Phassur a priest beateth the prophet, and putteth him in the stockes. He stil prophecieth their captiuitie in Babylon. 7. Lamenteth that he and his preaching is derided: 11. confideth in God: 14. and vttereth his afflicted minde.
1Now Phassur the son of Emmer, the priest, who was appointed chief in the house of the Lord, heard Jeremias prophesying these words.E Phassur figliuolo di Emmer sacerdote, e creato prefetto della casa del Signore, udì Geremia, che profetizzava in tal guisa.AND Phassur the sonne of Emmer priest, who was appointed prince in the house of our Lord, heard Ieremie prophecying these wordes.Et audivit Phassur filius Emmer, sacerdos, qui constitutus erat princeps in domo Domini, Jeremiam prophetantem sermones istos. 2And Phassur struck Jeremias the prophet, and put him in the stocks, that were in the upper gate of Benjamin, in the house of the Lord.E Phassur percosse Geremia profeta, e lo messe a' ceppi alla porta superiore di Beniamin, nella casa del Signore.And Phassur stroke Ieremie the prophet, and put him into the stockes, that was in the vpper gate of Beniamin, in the house of our Lord.Et percussit Phassur Jeremiam prophetam, et misit eum in nervum quod erat in porta Benjamin superiori, in domo Domini. 3And when it was light the next day, Phassur brought Jeremias out of the stocks. And Jeremias said to him: The Lord hath not called thy name Phassur, but fear on every side.E il di appresso alla punta del giorno Phassur cavò Geremia da' ceppi, e disse a lui Geremia: Il Signore non ti ha posto il nome di Phassur; ma di spavento universale.And when it was light on the morow, Phassur brought forth Ieremie out of the stockes. And Ieremie said to him: Our Lord hath called thy name not Phassur, but feare on euerie side.Cumque illuxisset in crastinum, eduxit Phassur Jeremiam de nervo, et dixit ad eum Jeremias: Non Phassur vocavit Dominus nomen tuum, sed Pavorem undique. 4For thus saith the Lord: Behold I will deliver thee up to fear, thee and all thy friends: and they shall fall by the sword of their enemies, and thy eyes shall see it, and I will give all Juda into the hand of the king of Babylon: and he shall carry them away to Babylon, and shall strike them with the sword.Imperocché queste cose dice il Signore: Ecco, che io ricolmerò di spavento te, e tutti gli amici tuoi: e periranno per la spada de' loro nemici, e ciò vedrai tu co' tuoi occhi; e tutto Giuda darò in balia del re di Babilonia, che gli trasporterà a Babilonia, e gli ucciderà di spada.Because thus saith our Lord: Behold I wil geue thee into feare, thee and al thy freindes: and they shal fal by the sword of their enemies, and thine eies shal see, and I wil geue al Iuda into the hand of the king of Babylon: & he shal transport them into Babylon, and shal strike them with the sword.Quia hæc dicit Dominus: Ecce ego dabo te in pavorem, / te et omnes amicos tuos: / et corruent gladio inimicorum suorum, / et oculi tui videbunt: / et omnem Judam dabo in manum regis Babylonis, / et traducet eos in Babylonem, / et percutiet eos gladio.
5And I will give all the substance of this city, and all its labour, and every precious thing thereof, and all the treasures of the kings of Juda will I give into the hands of their enemies: and they shall pillage them, and take them away, and carry them to Babylon.E tutte le ricchezze di questa città, e tutte le sue fatiche, e tutto il prezioso, e tutti i tesori dei re di Giuda, darogli in potere de' loro nemici, i quali faran bottino, e prenderanno, e porteran tutto a Babilonia.And I wil geue al the substance of this citie, and al the labour therof, & al the price, and al the treasures of the kings of Iuda wil I geue into the hand of their enemies: and they shal spoile them, and take them away, and carie them into Babylon.Et dabo universam substantiam civitatis hujus, / et omnem laborem ejus, omneque pretium, / et cunctos thesauros regum Juda / dabo in manu inimicorum eorum: / et diripient eos, et tollent, / et ducent in Babylonem. 6But thou Phassur, and all that dwell in thy house, shall go into captivity, and thou shalt go to Babylon, and there thou shalt die, and there thou shalt be buried, thou and all thy friends, to whom thou hast prophesied a lie.Ma tu, o Phassur, e tutti quelli, che abitano la tua casa, anelerete in schiavitù; e tu anderai a Babilonia, ed ivi morrai, e sarai sepolto tu, e tutti gli amici tuoi, a' quali profetizzasti menzogna.But thou Phassur, and al the inhabiters of thy house shal goe into captiuitie, and thou shalt come into Babylon, and there thou shalt die, and there shalt be buried, thou and al thy freindes, to whom thou hast prophecied a lie.Tu autem, Phassur, et omnes habitatores domus tuæ, / ibitis in captivitatem: / et in Babylonem venies, / et ibi morieris, ibique sepelieris / tu, et omnes amici tui, / quibus prophetasti mendacium. 7Thou hast deceived me, O Lord, and I am deceived: thou hast been stronger than I, and thou hast prevailed. I am become a laughingstock all the day, all scoff at me.Tu mi seducesti, o Signore, ed io fui sedotto: tu fosti più forte di me, e ne potesti più: io son tutto dì oggetto di derisione, tutti si fan beffe di me.Thou hast seduced me ô Lord, and I am seduced: thou wast stronger then I, and hast preuailed: I am made a derision al the day, al doe scorne me.Seduxisti me, Domine, et seductus sum: / fortior me fuisti, et invaluisti: / factus sum in derisum tota die; / omnes subsannant me. 8For I am speaking now this long time, crying out against iniquity, and I often proclaim devastation: and the word of the Lord is made a reproach to me, and a derision all the day.Imperocché è già tempo, che io parlo, e grido contro l'iniquità, e annunzio ad alta voce la distruzione: e la parola del Signore mi tira addosso tuttodì gli obbrobrj, e gli scherni.Because now long agoe I speake, crying out iniquitie, and I often proclayme wasting: and the word of our Lord is made a reproch to me, and a derision al the day.Quia jam olim loquor, / vociferans iniquitatem, et vastitatem clamito: / et factus est mihi sermo Domini in opprobrium, / et in derisum tota die.
9Then I said: I will not make mention of him, nor speak any more in his name: and there came in my heart as a burning fire, shut up in my bones, and I was wearied, not being able to bear it.E dissi: Non mi ricorderò più di lei, e non parlerò più nel nome di lui: e sentii nel mio cuore quasi un fuoco ardente rinserrato nelle mie ossa; e venni meno, non avendo forza per tollerarlo.And I said I wil nor remember him, nor speake anie more in his name: and there was made in my hart as a fire boyling, and shut vp in my bones: and I fainted, not sustayning to beare it.Et dixi: Non recordabor ejus, / neque loquar ultra in nomine illius: / et factus est in corde meo quasi ignis exæstuans, / claususque in ossibus meis, / et defeci, ferre non sustinens. 10For I heard the reproaches of many, and terror on every side: Persecute him, and let us persecute him: from all the men that were my familiars, and continued at my side: if by any means he may be deceived, and we may prevail against him, and be revenged on him.Imperocché ho udito le contumelie di molti, e i terrori all'intorno: Perseguitatelo, e perseguitiamolo; (ho udito) da tutti quelli, che viveano in pace con me, e mi stanno a' fianchi; (e dicono) se in qualche modo egli cadesse in errore, e noi lo soverchiamo, e facciam vendetta di lui.For I heard the contumelies of manie, & terrour on euerie side: persecute ye, and let vs persecute him: of al the men, that were my peaceables, and garding my side: if by anie meanes he may be deceiued, and we preuaile against him, & be reuenged on him.Audivi enim contumelias multorum, / et terrorem in circuitu: / Persequimini, et persequamur eum, / ab omnibus viris qui erant pacifici mei, / et custodientes latus meum: / si quomodo decipiatur, et prævaleamus adversus eum, / et consequamur ultionem ex eo. 11But the Lord is with me as a strong warrior: therefore they that persecute me shall fall, and shall be weak: they shall be greatly confounded, because they have not understood the everlasting reproach, which never shall be effaced.Ma sta meco il Signore come un forte campione: quindi coloro, che mi perseguitano, caderanno, e saran privi di forze: saranno confusi altamente, perchè non hanno compreso quell'obbrobrio sempiterno, che non sarà mai cancellato.But our Lord is with me as a strong warrier: therefore they that persecute me shal fal, and shal be weake: they shal be confounded exceedingly, because they haue not vnderstood the euerlasting reproch, which neuer shal be cleane put away.Dominus autem mecum est, quasi bellator fortis: / idcirco qui persequuntur me cadent, / et infirmi erunt: / confundentur vehementer, / quia non intellexerunt opprobrium sempiternum, / quod numquam delebitur. 12And thou, O Lord of hosts, prover of the just, who seest the reins and the heart: let me see, I beseech thee, thy vengeance on them: for to thee I have laid open my cause.E tu, Signore degli eserciti, che metti il giusto alla prova, tu, che discerni gli affetti del cuore, fa ch'io ti vegga prender vendetta di costoro; perocché a te ho raccomandata la causa mia.And thou Lord of hostes, prouer of the iust, which seest the reynes and the hart: let me see I besech thee thy reuenge of them: for to thee I haue reueled my cause.Et tu, Domine exercituum, probator justi, / qui vides renes et cor, / videam, quæso, ultionem tuam ex eis: / tibi enim revelavi causam meam.
13Sing ye to the Lord, praise the Lord: because he hath delivered the soul of the poor out of the hand of the wicked.Cantate inni al Signore, date laude al Signore: perocché egli ha liberato l'anima del povero di mano dei cattivi.Sing ye to our Lord, prayse our Lord: because he hath deliuered the soule of the poore out of the hand of the wicked.Cantate Domino, / laudate Dominum, / quia liberavit animam pauperis de manu malorum. 14Cursed be the day wherein I was born: let not the day in which my mother bore me, be blessed.Maledetto il giorno, in cui io nacqui, il giorno, in cui mi partorì la mia madre, non sia benedetto.Cursed be the day, wherein I was borne: the day in which my mother bare me, be it not blessed.Maledicta dies in qua natus sum ! / dies in qua peperit me mater mea / non sit benedicta ! 15Cursed be the man that brought the tidings to my father, saying: A man child is born to thee: and made him greatly rejoice.Maledetto l'uomo che diede la nuova al padre mio, dicendo: E nato a te un bambino maschio: quasi ciò fosse per riempierlo di allegrezza.Cursed be the man that told my father, saying: There is a man child borne to thee: and as it were with ioy he reioyced him.Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, / dicens: Natus est tibi puer masculus, / et quasi gaudio lætificavit eum ! 16Let that man be as the cities which the Lord hath overthrown, and hath not repented: let him hear a cry in the morning, and howling at noontide:Sia quell'uomo come son le città, le quali il Signore distrusse, senza averne pietà: le grida ascolti al mattino, e le urla nel mezzo giorno:Let that man be as the cities are, which our Lord hath subuerted, and it hath not repented him: let him heare crying in the morning, and howling at noone time.Sit homo ille ut sunt civitates quæ subvertit Dominus, / et non pœnituit eum: / audiat clamorem mane, / et ululatum in tempore meridiano, 17Who slew me not from the womb, that my mother might have been my grave, and her womb an everlasting conception.Perchè Dio non mi fe' morire nel sen materno, talmente che la madre mia fosse il mio sepolcro, e eterna fosse la sua gravidanza.Who slew me not from the wombe, that my mother might be made my graue, and her wombe an euerlasting conception.qui non me interfecit a vulva, / ut fieret mihi mater mea sepulchrum, / et vulva ejus conceptus æternus ! 18Why came I out of the womb, to see labour and sorrow, and that my days should be spent in confusion?Perchè mai venni io fuora dell'alvo materno a veder affanno, e dolore, e affinchè si consumasser nella confusione i miei giorni?Why came I out of the wombe, that I should see labour and sorow, and my daies should be spent in confusion?Quare de vulva egressus sum, / ut viderem laborem et dolorem, / et consumerentur in confusione dies mei ?
20:1
Calmet
Son, or descendant. His father was Melchia, Jeremias 21:1., and 1 Paralipomenon 9:12. (Calmet)
Calmet
Chief: high priest, (Theodoret) or rather a chief officer, (chap. 29:25.) or prince, (Matthew 26:27.; Tolet.; Grotius) whose duty it was to take up impostors. He treated Jeremias in this light. (Calmet)
Haydock
See Luke 22:52. (Haydock)
20:2
Grotius
Struck, or seized. (Grotius)
Calmet
Upper gate, nearer the temple. (Calmet)
20:3
Challoner
Phassur. This name signifies, increase and principality; and therefore is here changed to Magor-Missabib, or "fear on every side," to denote the evils that should come upon him in punishment of his opposing the word of God. (Challoner)
Haydock
Aquila renders Posseur, "a stranger," and St. Jerome, "blackness of visage." (Haydock)
Calmet
It may also mean, "one who causes paleness." (Calmet)
Haydock
Mogur may signify "fear or distress." Septuagint and Syriac, "an exile." (Haydock)
Calmet
He deserved to be thus treated, ver. 6. (Calmet)
Worthington
He would be terrified by many enemies. (Worthington)
20:6
Calmet
Lie. He was therefore a false prophet, and vexed that Jeremias should contradict him. (Calmet)
20:7
Challoner
Thou hast deceived, etc. The meaning of the prophet is not to charge God with any untruth; but what he calls deceiving, was only the concealing from him, when he accepted of the prophetical commission, the greatness of the evils which the execution of that commission was to bring upon him. (Challoner)
Tirinus
Hebrew, "thou hast enticed me," when I declined the office. (Tirinus)
Haydock
God never promised that he should suffer no persecution. (Haydock)
Jeremias might also have supposed that he was to be sent to the Gentiles, Jeremias 1:5. (St. Jerome in chap 25:18.)
Calmet
The oriental languages are much more lofty than ours, and express common things in the strongest manner. (Calmet)
Calmet
We may perceive the different emotions of fear and joy (Du Hamel) with which the prophet was actuated, like St. Paul, and our Saviour himself. The saints evince the weakness of man and the power of divine grace. (Calmet)
Tournemine
Hebrew, "If thou, Lord, hast deceived me, I am," etc. (Tournemine)
20:8
Calmet
Day. They keep asking where are these enemies from the north, the plagues? etc. (Calmet)
Menochius
He is sorry to see the word of God despised, (Theodoret) and is guilty of a venial pusillanimity, concluding that his words had no good effect. (Menochius)
20:9
Sanctius
And there, or "for," etc. I was grieved continually. (Sanctius)
I could not however refrain from speaking, Acts 17:16., and 1 Corinthians 9:16., and Job 32:18.
20:10
Calmet
Side, seeking an opportunity to ruin me, as the Pharisees did our Saviour, Psalm 40:10. (Calmet)
Haydock
Protestants, "familiars watched for my halting, saying, peradventure he," etc. (Haydock)
20:12
Challoner
Let me see, etc. This prayer proceeded not from hatred or ill-will, but zeal of justice. (Challoner)
He expresses in a human manner a future punishment.
20:13
Theodoret
Sing. God having shewn that his prayer should be heard, he gives thanks, (Calmet) and thus shews that what he is going to say proceeds not from impatience. (Theodoret)
20:14
Challoner
Cursed, etc. In these and the following words of the prophet, there is a certain figure of speech to express with more energy the greatness of the evils to which his birth had exposed him. (Challoner)
Menochius
The wicked would deem the day of his birth cursed, or unlucky. (Menochius)
Calmet
Jeremias was now in prison, (Grotius) and people in pain express themselves forcibly, particularly in the East, ver. 7., and Job 3:2. (Calmet)
Haydock
Perhaps no man had announced the tidings of his birth, or he might be no longer living to feel the effects of a curse: as the day was certainly irrevocably past. (Haydock)
20:16
Repented, his decree for the ruin of Sodom being fixed.
Calmet
Noon. This is more extraordinary than at midnight. Let him always be terrified with dismal sounds. (Calmet)
20:17
Haydock
Who. Septuagint, "because he (the Lord.; Du Hamel; Tirinus) slew me not in my mother's womb." (Haydock)
Calmet
Syriac, Grotius, etc., explain the Hebrew in the same sense, though it may also agree with the Vulgate, from the womb, or as soon as I was born. O that I had never seen the light! (Calmet)
Tirinus
He abstracts from the effects of original sin. (Tirinus)
Worthington
It is better not to exist than to be in constant misery, Matthew xxvi. (St. Jerome) (Worthington)
Haydock
The prophet bewailed the abuse which was made of God's word, by unbelievers, ver. 8. (Haydock)
20:3
Phassur.... This name signifies increase and principality: and therefore is here changed to Magor-Missabib, or fear on every side: to denote the evils that should come upon him in punishment of his opposing the word of God.
20:7
Thou hast deceived, etc.... The meaning of the prophet, is not to charge God with any untruth; but what he calls deceiving, was only the concealing from him, when he accepted of the prophetical commission, the greatness of the evils which the execution of that commission was to bring upon him.
20:12
Let me see, etc.... This prayer proceeded not from hatred or ill will, but zeal of justice.
20:14
Cursed be the day, etc.... In these, and the following words of the prophet, there is a certain figure of speech to express with more energy the greatness of the evils to which his birth had exposed him.
20:3
Phassur signifieth multiplying principalitie, but his name was changed into Feare on euerie side, to signifie that he should be terrified by many enimies.
20:9
As Iob (saith S. Ierom) so this holie prophet in hyperbolical wordes she weth his afflicted mind, signifying that which our Sauiour also affirmeth (Mat. 26.) It were better not to be then to be in miserie; & as Iacob hauing liued in much trauel and affliction, calleth his dayes few and euil (Gen. 47.) Amos also ( ••. 5.) saith: The day of our Lord (afflicting) is darknes, not light. Likewise S. Paul calleth this world wicked (Gal. 1) and the dayes euil. Ephes. 5.
20:14
Concordanza Iob. 3.
20:2
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 23
… The angel who stood by Cornelius was not at one and the same moment with Philip; nor yet did the angel who spoke with Zacharias from the altar at the same time occupy his own post in heaven. But the Spirit is believed to have been operating at the same time in Habakkuk and in Daniel at Babylon, and to have been at the prison with Jeremiah,
20:7
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 8
… “Behold, in how many years do I serve Thee, and Thy precept have I never transgressed.” For when has the Jew not been a transgressor of the law; hearing with the ear, and not hearing; holding in hatred him who reproveth in the gates, and in scorn holy speech?
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.1.12
… and hardened our heart, that we should not fear Thy name? Return, for Thy servants’ sake, for the tribes of Thine inheritance, that we also for a little may obtain some inheritance from Thy holy hill.” Jeremiah also employs similar language: “O Lord, Thou hast deceived us, and we were deceived; Thou hast held (us), and Thou hast prevailed.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.1-2.12
… “Why, O Lord, hast Thou made us to err from Thy ways? Why hast Thou hardened our heart, so as not to fear Thy name? Return for Thy servants’ sake, for the tribes of Thine inheritance, that we may inherit a small portion of Thy holy mountain.” And in Jeremiah: “Thou hast deceived me, O Lord, and I was deceived; Thou wert strong, and Thou didst prevail.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus i.pref.5
… Thou art stronger than I, and hast prevailed.”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 10.18
… And so far as the literal truth is concerned, it is useful to recount what things Jeremiah suffered among the people in relation to which he said, “And I said, I will not speak, nor will I call upon the name of the Lord.” And again, elsewhere, “I was continually being mocked.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Colossians 6
Then because the term “philosophy” has an appearance of dignity, he added, “and vain deceit.” For there is also a good deceit; such as many have been deceived by, which one ought not even to call a deceit at all. Whereof Jeremiah speaks; “O Lord, Thou hast deceived me, and I was deceived” (
20:9
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 10.13
… be well cooked, so that those who partake of it may say, as Christ speaks in us, “Our heart burned by the way, as He opened to us the Scriptures.” Further, if it is our duty to enquire into such a point as the roasting of the flesh of the Lamb with fire, we must not forget the parallel of what Jeremiah suffered on account of the words of God, as he says:
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 10.18
… And so far as the literal truth is concerned, it is useful to recount what things Jeremiah suffered among the people in relation to which he said, “And I said, I will not speak, nor will I call upon the name of the Lord.”
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 5.8
… And again he said:— How are the stones of the Sanctuary cast down at the head of all the streets ? And again He said by the Prophet:— The stones were holy that were cast down in his land . And as to these very stones, the fire was burning in them, as Jeremiah said:— The word of the Lord became in my heart like burning fire and it was hot in my bones.
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 3
… .’ Now they being without understanding, and deceitful, and lovers of sin, walk still as in darkness, not having that ‘Light which lighteth every man that cometh into the world .’ Now a fire such as this laid hold of Jeremiah the prophet, when the word was in him as a fire, and he said, ‘I pass away from every place, and am not able to endure it
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 49
… Whether then you be of stammering utterance, and slow of tongue, yet fear God that made you, or if you call yourself too young to preach, yet reverence Him Who knew you before you were made. Or if you have given your word (now their word was to the saints as an oath), yet read Jeremiah, how he too had said, ‘I will not name the Name of the Lord
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 3.18
… But that fire was a type of the Holy Spirit Who was to come down after the Lord’s ascension, and forgive the sins of all, and Who like fire inflames the mind and faithful heart. Wherefore Jeremiah, after receiving the Spirit, says: “It became in my heart as a burning fire flaming in my bones, and I am vile and cannot bear it.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 12
… for neither are these wont to disturb slightly. Jeremiah at least having borne many temptations, gave in upon these, and when he was reproached, said, “I will not prophesy, neither will I name the Name of the Lord. ” (
20:12
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.33
… themselves before men,” and placed their hope of reward in man, He censured them in the sense in which the prophet Jeremiah said, “Cursed is the man that trusteth in man.” Since the prophet went on to say, “But the Lord knoweth your hearts,” he magnified the power of that God who declared Himself to be as a lamp, “searching the reins and the heart.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 13
… As the prophet says again, ‘The Lord trieth the just, and discerneth the reins
20:14
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
xx. 14, 17, 18 . Cursed be the day wherein I was born, etc.
20:18
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.125
125. Wherefore holy men have not without reason often lamented their lengthy dwelling here: David lamented it, Jeremiah
20:1
duxisti me, Domine, et seductus sum: fortior me fuisti, et invaluisti, factus sum in derisum tota die, omnes subsannant me. 8. Quia jam olim loquor, vociferans iniquitatem, et vastitatem clamito: et factus est mihi sermo Domini in opprobrium, et in derisum tota die. 9. Et dixi: Non recordabor ejus, neque loquar ultra in nomine illius: et factus est in corde meo quasi ignis exaestuans, claususque in ossibus meis: et defeci, ferre non sustinens. 10. Audivi enim contumelias multorum, et terrorem in circuitu: Persequimini, et persequamur eum: ab omnibus viris, qui erant pacifici mei, et custodientes latus meum: si quo modo decipiatur, et praevaleamus adversus eum, et consequamur ultionem ex eo. 11. Dominus autem mecum est quasi bellator fortis: idcirco qui persequuntur me, cadent, et infirmi erunt: confundentur vehementer, quia non intellexerunt opprobrium sempiternum, quod nunquam delebitur. 12. Et tu, Domine exercituum, probator justi, qui vides renes et cor: videam, quaeso, ultionem tuam ex eis: tibi enim revelavi causam meam. 13. Cantate Domino, laudate Dominum: quia liberavit animam pauperis de manu malorum. 14. Maledicta dies, in qua natus sum: dies, in qua peperit me mater mea, non sit benedicta. 15. Maledictus vir, qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi puer masculus; et quasi gaudio laetificavit eum. 16. Sit homo ille ut sunt civitates, quas subvertit Dominus, et non poenituit eum: audiat clamorem mane, et ululatum in tempore meridiano: 17. qui non me interfecit a vulva, ut fieret mihi mater mea sepulcrum, et vulva ejus conceptus aeternus. 18. Quare de vulva egressus sum, ut viderem laborem et dolorem, et consumerentur in confusione dies mei?
20:2
1. Phassur, etc., princeps in domo Domini. — Phassur hic non fuit pontifex, ut vult S. Hieronymus, quia his temporibus Helcias, Azarias, Saraias et Josedech ordine generationis successerunt sibi in pontificatu, ut patet I Esdr. vii, 1, et ex Josepho, et ex I Paral. ix, 45, ubi stirps Phassur et Emmer describitur, estque a serie et stirpe pontificum diversa: sed fuit unus e templi praefectis; variis enim muniis et officiis templi, uti oblationibus, victimis, cantoribus, sartis tectis, etc., varii erant praefecti, iique vocabantur principes. Aliter Maldonatus: Erat, inquit, princeps, id est secundus a pontifice. 2. Et misit eum in nervum, — id est, ut ex Symmacho S. Hieronymus in locum quo homines torquentur, cruciantur, constringuntur et examinantur. Festus per nervum, vinculum, quo cervices et pedes impediuntur, intelligit, dicique nervum, quia talia vincula ex duratis nervis primum olim fieri coeperunt. Recentiores vertunt, cippum. Erat, aiunt Vatablus et R. Joseph Kimchi, instrumentum hoc constans variis lignis ex adverso coeuntibus, habebatque tria foramina, unum in quod collum immittebatur, et duo in quae manus singulae; ita et Vilalpando, lib. III De Templo, cap. xxiv. Verum nervum potius pedum fuisse, quam colli, indicat S. Hieronymus, cum Paulum et Silam in nervum hunc compactos scribit, Actor. xvi. De iis enim ibidem dicitur: « Pedes eorum strinxit in ligno; » et Job de se ait, cap. xiii, vers. 17: « Posuisti in nervo pedem meum. » Ubi Syrus pro nervo vertit, numellam, qua pedes reorum constringuatur. Unde probabiliter censet Sanchez nervum fuisse tormentum, quo in ligno variis foraminibus distincto, sic inserebantur reorum et martyrum crura divaricata et disjuncta, ut luxarentur magis minusve, prout magis minusve distendebantur: unde in Martyrum Actis legimus, praesides jussisse eos « distendi ad quartum vel quintum foramen, » perinde ac fit in equuleo. Sic Eusebius, lib. VI, cap. xxxii, de Origene scribit, ejus pedes ad quartum foramen fuisse extensos. Et Rufinus, lib. V, cap. ii, hoc tormentum vocat nervum. Ita et Baronius in Martyrol. 22 januarii. Sane tormenti et cruciatus ingentis genus fuisse liquet ex eo, quod Jeremiae tantos ejulatus et maledictionis voces, vers. 14, expresserit. Ita S. Cyprianus, lib. IV, epist. 3, scribit De Celerino Martyre: « Per decem et novem dies custodia car-
20:3
QUOD (nervum, vel nervi instrumentum: to enim nervum usurpat Interpres in neutro genere) ERAT IN PORTA. — Nota: Haec porta proprie non erat templi, ut aliqui putant, sed urbis, puta antiquorum maenium in Sion, quibus contiguum erat templum; ac proinde haec porta quoque dicebatur templi, quia vicina erat templo, et per eam tantum ibatur ad templum. Dicitur Benjamin, quia per eam ibatur in tribum Benjamin. Dicitur Superior, quia et superioris erat urbis, et loco ceteris fere omnibus Hierosolymae portis eminebat. Erat et alia porta Benjamin inferior, de qua cap. xxxvii, vers. 10 et 11, sita in novis moenibus versus montem Moria, uti ex Bochardo, Adrichomio et aliis docet Vilalpando, lib. III De Templo, cap. xxiv, quem vide. Juxta hanc portam erat carcer, in quem conjiciebantur falsi prophetae, item templi ministri, cum delictum aliquod commisissent. Suberat enim hic locus templo, templique praefectis. Ita Chaldaeus, S. Thomas, Theodoretus, Hugo, Lyranus. Aliter Sanchez: Porta, inquit, Benjamin dicta est ea, quae erat in sorte tribus Benjamin; quia enim Jerusalem sita erat partim in sorte tribus Benjamin, partim in sorte tribus Juda; hinc porta tam templi quam urbis, quae erat in sorte Benjamin, dicta est porta Benjamin; quae vero erat in sorte Juda, dicta est porta Juda. 3. IN CRASTINUM EDUXIT PHASSUR JEREMIAM, — forte veritus ne loci squalore, et cippi ac tormenti dolore enecaretur Jeremias, si diutius ibi detentus fuisset; ac proinde ipse (utpote qui Jeremiam in eum locum conjecisset) reus mortis ejus ageretur. Ita Vilalpando loco citato. NON PHASSUR VOCAVIT DOMINUS NOMEN TUUM, SED resistendo, meque verberando, tibi auferetur, ducerisque ut mancipium pavidum et mutuum in Babylonem. Ita Lyranus. Tertio, aptiori antithesi Arias, Phassur deducit a פשה pasa, vel פוש pus, id est expandens, expatians, luxurians; et חור chur, id est candor, vel heros, vel principatus, q. d. Vocaris Phassur, id est luxurians, candor, heros aut princeps; sed mox vocaberis pavor. Unde nota: מגור magor proprie est pavor; Septuaginta tamen et Theodotion magor vertunt, μέτοικον, id est transmigrantem; Aquila, peregrinum; prima editio, circumspicientem; Symmachus, ablatum, sive congregatum et coactum; Syrus, advenam et circumvagum, vel etiam mendicum; Arabicus Antiochenus, alienigenam (peregrinum) et gyrantem; Arabicus Alexandrinus, translationem, vel transmutationem, discessum. Sensus est, q. d. O Phassur, ex tuo principatu et potestate insolescis et lascivis, me Dei prophetam superbe arguis, et impudenter percutis, et contra minacem meam prophetiam, sed veram, tu falso prospera polliceris Judaeis. Scito ergo quod libertas et audacia tua, quam nomine et reipsa praefers, mutabitur in pavorem, luxus in angustias paupertatis, palatia in carcerem, quies in transmigrationem, imperium in servitutem, stola candida sacerdotalis in squalidam vestem captivorum. Quare deinceps vocaberis et eris, non Phassur sed magor, id est non tumor sed timor, non terror sed pavor, non fortitudo sed formido, non candor sed pallor, non lux sed crux, non luxus sed luctus, non plausus sed planctus. Huc accedunt Lyranus, Pagninus et Sanchez, qui Phassur interpretantur incrementum candoris vel principatus.
20:4
ceris septus, in nervo ac ferro fuit; sed posito in vinculis corpore, solutus ac liber spiritus mansit. Jacuit inter poenas poenis suis fortior, inclusus includentibus major, jacens stantibus celsior, vincientibus fortior vinctus, sublimior judicantibus judicatus; et quamvis ligati nervo pedes essent, calcatus serpens, et obtritus et victus est. Lucent in corpore glorioso clara vulnerum signa. » Arabicus pro nervum vertit, orbem vel circulum; significat ergo fuisse rotundum. Septuaginta et Theodotion vertunt, καταράκτην, id est abruptum locum, puta fossam profundam, in quam vincti demitti solent. Unde R. David vertit, in carcerem: Syrus interpretatur ambitum, sive locum pro includendis reis vel inimicis circumquaque munitum. 4. TE ET OMNES AMICOS TUOS. — Videtur hic Phassur unus fuisse ex sacerdotibus populum decipientibus, dicendo: « Pax, pax, cum non esset pax; » ideoque ejus amicis qui ei crediderant, aeque ac ipsi, Propheta hic poenas intentat. Sic Amasias cum uxore et liberis punitur, quia non credidit Amos verbum Dei annuntiare, Amos vii, 16. Vide hic quam perniciosi sint adulatores, praesertim sacerdotes, aut consiliarii: hi enim perdiderunt Jerusalem: quae stetisset, si non iis, sed Jeremiae reprehensori suo credidisset. Vere dixit Q. Curtius: « Regum opes saepius assentatio, quam hostis evertit. » Narrat Plutarchus in Lacon., civem quemdam valde libere increpuisse Demaratum: in quem cum alius quidam excandesceret, quod talem virum ita carperet, respondit Demaratus: « Nihil in me peccavit; qui enim ad gratiam lo-
20:7
quuntur, nocent; non autem, qui cum odio. » Hinc et Pythagoras dixit: « Gaudendum potius est de redarguentibus, quam de assentantibus, quos quasi hostes existimare et fugere oportet. » Plura vide Ezech. xiii, in fine, et Isaiae iii, 12. 7. SEDUXISTI ME. — Syrus, blanditus es; Arabicus, fefellisti, illusisti me. Putavi enim ex tuis verbis, cap. i, 5, o Domine, me prophetaturum contra gentes, non contra Judaeos, mihi tam infestos, EJUS, — q. d. Non amplius faciam mentionem verbi et oraculi divini. Non significat Propheta, se deliberate hoc cogitasse et decrevisse, quia sic peccasset; sed tantum sibi ex humano motu et metu, hoc in mentem incidisse; quem motum pariter sensit et expressit Christus in passione dicens: « Transeat a me calix iste. » Ita Maldonatus. Secundo et melius, S. Hieronymus censet Jeremiam victum pudore, et irrisionibus Judaeorum, dicentium eum esse falsum prophetam, hostem patriae, Chaldaeorum amicum et proditorem, statuisse desistere a prophetia excidii Hierosolymae, praesertim cum per eam apud incredulos nihil proficeret. Qua in re peccavit aliqua veniali pusillanimitate et timiditate: Deus enim volebat eum pergere in sua prophetia, uti sequitur. Ita a Castro. ET FACTUS EST (sermo Domini) IN CORDE MEO QUASI IGNIS, — q. d. Dum sermonem Dei ex spiritu timoris humano contineo, nec praedicare volo, factus est quasi ignis ardens, et inclusus in ossibus meis, ut nulla ratione ardorem illius ferre possim, q. d. Donum prophetiae Deus noluit in me esse otiosum, sed coegit me assidue stimulando prophetare, etiam rebellibus et obstinatis. Ita S. Hieronymus. Sic ait Amos, cap. iii, 8: « Dominus Deus locutus est, quis non prophetabit? » et Psaltes, Psalm. cxviii, 140: « Ignitum eloquium tuum vehementer. » Quare S. Chrysostomus, homil. 1 De Lazaro, tom. II, hanc legem ex Jeremia dat concionatori, ne defatigetur, nec ullo tempore sileat, sive sit qui auscultet, sive non. Et Gregorius, xxiii Moral. x: « Non taceat, inquit, praedicator, ne se participem delinquentium, ex consensu taciturnitatis faciat, quia facinora delinquentium, ipsis tacentibus, crescunt. » Adde impios obstinatos sua duritie videri vincere verbum Dei, si apud eos obmutescat praedicator. Deus ergo vult ut ipsi assidue praedicando vincant, non vincantur. Sic S. Stephanus dure durissimos Judaeos increpavit, ut Dei gloriam defenderet, itaque simul occasionem martyrii captavit et obtinuit, Actor. vii. Recte S. Bernardus, lib. IV De Considerat. ad Eugen.: « Fac, inquit, quod tuum est: nam Deus quod suum est, satis absque tua sollicitudine et anxietate curabit. Planta, riga, fer curam: et tuas explicuisti partes. Sane incrementum Deus, quando voluerit, dabit: Deus, inquam, non tu: quod si forte noluerit, tibi deperit nihil: » manet enim tuus labor, tua charitas, tuum meritum, tuum praemium, illudque integrum. Aliter Sanchez: Dat, inquit, Jeremias hic causam, cur abhorreat a verbo Dei enuntiando, sive a prophetando, « et, » id est quia, « factus est in corde meo quasi ignis inaestuans, » q. d. Nolo ultra prophetare, quia verbum Dei ita urit et cruciat intimos animi mei sensus, ac si ignis sacer viscera mea ossaque adureret: hosce cruciatus ferre ultra non valeo, iisque succumbo, desistam ergo a verbo Dei, illudque ex animo deponam. Unde subdit: « Defeci, ferre non sustinens. » Ve- Secundo, S. Hieronymus, Rabanus, S. Thomas dicunt. Verum Jeremias scivit contrarium: hactenus enim contra Judaeos continuo prophetavit. Melius ergo Theodoretus et Vatablus explicant, q. d. Detrectavi munus Prophetae, dicens: Puer ego sum, tu ad id me induxisti, promittens me fore quasi columnam ferream; et ecce omnes obruunt me, et succumbo carceri, aerumnis, odiis, irrisionibus et sannis Judaeorum, non tam civium quam hostium meorum. Videor ergo mihi tacite et callide in hosce compedes et aerumnas inductus ac seductus. Huc referri potest expositio Sanchez: Subinde, inquit, Scriptura dicit factum esse aliquid eo consilio et affectu, quo plerumque ab hominibus fieri solet, licet reipsa longe aliter se habeat. Sic jubemur a Christo odisse patrem, matrem, quin et animam, id est eorum suggestiones relinquere, cum Dei legi aut voci repugnant; quod tamen reipsa potius est eos amare quam odisse. Sic Christus, Galat. iii, dicitur pro nobis factus maledictum, quia talia passus est, qualia patiuntur qui a Domino sunt maledicti. Sic Jeremias inductus a Deo dici potuit, quia talia pertulit, dum ei obsequitur, qualia, qui ab alio in insidias inducitur, sustinere solet. Loquitur Jeremias ex humano spiritu pusillanimitatis et anxietatis animi, uti et Job, cap. iii; praemonuerat enim Deus eum multa passurum, sed a se roborandum, ut omnia superaret, et ex omnibus eluctaretur. Hic sensus est genuinus. Tertio, Lyranus sic explicat, q. d. Si sum seductus, et falsa propheto, uti Judaei et pseudoprophetae dicunt, a te, Domine, sum seductus, quod est impossibile; ac proinde mentiuntur ipsi: ego autem vera dico et praedico.
20:8
FORTIOR ME FUISTI, ET INVALUISTI, — dum scilicet refuctantem me Prophetae munus suscipere fecisti, cap. i, 6. 8. Vociferans iniquitates. — Id est iniquitatis poenam illis denuntians; hebraice est, vociferor violentiam et vastitatem, quam scilicet Chaldaei Hierosolymae illaturi sunt; et cum haec quotidie clamem, non credunt, sed derident me quasi insanum, vel quasi pseudoprophetam, eo quod videant nihil eorum quae comminor evenire, sed ea in longum protrahi et differri. Vere S. Augustinus in Sententiis, num. 122: « Magnus, ait, bonorum labor est, mores tolerare contrarios, quibus qui non offenditur, parum proficit. Tantum enim torquet justum alieni peccati iniquitas, quantum a sua recedit. »
20:9
Aliter Vatablus, q. d. Ex quo loquor, clamo vim et vastitatem, scilicet mihi inferri, quod Galli dicunt: Je crie au meurtre. Sed hic sensus arctior et coactior est. 9. ET DIXI (cogitavi apud me): Non recordabor
20:10
rum prior expositio uti communis, ita magis congrua est. 10. AUDIVI ENIM, — q. d. Sannae et probra, quae me ante facere compulerunt, jam Dei zelo accensum cogunt loqui: Deus enim aderit, ut omnes sannas superem. Ita S. Hieronymus, Rabanus, Hugo. Et S. Gregorius, xiii Moral. x, ait sannas et peccata Judaeorum ingravescentia compulisse Jeremiam, ut ex charitate silentium quod sibi proposuerat, abrumperet. Aliter Lyranus, q. d. Audivi enim, id est non tacebo, quamvis audiam maledicta. Alii haec referunt ad vers. 9, ut pergat enumerare suas persecutiones; quod valde congruum est. Animus enim aeger et afflictus, uti erat Jeremiae, non loquitur consequenter, sed ex affectuum tumultu nunc hoc, nunc illud loquitur; nunc sermonem incidit, nunc priorem resumit et prosequitur. CONTUMELIAS MULTORUM (dicentium): PERSEQUIMINI, ET PERSEQUAMUR. — Pro persequimini hebraice est הגידו haggidu, id est indicate, scilicet aliquod crimen, vel calumniam contra Jeremiam; et indicabimus regi, scilicet accusando eum. AB OMNIBUS. — Refer ad « audivi contumelias, » puta ab omnibus qui antea mihi erant amici, et jam custodiunt latus meum, qui omnia mea observant, dicentes: Videamus num aliqua in re decipiatur Jeremias, et cadat, ut eum ad regem deferamus. Ita S. Thomas et Lyranus. Sed Chaldaeus, Vatablus, Pagninus vertunt: Omnes mihi antea amici observant claudicationem meam, id est, num aliqua in re claudicem, et aliquid perperam di-
20:11
cam, quod ad regem deferant. Hebraice enim צלע tsela, et latus, et claudicationem quae fit ad latus, et lapsum significat. Quare Jeremias fuit hic typus Christi, quem Judaei saepe tentarunt, ut caperent eum in sermone, Matth. xxii, 15 et alibi.
20:12
11. NON INTELLEXERUNT OPPROBRIUM SEMPITERNUM, — quod incurrent ex suo excidio, quod ego eis minor, et ipsi irrident. Vatablus vertit: Nihil sua prudentia profecerunt; Chaldaeus, non prosperabuntur, quod enim prudenter fit, prosperatur.
20:13
12. PROBATOR JUSTI. — Septuaginta, probans justa, qui uniuscujusque merita ponderas, justeque remuneras.
20:14
13. CANTATE. — Est epiphonema Prophetae gratias agentis Deo, quod in spiritu vidisset se a suis aerumnis, et populum e Babylone liberatum iri. Nota hic alternantes animi motus aestusque, et tam luctam naturae et gratiae in Jeremia. Jam enim et ipse, vers. 4, 11, 13, a Deo animatus sperat, roboratur, exsultat; jam vers. 7, 9, 14, 15, 16, sibi et hostibus relictus videtur esse dejectus et desperare. Unde mox considerans instantia pericula, et majora sibi imminere contra Judaeos certamina, maeret et maledicit diei nativitatis suae. Quia enim hic dicit: « Cantate Domino, etc., quia liberavit animam pauperis de manu malorum; » hinc ut ostendat quanta et quam gravia sint haec mala, 14. MALEDICTA DIES, IN QUA NATUS SUM. — Simili modo S. Job, cap. iii, maledicit diei nativitatis suae. Aliqui putant haec dici a Jeremia animo perturbato: videntur enim esse verba animi desperantis, impatientis, ulciscentis. Unde Calvinus ait has esse desperati hominis voces, esse sacrilegum furorem contra Judaeos, esse blasphemias et contumelias in Deum naturae et ortus auctorem. Verum facessat haec blasphemia, quam refellunt S. Hieronymus, Origenes, Theodoretus et caeteri, ex eo quod paulo ante Jeremias Deum tam affectuose laudavit, et quis credat eum hic peccare peccato mortali, imo exsecratione gravissima, eum, inquam, qui sanctificatus fuit ex utero? Secundo, Origenes apud S. Hieronymum respondet animas, quae antea in coelestibus habitarunt, et jam in terra in corpora, quasi in carcerem detrusae sunt, merito lugere, et maledicere suae incorporationi. Sed haec est haeresis. Tertio, Isidorus censet esse conditionatam maledictionem, q. d. Si quae dies infausta et maledicenda esset, esset dies nativitatis. Quarto, aliter rursum respondet Origenes: Dies, inquit, nativitatis Jeremiae jam diu transierat, et jam non erat, eratque nihil; unde non peccavit ei maledicendo Jeremias: quia maledixit rei, quae non erat, id est nihilo. Verum obstat, quod dies illa exstiterit, fueritque creatura Dei: non licet autem maledicere ulli creaturae Dei, sive illa praesens sit, sive praeterita. Rursum nuntius hujus diei adhuc exstabat, saltem secundum animam: huic autem maledicit pariter hic Jeremias, vers. 15. Quinto, P. Pineda in Job, cap. iii, nove censet S. Jobi maledicta et querelas contra Deum, ex ingenti, impotenti et irato amore in Deum profectas esse. Solet enim ingens amor, ex sui vehementia et impotentia, irasci amico, dum ab illo se laesum, vel minus amice tractari putat, eaque ratione magis seipsum accendit, magisque amicitiam, stimulando amicum, suscitat et adauget. Ita S. Job ex amore queri et expostulare cum Deo quasi amico, quod ab eo tot malis affligatur, ut hac amoris fiducia et vehementia tam Dei erga se, quam suum erga Deum amorem excitet et inflammet. Hinc Lucianus in Dialogo Mercurii et Maiae: « Iracundi, ait, sunt qui amant. » Et vulgo dicitur: « Amantium irae, amoris redintegratio est. » Consequenter censet has querelas non pusillanimitatis, sed fortitudinis esse signum. Nam in viris fortibus, dum arduam obeunt luctam, gemitus et clamores non debilitare robur animi, sed illud augere et confirmare docet Cicero, Tuscul. ii: « Ut in stadio, inquit, cursores exclamant quam maxime possunt, faciunt idem cum exercentur athletae: pugiles vero etiam cum feriunt adversarium, in jactandis cestibus ingemiscunt. Si gemitus igitur in dolore ad confirmandum animum valebit, utemur. » Fateor amantes et fortes in acri dolore gemere et irasci; at non solent amico, multo minus Deo maledicere. Adde: Jeremias hic non Deum, sed diem nativitatis incusat, eique maledicit. Sexto, S. Chrysostomus, homil. 4 De patientia Job (quem sequuntur P. Thomas et Hugo) censet haec verba non esse optantis, sed declarantis tantum internum dolorem, non ut cuipiam rei injuriam inferat, sed ut dum in creaturas converti videtur, ab injuriis et blasphemia in Deum plane se avertat: « Sicut, inquit, si quis apostematis morbo circumventus, ferro recidatur a medico, non habens quomodo recidenti adversetur, circumstantia tangit, atque astantes mordet, illis quidem inferens nihil habens, ad medicum autem extendere manus non valens: sic et Job blasphemiae magnitudines timens, facit inanimatis injuriam, atque fiduciam passione adauget, non contra Deum audens, sed se denique accusans; » et mox: « Maledicit non creaturam, sed sui ipsius diem: potestatem habeo diei meae, non maledico Creatori, mei ipsius diem maledico, » q. d. Maledico diem, non quatenus dies est Dei, sed quatenus meus est, hoc est, mihi tam misero, et meae nativitati maledico. Verum hoc licet per se non sit blasphemum, nec Deo injurium, impatientis tamen et pusillanimis mentis est indicium: atque leviculum, nec explens pathos et gravitatem hujus orationis et affectus. Adde, qui sibi maledicit, indirecte et tacite suo auctori et creatori maledicit: maledictio enim creaturae in ejus creatorem refunditur et redundat. Vide D. Thomam et Cajetanum, II-II, Quaest. lxxvi, ubi docent quando maledictio sit peccatum mortale, quando veniale, quando nullum. Quocirca Lyranus vult haec verba tantum exprimere inferioris partis affectum, cui tamen ratio non consentit: sicut in summa anxietate, dolore et desperatione dolor exprimit ex homine verba quaedam, et gestus summae desperationis, quasi naturae impetu, quos ratio inhibere non potest. Sed hic nimis multa ordine, et quasi cum ratione dicuntur, atque debuisset corrigere Propheta hunc vitiosum naturae motum; sicut Christus in passione correxit suum, licet in se bonum. Haec tamen sententia commode explicari potest, ut mox patebit. Septimo, S. Gregorius, in Job iii, putat haec esse mystice intelligenda, scilicet maledici a Sanctis, sicut et Jeremia, peccato originali, in quo quis suo die natus est; rursum hac phrasi Job et Sanctos orare, ut a mortalitate transferantur in beatam aeternitatem, q. d. « Dies mutabilis pereat, et lumen aeternitatis erumpat. » Et S. Ambrosius, lib. iv in Lucam, cap. iv: « Generationis suae carnalis memor, diem perire desiderat, ut dies ejus in regeneratione numeretur. Pereat, inquit, dies saecularis, ut dies spiritalis oriatur. » Verum haec mystica sunt. Unde et mystice haec applicans caduco antipapa B. Petrus Damianus, lib. I, epist. 20: « Merito, inquit, dicas: Maledicta dies in qua natus sum, etc. Non hic dies illa, in qua natus est homo, maledicetur; sed prosperitas potius, qua lenocinante in peccatum lapsus est, condemnatur. In qua videlicet die tu quodammodo morereris in vulva, si ab ea, quam ceperas, imo, in qua male nascebaris, desisteres culpa. » Octavo, Maldonatus putat haec dici ex aliorum sententia: Quia, inquit, alii illi diei infortunato et multorum malorum initio maledicturi erant. Verum seqq. versibus ad finem usque cap. haec ita ingeminat Jeremias, ut ex proprio sensu loqui videatur. Nono, Sanchez respondet Jeremiam dolere de die nativitatis non absolute, sed determinate, scilicet dolere quod illo die et tempore natus sit, quo visurus sit suae gentis excidium. Aut potius dolere et maledicere peccato, quod sibi commisisse videbatur, vocans Deum seductorem, dicendo, vers. 7: « Seduxisti me, Domine, et seductus sum, » q. d. Ita me hujus dicti et facti paenitet, ut malim non esse natus, quam tam turpiter in Deum meum peccasse. Verum aliam causam assignat ipse Jeremias, vers. ult., dicens: « Quare de vulva egressus sum, ut viderem laborem et dolorem, et consumerentur in confusione dies mei? » Unde et vers. 8, queri incipiens, ait: « Factus est mihi sermo Domini in opprobrium. Et dixi: Non recordabor ejus, neque loquar ultra in nomine illius. » Ubi plane significat odia, probra et verbera quae a Judaeis, ob tristes et minaces suas prophetias, sustinebat, fuisse causam sui doloris et aegritudinis animi, quae hanc ei maledictionem excussit. Respondeo ergo cum Cajetano loco citato, et Christophoro a Castro, esse modum loquendi Hebraeorum, ut per maledictionem tantum intelligant interjectionem optantis, q. d. Utinam hoc non fuisset. Sic Job, cap. iii, « maledicit, » id est optat dicens: « Pereat dies in qua natus sum; » sicut enim bonum diei est esse, sic malum est eidem non esse. Maledicit ergo diei nativitatis, id est quasi optat ei malum, scilicet non esse: quia tot malorum, tum communium, ut prophetaret et videret excidium urbis et gentis suae; tum propriorum, ut ob hoc omnibus esset exosus, quasi falsus propheta, et hostis patriae, essetque omnibus probro, dies illa fuerat ipsi causa et porta, q. d. Utinam nunquam fuisset dies illa, utinam nunquam essem natus! melius enim est non esse, quam semper esse male, et tam miserum. Utitur Jeremias hac phrasi ad pathos, ut ostendat quantas angustias, et quam gravia mala patiatur, quamque invitus excidium Hierosolymae intentet et praedicat, ut Judaei videant eum non sponte, sed coactum a Deo illud ipsum praedicere. Dices: Miseria hujus vitae est materia patientiae et gloriae in coelo, estque volita a Deo; unde est fortiter ferenda est, non autem optandum, ut homo non sit; hoc enim peccatum est, et animi ab- fecti et pusillanimis, praesertim in Jeremia, quem Deus sanctificarat in utero, cuique omnem opem et robur promiserat, ita ut certam haberet spem suae evasionis et salutis. Respondeo: Jeremias abstrahit hic a statu gratiae, meriti, peccati, ab ordinatione Dei, a statu futuro gloriae, et tantum spectat naturalia bona et mala. Sunt enim hae purae naturae voces, et voluntates, seu potius velleitates et optationes circa rem praeteritam et impossibilem, quas vehementia doloris quasi naturaliter exprimit, et ratio dolore obnubilata et pene oppressa permittit, imo elicit, ut mali sui gravitatem ostendat, et hac querela leniat, q. d. Si commoda et incommoda naturalia spectem, quae sunt tam in vita quam in interitu, satius est et optarim interiisse, et nunquam natus esse, quam vivere. Tunc enim omnibus caruissem aerumnis vitae quas tantas experior, ut omnia ejus commoda et jucunda cum eis non sint comparanda. Sic Eccles. cap. vii, vers. 2, dicitur: « Melior est dies mortis die nativitatis, » et cap. iv, vers. 2: « Laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala quae sub sole fiunt. » Si enim anima ingressura corpus videret omnia mala, quae in eo passura est, horreret, diceretque: Malo non nasci, quam nasci ad tantas miserias. Vita enim haec plus fellis quam mellis habet. Abstraho a periculis peccandi, quae in hac vita continua sunt et maxima, ob quae dixit S. Ambrosius, lib. De Bono mortis, cap. iv: « Quid est mors, nisi vitiorum sepultura, virtutum suscitatio? » Hinc et S. Paulus, Rom. vii, ingemiscit: « Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Simili modo et causa S. Hieronymus, ut intimum suum indicet dolorem, conceptum ex suorum obitu, et ex aemulorum obtrectatione, quasi ipse ejus esset causa, utpote qui virgines ad nimium rigorem et inediam suis scriptis induceret, haec Jeremiae verba usurpat, epist. 25 ad Paulam, consolans eam super obitu Blesillae filiae: « Testor, ait, mi Paula, Jesum, quem Blesilla nunc sequitur; testor sanctos angelos quorum consortio fruitur, eadem me dolorum perpeti tormenta, quae pateris; patrem esse spiritu, nutritium charitate, et interdum dicere: Pereat dies illa, in qua natus sum. Et: Hei mihi, mater, ut quid genuisti me virum qui dicerer discrimen omni terrae? » Sic Elias undique persecutionem a Jezabele patiens, ut vix evadere posset, « petivit animae suae ut moreretur, et ait: Sufficit mihi, Domine, tolle animam meam, » III Reg. xix. Hinc et Virgilius, I Aeneid., ita canit, aut potius luget: O terque quaterque beati, Queis ante ora patrum, Trojae sub moenibus altis Contigit oppetere! Et Seneca: Mortis habet vices, lente cum trahitur Gemitibus vita. Maledicta ergo dies est mala, id est misera admodum, quam Plautus in Bacchid. scelestam vocat: Quia aedepol certo scio, Vulcanus, luna, sol, dies, dii quatuor Scelestiorem nullum illuxere alterum. Dices secundo: Jeremias non tantum irrationali diei, sed et homini rationali, puta nuntio, maledicit: quod est peccatum mortale. Respondent aliqui hunc nuntium fuisse hominem malum, scilicet Phassur, omni maledictione dignum. Sed frivolum hoc est commentum. Respondeo ergo cum S. Hieronymo esse hyperbolem. Nam doloris ingenium est hyperbolice quidvis accusare et detestari, quod ad rem de qua dolet, quoquo modo attinet, etiamsi id culpae, imo rationis et animae sit expers, atque in illud acerbitatem suam evomere, quasi ipsum plagae acceptae fuerit causa, aut certe occasio. Sic Virgilius dolentem matrem pingens, ecloga 5, ait: Cum complexa sui corpus miserabile nati, Atque deos, atque astra vocat crudelia mater. Sic David, II Reg. i, 21, accusat et maledicit montibus Gelboe, quod fuerint occasio, id est locus stragis Saulis et Jonathae, dicens: « Montes Gelboe, nec ros, nec pluvia veniant super vos, neque sint agri primitiarum: quia ibi abjectus est clypeus fortium, clypeus Saul. » Tantum ergo vult Jeremias dicere: Utinam nunquam essem natus, ac consequenter utinam nunquam fuisset homo id nuntians, non qua homo sed qua nuntius! id est utinam nunquam fuisset dies illa, et consequenter nec tam infaustus nuntius et tam infaustae rei nuntius! Tropologice ex S. Gregorio Glossa: Idem, inquit, dicere licet in persona peccatoris, ut scilicet maledicamus diei nativitatis peccati et culpae, in qua diabolus est pater, concupiscentia mater, dies est productio culpae in actum exteriorem: quae dies maledicitur, cum homo per paenitentiam peccatum suum detestatur. 16. NON POENITUIT EUM, — scilicet Deum, quod subverterit Pentapolim, id est non mutavit sententiam, non reaedificavit eam, sed eam subvertit in aeternum, q. d. Utinam pari modo nunquam fuisset homo ille, sicut non sunt civitates illae quinque prorsus subversae a Domino! AUDIAT CLAMOREM MANE. — Per mane et meridiem, totum diem intelligit. Ita S. Hieronymus, q. d. Totis diebus sit nuntius ille in animi perturbatione, in qua solent esse ii, qui urbem incolunt obsessam, vel qui in parentum luctu aliaque gravi calamitate versantur, qui tota die clamores et luctus audiunt, q. d. Rem adeo infaustam hic nuntius nuntiavit, ut non evangelio, nec praemio dignus videatur, sed potius afflictione, simili obsessis; dignus, inquam, non si nuntiantem, sed si rem nuntiatam spectes. Notat S. Hieronymus haec omnia hyperbolica periphrasi addi et exaggerari, ut ostendat vehementiam doloris, tantumque haec omnia significare: Utinam non fuisset dies ille, et nuntius! Sic Aeneas, ut summum animi dolorem explicet, ait Aeneid. ii: Quem non incusavi amens hominumque Deumque? 17. QUI (non nuntius, ut Chaldaeus, Hugo, Lyranus, sed Deus, vel Dominus, qui praecessit: vel per hebraismum, qui, id est quia, et ita legunt Rabanus, Graeca, et tria manuscripta) NON ME INTERFECIT A VULVA, — id est in vulva (sic enim saepe ב le-min, id est in; capitur pro min, id est a, ex, de), scilicet Dominus, naturae et generationis auctor, cujus est in vulva occidere et vivificare; unde sequitur: UT FIERET MIHI MATER MEA SEPULCRUM, ET VULVA EJUS (matrix matris) CONCEPTUS AETERNUS, — id est semper praegnans, ut nunquam natus, sed in utero moriens, eumdem haberem sepulcrum et conceptum, id est conceptaculum, q. d. Utinam mater me semper in utero gestasset, nunquam in lucem edidisset!
20:16
Aliter vir doctus: Ut, inquit, ponitur pro utinam, uti apud Terentium et Comicos saepe legimus: ut, id est utinam, te perdant dii deaeque, q. d. Utinam periissem in utero! ita ut sit hoc aliud votum, a priori, quo mox a vulva in lucem editus occidi optavit, diversum. Verum sic dicendum fuisset, ut fieret esset, non ut fieret, etc. Neque enim jam natus potest redire in uterum, ut ibi sepeliatur. Nota: Non optat Jeremias mori in peccato originali, sed ab eo abstrahit, ut dixi vers. 14. Denique S. Chrysostomus, homil. 4 De patientia Job, et alii notant majorem esse gratiam Evangelii, quam legis, quia sancti Prophetae passi sunt, sed dolebant; Apostoli et Martyres passi sunt, sed gloriabantur. « Omne infirmum, ait Seneca, natura querulum est, » et omne querulum femineum: virile enim est in adversis non queri, sed fortiter ea superare, in iisque gaudere et gloriari. S. Bernardus, epist. 336 ad Eugenium Pont.: « Legi, inquit, apud quemdam sapientem: Non est vir fortis, cui non crescit animus in ipsa rerum difficultate. Ego autem dico: Fideli homini magis licet inter flagella fidendum. » Addit: « Tu amice sponsi, amicum te in necessitate probate. » B. Dorotheus magnus vitae spiritualis magister: « Certa, ait, contemptus mundi nota est, nulla re perturbari. » S. Ignatius: « Mansuetudinem, ait, volo, qua omnis vis et potestas principis hujus mundi enervatur. » Agricolae asperam amant hiemem: quo enim majus est frigus, eo segetes magis radicantur in terra, magisque sugunt terrae succum: indeque in aestate majorem exspectant messem. Ita Sancti generosi amant aspera: inde enim laetiores fructus patientiae et virtutum in hac vita, atque gloriae in futura metent: vide dicta Isaiae xxv, 3. Scivit hoc S. Hieronymus, ideoque ab aemulis vexatus ita scribit ad Asellam, epist. 99: « Gratias ago Deo meo, quod dignus sim, quem mundus oderit. Quotam partem angustiarum perpessus sum, qui cruci milito? Infamiam falsi criminis imputarunt; sed scio per bonam et malam famam perveniri ad regna coelorum. »
20:17
Martinianus, Saturianus, et eorum duo germani, cum jussu Genserici regis Wandalorum, ligatis pedibus post terga currentium quadrigarum per sylvarum et dumorum aculeos raptandi, et longa diraque morte enecandi essent, vale sibi invicem unusquisque ita dicebant: « Frater, ora pro me; implevit Deus desiderium nostrum; taliter pervenitur ad regnum coelorum. Itaque orando et psallendo, gaudentibus angelis, pias animas emiserunt, » ait Victor Uticensis, lib. I Wandal. Idem Victor, lib. II, narrat confessoribus Christi damnatis ab Hunerico rege ad exsilium, eoque pergentibus, occurrisse mulierem manu tenentem infantulum, eumque ita exhortantem: « Curre, domine meus, vides universos sanctos, quomodo pergunt et festinant ad coronas. » Cumque a confessoribus rogaretur cur e tam longo itinere ita properaret, respondit: « Cum hoc servo vestro parvulo ad exsilium propero, ne inveniat eum solum inimicus, et a via veritatis revocet ad mortem. » Et inferius narrat turbas plurimas fidelium martyribus occurrisse, quae suos infantulos ad vestigia martyrum projicientes clamabant: « Quibus nos miseros relinquitis, dum pergitis ad coronas? quis istos baptizabit? » Cumque una pergere vellent ad exsilium, a tortoribus sunt prohibiti et remissi. Ibidem refert confessores in custodia coarctatos fuisse, ut uno supra alium jactato, jacerent quasi agmina locustarum, in stercoribus et faetoribus extreme cruciandi, qui hymnum cum exsultatione decantabant: « Haec est gloria omnibus Sanctis ejus. » Idem, lib. III, narrat Dionysiam matronam, cum sub eodem Hunerico fustigaretur, dixisse: « Qualiter libet cruciate, verecunda tamen membra nolite nudare; » cumque id non obtineret, et inter virgarum ictus rivi sanguinis toto corpore fluitarent: « Ministri, ait, diaboli, quod ad opprobrium meum facere computatis, ipsa est laus mea: » quin et ipsa martyr alios ad martyrium confortabat. Habebat unicum filium tenerae aetatis et delicatum, quem cum timore poenarum paventem conspiceret, verberans eum nutibus oculorum et auctoritate materna ita confortavit, ut matre multo fortior redderetur. Cui inter crudelia verbera constituto ita dicebat: « Memento, fili, quia in nomine Trinitatis in matre Ecclesia baptizati sumus: non perdamus indumentum nostrae salutis, ne veniens invitator, vestem non inveniat nuptialem, et dicat ministris: Mittite in tenebras exteriores, ubi erit fletus oculorum, et stridor dentium. Illa poena timenda est, quae nunquam finitur. Illa desideranda vita, quae semper habetur. » Talibus itaque filium solidans, velociter martyrem fecit, quam ipsa hostiam amplexans cum gaudio domi suae sepelivit. Viderant id quoque gentiles, sed per umbram, praesertim Stoici, qui per patientiam ad apathiam et indolentiam, animique tranquillitatem contenderunt. Unde Plutarchus, lib. De Animi tranquil.: « Invicti, inquit, et animosi fortunae his verbis respondebimus, quae Socrates visus in Anytum et Melitum dicere, in ipsos torsit judices: Interficere me Anytus et Melitus possunt, nocere mihi non possunt. Potest enim me fortuna morbo aliquo afficere; animi abjecti, degenerem, invidum non potest eum efficere, qui sit bonus, fortis, magnanimus; » et superius: « Imitemur Anaxagoram, qui audiens filium esse mortuum, dixit: Sciebam mortalem esse, quem genueram; et ad singulos fortunae casus dicamus: Noveram divitias me possidere in diem duraturas et instabiles; noveram magistratum ab iis adimi posse, qui me eo ornaverant: noveram mihi esse probam mulierem, sed tamen mulierem; noveram amicum esse hominem, facile (ut ait Plato) mutabile animal. Hujusmodi enim praeparatio, animique informatio, si quid adversi eveniat, saltum cordis, et trepidationem avertet, mentisque perturbationem sedabit: non enim dicet: non putabam, haec non exspectabam. « Unde Carneades omnem dolorem oriri censuit, ex eo quod inexspectato nobis accidat quippiam; » et rursum: « Nimia istarum rerum appetitio, acerrimum amittendi metum, et in amissione dolorem ingenerat. Hoc caret qui appetitum hunc refrenans fortunae dicit: Suave est si quid das; parvus dolor, hoc ubi tollis. « Demetrius cum Megaram cepisset, quaesivit e Stilpone, ecquid in ista direptione ipsi periisset; cui Stilpo: Neminem vidi, qui res meas ferret: » fortuna enim opes depraedatur, non sapientiam, non constantiam animi, quae sunt res et bona sapientum. « Non timet mortem, qui cedens fato dicit: Ipse Deus simul atque volam me solvet; qui dicit: Anteverti te, o fortuna! omnesque tibi ad me aditus obstruxi. » Et sub initium libri: « Sicut apibus mel praebet thymus acerrima et aridissima herba: ita homines cordati e rebus adversissimis conveniens aliquid et commodum decerpunt. Actus est in exsilium Diogenes: ne hoc quidem male: nam factus extorris philosophari coepit. Zeno Citiensis, audiens navem cum suis rebus esse submersam: Laudo, inquit, tuum factum, o fortuna! quae nos in palliolum et porticum redigis. Quid obstat, quominus ista imiteris? Obeundo aliquo magistratu impegisti? vives postmodum ruri, rerum tuarum satagens. Ambiens principis alicujus amicitiam, passus es repulsam? vives periculorum et negotiorum liber. Accidit per calumniam vel invidiam exsibilatio aliqua, et infelix successus? secundo vento ad Musas et Academiam navigare licet, quod fecit Plato postquam naufragium amicitiae fecit cum Dionysio. « Ad animi tranquillitatem comparandam, multum conducit illustres viros considerare, qui eadem, qua nos fortuna aequo sunt animo usi. Molestum tibi est, quod prole cares? at Romanorum vide reges, quorum nullus filio regnum reliquit. Paupertas tibi gravis est? quis vero Boeotorum esse mallet quam Epaminondas, aut Romanorum quam Fabricius? Adulterata est mulier: necne legisti inscriptionem apud Delphos: Agis me possidet terrae rex, et maris idem? et audivisti uxorem ejus Timaeam fuisse ab Alcibiade vitiatam? verum id Agidi non obstitit, quominus Graecorum fieret clarissimus et maximus. » Hucusque Plutarchus. Audi et Senecam: « Totum fortunae regnum despiciam; » et: « Malo me fortuna in castris suis, quam in deliciis habeat; torqueor, sed fortiter, bene est; occidor, sed fortiter, bene est. » Ita ipse, epist. 68. Idem De Remed. fortuit.: « Dolor, ait, imminet: si exiguus est, feramus: levis est patientia. Si gravis est, feramus: non levis est gloria. Dura res est dolor: imo tu mollis. Pauci dolorem ferre potuerunt: simus ex paucis. Imbecilles natura sumus: naturam infamare nolite; illa nos fortes genuit. Fugiamus dolorem: quid, quod ille sequitur fugientes? » Idem, lib. III De Ira, cap. v et vi: « Non est magnus animus, quem incurvat injuria. Aut potentior te, aut imbecillior laesit. Si imbecillior, parce illi: si potentior, tibi. Nullum est argumentum magnitudinis certius, quam nihil posse quo instigeris, accidere. Pars superior mundi et ordinatior, ac propinqua sideribus, nec in nubem cogitur, nec in tempestatem impellitur, nec versatur in turbinem, omni tumultu caret; inferiora fulminantur. Eodem modo sublimis animus, quietus semper, et in statione tranquilla collocatus, intra se premens quibus ira contrahitur, modestus et venerabilis est. » Denique sapientis est ista vox: « Miseria prudentiae bona est mater. » Et de Graeco, ἔπαθες, ἔμαθες: « A quibus laesus, ab his doctus es. » ET CONSUMERENTUR IN CONFUSIONE DIES MEI, — id est, ut ignominiose vitam finirem. Simile est Job cap. x, 18; et I Machab. ii, 7.
20:1
Finita comminatione contra populum, incipit comminatio contra principes. Et primo ponitur comminatio prophetae contra principes; secundo conspiratio principum contra prophetam, infra 26 cap.: in principio regni Joakim filii Josiae regis Juda. Circa primum duo. Primo comminatur contra principes Judaici populi; secundo contra illos, et alios, infra 25 cap.: verbum quod factum est ad Jeremiam a domino. Prima in duas. In prima comminatur contra principes in summo dignitatis gradu constitutos; in secunda contra omnes comminatur, infra 23 cap.: vae pastoribus qui dispergunt, et dilacerant gregem. Circa primum duo. Primo comminatur contra summum in dignitate spirituali, scilicet contra summum sacerdotem; secundo contra summum in dignitate temporali, scilicet contra regem, infra 21 cap.: verbum quod factum est ad Jeremiam a domino. Circa primum duo. Primo ponitur comminatio contra summum sacerdotem; secundo propter pericula quae ex hoc prophetae imminebant, ponitur ipsius conquestio, ibi, seduxisti me, domine. Circa primum duo. Primo ponitur comminationis occasio ex prophetae persecutione: ubi ponitur persecutionis ratio: prophetantem sermones istos, contra civitatem: hoc enim erat officium summi sacerdotis, ut scilicet falso prophetantes corriperet. Infra 29: dedit te dominus sacerdotem pro Jojade sacerdote, ut sis dux in domo domini super omnem virum arreptitium, et prophetantem, ut mittas eum in nervum, et in carcerem, et cetera.
20:2
Prophetae persecutio: et percussit (...) et misit eum in nervum, in carcerem, genus tormenti ad detinendum captivos, Beniamin, quae ducebat in tribum Beniamin; erat enim civitas sita in confinio duarum tribuum. Superiori, quia forte plures erant portae ducentes in terram illam, in domo domini: unde in illa porta exercebatur judicium de prophetis, et de ministris templi, et ibi claudebantur in carcere. Thren. 3: circumaedificavit adversum me ut non egrediar, aggravavit compedem meum.
20:3
Et prophetae liberatio: cumque illuxisset in crastinum, eduxit Phassur Jeremiam de nervo. Act. 4: factum est autem in crastinum, ut congregarentur principes eorum, et seniores, et Scribae in Jerusalem. Psalm. 67: qui educit vinctos in fortitudine. Secundo ponitur comminatio: et primo ponitur poenae designatio ex immutatione nominis: et dixit ad eum: loquitur ad modum hominis timidi, qui undique circumspicit. Prov. 10: pavor his qui operantur malum. Secundo ponitur poenae comminatio: quia haec dicit dominus: et primo quantum ad ipsius amicos: te, et omnes amicos. Ps. 77: sacerdotes eorum in gladio ceciderunt.
20:4
Secundo quantum ad subditos, ponens captivitatem hominum: et omnem Judam. Thren. 1: migravit Judas propter afflictionem, et multitudinem servitutis; habitavit inter gentes, nec invenit requiem.
20:5
Et direptionem bonorum: et dabo universam substantiam civitatis hujus. Isa. 39: auferentur omnia quae in domo tua sunt, et quae thesaurizaverunt patres tui usque ad diem hanc, in Babylonem. Non relinquetur quicquam, dicit dominus.
20:6
Tertio quantum ad ipsius domesticos: tu autem Phassur, et omnes habitatores domus tuae, ibitis in captivitatem (...) et omnes amici tui quibus prophetasti mendacium; promittens prospera. Isa. 22: quasi pilam mittet te dominus in terram latam et spatiosam. Ibi morieris, et cetera. Amos 7: filii tui, et filiae tuae in gladio cadent, et humus tua funiculo metietur; et tu in terra polluta morieris, et Israel captivus migrabit de terra sua.
20:7
Hic ponitur prophetae conquestio: et primo plangit injunctum officium, secundo nativitatis ortum. Circa primum duo. Primo plangit injunctum officium propter consecutam irrisionem; secundo propter persecutionem, ibi, audivi enim contumelias multorum. Circa primum tria. Primo quasi conquerendo notificat injunctionis modum, seduxisti; idest occasionem deceptionis ex verbis tuis accepi: credebam enim me prophetaturum contra gentes, et non contra Judaeos a quibus persecutionem patior. Non autem vult imponere crimen deceptionis in Deum, quia blasphemaret. Invaluisti, imponens officium mihi renitenti, ut supra 1. Et hoc praecipue quia fructum praedicationis suae non vidit. Isa. 49: in vacuum laboravi, sine causa et vane fortitudinem meam consumpsi. Secundo proponit praedicationis eventum, ponens irrisionem: factus sum in derisum (...) omnes subsannant rugatione nasi, irrisionem propalantes. Thren. 3: factus sum in derisum omni populo meo, canticum eorum tota die. Et assignat rationem, ponens praedicationis verbum, quo arguebat aperte culpas, et comminabatur poenas: quia jam olim loquor vociferans iniquitatem, et vastitatem, quae tamen nondum venit. Isa. 16: his qui laetantur super murum cocti lateris, loquimini plagas suas.
20:8
Et consequens opprobrium: et factus est mihi sermo domini in opprobrium, idest opprobrii causa. Act. 26: Festus Paulo dixit: multae litterae ad insaniam te deduxerunt. Tertio resignat injunctum officium et dixi. Et primo abjicit officium, non recordabor, idest, non cogitabo ulterius loqui ad populum. Nolebat enim margaritas ante porcos spargere. Matth. 7: nolite sanctum dare canibus. Secundo officium abjectum resumit: et factus est quasi ignis; quanto enim magis quis exterius a verbis abstinet, magis intus fervorem amoris sentit. Ps. 38: concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis.
20:9
In ossibus, in intimis mentis, defeci, a proposito, ferre non sustinens, interius incendium, audivi enim contumelias multorum. Hic conqueritur de officio assumpto, ex eo quod persecutiones sustinebat. Et primo ponitur adversariorum persecutio: et primo ponit persequentium multitudinem, multorum, quibus resisti non potest. Persequimini; in quo notatur ipsorum conjuratio.
20:10
Ponit etiam familiaritatem: ab omnibus viris qui erant pacifici mei; in quo notatur imminens periculum Abdias: omnes viri foederis tui illuserunt tibi, invaluerunt contra te viri pacis tuae.
20:11
Secundo ponitur prophetae confortatio, ponens divinum auxilium: dominus autem mecum, ad defendendum. Isa. 50: dominus Deus auxiliator meus, et ideo non sum confusus. Et ipsius officium: et idcirco cadent, quia persequuntur. Isa. 40: deficient pueri, et laborabunt, et juvenes infirmitate cadent. Confundentur, quia opprobria dixerunt, quia non intellexerunt, idest intelligere noluerunt, opprobrium, aeternae damnationis, vel futurae captivitatis. Psal. 39: confundantur, et revereantur qui quaerunt animam meam ut auferant eam. Tertio ponitur petitio: ubi captat benevolentiam, commendans justitiam, probator, idest approbator vel inquisitor et discussor: scientiam, qui videt renes, quantum ad affectiones, et corda, quantum ad cogitationes. Supra 17: ego dominus scrutans cor, et probans renes, qui do unicuique juxta viam suam, et cetera. Petit vindictam: videam, quaeso, ultionem meam ex eis: assignat causam: tibi enim revelavi, non hoc ignoranti, sed totam causam meam in te ponens.
20:12
Supra 11: tibi enim revelavi causam meam.
20:13
Quarto ponitur gratiarum actio, cantate domino. Psal. 71: quia liberavit pauperem a potente, pauperem cui non erat adjutor.
20:14
Hic plangit nativitatis suae ortum. Sed objicitur contra hoc quod hic dicitur. Sanctorum enim est gloriari in tribulationibus, ut dicitur ad Rom. 5, ergo videtur quod Jeremias non debuerit pro tribulationibus in maledictionem prorumpere. Praeterea dies creatura Dei est; maledicere autem creaturae Dei, est peccatum: ergo et cetera. Praeterea dies transitorium quid est, et huic poenam maledictionis aptare stultum est: ergo et cetera. Praeterea nullus debet innocenti maledicere; sed ille homo in hoc quod Jeremiam non interfecit, innocens fuit: ergo peccavit ipsi maledicendo. Ad primum dicendum, quod tribulationes in se consideratae malae sunt inquantum contrariantur naturae bonae, ut dicit Augustinus; et sic eas abhorrere naturali odio, peccatum non est. Si tamen propter eas ratio a sua rectitudine deduceretur, hoc esset peccatum. Consideratae autem secundum quod promovent in bonum, sic sancti in ipsis gloriantur, sicut infirmus in sectione per quam sanatur. Ad secundum dicendum, et ad tertium, quod diei in sua natura consideratae non maledicit, quia hoc esset stultum et peccatum, sed inquantum mala est, prout scilicet aliquid mali in ipsa accidit; sicut e contra dies festus agitur propter aliquod bonum quod die illo accidit: et hoc significat, illa maledictio, Gregorius tamen respiciens ad naturam ipsius diei dicit, quod ad litteram non potest intelligi. Et similiter dicendum ad ultimum, quod non maledicit illis hominibus nisi inquantum relationem habent ad suum actum. Unde per hoc dat intelligere horrorem suum, hyperbolice loquens, et taedium vitae suae propter angustias quas patiebatur. Circa hoc ergo duo facit. Primo ponit maledictionem contra nativitatis tempus: maledicta dies. Job 3: pereat dies in qua dictum est: conceptus est homo.
20:15
Contra nativitatis nuntium: maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: natus est tibi puer masculus et quasi gaudio laetificavit eum. Gen. 21: gaudium fecit mihi dominus, et quicumque audierit, corridebit mihi.
20:16
Et explicat maledictionis modum: sit homo ille ut sunt civitates quas subvertit dominus. Isa. 25: posuisti civitatem in tumultum, urbem fortem in ruinam.
20:17
Et contra vitae ministrum, qui scilicet vitam conservavit: audiat clamorem, scilicet mortis ut fieret mihi mater mea sepulcrum, quasi non computatus esset inter homines, conceptus aeternus, qui scilicet numquam ad debitum partum pervenisset. Job 3: quare non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii.
20:18
Secundo ponitur maledictionis ratio: quare de vulva egressus sum? Supra 15: vae mihi, mater mea, quare genuisti me virum rixae, virum discordiae, in universa terra? 1 Mach. 2: vae mihi, ut quid natus sum videre contritionem populi mei, et contritionem civitatis sanctae, et sedere illic cum datur in manibus inimicorum? Nota super illo verbo, seduxisti me, domine, et seductus sum; fortior me fuisti, et invaluisti, quia dominus seducit trahendo persuasionibus. 2 Cor. ult.: cum essem astutus, dolo vos cepi. Alliciendo consolationibus. Apocal. 10: cum devorassem eam, amaricatus est venter meus. Confortando promissionibus. Supra 4: ergo ne decepisti populum istum, et Jerusalem, dicens: pax erit vobis? Et ecce pervenit gladius usque ad animam. Invalescit autem dominus corrigendo. Isa. 8: in forti manu sua erudivit me, ne irem in via populi hujus. A noxiis retrahendo. Oseae 2: sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria. Amore alligando. Oseae 11: in funiculis Adam traham eos, in vinculis caritatis.
20:7
… D'altra parte, la disubbidienza di G. (cf. Ier. 20, 7-9), il cantico nel ventre del pesce, la conversione totale e subitanea di Ninive, appaiono inverosimili. …
… 21, 25, 40-44); il quale gli ordina di parlare o di scrivere (Ex. 17, 14; 34, 27; Deut. 31, 19; Is. 8, 1; 30, 8; Hab. 2, 2; Dan. 8, 26; 12, 4; Ez. 24, 2; in modo speciale Ier. 36) e di esporre solo quello che Dio vuole (Deut. 18, 15-22; Ier. 23, 16; 20, 7-9, 15, 19; 14, 14; Ez. 13, 3-17; Mich. 3, 5-8; Zach. 7, 12; cf. II Sam. 7, 1 sgg.), dichiara divino (Os. 4, 1; Ioel. 1, 1; Am. 1, 6, 9, 11, 13; 2, 1 ecc.; Abd. 1; Ion. 1, 1; 3, 1; Mich. …
… Inizio della missione profetica è la vocazione da parte di Dio, improvvisa, che dà un nuovo volto all'esistenza del chiamato (Ex. 3,7-4,18; Am. 7,10-15; Is. 6; Ier. 1, 4-9; 20,7-18; Ex. 2-3; ecc.). …
20:9
… Amos, come tutti i p., è sempre cosciente di sé, anche sotto l'azione di Jahweh (Ier. 20, 9). Rimane solo l'identità del termine; per cui Amos può asserire di non essere nábhi' e immediatamente dopo affermare categoricamente di esserlo. È facile comprendere l'estensione dell'antico …
20:14
1-4 con l'argomento di G.; Ier. 20, 14-19 con Iob 3,
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.