cadaver vile, et abominabile quasi stercus, secundum illud Hier. 9: «Cadet morticinum homo minis quasi stercus super faciem regionis:» vel per hoc, quod ejus malitia detegetur, et ab omnibus repuabatur vilis, secundum illud Eccl. 9: «Omnis mulier quae est fornicaria, quasi stercus in via conculcabitur.» Ejus autem superbias dejecta, stupor in cordibus hominum orietur de tam subita dejectione; et reverentia, quae habebatur ad ipsum, cessabit; unde subdit: Et qui eum viderant, dicent, Ubi est? vel admirantes, vel contemnentes.
20:8
Et ut ostendat ejus dejectionem irreparabilem esse, subdit: Et velut somnium avolans non invenietur: sicut enim avis faciliter avolando aufertur ab oculis hominum, ita etiam somnia de facili auferuntur a cognitione humana. Et quia eorum nullum manet vestigium vel debile, neque ad aliquod testimonium per quod, si perdetur, possit requiri: ideo irreparabiliter transit ejus cognitio: et similiter dat intelligere, quod casus impiorum sit irrecuperabilis: et hujusmodi irrecuperabilitas causam ostendit multiplicitatem. Primo quidem ex parte ipsius peccatoris, qui perit; unde dicit, Transibit sicut visio nocturna; quae quidem est visio phantasmatis non permanentis; et ideo postquam desierit, ad eam reditus haberi non potest. Visio autem diurna est alienus rei permanentis; quam si aliquis videre desierit, ad eam videndam rursus recurrere potest; et similiter quamdiu peccator manet, si adversitas ei adveniat, potest reparatio sperari: sed quando ipse ex hac vita transierit, nulla ulterioris reparatio speratur.
20:9
Secundo autem ex parte aliorum hominum ostendit casum esse irreparabilem, cum subdit: Oculus, qui eum viderat, non videbit: ea enim, quae ab oculis recedunt, de facili etiam a memoria transeunt: unde mortui qui subtrahuntur humanis aspectibus, de facili oblivioni traduntur: ut sic nec in memoriis hominum gloriam habeant, nec amici ejus amplius auxilium praestare curant.
20:10
Tertio ostendit causam irrecuperabilitatis ejus, quia non potest redire ad priorem statum; unde subdit, Nec ultra intuebitur eum locus ejus: non enim potest homo redire post mortem ad eumdem modum vivendi, et non so--- lum ipse deijcietur in propria persona transiens, et oculis hominum subtractus; proprio loco nunquam restituendus: sed etiam filii pro peccato ejus punientur: unde sequitur: Filii ejus atterentur egestate, justo scilicet Dei judicio: ut quia pro divitiis filiorum peccavit, in hoc etiam spe sua frustretur, filiis ejus paupercibus effectis. Deinde, quasi acquiescens jam sententiae Job, subjungit etiam de poenis futurae vitae dicens, Et manus illius reddant ei dolorem suum, idestpro operibus peccatorum quae fecit, dolorem patietur in poenis.
20:11
Et quod ista retributio doloris sit intelligenda post mortem, apparet per hoc quod subdit, Ossa ejus implebuntur vitii adolescentiae ejus, et cum eo in pulvere dormient; quasi dicat: Etiam post mortem quando carnes ejus in pulverem resolvuntur, solis ossibus in sepulcro remanentibus, poenam patietur pro peccatis, non solum quae in senectute, sed etiam quae in adole- lescentia commisit, quae est magis praeceps ad peccandum. Et causam etiam quare post mortem puniatur pro peccatis, ostendit.
20:13
Cum enim dulce fuerit in ore ejus malum, abscondet illud sub lingua sua: et loquitur ad similitudinem hominis dulcem cibum comedentis, qui non cito illud absorbet, sed diu tenet in ore, ut diutius delectetur; unde hanc similitudinem exponens, subdit, Parcet illi, scilicet malo vel peccato, quod est ei dulce, nolens illud destruere: quod quidem destrueretur desrendo; unde sequitur, Et non derelinquet illud. Quare autem non relinquitur, ostendit subdens, Et celabit in gutture suo, idest nulli manifestabit: et propter hoc nullus ei peccatum occultum dissuadebit, nec aliquod remedium adhibebit: quod adhibetur peccata sua confitentibus. Haec est ergo causa, quare peccata alicujus puniuntur post mortem, quia ea in vita relinquerе noluit.
20:14
Quia dixerat, quod ossa impii replenda sunt vitii adolescentiae ejus, ut scilicet pro eis puniatur post mortem; nunc de poenis ejus prosequitur latius: et primo ostendit quod bona quae in hoc mundo habuit, ei vertuntur in mala: et utitur similitudine comeditis, cui cibus quandoque in malum convertitur; et hoc duobus modis. Uno modo, quando cibus indigestus interius manet, et convertitur in humores venenosos; et quantum ad hoc dicit: Panis ejus in utero illius vertetur in fel aspidum intrinsecus; quasi dicat: Sicut quandoque cibus comestus convertitur in humores venenosos, ita et bona quae in hoc mundo habuit perveneranter usque ad mortem, convertuntur in amaritudinem mortis.
20:15
Secundo cibus comestus, si digeri non potest, per vomitum extra ejicitur cum abominatione et dolore: ita quandoque etiam contingit, quod homines peccatores bona temporalia quae in hoc mundo acquirunt, quia eis bene non utuntur, quasi indigesta divino judicio cum dolore amittunt; unde subdit, Divitias quas devoravit, idest rapaciter acquisivit, Evomet, idest cum abominatione perdet: Et de ventre ejus, idest de ejus dominio, Extrahet eas Deus: quia scilicet divino judicio per quamdam violentiam ei auferuntur; nec solum bona quae habuit, ei vertuntur in malum, sed etiam ab inimicis mala patietur et facto et verbo: et ideo duo exempla ponit. Primum quidem de aspide, quae mordendo interficit; unde dicit, Caput aspidis surgit, scilicet contra eum ad eum mordendum: per quod significatur aliquis malefactorum princeps, vel etiam diabolus eum invadens.
20:16
Secundum exemplum ponit de vipera, quae lingua sua venena diffundit; unde sequitur, Et occidet eum lingua viperae: per quam intelligentia quodcumque nocumentum proveniens ex lingua hominis, quasi venenum ex lingua viperae. Deinde subjungit poenam ex privatione bonorum.
20:17
Non videat rivos fluminis, torrentes mellis et butyri. Mel autem et butyrum in hoc conveniunt, quod utrumque suave est ad edendum; sed mel officio apum ex floribus colligitur, butyrum autem ministerio hominum ex lacte domesticorum sumitur; unde per mel potest significari quodcumque bonum delectabile, proveniens absque industria hominum; per butyrum autem designatur aliquid bonum delectans ex studio humano proveniens. Torres autem subito et ex insperato superveniens flumine abundantiam designat propter aquarum multitudinem; in rivulis autem distributio bonorum designatur: non enim omnes omnia habent neque temporalia neque spiritualia bona, sed quidam haec, quidam illa. Datur ergo intelligenti quod bonis secundum Sophar sententiam suavitas bonorum proveniat abundanter et ex insperato, tum ex humano ministerio, tum ex providentia divina sive humana industria, secundum tamen quandam ordinatam distributionem: qua quidem distributione privandum asserit peccatorem.
20:18
Et quia quandoque ex multitudine poenarum homo deficit, ut ulterius poenas sustinere non possit, subjungit quod peccator quamvis in hac vita multipliciter puniatur, tamen ulterius reservatur ad poenas futurae vitae; unde sequitur: Luet, quae fecit omnia, idest pro singulis peccatis suis poenam patietur: Nec tamen consumetur, scilicet secundum animam, quae futuris poenis reservatur. Consequenter ostendit convenientiam poenarum ad culpas, cum subdit: Juxta multitudinem adinventionum suarum, idest peccatorum, quae solicite excogitat: Sic et sustinebit, scilicet quia poena per quamdam convenientiam culpae respondebit. Et post hoc manifestat quantum ad culpam rapacitatis: in qua duo per ordinem ponit. Quorum primum est violenta deprædatio: quod significat subdens: Quoniam confringens nudavit pauperes; in contractione quidem violentiam significantis, in nudatione rapinam.
20:19
Secundo ponit restitutionis negligentiam; et quantum ad hoc subdit: Domum rapuit, et non ædificavit eam; quasi dicat: Ea quæ de domo rapuit, vel quæ in domo confringendo destruxit, recompensare neglexit. Huic autem culpæ convenientem poenam subjungit, dicens, Nec est satiatus venter ejus; quasi dicat: Quia nudavit domum pauperis, eum de bonis suis satiari non sinens, ideo appetitus ejus non est satiatus, nec de bonis quæ jure possidet, neque de iis quæ injuste acquisivit: quia, sicut dicitur Eccl.
20:20
V.: « Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructum non capiet ab eis. » Et quantum ad hoc subdit, Et cum habuerit quæ concupierat, possidere non poterit: quia vel ipse subtrahetur eis, vel quia subtrahuntur ei: et hoc conveniens est, ut quia ea quæ rapuit, sponte restituere noluit, ea invitus amittat.
20:21
Deinde manifestat idem in culpa voracitatis, quam ponit subdens: Non remansit de cibo ejus: quia scilicet quidquid habuit, in suos usus convertit, nec in aliorum necessitatem reservans: subjungit convenientem poenam, dicens, Propterea nihil permanebit de bonis ejus, scilicet ei, quia omnia possidet; et hoc conveniens poena quantum ad hoc quod de bonis suis aliis noluit reservare, unde justum est ut ei nihil reservetur.
20:22
Quantum vero ad hoc quod superflua in suos usus consumpsit, subjungit aliam convenientem poenam, dicens, Cum satiatus fuerit arctabitur: et loquitur ad similitudinem hominis qui nimis comedit, cujus viscera arctantur ex nimio cibo compressa; per quod significatur, quod homo qui superflua sibi acquisivit, aretationem quandam patietur, non valens omnia acquisita recte disponere, sicut patet Luc. 12, de divite cujus ager uberes fructus protulit, quod voluit horrea sua destruere, ut faceret ampliora. Ex aretatione viscerum sequitur inordinatus calor et anxietas: unde subdit, Et aestuabit: et similiter illi qui multa sibi immoderate congregant, multa sollicitudine affliguntur. Demum ex superfluo cibo ad omnia membra solet dolor pervenire; unde subdit: Et omnis dolor irruit in eum: similiter etiam iis qui superflua congregaverunt, multiplex dolor exoritur, dum in pluribus dispendia patiuntur.
20:23
Considerans ergo Sophar, quod saturitas impii est ei nociva; quasi ex zelo justitiæ, optat ei saturitatem honorum temporalium, ut poenam patiatur; unde sequitur, Utinam impleatur venter ejus, scilicet abundantia temporalium bonorum: Ut emittat in eum, scilicet Deus: Iram furoris sui, idest vindictum sine misericordia. Et modum iræ ostendit, subdens: Et pluat super eum bellum suum.
20:24
Et in hoc quod dicit, Pluat, designat malorum abundantiam; et in hoc quod dicit, Super illum, idest super viros peccatores, designat impotentiam resistendi; in hoc autem quod dicit, Bellum suum, ostendit quod mala non inferuntur ei ad correctionem per modum disciplinæ qua pater castigat filium, sed per modum externii, quo hostes perduntur; unde subdit, Fugiet arma ferrea, idest poenas præsentis vitæ, impatienter eas sustinendo, quæ ad modum gladii ferrei feriunt de propinquo: Et irruet in arcum æreum, idest in poenas futuræ vitæ, quæ quasi feriunt a remotis ad modum arcus ærei, qui est infrangibilis: ut futurum poenarum interminabilitas designetur.
20:25
Exponit autem consequenter hujus arcus processum, dicens, Eductus, et egrediens de vagina sua, supple est arcus ille: quandiu enim arcus est in vagina, non percuit: et similiter ultio futuræ damnationis quamdiu est in Dei præsentia, quasi in quadam vagina, non damnat: sed educitur de hac vagina per malitiam provocantem Deum, et tunc egreditur per dispositionem divinam. Et ejus effectum ostendit, subdens: Et fulgurans in amaritudine sua: sicut enim fulgur de supernis, et subito, et cum violentia et claritate venit, ita illa ultio infertur peccatori a Deo ex improviso, cum tanta violentia quod resisti non poterit; et cum tanta claritate justitiæ, quod excusationi locus non erit; et ex hoc peccator replebitur amaritudine.
Deinde poenas ultionis explicat per partes: et primo quantum ad hoc quod sub potestate daemonum tradetur: et quantum ad hoc subdit, Vadent, et venient super eum horribiles, idest liberam potestatem accipient super eum daemones.
20:26
Deinde ponit poenam damni, cum subdit, Omnes tenebræ absconditæ sunt in oculis ejus, quia scilicet perfectas tenebras exteriores et interiores patietur, elongatus a claritate Dei; quod quidem in occulto dicit esse: quia sicut sanctorum claritas in hac vita nobis occulta est, ita et tenebrositas impiorum. Deinde ponit poenam sensus, cum dicit, Devorabit eum: non quidem consumendo, sed sua afflictione absorbendo: Ignis, scilicet gehennæ: Qui non succenditur, scilicet humano studio, sed divina virtute, secundum illud Isa. 50: « Flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam. » In his autem poenis nullum auxilium sibi aderit; unde subdit: Affligetur relictus in tabernaculo suo, ex hoc, quod relinquitur sine auxilio in loco poenarum sibi deputato.
20:27
Positis ergo poenis quas in seipso patietur, subjungit poenas quæ pertinent ad ipsum, secundum quod post mortem remanet in hac vita; et primo quidem quantum ad hoc quod remanet in memoriam hominum, dicens: Revelabunt cæli iniquitatem ejus, idest cælesti virtute fiet, quod iniquitas ejus reveletur post mortem, quæ latet in vita: Et terra consurgit adversus eum: quia manifesta ejus iniquitate, homines terreni etiam contra mortuum turbabuntur, qui forte vivum reverebantur.
20:28
Deinde ponit poenam ejus quantum ad hoc quod remanet in filiis, cum dicit, Apertum erit germen domus illius, idest filii ejus expositi erunt tribulationibus; et hoc germen, Detrahetur, scilicet de hac vita: In die furoris Domini, idest in die vindictæ divinæ. Quamvis possit et hoc ad finale judicium referri, in quo sancti revelabant iniquitatem peccatoris, et totus mundus pugnabit contra insensatos. Et germina, idest opera peccati, manifestabuntur, et tandem impius detrahetur in infernum.
20:29
Deinde epilogando subdit: Hæc est pars impii a Deo, idest quam sibi acquisivit pravis verbis et operibus: Et hereditas verborum ejus a Domino, idest quam sibi acquisivit pravis sermonibus. Considerandum, quod inter præmissa præsentibus poenis futuras commiscuit.
20:1
Asserlione illa et spe Iobi iratus et praecipue monitione addita [49 29) exacerbatus cum animi excandescentia Sophar respondet
20:2
v. 2 « Idcirco cogitationes meae variae. succedunt mihi et mens in diversa. rapitur » ; — idcirco ex antecedentis capitis fine declaratur (cf. exp. in. Phil. Pin. Cord.) neque opus est vocem praeoccupatione quadam ex v. 3 explanari (Hirz.), sed quia tu, inquit, talia iactas et minaris, idcirco... Ait igitur Sophar, se responsione lobi animo esse commo- (um, ideoque ad responsionem impulsum, simulque vehementem animi turbationem propter Iobi certam fiduciam non celat. Cur vero animum commoveri sentiat, in priore membro v. 3 explicat; unde hauriat responsum, in altero addit;
20:3
v. 3 « doctrinam, qua me arguis, audiam, et spiritus intelligentiae meae respondebit mihi » ; —i. e. audio, audire debeo increpationem mihi probrosam (cf. Cord. Cod. Mar. Malv.); talem. enim censet Iobi protestationem et monitionem. At habet, unde et quid respondeat; mens mea, inquit, non caret vera intelligentia; ea responsum mihi suggeritur. Hebr. v.2 cogitationes meae me reducunt (Cord. Malv. V. Cod. me revocant, Hitz.) i.e. ut denuo loquar et disceptem, me-impellunt. Plerique tamen hebr. exponunt mihi respondent (Mar. Pin. Ros. W. Del. Zsch.'P. Le Hir, Renan), vel responsionem suggerunt; at id liberius est neque adeo ad usum vocis accommodatum. Alterum membrum verti debet : et propter commotionem in me (cf. Cord. Malv. I1. Del. Hitz.). Nam quod aliis placet : et propterea fervor (impetus) est in me (cf. Pin. Mar. Ros. W. Hirz. Zsch. P.), improbandum videtur, quia «4323y3 adhiberi absolute nullo ex- emplo demonstratur, quamvis accentus mas. illam acceptionem iam suadeat. Hebr. v. 3 inerepationem ignominiae meae audio et spiritus ex (ab) intelligentia mea respondet mihi i. e. mens mea ex vera intelligentia depromit responsum. Igitur « sensu adversativo, uti saepe ex contextu accipitur. Sunt, qui "2 ab, ex ut genitivi circumlocutionem explicent spiritus intelligentiae meae i. e. spiritus meus intelligentia praeditus, plenus (ita S. Hier., Ros. qui pro tali usu citat Nah. 2, 10; Prov. 26, 7; immo Iob 6, 25; W.), sed talis usus neque probatur, neque hic necessarius est; potius indicat se ex scientia sibi indita, ex naturae rectae quodam sensu (uti Del. wyn v. 2 explanat) et sana ratione ea sibi suggeri sentire, quibus Iobi asserta efficaciter refellat. Hinc parum abest, quod aliis placet : spiritus, i. e. animus valde iam commotus non ex vehementi ira sed ez diligenti et prudenti consideratione mea tibi respondebit (cf. apud Ros.). Singularis est Hitz. « et ventus respondet cognitioni meae » i. e. Iobum reprehendi, quod futilia tantum et inania (ventus) doctrinae sapienter ab aliis prolatae opposuerit. Sed aptior est interpretatio prior, a versionibus et interpretibus communi suffragio commendata, cum v. 4 emphatice sequatur hoc scio vel nonne hoc scis ex hebr.; provocat Sophar ad scientiam; ad hanc provocationem autem nostro versu praeludit. Iam antequam progrediamur, obiectio aliqua est solvenda. Sunt enim qui mirentur, excelsae illius ac certissimae spei, quam lobus 19, 23-29 professus sit, nullam fieri ab amicis mentionem, effatum immo illud, quod nos maximi esse momenti statuimus, negligi penitus in disputationis progressu et a lobo et ab amicis, unde de ipsa interpretatione dubium movent (cf. Hirz. B.). At immerito. Nam, ut statim de Sophar dicamus: 1° fini u/timo ad quem Iobus provocaverat el spei conceptae stalim v. 4 sarcastice opponit id quod ab initio ct per omnia tempora fixum et inconeussum sit esseque debeat scil. impios corruere; haec sententia scil. altissime eius menti inhaeret, nullam aliam rationem habendam esse asserlionis lobi, sed totis viribus insistendum opinioni praeconceptae. Sicuti igitur 3° ceteras quoque Iobi rationes fere spernunt, non refutant (v. g. impios prospere degere, bonos calamitatibus publicis percuti; non solius iustifiae vindicativae in mundi gubernatione esse rationem habendam), ita hane quoque fastidioso silentio ab illis premi quis iure mirabitur? Immo facile fieri potuit, ut propter animum praeiudicata opinione occupatum ne sensum quidem Iobi vel attenderent vel bene attingerent. Poterant spem illam tamquam hominis contumacis delirium spernere, quam exspectationem cum conditione lobi praesenti satis superque convelli viderent, ne verbis illam destruerent, facile supersederunt. Idque eo magis, quia 4° cardo disputationis in eo vertitur, uirum Iobus patiatur innocens an impius; suo dogmate imbuti et hoc uno occupati, nullatenus concedunt, innocentem affligi ; quare omissa conclusione ulteriore quam lobus ex sua integritate intulerat, ad fundamentum redeunt; volunt enim Iobi assertum evertere, innocenti quoque calamitates immitti; quod si evieissent nocentem pati, Iobi spes utique insignis esset hallucinatio. Neque verum est, quod asserunt, hanc spem abire ex carmine nullo prorsus vestigio in ipso Iobo relicto. Praeclare enim rem Sanctius iam perpendit : « (haec una cogitatio) fecit, ut novum institueret dicendi genus, quasi exhilaratus illustratione nova et ad quamcumque subeundam aleam magis quam antea confirmatus. Adde quod ab hoc loco ad finem usque libri aliter se habet Iobus, quam prius. Neque enim luget aut queritur, quasi aegre ferat torqueri se vehementer, cum tamen non esset levior extrema vexatio, sed tantum est enumeratio malorum, quae pertulerat, ita tamen, ut in athleta fortissimo nullus appareat languor, nulla desperatio aut mortis desiderium. Confortavit enim et exhilaravit patientis animum spes certa resurrectionis, quam eo oraculo, in quo ab amicis urgebatur angustius, ex divina revelatione conceperat » (ad 19, 25).
20:4
v. 4 « Hoc scio a principio, ex quo positus est homo super terram:
Aperta allusione ad ultimi temporis spem a Iobo prolatam (19,25) Sophar ad omnium rerum znitium et ad constantem ab initio experientiam provocat
20:5
v. 5 quod laus impiorum brevis sit et gaudium hypocritae adinstar puncti » ; — maiore vi et stomacho cum Iobo expostulat in hebr. sczsne hoc ab aeternitate i. e. debebas tamen scire hoc tamquam aliquid ab aeterno statutum, aeternis rationibus immobiliter innixum, quod semper valuit et factum est a prima hominis conditione usque nunc, scil. laudem i. e. impiorum statum florentem, honoribus opibusque ornatum, vel ex hebr. impiorum iubilum (gaudium, exsultationem Malv. Mar.) esse a propinquo i. e. minime diuturnum’ et scelesti laetitiam momentaneam, ad momentum (hebr.). Est impiorum felicitas et iubilatio a parvo tempore retro, non a multo tempore fundata (Ma/v.) neque diu extenditur; initium et finis inter se valde sunt propinqua. Sententiam tritam Sophar cum fuco quodam oratorio exornat atque exaggerat, id scil. valere pro omni impio, etsi sit vel videatur potentissimus et felicissimus; unde v.6 « si ascenderit usque ad coelum superbia. eius et caput eius nubes tetigerit, v. T quasi sterquilinium in fine perdetur et qui eum viderant, dicent : ubi est »? — summam effert exaltationem, ut imam ruinam illustret; cf. Ps. 36, 20 ; 35,36; in hebr. sicut sordes suae in perpetuum perit; rem vehementius textus hebr. proponit: hominem interire sicut stercus eius ; summam superbiam ignominia summa et nullo modo reparanda subsequitur ; illius usque ad nubes exaltationem subitaneus excipit interitus, ita ut omnes mirentur « ubi est » ; periit florentissimus ilie, nullo vestigio relicto. Uti disputantibus accidit, qui argumentorum penuriam verbositate et eiusdem rei iterata amplifieatione supplent, ita Sophar cum voluplate quadam in eadem re variis modis illustranda immoratur, neque immerito Iobi casum depingere velle censetur ; urget uxam laetitiam ;
20:8
v. 8 « velut somnium avolans non invenietur, transiet sicut visio nocturna »; — in hebr. ut somnium avolat et non invenietur.. i. e. disparet adeo celeriter et facile et evanescit, uti visio nocturna i. e. somnium; cf. Ps. 72, 20. Is. 29,8. S. Thom. explicat: « dat intelligere, quod casus impiorum sit irrecuperabilis »; Pin. : « non plus (inquit) impiorum felicitas durabit, quam sommii alicuius voluptas, quae, ut non est vera nec solida, ita evanescit citissime; nam expergefactus homo nihil illius capit, nihil invenit » etc. Ruinam porro delineat
20:9
v. 9 « oculus, qui eum viderat, non videbit neque ultra intuebitur eum locus suus »; — in hebr. oculus eum vidit et non addet, i. e. iam non eum videbit; bene Pin. : « ille ementitus splendor et gloria rerum mundanarum in transcursu tantum et raptim pascere potest oculos, neque enim possumus aliter quam per transennam praetereuntes strictim aspicere florentem impium. In quo latet amplificatio quaedam brevitatis felicitatis impii » ; ad alteram membrum cf. 7,10. Ruinae vero ipsius etiam filii implicantur
20:10
v. 10 « filii eius atterentur egestate et manus illius reddent ei dolorem suum » ; — i. e. opera, quae fecit. scil. quae manibus perpetrantur (cf. Greg. Thom. Pin. Mar. Men. Tir.), haec opera ei dolorem afferunt et moerorem ; vel ulciscentur Hebr. explica : filii eius frangentur pauperes (deprimentur, ita ut fiant pauperes); ita optime vulg., ita Syrus : « frangentur paupertate » hebr. sy interpretati sunt; erit igitur legendum E (cf. Dp? 1 Sam. 2, 30 Hitz) a verbo v3 Ez. 29, 7. Eccl. 12, 6. Haec enim explicatio optime contextui congruit et v. 19 valde commendatur. Ab ea proxime absunt, qui vertunt filios eius affligent miseri (pauperes) i. e. filii eius in statum adeo miserum redigentur, ut vilissimi quique eos opprimere et contumeliis afficere et audeant et valeant (cf. Vav. Ros. W. Hirz.); consentiunt LXX couc vioùs aùtoð 3Adostav fjtvovec et vet. lat. « filios eius disperdat impius »; sim. Chald. et favet textus masor. qyq sl Y3 = Vor uon pitur (quod tamen vix caret incommodo). Alii demum verbo py insistentes explicant : filii eius egenos placabunt (demulcebunt, demerebuntur) i. e. vel ad tam vilem sortem decident, ut ipsos pauperes implorent, illorum favorem ambire cogantur (Malv. Cod.), vel illos tenues, quos impius pater diripuerat, placare studebunt (Del. Zsch. P. Le Hir, Renan) ; sed hoc nimis artificiosum apparet, neque lectio masor. tantae esse potest auctoritatis, ut prae illa prima versio relinquatur. In altero membro opes dilabi et elabi e manibus impiorum dicuntur; vel filii eius divitias rapinis et oppressione acquisitas restituere cogentur (cf. Mar. Calm. W. Del. Zsch. Hitz.). Ita *«w apte intelligitur de opibus, divitiis, in quibus robur quasi et potentia consistit, vel quae generatim labore et opera adhibita acquiruntur. LXX vw (vel TN) in significatione laboris, oneris molesti accepisse videntur; ita quoque vet. lat. et Hier. Talia vero ei iuremerito eveniunt, immo Aecessitate quadam ineluctabili, qua culpae per se ipsas generant poenas. Quare Sophar necessarium illud atque arctissimum effert vinculum quod inter peccata et ruinam exsistat, ita simul declarans, quomodo ab aeterno, ipsa scil. rerum natura et ordine necessario fixum sit atque constitutum, ut sua subsequatur scelera poena. Hune vero nexum ita adumbrat, ut primo dicat, peccata ossibus inhaerere et ne in sepulchro quidem quietem concedere;
20:11
v. 11 « Ossa eius implebuntur vitiis adolescentiae eius et cum eo in pulvere dormient »; — scelera enim intimam hominis naturam pervadunt, cum illa coalescunt quodammodo neque in sepulchro ab eo discedunt, quatenus maledictio scelerumipsa cadavera comitatur. Vatalem igitur unionem, quam impius cum peccatis init peccatorumque sequelis, graviter delineat. W. Hitz. P. Le Hir, Renan); vitia enim intelligi patet ex versu sequenti et ex locutionibus similibus Ps. 18, 13; 90, 8 (hebr.). Vocem pyy S. Hier. dupliciter vertit, fortasse respiciens ad LXX et vet. lat. « ossa eius repleta sunt iuventute eius ». Eodem modo aliqui recentiores aetatem iuvenilem et robur (cf. mwa35y 33, 25; Is. 95, 4. Ps. 89, 46 et nby adolescens) intelligunt (cf. Malv. VW. Hirz. Del. Zsch.), eum scil. morte abripi, cum adhue ossa eius plena sint robore iuvenili, in flore aetatis. At perperam. Nam 4) cum v. 10 dicatur, quid post impii ruinam filiis eius et addi potest, nisi rerum ordinem turbare volueris; b) cum v. 10 filiorum mentio fiat, vix nunc aetatem vel robur adolescentis exspectaveris ; c) neque sequentia satis apte adiungerentur. | Jam enim latius explicat, quomodo ossa eius impleta sint vitiis, scil. quomodo venenum hauserit haustumque ( quia dulce erat) sub lingua absconderit, retinuerit, demum palato et visceribus intulerit, quo facto utique venenum expertus est rem pernieiosissimam. Proponit, ut Calm. notat, allegoriam hominis bibentis virus, cuius sapor sit dulcis, sed quod viscera saevissime depascatur. Ita
20:12
v. 12 « cum enim dulce fuerit in ore eius malum, abscondet illud sub lingua sua » ; — ut eo delectetur, saporem dulcem sugat et sorbeat ; pergit describere hominis voluptatem, quam in malo percipit
20:13
v. 13 « parcet illi et non derelinquit et celabit in gutture suo » ; — i. e. servat illud dulce venenum, nullo modo vult illud eiicere, sed potius retinet et condit in medio palati sui (hebr. cf. Mar. Malv.) ; parcet i. e. noncontinuo traiicit in stomachum, uti puerulus saccharum in oreservat dulcoris gustandi causa. Bene Vav.: « similiter enim hunc facere (ait), ac si quis gustata semel suavitate cibi, id quod inseruit in os, contineat diu ae palato subiiciat, admotumque volvat, revolvat mandendo, quo esitet iucundius maioremque voluptatis sensum percipiat ». Hi duo versus 12.13 possunt (idque melius) ut protasis explicari, cuius apodosis v. 44 subsequatur:
20:14
v. 44 « panis etus in utero illius vertetur in. fel aspidum intrinsecus » ; — i. e. cibus quem sumpsit, pravitas illa ac malitia quam fovit, demum in virus amarissimum vertitur, viscera eius depascitur ; virus, fel viperarum n medio eius (hebr.). Tale venenum dulce erant v. g. divitiae male partae; sed male ei cedent : venenum ex effectu deprehenditur;
20:15
v. 15 « divitias quas devoravit, evomet, et de ventre illius extrahet eas Deus »; — maxima cum aviditate cibos ingurgitavit; brevis voluptas, quam molestissima vomendi necessitas excipit, ita ut multo maiore cum dolore, quam fuerat voluptas in deglutiendo, evomat. Quo poenae timorem ac magnitudinem augeat, Deum ostendit vindicem, qui quasi novas vires veneno subministret ad hominem cruciandum ; vel ut bene S. Thom. : «divino iudicio per quandam violentiam ei auferuntur ; quas rapaciter acquisivit, cum abominatione perdet » (cf. Pin. Cord.) vel « extorquebitur ab iniquo, quod iniuste abstulerat » PA/. Rebus omnibus cum ignominia et dedecore spoliatus (evomet), quid aliud poterit exspectare nisi mortem? uti in Iobi fatis cernitur, quae a Sophar acerbe tanguntur. Denuo causam praemittit, effectum subiungit; v. 16 ex hebr. venenum aspidum sugit et occidit eum. lingua viperae ; serpentes enim mordent exserta lingua, morsu venenum sanguini infundunt, unde ad speciem //ngua vulnus letale infligit '. Ex hebr. wy explicatur versio lat. « caput aspidum suget et occidet eum lingua viperae »; — explicant: pessimum ac exitiale venenum, quod habet aspis in capite (cf. T/r.) ; sed vig: certe h. l. est fel (venenum), uti vox in vers. vulg. explicatur Deut. 29, 18; 32, 32. 33. Ps. 68, 22. Ier. 8, 44; 9, 15; 23, 15. Lament. 3,5. 19; vel amaritudo in vulg. Os. 10, 4. Am. 6,13. Simile quid certe deprehenditur Eccli. 25, 22, ubi pro versione: non est capul nequius super caput colubri explicandum erit: non est venenum nequius veneno colubri et non est ira super iram mulieris. Est autem Wya : « herba venenosa, velut cicuta aut centaurium, interdum de veneno in universum, origine incognita » (Fürst C.). In comparatione (sugit) hac uti etiam in antecedentibus v. 14 virus aspidum vel generatim pro veneno exitiali ac letifero accipiendum erit, cum ceteroquin notum sit, serpentum virus non nocere in stomachum si traiiciatur, nocere tantum, si sanguini et venis inspergatur; vel dicendum, id in comparatione oratoria et ad vulgi captum accommodata negligi posse. Exhibetscil. impium duplici veneno mortifero ictum, qui igitur certissimum atque horrendum mortis supplicium subibit. Ita allegoriam a v. 12 inceptam absolvit.
20:17
v. 11 « Non videat rivulos fluminis, torrentes mellis et butyri »; — etsi non statim morte acerba puniatur, careat saltem vita eius omni suavitate, nullo modo opibus ac divitiis fruatur, licet « prosperitatem more rivi affluentem. et rerum delectabilium copiam instar fluenti mellis ac butyri exuberantem obtineat » (Cord.). In hebr. ne videat (cum voluptate scil. unde 4) rivos, flumina, fluvios mellis ac butyri (vel fluenta fluviorum mellis); ad metaphoram cf. Num. 13, 28 (terra) revera fluit lacte et melle 1; Ex. 3, 8. 17; 13, 5; 33, 3. Lev. 20, 24. Num. 14, 85 16, 13.44. Deut.-6, 35.14, 9; 26, 9; 27, 3; 31, 20; Ios. 5, 6. Ier. 11, 5; 32, 22. Ez. 20, 6. 45; sim. loel 3, 18 (et similes poetarum locutiones cf. apud Cord.). — lam pergit Sophar (forma orationis mutata) describendo et praedicendo, impium non modo nullis bonis esse fruiturum, sed omnia cum dolore amissurum; v. 18 ex hebr. reddens laborem (id quod labore suo acquisivit, etiam perdet) et non devorabit (non fruetur), secundum opes permutationis eius (opes, quas emendo, permutando, acquirendo nactus est, cf. Malv. II. Del. Zsch. Hitz. Le Hir) et non ezsultabit i. e. non licebit ei potiri et frui opibus ita, sicut illarum copia id promittere videtur. Hoc tamen membrum ab aliis aliter verlilur : secundum multitudinem acquisitionis (possessionis) eius non delectabitur i. e. quantacumque sit possessio eius, non illa gaudere licebit : sensus fere idem, sed verba hebr. liberius accipiuntur; alii : restituens sicut opes permutationis eius i. e. quas restituere, compensare debeat (cf. Mar. Cod. Malv.); sed durum videtur, verbum suppleri ex priore membro, cum aliud incisum iam sit interiectum ; insuper molesta crearetur tautologia. Alii : sicut (opes) acquisitio eius, ita et merces eius (Hirz. W.); sensus quidem bonus, at liberius verba redduntur, neque enim bsp vel 4535 scribitur. Interpretatio vulg. ex textu hebr. facile declaratur : primum restitutio laboris de explatione intellecta est; lectum yon wb (cf. Vav.) forma passiva ; demum « non exsultabit » secundum sensum de patienti tolerantia est expressum. Verbum hy (hithp.) Prov. 7, 48 frui reddidit Hier. Sed
Sophar declamatione sua incensus imprecatione impium prosequitur eum, qui non statim morte crimina sua luere cogitur. Animum pandit commotum et impii afflictiones approbantem. Ita
20:18
v. 18 « luet quae fecit omnia, nec tamen consumetur ; iuxta multitudinem. adinventionum suarum sic et sustinebit »; — i. e. immo ad talis impii (v. 17) punitionem pertinet, ut poenas luat acerbas, nec tamen iis exstinguatur, quo diutius det impietatis poenas ; pro tali enim mors cito adveniens minime foret dignus quem meruit cruciatus; ex numero scelerum consequens est, ut diu, per longum tempus afflictiones perferat ?. Impius iure tali sorti subiicitur ;
20:19
v. 19 « quontam confringens nudavit pauperem; domum rapuit et non aedificavit eam » 3 — i. e. oppressit, confregit (hebr.) pauperes, eos dereliquit, omni ope destituit (hebr.), vel omnibus spoliavit ; domum alienam diripuit, alienas fortunas invasit (Cord. Mar.), domum scil. in quam nihil neque operae neque impensae contulerat (Vav. Pin.). Qui sensus optimus est. Alii : domus rapuit nec unquam iniuriam reparavit (S. Zhom.; apud Pin. W.). Alii : domus rapuit, sed illas sibi retinere, exornare non poterit ; illas suo scelere sibi destruxit (Cod. Hirz. Del.); habet enim hebr. rapuit domum et non aedificabit eam. Sed ratio, quae sequitur v. 20, priorem interpretationem, qua m30 ut praeteritum accipitur, commendat. Effertur scil. eur Rapuit, quia insatiabili cupiditate urgebatur. Ita v. 20 ex hebr. quia non cognovit requiem in ventre suo; in desiderio suo non effugiet i. e. in ventre, sede inferiorum hominum commotionum (cf. 45, 2 hebr.) nullam experitur tranquillitatem, continuo avaritia et cupiditate impellitur, uritur (cf. Malv. Cord.), nunquam enim cupiditas expletur (.Men.). Membrum alterum bifariam quidquam non permisit (Sehultensius, Poli synops. Hitz.) aut, quod omnes fere sequuntur : eum eo quod sibi est desideratissimum non evadet; ita ut poena eupiditatis et avaritiae subiungatur: nihil prorsus ruinae eripiet, ne desideratissimum quidem servabit, retinebit (cf. Mar. Malv. Pin. Ros. W. Hirz. Del. Zsch. P.). Apta explicatio et versus subsequens eadem ratione conformatus est. Facile adnectitur
20:20
v. 20 «nec est satiatus venter eius; et cum habuerit, quae concupierat, possidere non poterit» ; — voracitatem et cupiditatem denuo effert, poena conveniente subiuncta. Perspicuum est, Sophar alludere ad largas Iobi possessiones, quas veluti avaritia immensa corrasas notat. Ita
20:21
v. 24 « non remansit de cibo eius; et propterea nihil permanebit de bonis eius y; — clarius ex hebr. nihil fuit residuum voracttati eius i. e. nihil poterat effugere eius voracitatem, omnia avide sibi ingurgitavit (Men.); iam ingluvies eius punitur: ¿deo non durabit eius bonum (hebr.), status prosper. Quomodo haec felicitas permanere non possit, explicat
20:22
v. 22 « cum satiatus fuerit, arctabitur, aestuabit, et omnis dolor irruet super eum » ; — i. e. etsi illi bonis impleri con. cedatur, tamen media in abundantia angustiis, terroribus et omni dolorum genere cruciabitur; cf. 15, 20 et seq.
20:23
v. 23 « Utinam impleatur venter eius, ut emittat in eum iram furoris sut et pluat super illum bellum suum »; — nam si Deus - bellum alicui inferre dicitur, poenas certe infligit secundum illud: ignis et sulphur et spiritus procellarum pars calicis eorum (Ps. 10,7). Cum irrisione igitur. Sophar exoptal, ut demum impii ingluvies expleatur, ut doloribus satietur, quia opibus non potuit. Haec quoque est acerba allusio ad Iobi fatum, qui se a Deo impleri amaritudinibus . lamentatus est (9, 18), se saturatum afflictione et miseria (10, 15) profitetur, Dei iram in se multiplicari, Dei poenas in se militare, Dei furorem in se collectum esse asseruit (10, 17; 16, 10. 14. 415; cf. 6, 4; E, 14549, 10). — . WMerisimilius est, Hier. legisse meno pro oxi !, uli Syrus quoque habet : et pluet super eum in pugna sua. Textum hebr. etiam vertunt : et pluet super ipsum in carnem suam (cf. Mar. Malv. Ros. Del.) in viscera sua (Hilz.) et revera vox pyh "Soph. 4, 47 corpus, caro, viscera (?) explicanda est. Sensus super eum in carnem eius i. e. ita ut pluvia Dei poenarum eum penitus pervadat et interiora impleat, emphaticus quidem est, attamen nonnihil turgidus, potius desideramus edoceri, quid Dominus pluat in eum. Quare Hier. versio. sensum bene proposuit. Bene S. Thom. : « in hoc quod dicit pluat designat malorum abundantiam; quod bel- - lum dicit, ostendit, quod mala non inferuntur ei ad correctionem, sed per modum " exterminii, quo hostes perduntur ». Impium vero Deus ita persequitur, ut si forte unum periculi genus effugerit, in aliud certissime incurrat; ita
Saliari non poterat impius cupiditate sua illectus. Iam cum sarcasmo . ei ingerit Sophar, eum demum sa£iandum fore ira Dei et furore. Ita v. 23 ex hebr. si£, ad implendum ventrem etus mittat in eum furorem | irae suae et pluat super ipsum cibum suum, quo demum salietur, i. e. . pluat cibum furoris, poenas (cf. Mar. Ros. W. Hirz. ZscA.) sicut Ps. 10,7: pluet super peccatores laqueos; Ez. 38,22: ignem et sulphur . pluam super eum etc., quacum interpretatione satis congruit, quod in . vulg. habetur
20:24
v. 24 « fugiet arma ferrea, et irruet in arcum aereum »; — i. e. si effugerit arma ferrea, traiiciet eur) arcus aereus (hebr. cf. Mar.). Locutio proverbialis esse videtur 1. Vel fortasse eandem lectionem retulit ad vocem mg pugna ; cf. Iud. 5, $.Cum Hier. (cf. 6, 16). Idem est, quod legitur Is. 24, 18: qui fugerit a voce formidinis, cadet in foveam; et qui se ezplicaverit de fovea, tenebitur laqueo; cf. ler. 48, 44; Am. 5, 19. Iam describit, quomodo impius Dei sagitta transfixus morti succumbat; ita exsequitur alterum v. 24 membrum;
20:25
v. 25 « eductus et egrediens de vagina sua et fulqurans in amaritudine sua; vadent et venient super eum horribiles »; — propter vaginam, credo, multi hic gladium ' supplent (S. Greg. Mar. Malv. WI. Pin. Cord. Men. don. Calm. Le Hir), aLimmerito, cum neque necessarium sit neque ad v. 24 satis concinne. Bene S. Thom. nexum cum antecedenti perspexit : « exponit autem consequenter huius arcus processum : eductus, egrediens de vagina sua, supple est arcus ille.. et eius effectum ostendit, subdens et fulgurans in amaritudine sua, sicut enim fulgur de supernis et subito et cum violentia et claritate venit, ita illa ultio infertur peccatori a Deo ex improviso cum tanta violentia, quod resisti non poterit, et cum tanta claritate iustitiae, quod excusalioni locus non erit, et ex hoc peccator replebitur amaritudine ». Arcus fulgurat zn amaritudine, quia fulgor eius fatalis evadit impio, quia vulnus letale, mortem amaram infert; terrores mortis irruentes turmatim et cum impetu bene verborum accumulatione depieti sunt. Ceterum iam LXX et vet. lat: « vulneret eum sagitta aerea, peviranseal corpus eius iaculum. » Eo magis de arcu et sagitta interpretandum erit, quia lobus se sagittis Domini transfixum confessus est (6, 4; 16, 13; cf. 34, 6). quod Sophar respexisse Cazetenus iam merito asserit, quem propterea Pineda frustra carpit. Hebr. verte : eduxit (Deus scil. sagittam, arcum tetendit, sagittam emisit) el egreditur de corpore (sagitta, transfossus est impius, ita ut sagitta exeat e corpore: penitus transfixus est) et fulgur de felle eius (fulgur tropice dicitur hic de sagitta coruscante, de ferro polito, uti alibi de gladio Deut. 32, 41; fellis igitur vasculum sagitta est transfossum; inde sagittae fulgor eminet), abit (impius perit), super eum terrores (mortis horrores irruunt super eum). Ita hebr. intelligunt Cod. Malv. V. W. Del. Zsch. Hirz. Hitz. P. Renan. Et merito de sagitta explicant, de qua proxime sermo erat. Verba quoque ad id apta sunt : "uU quidem saepe de gladio e vagina educendo et stringendo dicitur, attamen etiam generali significatione invenitur v. g. Ruth 4, 7. 8; Ps. 129, 6; unde hic ex contextu apte ad sagittam transfertur. Acies gladii nudati fulgur dicitur (cf. Ez. 21, 10. 13) vel hastae (Nah. 3, 3. Hab. 3. 11) vel iaculum, sagitta. (Zach. 9, 44 ut fulgur. iaculum eius, quod prorsus est ad locum nostrum : 3m p322. Dubium esse potest, ad quid qom referendum sit: potest enim coniungi cum antecedenti : fulgur de felle eius prodibit (cf. apud Malr. Cord. W. Zsch.), vel potest ad sequentia ad « terrores » trahi (vulg. Mar. Malr. Cod. Pin. Del.), cum numerus singularis ex usu hebr. non obstet; nos (cum Ros. 10B 20, 26 S E TN Hirz. Hitz.) interpretationem praeferimus magis emphaticam, quae brevi et inciso z loquendi generi, quod hoc in loco observatum velis, magis congruit; insuper » Jn eodem sensu praegnanti habetur 14, 20; 16, 23. Interpretatio S. Hier. in eo differt, quod. pyg vaginam reddidit uti Chald. npma x ex theca eius (vel potius a «3 derivavit, quam vocem alibi tamen dorsum, corpus, ef. Prov. 10, 13; 19, 29. Is. 30, 6; 51, 23 explicuit); videtur vaginam de involucro arcus v. 24 intellexisse, uti revera Latini quoque telum vagina nudare dicunt. Porro ultionem divinitus immissam prosequitur v. 26 « omnes tenebrae absconditae sunt in occultis eius, devorabit eum ignis, qui non succenditur, afjligetur relictus in tabernaculo suo »; — i. e. omnia malorum genera servantur illi, ut propter eius occulta scelera eum affligant; ignis, non terrenus, non ab hominibus succensus, sed coelitus illapsus (Jarh.) bona eius domosque devorabit, ipsumque amburet, ulceribus et febrium ardore eruciabit (cf. 4, 16); demum ab omnibus derelictus afflietiones solas habet comites, a quibus torquetur. Iterum oratio ad lobi casum conformatur. Occulta eius s exponunt vilia (cf. 20, 11; Mar. Malv.); id quod magis ad rem, quam quod ali malunt: in ipsis eliam latibulis, quae exquirat, ipsum manere et quasi condi pro ipso funesta omnia et exilialia (Pin. | Cod. Sa, Men. Vav. Calm.). Tenebrae metaphora usitata recte dicuntur ad malorum cumulum significandum ; recte etiam dicuntur condi, latere in peccatis calamitates, cum peccatis procreentur et cum iis nexu necessario sint coniunctae (— id quod Sophar praeprimis urget, cf. 20, 11 et seq.), sed fere putidum est dicere, eas abscondi in latebris pro impio, cum latebrae omnes caliginosae sint, vel quomodo novae calamitates impium fugitivum in latibulis exerceant, nullo modo indicetur. Verum recentiores communiter occulta eius de thesauris interpretantur, quibus devastandis et diripiendis omne malorum genus servatum sit (cf. W. Del. Hirz. P. Le Hir, Renan), vel pro quibus ei repositum sit omne genus anxielatum et mise- : riarum (Ros.), vel in quibus tamquam iniuste acquisitis, sicut in peccatis, omne ' . infortunii genus lateat (Hitz.), quod ultimum proxime ad verba vulg. accedit. Ultimum membrum propter y: varie vertunt : vel depascet ignis residuum in tentorio eius a pyy (W. P. Hirz. Del. Le Hir, Renan); sed wy ignis gen. fem. est, ut modo in *392wn cernitur; vel afftigetur residuus i. e. non tantum impius, verum etiam filii eius calamitate percellentur (niphal verbi yy quod tamen alias yq offertur) immissis (igne coelesti greges eius absumente, Of.) lerra vero instructis et armatis copiis (0/.); vel generatim: omnis creatura (cf. Cord. Men. Mar. Tir.), cf. Sap. 5, 18. 21. Coelum et terram testes innocentiae Iobus appellaverat 16, 18. 19 ; unde Sophar utraque sceleribus eius testimonium dicere irrefragabile, non sine acerbitate et pondere affirmat. Ultio, quam creaturae de impio suo iure sumunt, tanta est, ut eliam in domum eius et familiam et proprietatem serpat; omnia enim heri iniquitate quasi infecta sunt et eius exemplo vel propinquitate corrupta et maledicto obnoxia. Unde
20:28
v. 28 « apertum erit germen domus illius; detrahetur in die furoris Det » ; — i. e. exposita malis est eius posteritas (Sa, Pin. Mar. Men.) vel fruges eius praedae ac praedonibus exponuntur (Tir.); potius ex hebr. migrabit fructus (proventus) domus eius (cf. Mar. Malv.) vel m?gret, imprecantium more, i. e. evanescat omnis possessio elus; capüvetur quasi et in alienam terram abducatur (4553, unde vulg. apertum erit facile perspicitur); congruit alterum membrum : diffluentia (sint) in die irae etus (cf. Mar. Malv.) i. e. pereant, dissipentur velut aquae. Demum per modum epiphonematis omnia complexus « epilogando » ditas verborum etus a Domino »; — haec est portio, sors, quam impius quisque a Deo feret; Aereditas verborum a lat. interpretibus declaratur : quam sibi sermonibus, blasphemiis, querelis acquisivit (cf. S. Greg. Rup. S. Thom. Cord. Cod. Vav. Mar. Malv. Tir.) vel operibus (Men.), sed aptius ex hebr. Aereditas ei divinitus assignata (Calm. Ros. W. Hirz. Zsch. P. Hitz. Le Hir) i. e. iudiciali sententia Dei (ef. zx) ci attributa; « parlem hanc iustam ac debitam ac legitimam tulit » (Vav.). Ad mentem Sophar optime congruit, tali affirmatione orationem concludere. Arg. — lobus attentione provocata et rei gravitate indicata (21, 1-6) iam disertis verbis et explicite ex rerum usu et consuetudine probat, impios saepe omni frui prosperitate : ipsos scil. et progeniem, domus, possessiones, ipsaque armenta eorum optime valere; ducere illos cum suis vitam iucundissimam et genio indulgere, immo et suavem nancisci mortem, et haec omnia illis contingere, quamvis Deum blasphement (21, 7-15). Dein contra amicos wis osten- semper impio valicinentur; atque immerito excipi, filios puniri pro patribus; quare amicorum arrogantiam reprehendit et illorum doctrinam ex diametro experientia teste convellit (21, 16-26). Ne illi vero lobi ipsius ruinam obiiciant pro re contraria; eos demum remittit ad hominum testimonium, quod undique alferatur, impium scil. in calamitate communi plerumque servari incolumem; immo ne reprehendi quidem ab ullo; insuper honorari etiam post mortem, pompam nancisci funebrem, monumenta et mausolea, et ipsam terram ei esse levem. Unde constare, amicorum consolationem esse futilem, vanam, mendacem (21, 21-34). Disputationis progressus in eo cernitur, quod lobus amicorum assertioni, quam obiter iam 9, 24; 12, 6 impugnaverat, nunc demum omni vi alque vigore exemplis late et ubertim adduclis obviam venit et illi normae aeternae, quam iactaverant (cf. 18, 4; 20, 4) inconcussam, usum opponit et experientiam prorsus contrariam, qua amicorum doctrina funditus evertitur. Ita Iobus invicte ostendit, falso inniti fundamento amicorum sententiam eamque vitae humanae consuetudine falsitatis argui, proinde minime sufficere ad quaestionem propositam ullo modo enodandam. Porro haec oratio multum confert ad Iobi mores describendos. Miserationem instanter precatus erat (19, 23); nihil nisi acerbas accusationes, teclas quidem, at valde pungentes reeriminationes ei Sophar rependit (cap. 20) : nihilominus lobus mente excelsus et Dei sui testis conscientia fultus animo respondet pacato, omni ira abiecta, solius veritalis amans, solius veritatis propugnator egregius, qui et doloribus et quod longe maius est ipsis eliam contumeliis et opprobriis superior evasit, Quare hac oratione Aeros patientiae facile dignoscitur.
20:1
… ravvedimento (Iob. 11, 1-20). Nella seconda disputa, offeso per le forti espressioni di Giobbe contro i suoi presunti amici (ibid. 13, 4 sg.; 16, 2; 19, 3), S. lo rimprovera per tale ardire nel giudicare e tratteggia brevemente la figura e la sorte dell'empio (ibid. 20, 1-29). Nella terza disputa S. non interviene, ma ciò potrebbe essere effetto di una trasmissione poco felice del testo, sospetto qui di disordine e di lacune. …
20:11
Si spiega così la vita inerte (Eccle. 9, 5 sg. 10), assimilata al sonno (Iob 10, 20 sgg.; 17, 16; 20, 11 ecc.), nelle tenebre (Ps. 49, 20; 88, 7, 13; ecc.), delle anime nello šē'ōl; dove non possono lodare Jahweh (Ps. 6, 6; 115, 17; Is. 38, 18); ed il loro nome di rēphā'im («languidi», …
20:20
… F. Prat, Evēques, in DThC, V, coll. 1658-59). Nella traduzione dei Settanta si indicano con tal nome i governatori (Iude, 9, 28), i prefetti (II Esdr. 11, 9) i magistrati (Is. 60, 17), gli ambasciatori regi (II Mach. 1, 46), lo stesso Dio (Iob. 20, 20; Sap. 1, 6). Nel Nuovo Testamento la parola ἐπίσκοπος è usata solamente cinque volte, di cui quattro per indicare i superiori della comunità cristiana (Act. 20, 28; Phil. 1, …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.