The prayer of Ieremie the Prophet.
1Remember, O Lord, what is come upon us: consider and behold our reproach.ORAZIONE DI GEREMIA PROFETA. Ricorditi, o Signore, di quel, che è a noi avvenuto: mira, e considera la nostra ignominia.REmember ô Lord what is fallen to vs: behold, and regard our reproch.Recordare, Domine, quid acciderit nobis; / intuere et respice opprobrium nostrum. 2Our inheritance is turned to aliens: our houses to strangers.La nostra eredità è andata in mano a' forestieri; le nostre case ad estranei.Our inheritance is turned to aliens: our houses to strangers.Hæreditas nostra versa est ad alienos, / domus nostræ ad extraneos. 3We are become orphans without a father: our mothers are as widows.Siam divenuti pupilli privi di padre: le madri nostre son come vedove.We are made pupils without father:Pupilli facti sumus absque patre, / matres nostræ quasi viduæ. 4We have drunk our water for money: we have bought our wood.A prezzo di denaro abbiam bevuta la nostra acqua, col denaro abbiam comperate le nostre legna.our mothersAquam nostram pecunia bibimus; / ligna nostra pretio comparavimus. 5We were dragged by the necks, we were weary and no rest was given us.Eravamo condotti presi pel nostro collo: requie non concedevasi agli stanchi.are as it were widowes. Our water we haue drunke for money: our wood we haue bought for a price. We were led by our neckes, no rest was geuen to the wearie.Cervicibus nostris minabamur, / lassis non dabatur requies. 6We have given our hand to Egypt, and to the Assyrians, that we might be satisfied with bread.Agli Egiziani, ed agli Assiri porgemmo le mani, per essere satollati di pane.We haue geuen our hand to Aegypt, and to the Assyrians, that we might be filled with bread.Ægypto dedimus manum et Assyriis, / ut saturaremur pane. 7Our fathers have sinned, and are not: and we have borne their iniquities.I padri nostri peccarono, e più non sono: e noi abbiam portate le loro iniquità.Our fathers haue sinned, and they are not: & we haue borne their iniquities.Patres nostri peccaverunt, et non sunt: / et nos iniquitates eorum portavimus. 8Servants have ruled over us: there was none to redeem us out of their hand.I servi nostri ci han dominati: non v'ebbe chi dalle mani loro ci riscattasse.Seruantes haue ruled ouer vs: there was none that would redeme vs out of their hand.Servi dominati sunt nostri: / non fuit qui redimeret de manu eorum. 9We fetched our bread at the peril of our lives, because of the sword in the desert.Con pericolo di nostra vita i luoghi deserti andavamo a provvederci di sostentamento, temendo sempre la spada.In peril of our liues did we fetch vs bread, at the face of the sword in the desert.In animabus nostris afferebamus panem nobis, / a facie gladii in deserto.
10Our skin was burnt as an oven, by reason of the violence of the famine.La nostra pelle è arsa come un forno per l'atrocità della fame.Our skinne was burnt as an ouen, by reason of the tempests of famine.Pellis nostra quasi clibanus exusta est, / a facie tempestatum famis. 11They oppressed the women in Sion, and the virgins in the cities of Juda.Svergognavano in Sion le donne, e le vergini nella città di Giuda.They humbled the wemen in Sion, and the virgins in the cities of Iuda.Mulieres in Sion humiliaverunt, / et virgines in civitatibus Juda. 12The princes were hanged up by their hand: they did not respect the persons of the ancients.I principi sono stati appiccati per la mano, non hanno avuto rispetto alle facce de' vecchi.The princes were hanged vp by the hand: they did not reuerence the faces of the ancients.Principes manu suspensi sunt; / facies senum non erubuerunt. 13They abused the young men indecently: and the children fell under the wood.Hanno disonorati i giovanetti, e i fanciulli son venuti meno sotto il bastone.Yongmen they abused vnchastly: and the children fel in wood.Adolescentibus impudice abusi sunt, / et pueri in ligno corruerunt. 14The ancients have ceased from the gates: the young men from the choir of the singers.Mancano alle porte i seniori, i giovani al coro de' suonatori.The ancients decayed out of the gates: the yongmen out of the quier of the singers.Senes defecerunt de portis, / juvenes de choro psallentium. 15The joy of our heart is ceased, our dancing is turned into mourning.E estinta nel nostro cuor l'allegrezza: le nostre armonie sono cangiate in lutto.The ioy of our hart hath fayled, our quyre is turned into mourning.Defecit gaudium cordis nostri; / versus est in luctum chorus noster. 16The crown is fallen from our head: woe to us, because we have sinned.E caduta la corona dal nostro capo: guai a noi, che abbiamo peccato.The crowne of our head is fallen: wo to vs, because we haue sinned.Cecidit corona capitis nostri: / væ nobis, quia peccavimus ! 17Therefore is our heart sorrowful, therefore are our eyes become dim.Per questo il cuor nostro è addolorato; per questo han perduto il lume gli occhi nostri.Therfore is our hart made sorowful, therfore are our eyes darkned.Propterea mœstum factum est cor nostrum; / ideo contenebrati sunt oculi nostri, 18For mount Sion, because it is destroyed, foxes have walked upon it.Perchè desolato è il monte di Sion, le volpi per esso camminano.For mount Sion, because it is perished, foxes haue walked on it.propter montem Sion quia disperiit; / vulpes ambulaverunt in eo.
19But thou, O Lord, shalt remain for ever, thy throne from generation to generation.Ma tu, o Signore, sarai in eterno, il tuo trono per tutte quante le generazioni.But thou ô Lord shalt remaine for euer, thy throne in generation and to generation.Tu autem, Domine, in æternum permanebis, / solium tuum in generationem et generationem. 20Why wilt thou forget us for ever? why wilt thou forsake us for a long time?Perchè ti scorderai tu per sempre di noi? ci abbandonerai tu per la lunghezza de' giorni?Why wilt thou for euer be forgetful of vs? wilt thou forsake vs in length of daies?Quare in perpetuum oblivisceris nostri, / derelinques nos in longitudine dierum ? 21Convert us, O Lord, to thee, and we shall be converted: renew our days, as from the beginning.Convertici a te, o Signore, e noi ci convertiremo, rinnovella tu i nostri giorni, come da principio.Conuert vs ô Lord to thee, and we shal be conuerted: renew our dayes, as from the beginning.Converte nos, Domine, ad te, et convertemur; / innova dies nostros, sicut a principio. 22But thou hast utterly rejected us, thou art exceedingly angry with us.Ma tu ci hai rigettati terribilmente: tu se' sdegnato grandemente contro di noi.But reiecting thou hast reiected vs, thou art angrie against vs excedingly.Sed projiciens repulisti nos: / iratus es contra nos vehementer.
5:1
Calmet
The prayer, etc. This title is not in Hebrew, Septuagint, etc. Theodoret has passed over the chapter, as if he doubted of its authenticity. It does not follow the order of Hebrew letters like the preceding, and seems to be a form of prayer for those who retired into Egypt. (Calmet)
Worthington
Jeremias foresees what would happen, and prays as the people would do. (Worthington)
5:2
Aliens. The Idumeans seized and kept possession of the southern parts.
5:3
Worthington
Father. Many had none surviving, and all had lost their king. (Worthington)
5:4
Water. Even this was not given for nothing.
5:6
Worthington
Hand; engaged to serve Egyptians, Babylonians, (Calmet) or other nations, to procure sustenance. (Worthington)
5:7
Iniquities. This was the usual complaint of the Jews, (chap. 31:29.) as if they had committed no offence themselves. If any virtuous people were involved in the common ruin, they bore it with resignation, and acknowledged that they had deserved it, 1 Esdras 9:6., and 2 Esdras 1:6., and Esther 14:6., and Daniel 3:29.
5:8
Calmet
Servants. One had command over another, Matthew 24:45. The Chaldeans were like slaves, and the race of Cham was condemned to servitude, Genesis 9:26. (Calmet)
Lyranus
The Jews had formerly dominion over Edom, etc., who now treated them so cruelly. (Menochius) (Lyranus)
5:9
Sword. Any one might kill us.
5:11
Calmet
Oppressed. Hebrew, "afflicted." Brutal insolence prevailed. (Calmet)
5:12
Hand. Thus Leonidas was treated, after his head was cut off, by Xerxes. (Herodotus 7:238.)
5:13
Amama
Indecently, like the Sodomites. Hebrew, "they made the young men grind" at the mill, in their prison, (Haydock) as Samson (Judges 16:21.) and Sedecias (according to the Septuagint, Lamentations 52:11.) were forced to do. To grind is often used in a bad sense; but it is not necessary to adopt it here. (Calmet) (Amama)
Haydock
The Chaldeans treated their captives without pity or shame. (Haydock)
Calmet
Wood; burdens, or stumbling-blocks, unless they were crucified; or, "roasted," if we admit a small alteration in the Hebrew, Lamentations 4:10. (Calmet)
Worthington
They were forced to grind naked, and were beaten with staves. (Worthington)
5:14
Haydock
Gates, where sentence was usually passed. (Haydock)
The Jews had judges at Babylon, (Daniel 13:5.) but not at first, nor everywhere.
5:16
Worthington
Crown, used at feasts; (Calmet) or, we have lost the sovereign power. (Worthington)
5:17
Dim, the natural consequence of extreme want, 1 Kings 14:27.
5:18
Foxes, which were very common, Judges 15:4. Thus, Horace says: Agros atque lares patrios, habitandaque fana Apris relinquet et edacibus lupis. (Epod. 16.)
5:21
Grotius
Convert. Thy grace must work upon our hearts, (Calmet) before we can expect redress, (Haydock) and an end of our banishment. (Tirinus) (Grotius)
Worthington
Beginning, when our fathers observed the law. (St. Thomas Aquinas) (Menochius) See Lamentations 31:18.; St. Augustine, City of God ii., and 4:(Worthington)
5:22
Calmet
Thou hast. We might read with an interrogation, (Haydock) in Hebrew, "Hast thou?" etc. The Jews superstitiously repeat the last verse, for fear of ending the book in an ominous manner, as they do at the end of Isaias and Malachias. (Calmet)
Worthington
Having treated us so severely, stop thy hand. (Worthington)
Menochius
But I perceive it will be in vain to beg for redress till the seventy years be expired. (Menochius)
5:22
THE PROPHECY OF BARUCH
BARUCH was a man of noble extraction, and learned in the law, secretary and disciple to the prophet JEREMIAS, and a sharer in his labours and persecutions: which is the reason why the ancient fathers have considered this book as a part of the prophecy of JEREMIAS, and have usually quoted it under his name.
5:3
Manie were orphanes with out fathers, & al were depriued of their king who was as a father of al the people.
5:6
VVe haue put ourselues to worke and trauel in strange countries to gette bread to eate.
5:9
in danger of thy svvord.
5:13
They were made to grind linked in the •ille:
And beaten with staues.
5:16
They lost the glorie of a kingdom, and were subiect to strange and barbarous nations.
5:21
As Iere 31. v. 18. and S. Augustin li, de Gratia. & lib. arb. c. 2. 4. &c.
5:22
Hauing so seuerly punished vs, we beseech thee now to cease from more.
5:16
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.9
… And if any one should say that this word is spoken concerning Christ, let him receive that which I write for him without disputation, and thus he will be persuaded that it was said with reference to the king. For Jeremiah said in behalf of the people:— Woe unto us, for the crown of our head has fallen !
5:1
1. RECORDARE. — Hæc verba recordare, intuere, emphasim continent; non enim nudum et otiosum intuitum et recordationem, sed practicum, affectuosum et efficacem, scilicet affectum cum effectu conjunctum significant. Deus ergo recordari et intueri dicitur, cum miseretur, indulget, a pœnis liberat, favet, beneficia confert, etc. Recordatio enim Dei, uti et intuitus, est operativus et efficax, cum hominis sit otiosus et inefficax. Ex adverso oblivisci et non intueri, idem est, quod negligere, non curare.
5:2
2. HÆREDITAS NOSTRA. — Judæa quam jure hæreditario possidebamus, jam facta est Chaldæorum, eisque est tributaria. Recenset a vers. 1 usque ad 19 totidem mala et clades (scilicet singulis versibus unam), puta 18, quæ illis per excidium obvenerunt. Quæ omnia et singula ad litteram evenerunt christianis, cum ob sua peccata perdiderunt eamdem terram sanctam, Græciam, Asiam aliasque provincias, quæ a Turcis vel hæreticis occupantur. Hi ergo hæc usurpent. Tropologice, hæc omnia facile est adaptare peccatori, qui totidem, imo plura damna per peccatum incurrit. Vide Dionysium Carthusianum.
5:3
3. PUPILLI FACTI SUMUS ABSQUE PATRE, — quia patres occisi aut capti sunt a Chaldæis; unde uxores solitariæ et desolatæ manent quasi viduæ, et filii orphani. Ita Hugo, Lyranus, Chaldæus. Secundo, Rabanus et S. Thomas, q. d. Orbati sumus protectione paterna Dei, qui Synagogæ maritus, et singulorum in ea erat pater. Tertio, Maldonatus, q. d. Orbati sumus rege Josia et Sedecia; rex enim reipublicæ et patriæ est quasi pater. Verum primus sensus est planissimus. Sequitur enim: "Matres nostræ quasi viduæ."
5:4
4. AQUAM NOSTRAM PECUNIA BIBIMUS: LIGNA, etc. — quasi dicat: Etiam res communes et viles, uti est aqua, emere debuimus. Secundo, aquam et ligna quæ prius erant nostra, jam a Chaldæis occupata, pecunia vel tributo redimere debuimus et etiamnum debemus. Tertio, Sanchez, quasi dicat: In Babylone, aquam Babyloniis omnibus communem, nos Judæi captivi ab iis pecunia emere debemus, quod durum et inhumanum est. Nam, ut docet Cicero lib. 1 Officior., res omnes quas ad communes hominum usus natura genuit, ut aqua, aer, ignis, etc., jure naturæ sunt omnium et singulorum.
5:5
5. CERVICIBUS NOSTRIS MINABAMUR. — Hebraice: Super colla nostra persecutionem passi sumus, quia scilicet funibus ad collum ligatis ducebantur in Babylonem. Ita Rabanus et S. Thomas, iisque suas sarcinas imponebant Chaldæi, aiunt Chaldæus et Hugo: ii vero qui remanserant in Judæa, quasi bruta ad opus et agriculturam urgebantur. Unde Sanchez per cervices oppressas, scilicet servitutis jugo, accipit quodlibet durum et vile ministerium. Portabant, inquit, servi onera, aut humeris et cervicibus imposita, sicut jumenta dorso; aut actis in jugum plaustrale cervicibus, quod boum est, ita ut plaustrum traherent, et in eo onus, stercus puta, saxa, arenam, etc. Minari autem suis cervicibus dicuntur, quia ex hesterno opere conjectabant, quid sibi ferendum esset oneris in crastinum; quocirca illud sibi indicebant, dicebantque: O collum ingenuum quondam et liberum, quot te manent onera servilibus etiam cervicibus indigna! O brachia, qui vos labor, quæ vos exercebunt et frangent ministeria! O caput meum, jam conviciis et diris exsecrationibus devotum! Ita Judæos jam vilissima tractare opera cernimus: "Quorum cophinus fœnumque supellex," ait Juvenalis, Satyra 3, qui proinde eos Verpos vocat, et irridet. Aliter Maldonatus: Vox, inquit, minabamur, capitur passive, q. d. Cervicibus nostris hostes grave malum minabantur, scilicet, ut Lyranus et Dionysius, minabantur se cervices nobis amputaturos, nisi faceremus statim quæcumque vellent. Unde aliqui: pro minabamur legunt, minabantur. Verum codices Romani et alii correctissimi habent minabamur, quod hic non significat comminari; cum enim hoc significat, active semper capitur, nunquam passive; sed significat agi et duci instar pecorum, hoc enim notat Hebræum נרדף nirdaph: unde versus etymologicus hæc duo ita distinguit: Pastor ovem baculo minat, lupus ore minatur. LASSIS NON DABATUR REQUIES. — Aliter ex Hebræo vertunt R. Salomon et R. Josephus, labor non relinquitur nobis, id est, laboramus et fabricamus ad aliquid lucrandum; sed mox lucrum omne quod percepimus, nobis auferunt inhumani heri, quibus servimus. Sic dæmon sagas ad scelera adigit, et lassat, nec dat eis requiem; sic lassant compotationes, convivia, ludi, libidines etiam nocturnæ, nec misero homini lasso et exhausto dant requiem; unde aiunt impii, Sapient. V, 7: "Lassati sumus in via iniquitatis;" nec enim dæmon, nec concupiscentia, nec mundus peccatori, qui eis servit quasi mancipium, ullam dant requiem. E contrario servire Deo est quiescere, imo regnare.
5:6
6. ÆGYPTO DEDIMUS MANUM, — id est pepigimus fœdus cum Ægyptiis, inquit R. Abraham. Secundo et melius, q. d. Ab Ægyptiis auxilium et annonam petiimus, iisque supplices facti sumus, et quasi mendici extendimus eis manus ad petendam eleemosynam. Ita Vatablus, Lyranus, Rabanus, Hugo, S. Thomas. Tertio, "dedimus manum," id est dedidimus et subjecimus nos, ac servivimus quasi mancipia Ægyptiis et Assyriis, ut panem lucraremur, quo victitaremus, et traheremus ærumnosam animam: ita Chaldæus; hicque sensus videtur aptissimus. Quarto, aliter vertunt Septuaginta, Ægyptus dedit manum Assur ad saturitatem ipsorum, id est Ægyptii et Assyrii suppeditaverunt annonam Judæis, ut pane saturarentur. Tertio, Chaldæus vertit: Cum iremus in exsilium, vidit Nabuchodonosor principes Israel euntes vacuos, id est sine sarcina; jussit ergo consuere libros legis, et ex eis facere utres impleveruntque lapillis qui erant ad ripam Euphratis, et imposuerunt eos supra cervices eorum. Ita referunt vel fabulantur Judæi. Aut, si hoc verum est, merito id passi sunt, ut membranas legis in saccos conversas lapillis et arena plenas portarent, qui legem habebant in membranis tam aridam et sterilem non in corde scriptam, ac proinde otiosam et inutilem, quæ proinde hoc pondus exsilii eis accersivit, eosque degravavit et oppressit, ut in quo peccaverant, in eodem quoque punirentur.
5:8
8. SERVI. — Ammonitæ et Idumæi, qui prius nobis tributarii serviebant, jam cum Chaldæis Jerusalem expugnarunt. Ita Hugo, S. Thomas (1), Lyranus. Secundo, q. d. Chaldæi, qui ex Cham, Chus et Nemrod (qui primus regnavit in Babylone, Genes. cap. X, 10) orti, a Noe damnati sunt ut sint servi Sem et posterorum, id est nostri, Genes. IX, 27, vel, ut Rabanus, qui ob impietatem et idolatriam sunt servi; cum Judæi sint ingenui: hi jam nobis dominantur; unde Judæi Gentiles vocabant servos, se vero liberos. Hinc ad Christum, volentem eos e peccati servitute liberare, dicunt Joan. VIII, 35: "Semen Abrahæ sumus, et nemini servivimus unquam." Tertio, Sanchez: Verisimile est, inquit, tanquam prædæ partem datos esse Judæos Chaldæorum servis, qui scilicet in bello Judaico eis servierant, agebantque in castris: aut potius, Chaldæi servos suos præponebant Judæis, ut ab illis durum operis diurni pensum severe exigerent, uti fecerunt servi Pharaonis Hebræis in Ægypto, Exodi I, 11 et 14. Ingens est hic dolor, æque ac ignominia et probrum, qui mire heri animum pungit et premit. Eadem enim plaga a superiori, vel æquali illata, longe minus cruciat, quam si a subdito, ac præsertim a servo infligatur. Ita Maximianus Imperator ut S. Sergium primicerium suum, qui se christianum libere profitebatur, maxime affligeret, judicandum et atrociter puniendum misit ad Antiochum præfectum Orientis, qui S. Sergii servus exstiterat, ac ejus favore illam dignitatem obtinuerat; qui ut Maximiano satisfaceret, jussit S. Sergium calceari calceis aculeatis, iisque indutum instar mancipii currere ante rhedam suam; itaque eum deduxit per tres leucas cum acri pudore, æque ac dolore; nam aculei rivos sanguinis ex pedibus ejus eliciebant. Hoc tormentum deinde iterari jussit. Verum cum S. Sergium nullo pudore vel dolore vinci cerneret, capite eum plecti jussit anno Domini 309, die 7 octobris, qua die Ecclesia ejus triumphum anniversaria martyrii memoria recolit.
5:9
9. IN ANIMABUS NOSTRIS, — id est cum animæ, id est vitæ, periculo, ob Chaldæos ubique palantes, et in locis desertis insidiantes ac grassantes (uti etiamnum in Judæa et Syria grassantur Arabes), tam in obsidione quam urbe jam capta egressi sumus pabulatum, ut annonam et victum ex agris in urbem nos inveheremus: ita Hugo, Lyranus, Dionysius, Vatablus et R. Joseph, qui addit: Modicum, inquit, illud panis, quod nobis ab Assyriis comparabamus et efferebamus, rapiebatur in itinere, nec erat qui nos liberaret de violentia ipsorum.
5:10
10. PELLIS, — q. d. Sicut clibanus igne frequenti uritur, siccatur, nigrescit: ita pelles nostræ præ fame a calore naturali uruntur, siccantur, nigrescunt. A FACIE TEMPESTATUM FAMIS, — id est, propter ingentem famem quæ in nos irruit, quasi valida tempestas. Hebraice est propter exustiones famis, id est fame urente, aut propter exustiones agrorum famem afferentes.
5:12
12. PRINCIPES MANU (hebraice, manu eorum, scilicet hostium) SUSPENSI SUNT (1).
5:13
13. ADOLESCENTIBUS IMPUDICE ABUSI SUNT. — Hebraice, Juvenes ad molendum tulerunt, q. d. Ad rem vilissimam, id est ad molas agitandas, juvenes, quasi viribus valentes applicuerunt. Ita Chaldæus, Vatablus, Pagninus (2). Secundo, Noster melius vertit: Adolescentibus turpiter abusi sunt; hoc enim metaphorice significat molere apud Hebræos, uti patet Job XXXI, 10, in Hebræo, et etiam apud Horatium aliosque Latinos, quorum verbis in re obscœna libens abstineo. Sic et Græci μύλλων, id est molere, sumunt pro scortari; unde μυλλάς vocatur scortum. PUERI IN LIGNO CORRUERUNT, — id est ligneo patibulo suspensi sunt. Ita Chaldæus, Hugo, Lyranus. Vel potius, ut Vatablus, sub ligneo manubrio, quo molam volvebant, præ lassitudine corruerunt. Vel, ut Lyranus, sub onere lignorum, quod ultra vires ferre pro Chaldæis cogebantur, corruerunt. Quarto, Maldonatus et Sanchez exponunt, q. d. Pueri virgis et baculis percussi sunt usque ad sanguinem et mortem.
5:14
14. SENES (judices) DEFECERUNT DE PORTIS (urbium, in quibus solebant sedere, dum judicia exercebant, aut civitatis vel civium causas tractabant); JUVENES DE CHORO PSALLENTIUM. — Decus enim civitatis florentis consistit in duobus, nimirum in senum gravitate, prudentia, æquitate; atque in juvenum vigore, lætitia et voluptate; qui choros ducere, in iisque psallere et saltare solebant. Utrumque defecit Hierosolymæ afflictæ. Pro choro hebraice est נגינה negina, quod erat genus instrumenti musici; sed quia ad illud choros et choreas ducere solebant, hinc metonymice pro iis sumitur.
5:16
16. CECIDIT CORONA CAPITIS NOSTRI. — Hoc est diadema regni, puta regnum nostrum translatum est ad Chaldæos: ita Hugo, S. Thomas, Lyranus; secundo, Maldonatus per coronam intelligit gloriam; tertio, Rabanus, Vatablus et Isidorus per coronam accipiunt templum; quarto et proprie, solebant Judæi in festis et conviviis hilarioribus coronas capiti imponere, q. d. Defecerunt illi dies, ac deliciæ, in quibus lætari et capita coronare solebamus. Ita Sanchez. Hæc omnia usurpent pænitentes, imitenturque voces et ejulatus pænitentium hic, et similes apud Climachum, gradu De pænitentia.
5:17
17. CONTENEBRATI SUNT OCULI NOSTRI, — præ jugi et nimio fletu, ut sibi contigisse queritur Job. cap. XVI, 17; secundo, "contenebrati," q. d. Ita hac clade perculsi, prostrati et attoniti fuimus, ut oculi nostri viderentur inverti et obtenebrari: tertio, Sanchez: Contenebrati, ait, sunt oculi, quia mœsti fugiunt lucem et homines, ac tenebras quærunt, ut Dido apud Virgilium: Mortem optat, tædet cæli convexa tueri.
5:18
18. VULPES AMBULAVERUNT IN EO. — q. d. Templum et mons Sion ita desertus est, ut vulpes libere et intrepide in eo versentur.
5:20
20. QUARE IN PERPETUUM. — Hebraice, cur in longitudinem dierum, cur tam longo tempore nos derelinquis, quasi ad te non pertineremus? præsertim cum, ut præcessit vers. 19, in æternum permaneas, et æternum habeas apud nos regnum et solium, cui nulla hostium vis prævalere potest.
5:21
21. CONVERTE NOS, — q. d. Quia malorum nostrorum origo fuit, a te, o Domine, recedere; hinc tu qui es immutabilis et firmus in promissis, æque ac regno æterno, ut dixi vers. 19; tu, inquam, juxta promissa tua Levit. XXVI, 23, ne omnino abjice nos, et pactum tuum nobiscum; atque quia ad hoc requiritur, ut oremus pro peccatis nostris, ut eorum venia a te accepta, tibi per gratiam reconciliemur, oro, Domine, converte nos ad te per veram et seriam pænitentiam, qua veniam hanc et gratiam assequamur. Ita Chaldæus, Olympiodorus, Rabanus, Lyranus et alii. Hinc consequenter orat Propheta, ut ad illud tempus et sæculum reducatur populus, in quo ad Deum fide et mente conversus, eum pie et religiose colebat: et ab illo vicissim se ad populum suum convertente, pace bonisque omnibus donabatur (1). Ita Rabanus et S. Thomas. Si enim ipse convertere velit populum suum exsulem ad locum et patriam suam, æque ac ad se, convertetur eo, simulque redibit ad pristinum decus et gloriam, perinde ac si a morte resurgeret. Unde subdit: "Innova dies nostros sicut a principio." Duplex ergo hic significatur conversio, prima et potissima ad Dei gratiam et amicitiam; secunda consequens, ut ab exsilio ad libertatem, patriam, pristinaque bona Judæi convertantur et redeant. De secunda tantum accipit hæc Hugo. Hinc Concilium Tridentinum, sess. VI, cap. V, et Theologi docent, ad conversionem peccatoris necessariam esse gratiam, et liberum arbitrium gratiæ cooperans, hocque velle Zachariam cum ait cap. I, 3: "Convertimini ad me, et convertar ad vos;" sed gratiam debere prævenire et excitare liberum arbitrium, peccato quasi oppressum et sopitum; hocque velle hic Jeremiam, sicque eum cum Zacharia esse conciliandum. INNOVA DIES NOSTROS, SICUT A PRINCIPIO, — ut pie et religiose te colamus, sicut cœpimus sub Mose in Sina, cum nobis dedisti legem; et tu vicissim nos, et dies nostros in pace custodias. Ita Chaldæus, Rabanus, S. Thomas. Secundo, Olympiodorus, Dionysius, Hugo, Lyranus, q. d. Libera nos e Babylone, sicut olim ex Ægypto eduxisti in terram promissam. Huic petitioni similis est illa Job XXIX, 2: "Quis mihi tribuat, ut sim juxta menses pristinos, secundum dies quibus Deus custodiebat me? sicut fui in diebus adolescentiæ meæ, quando secreto Deus erat in tabernaculo meo," etc.
5:22
22. SED PROJICIENS. — Est hæc alia ratio, propter quam debeat exaudiri, quam clarius exprimunt Septuaginta, Chaldæus, Vatablus; vertunt enim: Quia satis nos repulisti, scilicet summam vindictam et captivitatem in nos exercendo, q. d. Jam satis pœnas dedimus, et iræ tuæ satisfecimus; redde ergo clementiam tuam nobis, et converte nos ad te. Hanc enim petitionem ex pudore et afflictione subticet. Eadem de causa Hebræa et Noster addunt voculam sed, q. d. Oravi dicens: Converte nos; sed ecce non impetro, longeque absumus ab hac conversione, quia ecce tu projiciens hucusque repulisti nos; quare tacens et confusus gemo, hocque meo gemitu tacite et verecunde imploro tuam misericordiam, ut tandem iræ tuæ parcas, flagella tua contineas, meique miserearis. Hic sensus est aptissimus. Est enim aposiopesis ad pathos, qualis esse solet valde afflictorum pro venia obsecrantium; in his enim dolor et pudor multa supprimunt. Secundo, Maldonatus hæc putat respondere versui 20, cum illoque jungenda esse, q. d. "Quare in perpetuum oblivisceris nostri? sed," id est, atque adeo, "projiciens repulisti nos." Tertio, alii vertunt Quamvis projeceris nos, tamen jam iræ tuæ in nos effusæ sat pœnarum dedimus. Quarto, Sanchez sic explicat, q. d. Sed quid votis insisto, quid precibus urgeo, ut rem Judaicam quamprimum instaures, cum tu vehementer iratus, populum ad annum usque septuagesimum abjeceris, et captivitati Babylonicæ addixeris? Hic sensus quoque appositus est (2).
5:2
Hic propheta, post multiplicia lamenta, convertit se ad orationis remedium; et primo exponit populi miseriam: secundo petit misericordiam, ibi, tu autem, domine, et cetera. Prima in duas. Primo exponit miseriam populi, quantum ad mala quae incurrerunt; secundo quantum ad bona, quae amiserunt, ibi, senes defecerunt de portis. Circa primum duo. Primo excitat attentionem, recordare, attende ad miserias meas. Supra 3: recordare paupertatis, et transgressionis meae. Recordare, quasi dicat, in notitia tene, intuere, idest, notitia recondita considerationem defige, respice, cogitando, et discutiendo. Secundo ibi, hereditas nostra versa est ad alienos, ponit populi afflictionem: et primo in generali; secundo descendendo ad speciales personas, ibi, mulieres in Sion humiliaverunt. Circa primum duo. Primo excludit ea quibus contra miserias sustentabantur, scilicet proprias possessiones, quae in potestate hostium transierunt, hereditas nostra versa est ad alienos. Supra 1: manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia ejus. Jer. 6: et transibunt domus eorum ad alteros, et agri, et uxores pariter.
5:3
Et divinam protectionem: pupilli facti sumus, quia destituti divina, quasi paterna consolatione. Matres nostrae, synagogae, quasi viduae, quarum acus sponsus dicebatur. Isa. 9: pupillorum et viduarum ejus non miserebitur: quia omnis hypocrita est et nequam. Secundo ibi, aquam nostram pecunia bibimus, prosequitur speciales miserias quas patiebantur: et primo servitutem; secundo afflictionem, ibi, in animabus nostris afferebamus panem nobis. Circa primum duo. Primo ponit populi servitutem; secundo exaggerat ipsam, ibi, patres nostri peccaverunt, et non sunt. Circa primum duo.
5:4
Primo ponit servitutem quam patiebantur quantum ad bona ipsorum: aquam nostram pecunia bibimus hostibus tyrannice nos opprimentibus. Deut. 2: aquam emptam haurietis, et bibetis.
5:5
Secundo ponit servitutem quantum ad proprias personas: et primo coactam: cervicibus nostris minabamur; quasi, in percussione cervicum persistere in via nolebamus; vel ligati cervicibus. Deut. 28: in gentibus quoque illis non quiesces, nec erit requies tibi. Secundo ponit servitutem personalem voluntariam, quia inopia compulsi se aliis in servos vendebant, vel simpliciter, vel ad tempus; et hoc est, Aegypto dedimus manum, quasi eis nos subjugantes. 1 Reg. 2: repleti prius, pro panibus se locaverunt.
5:6
Vel dedimus manum, auxilium postulantes. Jer. 2: quid tibi in via Aegypti, ut bibas aquam turbidam?
5:7
Patres nostri peccaverunt. Hic exaggerat servitutem: et primo ex conditione servientium, quia pro peccatis aliorum puniuntur, et non sunt, quia sunt mortui. Portavimus, poenam eorum sustinentes. Sed contra. Ezech. 18: quid est quod inter vos vertitis parabolam in proverbium dicentes: patres nostri comederunt uvas acerbas, et dentes filiorum obstupuerunt? Solutio. Exod. 20: ego sum Deus Zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios, in tertiam et quartam generationem. (Deut. 32): his qui oderunt me retribuam. Secundo exaggerat ex conditione dominantium servi dominati sunt, sicut Moabitae, et Idumaei, et alii vicini, quorum prius dominati fuerant. Prov. 30: per tria mala movetur terra (...) per servum, cum regnaverit, per stultum, cum saturatus fuerit cibo; per odiosam mulierem, cum in matrimonio fuerit assumpta. In animabus.
5:9
Hic ponit afflictionem famis: et ostendit primo penuriam, in animabus, idest in periculo animarum nostrarum, scilicet vitae nostrae, fugientes in deserto a facie gladii Babylonis: vel quod onerantes se victualibus, periculis se exponebant, ut hostes insequentes in deserto effugerent: vel quia nimio labore ad conquirendum cibum corpus suum consumebant. Isa. 21: qui habitatis in terra Austri cum panibus occurrite fugienti.
5:10
Secundo ponit famis effectum: pellis nostra exusta, fame desiccata, tempestatum, quia obsessi et fugientes famem passi sunt diu. Oseae 7: omnes adulterantes quasi clibanus succensus a coquente. Job 9: pelli meae, consumptis carnibus, adhaesit os meum. Mulieres. Hic descendit ad speciales personas: et primo ad mulieres, humiliaverunt, corrumpendo eas. Deut. 28: uxorem accipies, et alius dormiet cum ea: filiae tuae tradentur alteri populo, videntibus oculis tuis.
5:12
Secundo quantum ad principes: principes manu suspensi sunt, quasi in eculeo ad manifestandum divitias suas. Deut. 28: adducet super te gentem de longinquo, et de extremis finibus terrae, in similitudinem aquilae cum impetu, cujus intelligere linguam non possis, gentem procacissimam quae non deferat seni, nec misereatur parvuli.
5:13
Tertio quantum ad juvenes: adolescentibus impudice abusi sunt. Joel 3: posuerunt puerum in prostibulo, et puellam vendiderunt pro vino, ut biberent.
5:14
Senes defecerunt de portis. Hic ponit miseriam quantum ad bona quae defecerunt: et primo quantum ad officia personarum: de portis defecerunt, quasi ad exercendum judicia in portis; de choro, quasi non choreizant: quod erat officium dominorum. 1 Mach. 2: trucidati sunt senes ejus in platea et juvenes ejus ceciderunt gladio.
5:15
Secundo quantum ad exercitium gaudiorum, defecit gaudium. Amos 8: convertam festivitatem vestram in luctum, et omnia cantica vestra in planctum.
5:16
Tertio quantum ad gloriam dignitatum: et primo quantum ad gloriam regni, cecidit corona. Job 19: spoliavit me gloria mea, et abstulit coronam de capite meo. Secundo quantum ad gloriam templi, ponens super hoc tristitiam.
5:17
Propterea maestum factum est in dolore cor nostrum; ideo contenebrati sunt oculi nostri, prae multitudine lacrymarum. Jer. 8: dolor meus super dolorem.
5:18
Et tristitiae causam: propter montem Sion, ubi templum, vulpes ambulaverunt, quasi in locis desertis. Mich. 3: Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem quasi acervus lapidum erit, et mons templi in excelsa sylvarum. Tu autem, domine. Hic jam convertit se ad petendum.
5:19
Et primo confitetur ipsam majestatem quantum ad aeternitatem substantiae: in aeternum permanebis: et quantum ad durationem regalis gloriae: solium tuum in generationem et generationem. Ps. 101: tu autem, domine, in aeternum permanebis, memoriale tuum in generatione et generationem.
5:20
Secundo miratur indignationem: quare in perpetuum oblivisceris nostri? Isa. 49: numquid oblivisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui?
5:21
Tertio porrigit petitionem: converte nos, domine. Jer. 31: converte me, domine, et convertar, quia tu es dominus Deus meus. Sed contra. Zach. 1: convertimini ad me. Et dicendum, quod utrumque est verum propter hoc quod ad opus meritorium exigitur liberi arbitrii praeparatio, et gratiae infusio. Innova dies nostros. Job 29: quis tribuat ut sim juxta menses pristinos, secundum dies quando Deus custodiebat me?
5:22
Quarto ponit petendi necessitatem: sed projiciens repulisti nos. Jer. 14: numquid projiciens abjecisti Judam, aut Sion abominata est anima tua? Quare ergo percussisti nos, ut nulla sit sanitas?
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.