The prophet is commanded to write the same which he preacheth: 4. first pensiue thinges, 8. Then ioyful. 9. Especially in the new Testament, when God wil raise Dauid (towitte Christ) 16. Who shal destroy al enemies. 19, And whose Church shal be great, glorious, and perpetual.
1This is the word that came to Jeremias from the Lord, saying:Parola detta a Geremia dal Signore, che disse:THIS is the word, that was made to Ieremie from our Lord, saying:Hoc verbum quod factum est ad Jeremiam a Domino, dicens: 2Thus saith the Lord, the God of Israel, saying: Write thee all the words that I have spoken to thee, in a book.Queste cose dice il Signore, il Dio d'Israele: Scrivi tutte le parole, che io ti ho dette, in un libro;Thus saith our Lord the God of Israel, saying: Write vnto thee al the wordes that I haue spoken to thee, in a booke.Hæc dicit Dominus Deus Israël, dicens: Scribe tibi omnia verba quæ locutus sum ad te, in libro. 3For behold the days come, saith the Lord, and I will bring again the captivity of my people Israel and Juda, saith the Lord: and I will cause them to return to the land which I gave to their fathers, and they shall possess it.Imperocché ecco che vengono i giorni, dice il Signore, ed io faro ritornare i fuorusciti del popol mio d'Israele, e di Giuda, dice il Signore, e farolli ritornare alla terra, che io diedi a' padri loro, e la possederanno.For behold the daies come, saith our Lord: and I wil conuert the conuersion of my people Israel and Iuda, saith our Lord: and I wil make them returne to the land, which I gaue their fathers, and they shal possesse it.Ecce enim dies veniunt, dicit Dominus, et convertam conversionem populi mei Israël et Juda, ait Dominus: et convertam eos ad terram quam dedi patribus eorum, et possidebunt eam. 4And these are the words that the Lord hath spoken to Israel and to Juda:E queste son le parole dette dal Signore ad Israele, e a Giuda:And these are the wordes, that our Lord hath spoken to Israel and to Iuda:Et hæc verba quæ locutus est Dominus ad Israël et ad Judam: 5For thus saith the Lord: We have heard a voice of terror: there is fear and no peace.Queste cose dice il Signore: Abbiamo udito voce di terrore, di sbigottimento, e non di pace.Because thus saith our Lord: We haue heard a voice of terrour: there is feare and no peace.Quoniam hæc dicit Dominus: / Vocem terroris audivimus: / formido, et non est pax. 6Ask ye, and see if a man bear children? why then have I seen every man with his hands on his loins, like a woman in labour, and all faces are turned yellow?Domandate, e cercate se il maschio partorisca: e perchè adunque ho io veduto tutti gli uomini colle mani a' loro fianchi a guisa di partorienti, e tutte le facce loro ingiallite?Demand, and see if a man beare childe? wherefore then haue I seene euerie mans hand vpon his loyne, as a woman that is in trauel, and al faces are turned into the iaundice?Interrogate, et videte si generat masculus: / quare ergo vidi omnis viri manum / super lumbum suum, quasi parturientis, / et conversæ sunt universæ facies in auruginem ?
7Alas, for that day is great, neither is there the like to it; and it is the time of tribulation to Jacob, but he shall be saved out of it.Ahi che grande è quel giorno! non ve n'è altro simile, ed è il tempo della tribolazione di Giacobbe, ed egli da questa sarà salvato.Alas, because that is a great day, neither is there the like to it: and it is the time of tribulation to Iacob, and he shal be saued out of it.Væ ! quia magna dies illa, / nec est similis ejus: / tempusque tribulationis est Jacob, / et ex ipso salvabitur. 8And it shall come to pass in that day, saith the Lord of hosts, that I will break his yoke from off thy neck, and will burst his bands: and strangers shall no more rule over him:E in quel giorno (dice il Signor degli eserciti) io spezzerò il giogo messo da colui sul tuo collo, e romperò i suoi lacci, e non ti domineranno più gli stranieri:And it shal be in that day, saith the Lord of hostes: I wil breake his yoke from of thy necke, and wil breake his bandes: and strangers shal no more rule ouer him:Et erit in die illa, ait Dominus exercituum: / conteram jugum ejus de collo tuo, / et vincula ejus dirumpam, / et non dominabuntur ei amplius alieni: 9But they shall serve the Lord their God, and David their king, whom I will raise up to them.Ma serviranno (i tuoi) al Signore Dio loro, e a Davidde loro re, che io farò sorger per essi.but they shal serue our Lord their God, and Dauid their king, whom I wil raise vp to them.sed servient Domino Deo suo, / et David regi suo, / quem suscitabo eis. 10Therefore fear thou not, my servant Jacob, saith the Lord, neither be dismayed, O Israel: for behold, I will save thee from a country afar off, and thy seed from the land of their captivity: and Jacob shall return, and be at rest, and abound with all good things, and there shall be none whom he may fear:Non temere adunque tu servo mio Giacobbe, dice il Signore, e non aver paura, o Israele: imperocché ecco che io salverò te da una terra rimota, e la tua stirpe dalla terra di sua schiavitù, e tornerà Giacobbe, e avrà riposo, e sarà ricolmo di beni, e non avrà chi temere:Thou therefore my seruant Iacob feare not, saith our Lord, neither be thou afrayd Israel: because loe I wil saue thee out of a farre countrie, and thy seede out of the land of their captiuitie: and Iacob shal returne, and be at rest, & flow with al good thinges, and there shal be none whom he may feare:Tu ergo ne timeas, serve meus Jacob, ait Dominus, / neque paveas, Israël: / quia ecce ego salvabo te de terra longinqua, / et semen tuum de terra captivitatis eorum: / et revertetur Jacob, et quiescet, / et cunctis affluet bonis, et non erit quem formidet:
11For I am with thee, saith the Lord, to save thee: for I will utterly consume all the nations, among which I have scattered thee: but I will not utterly consume thee: but I will chastise thee in judgment, that thou mayst not seem to thyself innocent.Imperocché io sono con te, dice il Signore, affin di salvarti: imperocché io farò fine di tutte le genti, tralle quali io ti dispersi; ma non farò fine di te: ma ti gastigerò con giustizia, affinchè tu non sembri a te stesso innocente;because I am with thee, saith our Lord, to saue thee: for I wil make a consumation in al the Nations, in which I haue dispersed thee: but thee I wil not make into consummation: but I wil chastice thee in iudgement, that thou maist not seme to thy selfe innocent.quoniam tecum ego sum, ait Dominus, ut salvem te. / Faciam enim consummationem in cunctis gentibus / in quibus dispersi te: / te autem non faciam in consummationem: / sed castigabo te in judicio, / ut non videaris tibi innoxius. 12For thus saith the Lord: Thy bruise is incurable, thy wound is very grievous.Imperocché così dice il Signore: La tua frattura è insanabile, la tua piaga è maligna.Because thus saith our Lord: Thy wound is vncurable, thy stripe is very sore.Quia hæc dicit Dominus: / Insanabilis fractura tua; / pessima plaga tua: 13There is none to judge thy judgment to bind it up: thou hast no healing medicines.Non è chi faccia giudizio del tuo male per medicarlo: i rimedi non ti giovano.There is none to iudge thy iudgement to binde it vp: there is no prosite of medicines for thee.non est qui judicet judicium tuum ad alligandum: / curationum utilitas non est tibi. 14All thy lovers have forgotten thee, and will not seek after thee: for I have wounded thee with the wound of an enemy, with cruel chastisement: by reason of the multitude of thy iniquities, thy sins are hardened.Tutti i tuoi amatori si sono scordati di te, e non cercheranno di te: perocchè io ti ho percossa con piaga di nimico, con gastigo crudele: per la moltitudine di tue iniquità sono incalliti i tuoi peccati.Al thy louers haue forgoten thee, and wil not seeke thee: for with the stroke of an enemie I haue striken thee with cruel chastisment: for the multitude of thine iniquitie, thy sinnes are hardened.Omnes amatores tui obliti sunt tui, / teque non quærent: / plaga enim inimici percussi te castigatione crudeli: / propter multitudinem iniquitatis tuæ dura facta sunt peccata tua. 15Why criest thou for thy affliction? thy sorrow is incurable: for the multitude of thy iniquity, and for thy hardened sins I have done these things to thee.Perchè alzi le strida nelle tue pene? Insanabile è il tuo dolore: per ragion della moltitudine di tue iniquità, e per gli incalliti tuoi peccati ho io fatto a te questo.What criest thou vpon thine affliction? thy sorow is vncurable: for the multitude of thine iniquitie, and for thine hardned sinnes I haue done these thinges to thee.Quid clamas super contritione tua ? / insanabilis est dolor tuus: / propter multitudinem iniquitatis tuæ, / et propter dura peccata tua, / feci hæc tibi.
16Therefore all they that devour thee, shall be devoured: and all thy enemies shall be carried into captivity: and they that waste thee shall be wasted, and all that prey upon thee will I give for a prey.Ma tutti quelli, che ti divorano, saran divorati, e tutti i nimici tuoi saran menati in ischiavitù: e coloro, che ti desolano, saran desolati; e i predatori tuoi saran predati;Therefore al that eate thee, shal be deuoured: and al thine enemies shal be led into captiuitie: and they that waste thee, shal be wasted, and al thy spoilers wil I geue to the spoile.Propterea omnes qui comedunt te devorabuntur, / et universi hostes tui in captivitatem ducentur: / et qui te vastant vastabuntur, / cunctosque prædatores tuos dabo in prædam. 17For I will close up thy scar, and will heal thee of thy wounds, saith the Lord. Because they have called thee, O Sion, an outcast: This is she that hath none to seek after her.Imperocché io cicatrizzerò la tua piaga, e ti guarirò delle tue ferite, dice il Signore. Poiché a te, o Sion, han dato il nome di ripudiata: Ell'è colei, che non ha chi n'abbia pensiero.For I wil close vp thy wound, and wil heale thee of thy woundes, saith our Lord. Because they haue called thee, ô Sion, an out cast: This is she, that had none to seeke after her.Obducam enim cicatricem tibi, / et a vulneribus tuis sanabo te, dicit Dominus. / Quia ejectam vocaverunt te, Sion: / hæc est, quæ non habebat requirentem. 18Thus saith the Lord: Behold I will bring back the captivity of the pavilions of Jacob, and will have pity on his houses, and the city shall be built in her high place, and the temple shall be founded according to the order thereof.Queste cose dice il Signore: Ecco che io richiamerò le fuoruscite famiglie di Giacobbe, ed avrò compassione delle sue case, e la città sarà riedificata nell'alto suo monte, e il tempio sarà fondato secondo la sua dignità.Thus saith our Lord: Behold I wil conuert the conuersion of the tabernacles of Iacob, and wil haue pitie on his houses, and the citie shal be built in her high place, and the temple shal be founded according to the order thereof.Hæc dicit Dominus: / Ecce ego convertam conversionem tabernaculorum Jacob, / et tectis ejus miserebor: / et ædificabitur civitas in excelso suo, / et templum juxta ordinem suum fundabitur: 19And out of them shall come forth praise, and the voice of them that play: and I will multiply them, and they shall not be made few: and I will glorify them, and they shall not be lessened.E da essi usciranno laude, e voci di giubilo: o io li moltiplicherò, e non diminuiranno, e li glorificherò, e non saran più avviliti.And out of them shal come forth praise, and the voice of them that play: and I wil multiplie them, and they shal not be diminished: and I wil glorifie them, & they shal not be lessened.et egredietur de eis laus, / voxque ludentium. / Et multiplicabo eos, et non minuentur: / et glorificabo eos, et non attenuabuntur.
20And their children shall be as from the beginning, and their assembly shall be permanent before me: and I will visit against all that afflict them.E i figliuoli di lei saran come da principio, e la loro adunanza sarà stabile dinanzi a me. Ed io punirò tutti coloro, che lo affliggono.And his children shal be as from the beginning, and his assemblie shal be permanent before me: and I wil visite against al that afflict him.Et erunt filii ejus sicut a principio, / et cœtus ejus coram me permanebit, / et visitabo adversum omnes qui tribulant eum. 21And their leader shall be of themselves: and their prince shall come forth from the midst of them: and I will bring him near, and he shall come to me: for who is this that setteth his heart to approach to me, saith the Lord?E da lui verrà il suo condottiere: e il principe spunterà di mezzo a lui: e io lo faro avvicinare, ed egli si accosterà a me. Imperocché chi è costui, che abbia fisso in cuor suo di accostarsi a me, dice il Signore?And his duke shal be of himself: and the prince shal be brought forth from the middes of him: and I wil bring him nere, and he shal come to me. For who is this, that applieth his hart to approch vnto me, saith our Lord?Et erit dux ejus ex eo, / et princeps de medio ejus producetur: / et applicabo eum, et accedet ad me. / Quis enim iste est qui applicet cor suum / ut appropinquet mihi ? ait Dominus: 22And you shall be my people: and I will be your God.E voi sarete mio popolo, e io sarò vostro Dio.And you shal be my people: and I wil be your God.et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. 23Behold the whirlwind of the Lord, his fury going forth, a violent storm, it shall rest upon the head of the wicked.Ecco il turbine del Signore, il furore, che scappa fuori, la bufera precipitosa, piomberà sul capo degli empj.Behold, the whirle wind of our Lord, the furie going forth, the storme violently falling, it shal light vpon the head of the impious.Ecce turbo Domini, furor egrediens, procella ruens: / in capite impiorum conquiescet. 24The Lord will not turn away the wrath of his indignation, till he have executed and performed the thought of his heart: in the latter days you shall understand these things.Il Signore non darà posa all'ira, e all'indignazione sino a tanto, che abbia eseguiti, e compiuti i disegni del cuor suo: voi li comprenderete alla fine de' giorni.Our Lord wil not turne away the wrath of indignation, til he haue done and accomplished the cogitation of his hart: in the latter daies you shal vnderstand these thinges.Non avertet iram indignationis Dominus, / donec faciat et compleat cogitationem cordis sui: / in novissimo dierum intelligetis ea.
30:1
Year of the World 3406, Year before Christ 598.
30:2
30:3
Tirinus
Come. Some in St. Jerome explain this and the following chapter of the end of the world, when all shall confess Christ. Others refer them to the preaching of the gospel alone. (Estius) (Tirinus)
Calmet
But the return from captivity is specified, as prefiguring that event. (St. Thomas Aquinas, etc.) (Calmet)
Worthington
It is probable that many of the ten tribes returned to Samaria, Jeremias 31.; Ezechiel 33. (Worthington)
30:4
To Juda. All the race of Abraham are concerned. The kingdom was no longer divided.
30:5
We. Jeremias is ordered to express the alarms of the captives, at the news of the destruction of Jerusalem, or rather of the Chaldean empire, by Cyrus. They were naturally afraid that they would also suffer.
30:6
Vatable
Bear. Literally, "beet," generat. But it has here the former signification, (Haydock) pariat. (Vatable)
Calmet
Yellow. The Babylonians are in great anxiety. (Calmet)
30:7
Haydock
Great, and terrible for this city, the outer walls of which shall be demolished, (Beros.; Calmet) and all its glory perish. (Haydock)
Of it. Cyrus liberated the Jews, 1 Esdras i.
30:8
Tacitus
Strangers. Idols. The people were not so prone to worship them. Yet the Jews were almost constantly subject to foreigners (Calmet) despectissima pars servientium, Macedonibus invalidis....sibi ipsis reges imposuere. (Tacitus, Hist. 5.)
Calmet
Christ granted a more perfect liberty to the faithful, John 8:33. (Calmet)
30:9
David. That is, Christ, of the house of David. (Challoner) (Ezechiel 37:24., and Osee 3:5.)
Calmet
Grotius and some modern Jews, in opposition to their ancestors, (Chaldean; Kimchi, etc.) and to all Christians, would understand Zorobabel, though he was never possessed of the title or authority of king. (Calmet)
Theodoret
The prophecy may allude to him, but it is fulfilled only in Christ. (Theodoret)
30:11
Haydock
Nations, which are now no more. Grabe supplies ver. 10, 11, 15., and 22. (Haydock)
Haydock
Judgment, like a father, (Calmet) though the chastisement may seem cruel, ver. 14. (Haydock)
Calmet
Hebrew, "with justice, but I will not deny thee for ever." Chaldean, "utterly." (Calmet)
Worthington
Only the Church is preserved continually. All other kingdoms change. (Worthington)
30:13
Calmet
Up. There is none to judge thy cause, or to be thy physician. (Calmet)
30:14
Haydock
Lovers. Nations which had seduced thee to worship their idols. (Haydock)
Calmet
Enemy. This judgment (ver. 11.) was requisite. (Calmet)
30:16
Calmet
Prey. The Romans utterly overturned the Macedonian empire, (Haydock) as the former had done the Persian, and they the Chaldean monarchy, which has risen on the ruins of the Assyrian empire. But the Jews rise as it were from their ashes. (Calmet)
30:17
Haydock
Close. Septuagint, "remove the healing plaster from thy painful wound." (Haydock)
30:18
30:19
Calmet
Play, or laugh. (Calmet)
Protestants, "make merry," Jeremias 31:4.
Calmet
Lessened. The Jews were as numerous in our Saviour's time (Haydock) as ever they had been. (Calmet)
30:21
Calmet
Leader. Zorobabel, the figure (Theodoret) of Christ, who is here meant. (Calmet)
Worthington
He springs from Jacob. (Worthington)
Haydock
The sceptre was not taken away till his coming, Genesis xlix. (Haydock)
Calmet
Who. Cyrus alludes to this passage in his decree, 1 Esdras 1:(Calmet)
St. Jerome
The prediction is fully verified in Christians. (St. Jerome)
Worthington
Christ is near to God, being one, John xiv. (Worthington)
30:23
Calmet
Wicked, at Jerusalem, or rather the Chaldeans; and the Jews, who crucified their Messias. (St. Jerome, etc.) (Calmet)
30:9
David.... That is, Christ of the house of David.
30:3
It is probable by this, & Ch. 31. Ezec. 33. & other places that vvith the evvo tribes of the kingdom of Iuda manie of the tenne tribes, returned also from captiuitie whose chiefe citie was Samaria.
30:7
Concordanza Iod. 1. Amos. 5. Sopho. 1.
30:11
Only the true Church is perpetually consetued without interruption; al other nations, kingdomes, & cōgregations do change and are consumed.
30:18
After seuentie yeares captiuitie the temple shal be reedified, but more fully & more perfectly this prophecie is fulfilled in Christ and his Apostles, when the citie was built in a hiegh place, the citie which can not be hidde, sette in a mountaine.
30:21
Christ of the issue of Iacob.
VVho according to his diuinitie is the Sonne of God as he sayth of himselfe. Ioan. 14. I am in the Father and the Father in me.
30:8
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 1.14
… for I am meek and lowly in heart: and ye shall find rest unto your souls. For my yoke is excellent, and my burden is light.” In Jeremiah: “In that day I will shatter the yoke from their neck, and will burst their fetters; and they shall not labour for others, but they shall labour for the Lord God; and I will raise up David a king unto them.”
30:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 55
… Since when He saith, “Elias indeed cometh, and will restore all things,” He means Elias himself, and the conversion of the Jews which is then to take place; but when He saith, “Which was for to come,” He calls John, Elias, with regard to the manner of his administration. Yea, and so the prophets used to call every one of their approved kings, David;
30:10
san Girolamo † 420 d.C. Against the Pelagians 2
Jerem. xxx. 10, 11 . Fear not, O Jacob, for I am with thee.
30:11
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 6.11
… “Those whom I love, I reprove and chasten.” To whom under the figure of Jerusalem the following words are spoken by Jeremiah, in the person of God: “For I will utterly consume all the nations among which I scattered thee: but I will not utterly consume thee: but I will chastise thee in judgment, that thou mayest not seem to thyself innocent.”
30:3
18. CONVERTAM CONVERSIONEM TABERNACULORUM JACOB. - q. d. Reducam tabernacula Jacob, quæ hinc translata sunt: tabernacula vocat familias Judæorum, qui in Babylone quasi peregrini habitabant in casis et tabernaculis: inde sequetur Judæorum e Babylone in Judæam redeuntium jubilus, Dei laus, etc., ut sequitur. Sub hoc tamen allegorice et potius intelligit reductionem Israelis et Judæorum ad Christum et Ecclesiam, juxta Can. VI, q. d. Reducam per Christum omnes tribus ad Ecclesiam, quæ prima eorum mater est et terra; et inde ad terram viventium, id est ad cœlestem patriam, quam patribus eorum promisi, Hebr. XI, 13. Nam ad Christum hæc pertinere patet ex sequentibus tam magnificis promissis, quæ tam hoc capite tum potius sequenti proponuntur; et ex eo quod Israel, sive decem tribus proprie nunquam redierint ex Assyriaca captivitate; unde et Propheta ea scribere jubetur pro tempore novissimo, vers. 2 et 24. Ergo sub captivitate Assyriaca et Babylonica, intelligit captivitatem Judæorum extremam factam per Romanos, et maxime per Titum (ut patet vers. 7, 11, 12), in pœnam occisi Christi, qua Judæi dispersi sunt toto orbe, eruntque vagi donec Antichristo se subdant: ex qua liberari cœperunt per Apostolos, sed plene liberabuntur per Christum in fine mundi, cum omnis Israel ad eum convertetur et salvabitur per Eliam et Henoch; tunc enim ad regnum Christi adducetur, et Hierosolymitana, id est Ecclesiæ, civitate donabitur. Ita passim omnes Interpretes Catholici. Loquitur enim Propheta non tam de temporali, quam de spirituali reditu e captivitate diaboli et peccati, quam figuravit captivitas, uti Babylonica, ita et Romana. Inchoate ergo a captivitate peccati et diaboli liberavit Judæos Christus in primo suo adventu, quia paucos liberavit; et de eo intelligunt hæc S. Hieronymus, Rabanus, Hugo et Vatablus, sed complete id faciet sub secundum adventum, cum omnes salvabit; unde tunc plene implebitur hæc prophetia. Ita Lyranus. S. Hieronymus vult hæc dicta esse a Jeremia, anno I Sedeciæ, scilicet eodem quo dicta sunt illa quæ continentur duobus præced. capitibus. Vide chronotaxin.
30:5
5. VOCEM TERRORIS (scilicet Chaldæorum invadentium Jerusalem) AUDIVIMUS. - Ita Theodoretus. Mystice, vocem accipe tyrannorum, qui tempore Apostolorum Ecclesiam, et Judæos ad eam conversos persecuti sunt, ut patet Act. VIII, 1. Rursum, vocem Titi et Romanorum, et maxime vocem Antichristi (Gog et Magog) qui acerrime persequetur Judæos a se ad Christum, per Eliam et Henoch desciscentes. Ita Lyranus, Vatablus, Dionysius. Hæc enim erit dies tribulationis, cui nunquam fuit, nec erit similis. « Prædicit Propheta, inquit S. Hieronymus, tempus miseriæ ingentis, ut lætioris gaudii tempus inferat. » FORMIDO, ET NON EST PAX. - Hebraice clarius vertas in genitivo, formidinis, et non pacis; supple, vocem audivimus. 6. SI GENERAT MASCULUS, - si mas parit, ut femina, q. d. Cum viri non experiantur dolores partus, ut feminæ; quid est tamen quod Judæi jam dicti, muliebri dolore oppressi, manus non ad arma, sed ad renes lumbosque tenendos, quasi parturientes conferunt, ad comprimendum dolorem? Est metalepsis, significans acerbitatem doloris. Ita S. Hieronymus. CONVERSÆ SUNT UNIVERSÆ FACIES IN AURUGINEM, - in pallorem auri. Est enim aurugo, sive ærugo, vel rubigo, vitium segetum, et quasi morbus earum regius, quo scilicet culmi pallescunt in modum auri vel æris, itaque paulatim arescunt, et quia hic color est in ictericis, puta in morbo regio: hinc Septuaginta, Aquila et Symmachus vertunt, icteros; Theodoretus, ωχρίασιν, id est pallor. Hinc etiam Cornelius, Celsus et Apuleius: « Morbus ictericus, inquiunt, dicitur aurugo, a colore auri quem efficit; » et quia idem color ex timore et pavore oritur, hinc est quod Jeremias hic dicit: « Et conversæ sunt universæ facies in auruginem. »
30:7
7. MAGNA DIES ILLA. - « Magna, » id est terribilis, et mire calamitosa, instar diei judicii, quæ proinde vocatur « dies magna, » Sophon. I, 14; Judæ vers. 6; Apocal. V, 12, et VI, 17. EX IPSO. - Hebræus ex ipsa, scilicet ipsa tribulatione, salvabitur Israel; quia Deus conteret jugum ejus, scilicet tyranni, tum Nabuchodonosoris, tum potius diaboli et Antichristi, ut nulli amplius serviat Israel, nisi Deo et Davidi, id est Christo filio Davidis, tum in hac vita, tum maxime in cœlo. Vide Can. XXI. Ita S. Hieronymus, Theodoretus et passim alii cum Chaldæo. Sic Christus vocatur David, Ezech. XXXVII, 25; Theodoretus tamen et S. Thomas per Davidem intelligunt quoque Zorobabel, et Simonem, Machabæum posteros Davidis. Verum hi non fuerunt reges, imo tunc servierunt Judæi alienis regibus et principibus, scilicet Persis, Græcis et Romanis. Miscet ergo hic Propheta typum cum antitypo: hæcque magis antitypo quam typo conveniunt. Vide Can. IV et V. Sensim ergo Propheta a Cyro avolat ad Christum, ipsumque intelligit, non allegorice, sed litteraliter.
30:10
UT NON VIDEARIS TIBI INNOXIUS. - Hebræus, mundans non mundabo te, q. d. Putas te, o Judæe, quia Dei es cultor, præ gentibus esse purum et sanctum; sed ego puniendo ostendam te immundum et noxium. Aliter Chaldæus, perdendo non perdam te; Vatablus, non ad purum putum te excoquam; quia sic deberem te perdere, abstergere, et tollere de mundo hoc; etsi omnes tuas sordes defricare vellem, citius te frangerem quam corrigerem. Ita Maldonatus et Sanchez.
30:11
11. FACIAM CONSUMMATIONEM IN GENTIBUS (funditus perdam alias gentes; te vero, o Israel, nequaquam; sed) IN JUDICIO (id est cum moderamine et æquitate quadam) CASTIGABO, - non summo jure, et rigida justitia; ita tamen, ut, quia gravia sunt peccata tua et dura, non possint sanari nisi mordacissimo pulvere, et ardenti cauterio, quo putidas carnes et insanabiles amputem; videlicet longa et dura captivitate, ut sequitur. Ita S. Hieronymus. Secat carnifex, secat et chirurgus: ille ut occidat, hic ut sanet. Deus secat ut chirurgus, non ut carnifex. 17. OBDUCAM ENIM CICATRICEM TIBI, - Vulnus præteritæ tuæ desolationis et calamitatis reparabo et reducam, ut nulla appareant vel remaneant ejus signa. Patet ex seq., q. d. Jerusalem desolatam civibus; templum Dei laude et psalmodia; pauperes opibus; populum sobole replebo et resarciam tunc, cum non erit qui de eo cogitet aut requirat. Moraliter significat hic Propheta, ait S. Hieronymus: « Quod omnis mundus indigeat misericordia Dei, et nullus, quamvis sanctus sit, securus pergat ad judicem. » Et S. Augustinus, teste Possidonio, in ejus Vita, dicebat neminem quamvis justum, sine pœnitentia debere ex hac vita discedere. Unde ipse moriens volvebat et recitabat Psalmos Pœnitentiales, magno doloris et contritionis sensu.
30:12
12. INSANABILIS FRACTURA TUA. - « Fractura, » id est pœna et plaga tua; puta vastatio Jerusalem et captivitas Babylonica, aiunt S. Hieronymus et Theodoretus, q. d. Infligam tibi plagam quæ ab humana manu sanari non possit: ego tamen post septuaginta annos eamdem sanabo; secundo, « fractura » hæc est desolatio Judæorum sub Tito, eorumque dispersio: hæc « insanabilis » est, quia ex decreto Dei durabit usque ad Antichristum, a cujus, uti et diaboli jugo liberabit eos Christus, et ex eis civitatem, id est Ecclesiam, ædificabit, vers. 18. Ita Lyranus et Vatablus. Tertio, S. Hieronymus per fracturam intelligit quoque plagas et persecutionem Ecclesiæ primitivæ, quam ipsa passa est a gentilibus Imperatoribus per trecentos annos. Verum hic sensus non congruit huic loco: illa enim persecutio non fuit pœna peccati fidelium, sed fuit gloria et incrementum Ecclesiæ; quia tunc ipsa maxime per martyria crevit et floruit.
30:13
13. NON EST QUI JUDICET, - nullus est chirurgus, qui judicium morbi tui habeat, aut sciat quo medicamine curari possit plaga tua. 19. Et egredietur de eis laus, voxque ludentium: et multiplicabo eos, et non minuentur: et glorificabo eos, et non attenuabuntur. 20. Et erunt filii ejus sicut a principio, et cœtus ejus coram me permanebit: et visitabo adversum omnes qui tribulant eum. 21. Et erit dux ejus ex eo: et princeps de medio ejus producetur et applicabo eum, et accedet ad me; quis enim iste est, qui applicet cor suum ut appropinquet mihi, ait Dominus? 22. Et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. 23. Ecce turbo Domini, furor egrediens, procella ruens, in capite impiorum conquiescet. 24. Non avertet iram indignationis Dominus, donec faciat et compleat cogitationem cordis sui: in novissimo dierum intelligetis ea.
30:14
14. OMNES AMATORES TUI OBLITI SUNT TUI. - « Amatores » hic vocantur, primo, Ægyptii et aliæ gentes ad quas soles, o Judæa, confugere et opem petere; secundo, idola eorum et tua; tertio, sacerdotes tui et principes; quarto, mystice, q. d. Angeli præsides, quibus chara, et curæ eras antequam Dominum offenderes, te deserent. Ita S. Hieronymus. Quinto, tropologice, q. d. Divitiæ, voluptates, amici, et omnia bona quæ contra Deum amasti, te deserent, teque non quærent, non invisent, non rogabunt quomodo valeas, quid habeas, quo loco sint res tuæ. Ita Chaldæus et Vatablus. Cogita hoc qui voluptuaris, et moriturus es brevi. Vide dicta Thren. I, 2 et 19. Causam subdit dicens: PLAGA ENIM INIMICI (qualem solet infligere inimicus, etsi ego quasi pater castigans filium, amico animo et paterno eam tibi inflixerim) PERCUSSI TE. - Reipsa enim erat acerba, dura et crudelis, ut sequitur; quia talem poscebat tua dura, obstinata et inflexibilis cervix. DURA (hebraice עצמו atsemu, id est roborata et obfirmata sunt, invaluerunt) PECCATA TUA, - et numero, et magnitudine: quia antiquis peccatis nova addidisti; secundo, « dura, » id est gravia et incurabilia, q. d. Ideo non in judicio, sed in misericordia castigavi te, quia si in judicio castigassem, ob peccata tua gravissima debuissem te occidere: quod facere nolui propter meam promissionem, cap. IV, vers. 27, et cap. V, 10.
30:16
16. PROPTEREA, - id est verumtamen, porro. Est enallage adverbii: vide Can. XVI; vel « propterea, » q. d. Ne conqueraris te puniri; hostes vero tuos non puniri, gravius eos puniam quam te. Vide Isaiæ XXXIII, 1. Tertio, Sanchez hæc refert ad vers. 10, q. d. Ut illa compleam quæ tibi promisi, propterea efficiam ut commutata fortuna devorentur, et in servitutem abducantur Chaldæi, qui te captivarunt et devorarunt.
30:17
17. OBDUCAM ENIM CICATRICEM TIBI, — Vulnus præteritæ tuæ desolationis et calamitatis reparabo et reducam, ut nulla appareant vel remaneant ejus signa. Patet ex seq., q. d. Jerusalem desolatam civibus; templum Dei laude et psalmodia; pauperes opibus; populum sobole replebo et resarciam tunc, cum non erit qui de eo cogitet aut requirat.
30:18
18. CONVERTAM CONVERSIONEM TABERNACULORUM
30:19
19. ET ÆDIFICABITUR CIVITAS (Jerusalem) IN EXCELSO SUO (in monte Sion), ET TEMPLUM JUXTA ORDINEM SUUM, - q. d. Templum in pristinum statum restituetur; secundo et potius, q. d. Ædificabitur a Christo excelsa Ecclesia, ex Judæis conversis ad Christum collecta, sua habens Christiana templa, maxime post Antichristum, quæ mox in cœlo civitatem et templum perenne constituet, ubi glorificabo eos, ut sit eis perennis laus, id est gratiarum actio, « voxque ludentium, » id est gaudentium, Apocal. XXI, 12.
30:21
21. ET ERIT DUX, - non tam Zorobabel, ut volunt S. Thomas et Theodoretus, licet ad eum typice alludant, quam Christus. Ita omnes Hebræi et Latini. Unde Chaldæus vertit, et ungetur rex eorum ex illis, et Christus de medio eorum revelabitur. Nota: Pro dux hebraice est אדיר addir, id est magnificus, gloriosus, præpotens, scilicet dux. APPLICABO EUM (ducem Christum), ET ACCEDET AD ME - per unionem hypostaticam humanitatis ad Verbum, aiunt S. Hieronymus, Rabanus et Hugo; secundo et melius, Lyranus et Vatablus, per unionem voluntatum, q. d. Conjungam eum mihi amicitia perfectissima, dicamque: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. » Unde sequitur: QUIS ENIM ISTE EST? - q. d. Quis Angelorum vel hominum tam eximius est, ut Filius meus? qui mihi conjunctissimus per fiduciam, amorem et obedientiam, mihi applicabit; Vatablus, pelliciet, vel devovebit, cor suum, ut meam semper perficiat voluntatem, et vicissim pro mortalibus me placet et exoret: unde Isaiæ XLVI, 11: Pater vocat eum virum voluntatis meæ. Vide Hebr. X, 5. Septuaginta et Chaldæus hæc verba referunt ad populum, scilicet Christi. Unde de eo sequitur: « Et eritis mihi in populum. » Præclare S. Augustinus in Sent., num. 91: « Deo, inquit, qui ubique est, non locis, sed actionibus, aut longinqui aut proximi sumus: quia sicut nos separat dissimilitudo, ita nos illi conjungit imitatio; » et num. 123: « Non locorum intervallo acceditur ad Deum, vel receditur ab eo; sed similitudo facit proximum; Non invisunt nec quærant quomodo valeas; perstat enim, recte monente Kimchio, in similitudine ægrotæ et graviter vulneratæ feminæ. Solent, inquit, ægrotum amici invisere et de ejus statu quærere; sed cum vident morbum invalescere et ad mortem vergere, de eo desperantes haud amplius quærant. dissimilitudo longinquum. Et nimia miseria est, ab eo bono longe esse, quod ubique est. »
30:23
23. ECCE TURBO (scilicet sententiæ vindictæ et damnationis, non tam temporalis in capite Chaldæorum, quam æternæ) IN CAPITE (Antichristi et) IMPIORUM (ejus, qui Ecclesiam et populum Dei persecuti sunt) CONQUIESCET.
30:24
24. IN NOVISSIMO DIERUM (tempore Christi, et maxime in fine mundi) INTELLIGETIS EA. - Ita Lyranus et Dionysius.
30:1
Post comminationem hic incipit consolationem ponere: et primo ponit consolationem ad omnes communiter; secundo specialiter ad civitatem regiam, scilicet Jerusalem, cap. 33: et factus est verbum domini ad Jeremiam secundo. Prima in duas. Primo consolatur eos verbo; secundo designat consolationem facto, cap. 32: verbum quod factum est ad Jeremiam a domino. Prima in duas. In prima consolatur eos ex evasione adversitatis; in secunda ex promissione prosperitatis (cap. 31): in tempore illo dicit dominus. Prima in duas.
30:4
In prima promittit liberationem in generali: in secunda prosequitur promissionem in speciali, ibi, et haec verba quae locutus est dominus. Circa primum duo facit. Primo dominus ponit ad prophetam prophetiae conservandae praeceptum: scribe tibi omnia, quae praedicta sunt, et quae sequentur, quorum revelationem jam intus susceperat, ut diu conservarentur; in quo significat non cito implenda. Isa. 8: sume tibi librum grandem, et scribe in eo stylo hominis: velociter spolia detrahe, cito praedare. Habac. 2: scribe visum, et explana eum super tabulas, ut percurrat qui legerit eum. Secundo promittit liberationis beneficium: ecce enim convertam, idest revocabo de terra captivitatis, quantum ad terminum a quo, conversionem, quia non omnes, sed tantum illos qui tali conversione erunt digni, Israel, decem tribus, quantum ad illos qui ad Ezechiam regem in Jerusalem venerunt. 2 Paral. 30: nam cum eis captivati sunt, et eis redeuntibus redierunt. Vel referendum est ad conversionem factam ad fidem Christi, et convertam, quantum ad terminum ad quem. Psal. 125: in convertendo dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.
30:5
Hic prosequitur liberationis partes: et primo promittit eis liberationem ab hostium servitute: secundo a multiplici destructione quam sustinuerunt, ibi, quia haec dicit dominus. Circa primum duo. Primo proponit oppressionem pristinam, quam designat proponens hostium timorem: vocem terroris audivimus, ante a prophetis praenuntiatam: formido et non est pax, aliquo auxilium ferente. Job 15: sonitus terroris semper in auribus illius: et cum pax sit, ille semper insidias suspicatur. Timoris expressionem ex gestu corporis: quia ad similitudinem parturientium manus ad lumbos convertebant prae stupore: interrogate. Psal. 47: ibi dolores ut parturientis. Et ex immutatione ruboris: et conversae sunt in auruginem, quae est color niger permixtus rubedini, contingens iratis. Et ex vento urente. Isa. 12: facies combustae vultus eorum. Joel. 2: omnes vultus redigentur in ollam. Proponit etiam timoris, et anxietatis magnitudinem: vae quia magna, magnitudine tribulationis, dies, captionis Jerusalem. Soph. 1: vox diei domini amara; tribulabitur ibi fortis. Dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae; dies calamitatis, et miseriae: dies tenebrarum, et caliginis, dies nebulae et turbinis; dies tubae, et clangoris, et cetera.
30:7
Secundo promittit salutem futuram: et primo promittit liberationem: et ex ipso salvabitur, scilicet tempore, quamvis malo.
30:9
Oseae 1: salvabo eos in domino Deo suo. Secundo salutis modum et ordinem, promittens liberationem a servitute excludens hostium imperium, et erit in die illa (...) conteram jugum, ipsum Nabuchodonosor. Et non dominabitur, quod impletum est temporum Simonis. 1 Mach. in fine. Vel referendum ad liberationem factam per Christum de potestate Daemonum. Isa. 9: jugum enim oneris ejus, et virgam humeri ejus, et sceptrum exactoris ejus superasti. Et promittens optatum imperium: sed servient, idest alicui qui erit vobis sicut David, sicut Simoni et Jonathae. Vel Zorobabel, qui fuit de stirpe David. Vel Christo. David autem imperium erat eis maxime desideratum propter prosperitatem, et pacem quam tempore ipsius habuerunt, et quia non oppresserat eos servitute, sicut Salomon. Ezech. 37: David servus meus princeps eorum in perpetuum. Providet etiam liberationem a captivitate, excludens timorem: tu ergo ne timeas. Isa. 43: noli timere, quia ego tecum sum. Ab oriente adducam semen tuum, et ab occidente congregabo te. Et ponens liberationem quantum ad terminum a quo: quia ecce ego salvabo te de terra longinqua.
30:10
Zachar. 8: ecce ego salvabo populum meum de terra orientis, et de terra occasus solis, et adducam eos: et habitabunt in medio Jerusalem, et erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum, in veritate et in justitia. Et quantum ad terminum ad quem: et revertetur et quiescet, quantum ad pacis tranquillitatem, et in cunctis, quantum ad rerum ubertatem. Isa. 32: sedebit populus meus in multitudine pacis, et in tabernaculis fiduciae, et in requie opulenta.
30:11
Tertio ostendit salutis auctorem: et primo ponit salvatoris praesentiam: quoniam tecum ego sum. Supra 20: dominus mecum est tamquam bellator fortis: idcirco qui persequuntur me cadent, et infirmi erunt, et confundentur vehementer, quia non intellexerunt opprobrium sempiternum, quod nunquam delebitur. Secundo in hostes vindictam: faciam enim consummationem: ad finem consumptionis perducet eos. Isa. 10: consummationem et abbreviationem dominus Deus exercituum faciet in medio omnis terrae. Tertio ad vos conservationis misericordiam: te autem non faciam in consummationem, ut scilicet non sint tuae reliquiae. Supra 5: verumtamen in diebus illis, ait dominus, non faciam vos in consummationem. Quarto infert moderatam poenam ad castigandum: castigabo te in judicio. Supra 10: corripe me, domine, verumtamen in judicio, et non in furore tuo, ne forte ad nihilum redigas me, in judicio, aequitatis.
30:13
Hic promittit liberationem a destructione, et afflictione magna quam sustinuerant: et circa hoc duo. Primo proponit praecedentem destructionem, ostendens ipsius magnitudinem, quia quasi haec erit castigationis quantitas ut in virtute humana reparari non possit: fractura, quae dicit interruptionem continuitatis, et significat destructionem hominum, vel civitatum, insanabilis, quantum in se est, licet Deus salvare possit, propter magnitudinem pessima, propter profunditatem. Thren. 2: magna est velut mare contritio tua: quis medebitur tui? Excludens etiam humani auxilii subventionem, sive per judicium justitiae judicantis de injuria illata: non est qui judicet, contra hostes, ad illigandum, sicut qui curant plagas ligant emplastra super ipsas. Isa. 59: vidit dominus, et malum apparuit in oculis ejus, quia non est judicium. Sive secundum affectum amicitiae subvenientis: utilitas non est tibi, ab amicis scilicet, quia vere medicum offendisti. Thren. 1: omnes amici ejus spreverunt eam, et facti sunt ei inimici. Ostendens etiam poenae aequitatem, assignans poenae causam: plaga enim inimici, qui percutit ad mortem, quia est insanabilis, crudeli, quia profunda.
30:14
Propter multitudinem: unde oportuit esse magnam plagam, quae omnia apostemata comprehenderet: dura, quantum ad obstinationem; et ideo oportuit eam esse vehementem: et profundam quae usque ad intima penetraret. Thren. 2: factus est dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus, et replevit in filia Juda humiliatum et humiliatam.
30:15
Et excludit murmurantium querelam: quid clamas? Murmurando. Non possunt sanari nisi pulvere mordacissimo, quo putridas carnes et insanabiles amputarem. Thren. 3: quid murmuravit homo vivens, vir pro peccatis suis? Secundo promittit liberationem: et primo promittit subventionis beneficium quantum ad vindictae judicium, contra injuriam illatam in personis, quia non est alius qui liberet, qui comedunt, occidendo, hostes, captivantes te. Supra 2: omnes qui devorant eum derelinquunt, mala venient super eos, dicit dominus. Et contra injuriam illatam in rebus: et qui te vastant, quantum ad bona immobilia praedatores, quantum ad mobilia. Isa. 33: vae qui praedaris, nonne et ipse praedaberis? Et quantum ad curatoris amicabilem affectum, ponens curationem, obducam: idest, ita perfecte curabo quod nec vestigium appareat praecedentis plagae. Psal. 146: qui sanat contritos corde, et alligat contritione, eorum. Haec sub Zorobabel quando Assyrios, idest Ninivem, vastaverunt Babylonii et Chaldaei, et ipsos Medi et Persae. Et tunc obducta est cicatrix, et cetera.
30:17
Et assignat rationem: quia ejectam vocaverunt te, scilicet hostes. Proverb. 24: cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas, et in ruina ejus ne exultet cor tuum; ne forte videat dominus, et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. Insultatio enim hostium est causa divinae miserationis. Secundo ostendit subveniendi modum: haec dicit dominus: et primo quantum ad modum auxiliandi: ecce ego convertam; secundo quantum ad modum vindicandi: ecce turbo domini furor egrediens. Circa primum primo promittit restaurationem aedificiorum omnium generaliter: convertam, idest restituam ad statum pristinum, tabernaculorum, domorum. Isa. 61: aedificabunt deserta populorum, et ruinas antiquas erigent, et instaurabunt civitates desertas, et dissipatas in generationem et generationem.
30:18
Et quantum ad principalia specialiter: et aedificabitur civitas, idest Jerusalem. Isa. 44: qui dico Jerusalem, habitaberis; et civitatibus Juda, aedificabimini; et deserta ejus suscitabo. Secundo promittit prosperitatem hominum quantum ad cordis jucunditatem: et egredietur de eis laus. Isa. 51: gaudium, et laetitia invenietur in ea, et gratiarum actio, et vox laudis.
30:19
Quantum ad populi multitudinem: multiplicabo eos et non minuentur, quantum in me est, et nisi ex culpa eorum proveniat. Psalm. 138: dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Vel intelligendum de his qui ad Christum convertuntur.
30:20
Et quantum ad hominis exaltationem: et glorificabo, vel corporaliter, vel spiritualiter quantum ad virtutis sanctitatem, et erunt filii ejus sicut a principio, idest similes sanctis patribus, coram me, per vitae munditiam. Et visitabo, quia defendam eos, et vindicabo. Job 29: quis mihi tribuat ut sim juxta menses pristinos, secundum dies quibus Deus custodiebat me? Tertio quantum ad rectorum bonitatem, ponens primo ipsorum propinquitatem quia ex eodem genere: et erit dux ex eo. Hoc refertur ad Zorobabel, vel ad Christum. Oseae 2: dabo eis vinitores ejus ex eodem loco.
30:21
Secundo eorum sanctitatem, et applicabo eum, et accedet, per justitiam, quis enim iste est qui applicet cor suum? In quo ostenditur auctor applicandi, quia nullus applicatur nisi a Deo tractus. Joan. 6: nemo potest venire ad me, nisi pater, qui misit me, traxerit eum.
30:22
Tertio tangit justitiae utilitatem: et eritis mihi in populum. Eccli. 10: qualis est rector civitatis, tales et inhabitantes in ea.
30:24
Hic ponit modum vindictae: et primo comminatur poenam, ecce turbo, ut dispergat, sicut commotio aeris pulverem, per captivitatem, procella, ut absorbeat per mortem, sicut fluctus maris, impiorum, qui afflixerunt Judaeos, et qui de malis non sunt emendati, conquiescet, quasi poena permanens. Isa. 30: erit transitus virgae fundatus quam requiescere faciet dominus super eum. Secundo excludit misericordiam: non avertet iram. Isa. 3: in omnibus his non est aversus furor domini; sed adhuc manus ejus extenta. Tertio promittit scientia horum: in novissimis intelligetis ea, quando scilicet omnia ista contigerint. Psalm. 9: cognoscetur dominus judicia faciens in operibus manuum suarum comprehensus est peccator.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.