Iob lamenteth, describing his owne, and the general calamities of man, 13. and shearing ho••• the• escape manie miseries which either are neuer bornt or dye presently after their birth.
1After this, Job opened his mouth, and cursed his day,Indi Giobbe aperse là bocca, e maledì il suo giorno,AFTER these things Iob opened his mouth, and cursed his day, and spake.Post hæc aperuit Job os suum, et maledixit diei suo, 2And he said:E parlò così:Perish may the day wherin I was borne, and the night wherin it was sayd: A man is conc•••ed.et locutus est: 3Let the day perish wherein I was born, and the night in which it was said: A man child is conceived.Perisca il giorno, in cui io nacqui, e la notte, in cui si disse: E stato conceputo un uomo:Be that day turned into darkenesse, God require it not fromPereat dies in qua natus sum, / et nox in qua dictum est: Conceptus est homo. 4Let that day be turned into darkness, let not God regard it from above, and let not the light shine upon it.Si cangi quel giorno in tenebre: non ne tenga conto lassù Iddio, e non sia rischiarato dalla luce.aboue, and let it not be lightened with light.Dies ille vertatur in tenebras: / non requirat eum Deus desuper, / et non illustretur lumine. 5Let darkness, and the shadow of death, cover it, let a mist overspread it, and let it be wrapped up in bitterness.L'oscurino le tenebre, e l'ombra di morte, lo investa la caligine, e sia rinvolto nell'amarezza.Let darkenes, and the shadow of death obscure it, let a mist possesse it, and be it wrapped in bitternesse.Obscurent eum tenebræ et umbra mortis; / occupet eum caligo, / et involvatur amaritudine. 6Let a darksome whirlwind seize upon that night, let it not be counted in the days of the year, nor numbered in the months.Un turbine tenebroso occupi quella notte; non sia contata tra i giorni dell'anno, né faccia numero nei mesi.A darkesome hurle wind possesse that night, be it not counted in the da•es of the yeare, not numbred in the monethes.Noctem illam tenebrosus turbo possideat; / non computetur in diebus anni, / nec numeretur in mensibus. 7Let that night be solitary, and not worthy of praise.Quella notte sia solitaria, né sia degna di udire dei canti:Be that night 〈◊〉, not prayse worthie.Sit nox illa solitaria, / nec laude digna. 8Let them curse it who curse the day, who are ready to raise up a leviathan:La maledicano quelli, che odiano il giorno, quei che ardiscono di svegliare il Leviathan:Let them curse it which curse the day, which are readie to raise vp Leuiathan.Maledicant ei qui maledicunt diei, / qui parati sunt suscitare Leviathan. 9Let the stars be darkened with the mist thereof: let it expect light, and not see it, nor the rising of the dawning of the day:La sua caligine oscuri le stelle, aspetti ella la luce, né mai vegga la luce, né lo spuntar dell'aurora nascente:Let the starres be darkened with the mist therof: let it expect light and let it not see, neither the rysing of the appearing morning.Obtenebrentur stellæ caligine ejus; / expectet lucem, et non videat, / nec ortum surgentis auroræ.
10Because it shut not up the doors of the womb that bore me, nor took away evils from my eyes.Perocché ella non chiuse le porte del ventre che mi portò, e non sottrasse agli occhi miei la vista di questi mali.Because it shut not vp the doores of the wombe, that bare me, nor tooke away euils from myne eies.Quia non conclusit ostia ventris qui portavit me, / nec abstulit mala ab oculis meis. 11Why did I not die in the womb? why did I not perish when I came out of the belly?Perché non morii nel seno stesso materno? perché non perii subito uscito dall'utero?Why died I not in the matrice, perished not forthwith being come forth of the wombe?Quare non in vulva mortuus sum ? / egressus ex utero non statim perii ? 12Why received upon the knees? why suckled at the breasts?Perché fui accolto sulle ginocchia? Perché alattato alle mammelle?Why receiued vpon the knees? why nurced with the breastes.Quare exceptus genibus ? / cur lactatus uberibus ? 13For now I should have been asleep and still, and should have rest in my sleep:Perocché adesso dormendo starei in silenzio, e nel mio sonno avrei riposoFor now sleping I should be quiet, and should rest in my sleepe:Nunc enim dormiens silerem, / et somno meo requiescerem 14With kings and consuls of the earth, who build themselves solitudes:Insieme coi re, e coi grandi della terra, che alzano fabbriche in luoghi deserti,With kinges and co•••les of the earth, which build themselues solitarie places:cum regibus et consulibus terræ, / qui ædificant sibi solitudines; 15Or with princes, that possess gold, and fill their houses with silver:Ovver coi principi ricchi di oro, e i quali empievan le case loro di argento;Or with princes, that possesse gold, and replenish their ••••es with siluer:aut cum principibus qui possident aurum, / et replent domos suas argento; 16Or as a hidden untimely birth, I should not be; or as they that, being conceived, have not seen the light.Almen fossi stato senza sussistenza come un aborto, che si nasconde, o come quelli, che conceputi non vider la luce.Or as a thing vn•mely borne that is h•• I should not be, or as they that being conceiued haue not seene the light.aut sicut abortivum absconditum non subsisterem, / vel qui concepti non viderunt lucem. 17There the wicked cease from tumult, and there the wearied in strength are at rest.Colà finiscono i tumulti degli empj, e colà riposano quelli che eran rifiniti di forze.There the impious haue ceased from tumult. & there the wearied with strength haue rested.Ibi impii cessaverunt a tumultu, / et ibi requieverunt fessi robore. 18And they sometime bound together without disquiet, have not heard the voice of the oppressor.E quelli che erano già insieme alla catena, son senza molestie, non odono la voce del soprastante.And they sometime bound together without griefe, haue not heard the voyce of the exactor.Et quondam vincti pariter sine molestia, / non audierunt vocem exactoris.
19The small and great are there, and the servant is free from his master.Ivi sono il piccolo, e il grande, e il servo, ma libero dal suo padrone.Litle and great are there, and the seruant free from his master.Parvus et magnus ibi sunt, / et servus liber a domino suo. 20Why is light given to him that is in misery, and life to them that are in bitterness of soul?Per qual motivo fu conceduta la luce a un infelice, e la vita a quelli, che portano l'anima afflitta?Why is there light geuen to a miserable man, and life to them, that are in bitternesse of soule?Quare misero data est lux, / et vita his qui in amaritudine animæ sunt: 21That look for death, and it cometh not, as they that dig for a treasure:I quali la morte, che non viene, aspettano, come si cerca un tesoro,That expect death, and it cometh not, as they that dig vp treasure.qui expectant mortem, et non venit, / quasi effodientes thesaurum; 22And they rejoice exceedingly when they have found the grave?E son tutti giulivi quando han trovato il sepolcro:And they reioyce excedingly when they haue found the graue.gaudentque vehementer / cum invenerint sepulchrum ? 23To a man whose way is hidden, and God hath surrounded him with darkness?A un uomo, il qual non vede sua strada, avendolo Dio circondato di tenebre?To a man whose life is hid, and God hath compassed him with darkenes?viro cujus abscondita est via / et circumdedit eum Deus tenebris ? 24Before I eat I sigh: and as overflowing waters, so is my roaring:Sospiro prima di prender cibo, e i miei ruggiti qual piena di acque che inonda:Before I eate I sigh: and as it were ouerflowing waters so my roaring:Antequam comedam, suspiro; / et tamquam inundantes aquæ, sic rugitus meus: 25For the fear which I feared, hath come upon me: and that which I was afraid of, hath befallen me.Perocché quello che io temeva, mi è accaduto, e i miei sospetti si son verificati.Because the feare which I feared, hath chanced to me: and that which I was afrayd of, hath happened.quia timor quem timebam evenit mihi, / et quod verebar accidit. 26Have I not dissembled? have I not kept silence? have I not been quiet? and indignation is come upon me.Non dissimulai io forse? non mi tacqui? non fui forse paziente? e l'ira è caduta sopra di me.haue I not dissembled haue I not kept silence? haue I not beene at ease? and indignation is come vpon me.Nonne dissimulavi ? nonne silui ? nonne quievi ? / et venit super me indignatio.
3:1
Challoner
Cursed his day. Job cursed the day of his birth, not by way of wishing evil to any thing of God's creation; but only to express in a stronger manner his sense of human miseries in general, and of his own calamities in particular. (Challoner)
Haydock
He has these only in view: though, in another light, it is better for a man to be born, and to undergo any misery, that he may obtain eternal rewards. (Haydock)
Haydock
Some allowances must be made for extreme pain, and for the style of the Eastern (Calmet) poetry. (Haydock)
Calmet
Jeremias 20:14., Habacuc 1:2., the psalmist, and even our Saviour in his agony, made use of such strong expressions, Matthew 26:39., and 27:46. Some heretics accuse Job of impatience and blasphemy. The devil, therefore, came off with victory; and the praises given to Job's patience are false. He might offend by some degree of exaggeration. (Calmet)
Haydock
But even that is by no means clear. Time past could not be recalled, nor receive any injury by the maledictions. (Haydock)
3:7
Calmet
Praise, by the appearance of the stars, Job 38:7. (Calmet)
3:8
Pliny
Day. The nations of Ethiopia, under the line, curse the sun as their greatest enemy. (Strabo xvii.) (Pliny, [Natural History?] 5:8.)
They also brave the fury of the leviathan or crocodile, Job 40:27., and 41:1., and Psalm 73:14. The natives of Tentyra, upon the Nile, were supposed to be a terror to that monster, or they were very courageous in entangling and pursuing it. (Seneca, q. 4. 2.) (Pliny 8:25.)
Origene † 253 d.C.
Leviathan. Protestants, "their mourning." De Dieu rejects this interpretation, substituting "and thou, leviathan, rouse up," etc. The fathers generally understand the devil to be thus designated. Septuagint, "he who is about to seize the great whale," (Haydock) or fish, which they also explain of the conflict of Satan with Jesus Christ. (Origen, etc.)
3:10
Nor took. Septuagint, "for it would then have freed my eyes from labour."
3:11
Calmet
In the. Hebrew, "from the womb," (Haydock) or as soon as I was born. (Calmet)
Haydock
He seems to have lost sight of original sin, (ver. 1.) or there might be some method of having it remitted to children unborn, which we do not know. (Haydock)
3:12
Calmet
Knees, by my father or grandfather, Genesis 30:3. (Homer, Iliad ix.) (Calmet)
3:13
3:14
Du Hamel
Consuls. Hebrew, "counsellors," or any in great authority. Septuagint, "kings, the counsellors of the land, who rejoiced, boasting of their swords." The same word, choraboth, (Haydock) means both swords and solitudes. (Du Hamel)
Haydock
Those great ones had prepared their own tombs, which were usually in solitary places; (Calmet) or they had filled all with their extensive palaces; and removed the people to a distance. (Haydock)
3:15
Josephus
Houses, while alive; (Calmet) or their tombs were thus enriched with silver, (Menochius) as this practice was not uncommon, ver. 22. (Josephus, [Antiquities?] 13:15.)
Calmet
Marcian forbade it. St. Chrysostom complains it subsisted in his time. (Orat. Annae.) (Calmet)
3:16
Haydock
Light; dying in the womb. He expresses a desire that he had been thus prevented from feeling his present miseries and danger of sin. (Haydock)
3:17
Menochius
Tumult. In the grave they can no longer disturb the world. (Menochius)
Haydock
In strength. Septuagint, "in body." Both heroes and labourers then find rest, (Calmet) if they have lived virtuously. (Haydock)
3:18
Cocceius
Bound in chains, like incorrigible slaves, (Calmet) or debtors. (Cocceius.)
Calmet
These were formerly treated with great severity, Luke 12:59. (Calmet)
3:21
Not. They feel the same eagerness for death as those who seek for a treasure; (Calmet) and when death is at hand, they rejoice no less than those who discover a grave, in which they hope to find some riches, ver. 15, 22.
3:22
Haydock
Grave, full of stores, or the place where they may repose. (Haydock)
3:23
To. Why is life given to? etc. The uncertainty whether a man be worthy of love or hatred, (Ecclesiastes 9:1.) and whether he will persevere to the end, is what fills Job with distress; though we must trust that God will suffer none to be tempted above their strength, 1 Corinthians 10:13.
Calmet
He finds himself surrounded with precipices, and in the dark. (Calmet)
Du Hamel
So God often tries his faithful servants. (Du Hamel)
3:24
Haydock
Sigh, through difficulty of swallowing, (Pineda) or sense of misery. (Haydock)
3:25
Calmet
Fear. In prosperity he feared the assaults of pride. Now he is in danger of yielding to impatience and despair. (Calmet)
3:26
Haydock
Dissembled my sufferings, making no complaint, not only during the seven days that his friends had been with him, but long before. Hebrew and Septuagint, "I was not in safety, nor at rest; neither was I indolent: (Haydock; in the administration of affairs. Calmet) yet trouble came." (Haydock)
Calmet
I have enjoyed no peace, since the wrath of the Lord has found me. (Calmet)
Worthington
In such a situation, Job might well beg to be delivered, (Haydock) and to pray that those things which obstructed his repose in God might be removed; considering them not so much as the works of God, as the effects of sin. (Pineda) (Worthington)
Du Hamel
In this light he curses his birth-day, and will no longer look upon it as a joyful and happy day. (Du Hamel)
3:1
Cursed his day.... Job cursed the day of his birth, not by way of wishing evil to any thing of God’s creation; but only to express in a stronger manner his sense of human miseries in general, and of his own calamities in particular.
3:1
After so long silence at last ••b expresseth hi••Spand•• so〈…〉 des〈…〉 great〈…〉 〈…〉the〈…〉 〈…〉ly〈…〉 〈…〉ud 〈…〉o〈…〉 〈◊〉 by God bu〈…〉 to m〈…〉 bein〈…〉 〈…〉nne. euen from his conception and 〈◊〉 wishing that whatsoeuer concurred to his longer afflictions in this life, and h••d•r•• his more spedie deliuerie from dangers and calamities had not bene, for so he had benne sowner at •est as Gods goodnes should dispose of him Al which was a lawful desire and no sinne at al. See 1. Pineda. in c. 2. Iob.
3:1
san Basilio † 379 d.C. The Letters 223.1
… The illustrious Job bore his calamities for a long time in silence, and ever showed his courage by holding out under the most intolerable sufferings, but when he had struggled long enough in silence, and had persisted in covering his anguish in the bottom of his heart, at last he opened his mouth and uttered his well-known words.
3:3
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Decease of His Brother Satyrus 2.32
32. But Solomon was not the only person who felt this, though he alone gave expression to it. He had read the words of holy Job: “Let the day perish wherein I was born.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 39.2
… Dear Paula, my agony is as great as yours. Jesus knows it, whom Blæsilla now follows; the holy angels know it, whose company she now enjoys. I was her father in the spirit, her foster-father in affection. Sometimes I say: “Let the day perish wherein I was born,”
san Girolamo † 420 d.C. Job 1
… whether I profited at all by his teaching, I do not know; of this one thing I am sure, that I could translate only that which I previously understood. Well, then, from the beginning of the book to the words of Job, the Hebrew version is in prose. Further, from the words of Job where he says,
3:6
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 5.4
… Is there anything more fearful than the devil? Yet even against him we have no other shield than faith , an impalpable buckler against an unseen foe. For he sends forth divers arrows, and shoots down in the dark night
3:8
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.17
… But the second passage suggests a better view, namely, that as many beings were framed with a body, the first made of these was the creature called dragon, but called in another passage
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 39.5
… and you must exalt the adversary above the Majesty of Jesus, because he is called a great Mountain, and Leviathan
3:9
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 32
… to worship God the Father, God the Son, and God the Holy Ghost, Three Persons, One Godhead, undivided in honour and glory and substance and kingdom, as one of our own inspired philosophers not long departed shewed. Let him not see the rising of the Morning Star, as Scripture saith,
3:18
Afraate † 346 d.C. Aphrahat: Select Demonstrations 22.7
… He leads away to himself slaves and their masters; and there the masters are not honoured more than their servants. Small and great are there, and they hear not the voice of the oppressor. The slave who is freed from his master
3:23
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 6.6
… And so when death has been brought upon a saint, we ought not to think that an evil has happened to him but a thing indifferent; which is an evil to a wicked man, while to the good it is rest and freedom from evils. “For death is rest to a man whose way is hidden.”
3:25
san Basilio † 379 d.C. The Letters 46.3
… Might not either, in sorrow for such a trouble, say, “The thing which I greatly feared is come upon me, and that which I was afraid of is come unto me.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 33
… Why, inasmuch as he himself had never undergone any such thing, but had continued to live in wealth and luxury, and in all other splendor, he used to divine other men’s calamities, one by one. And this he declared, when he said, “For the thing which I greatly feared is come upon me; and that which I was afraid of is come unto me.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 39.10
… I have already overleaped so much; I am longing for those things which abide. “But verily,” in the state in which I am here, so long as I am here, so long as I am in this world, so long as I bear mortal flesh, so long as the life of man on earth is a trial, so long as I sigh among causes of offence, as long as while I “stand” I am in “fear lest I fall,”
3:1
Sicut supra dictum est, circa passiones animae duplex fuit antiquorum opinio. Stoici enim dixerunt, tristitiam in sapientem non cadere. Peripatetici vero dixerunt, sapientem quidem tristari, sed in tristitiis secundum rationem moderate se habere: et haec opinio veritati concordat. Ratio enim contradictionem naturae auferre non potest: est autem naturale sensibili naturae, ut de convenientibus delectetur et gaudeat, et de nocivis doleat et tristetur. Haec igitur ratio auferri non potest; sed sic moderatur per justitiam ratio, quod a sua rectitudine non divertat: concordat enim haec opinio sacrae Scripturae, quae tristitiam in Christo ponit, in quo est omnis virtus, et sapientiae plenitudo. Sic igitur Job ex praenarratis adversitatibus tristitiam quidem sensi; alias patientiae virtus in eo locum non haberet: sed propter tristitiam ratio a rectitudine non declinavit, quin post tristitiam dominaretur. Ad hoc igitur ostendendum dicitur: Post haec aperuit Job os suum. Dicitur autem, Post haec, idest post septem taciturnitatis dies. Ex quo manifestum fit, quod verba quae sequuntur, secundum rationem prolata sunt, per tristitiam non perturbatam: si enim ex perturbatione mentis dicta fuissent, prius ea protulisset, quando vis tristitiae vehementior erat; tristitia enim quaelibet longitudine temporis mitigatur, et in principio magis sentitur: unde propter hoc tacuisse videtur, ne perturbata mente loqui videretur: quod etiam ostenditur per hoc quod dicitur: Aperuit os suum: cum enim aliquis loquitur ex impetu passionis, non ipse aperit os suum, sed passione agitur ad loquendum: non enim per passionem nostri actus domini sumus, sed per solam rationem. Loquendo autem, tristitiam quam patiebatur ostendit: consuctum enim est apud sapientes, ut ex ratione loquantur passio num motus quos sentiunt; et Christus dixit: «Tristis est anima mea usque ad mortem:» et Apostolus dixit Rom. 7: «Non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio.» Sicut etiam Boetius in principio de Consolatione tristitiam aperuit, ut ostenderet quo modo eam ratione mitigaret. Sie etiam Job loquendo tristitiam suam aperuit: unde sequitur: Et maledixit diei suo: quod videtur contra illud Apostoli Rom. 12: «Benedicite, et nolite maledicere.» Sed sciendum est, quod maledicere multipliciter dicitur. Cum enim maledicere nihil aliud sit quam malum dicere, toties dicitur maledicere, quoties contingit malum dicere. Contingit autem aliquem alicui maledicere, primo declarando malum quod alicui debetur; et sic sententia judicis aliquem judicantis, est causa poenae ejus qui condemnatur. Per hunc modum intelligitur quod Dominus dixit Gen. 3: «Maledicta sit terra in opere tuo.» Secundo imprecando malum vel optando; sicut legitur in primo Regum, quod Philistaeus maledixit David in Diis ejus. Tertio contingit aliquem dicere malum, simpliciter enuntiando, vel in praesenti vel in praeterito vel in futuro, sive vere sive false. Prohibet igitur Apostolus maledicere tali maledictione qua quis imprecatur malum alicui, vel cum false diffamatur; non autem eo modo quo judex reum condemnat, vel aliquis verax malum aliqujus rei ordinate demonstrat, vel demonstrando praesens, vel recitando praeteritum, vel praemittendo futurum. Sic ergo intelligentum est, Job sic diei maledixisse, quia eum malum esse denuntiat, non secundum suam naturam qua a Deo creatus est; sed secundum illam Scripturae consuetudinem qua tempus dicitur bonum vel malum, seu secundum ea quae in tempore aguntur, secundum illud Apostoli Eph. 5: «Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt.» Maledixit igitur Job diei suo, inquantum mala sibi in ipsa die accidisse commemorat.
3:2
Quomodo autem maledixerit, subditur: Et locutus est: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo. Sciendum est autem, quod licet esse et vivere secundum se sit appetibile; tamen esse et vivere in miseria est fugiendum secundum quod hujusmodi; licet interdum esse in miseria libenter sustineatur propter aliquem finem. Unde ista misera vita quae non ordinatur ad aliquem finem bonum, nullo modo est eligenda: propter quod Dominus dicit Matth. 26: «Melius erat ei, si natus non fuisset homo ille.» Bonum autem quod ex aliqua miseria exspectatur, sola ratio apprehendit; vis autem sensitiva non percipit ipsum: sicut amaritudinem medicinae gustus percipit; sed sola ratio in fine sanitatis delectatur. Si quis ergo passionem sui gustus vellet exprimere, denuntiaret medicinam esse malam, quamvis ratio judicaret eam esse bonam propter finem. Sic igitur miseria quam beatus Job sustinebat, ratione quidem poterat videri quantum ad aliquid utilis esse; sed inferior pars animae, quae ex illa tristitia afficiebatur, adversitatem totaliter repudiabat; unde et ipsum vivere sub tali adversitate odiosum ei erat. Quando autem est nobis aliquid odiosum, omnia abominamur per quae in id devenimus. Et ideo Job secundum inferiorem partem animae cujus passionem nunc exprimere intendebat, et nativitatem et conceptionem suam, ex quibus in hanc vitam devenerat, odio habebat; et per consequens diem nativitatis et noctem conceptionis, secundum illum loquendi modum quo ex iis quae in tempore aguntur, aliquid adscribere temporis bonum vel malum consuevimus.
3:3
Sic igitur Job, qua secundum partem sensitivam, vitam sub adversitate repudiabat, nunquam natum vel conceptum fuisse optabat; et hoc est quod dicit: Pereat dies in qua natus sum: ac sic diceret, nunquam natus fuisssem; et nox in qua dictum est, idest, vere dici potuit: Conceptus est homo, idest, utinam nunquam conceptus fuisssem. Et congrue ordinat: quia, nativitate sublata, conceptio non aufertur; sed e converso. Congruenter etiam nocti conceptionem adscribit et nativitatem diei: quia secundum Astrologos, nativitas diurna est laudabilior, principaliori sidere existente super terram, idest sole. Hierem. 20: « Maledicta dies in « qua natus sum; et dies in qua peperit me mater « mea, non sit benedicta. »
3:4
Posita ergo maledictione diei nativitatis, et nocti conceptionis, prosequitur singillatim de maledictione utriusque: et primo de maledictione diei nativitatis, dicens: Dies illa vertatur in tenebras. Considerandum est autem, quod, sicut Hieronymus dicit in Prologo, a verbis Job, in quibus ait: Pereat dies in qua natus sum, usque ad eum locum, ubi ante finem voluminis scriptum est : Idcirco ipse me reprehendo; exametri versus sunt, daetylo spondeo currentes: et sic patet, quod liber iste per modum poematis conscriptus est: unde per totum hunc librum figuris et coloribus utitur, quibus poetae uti consueverunt. Solent autem poetae, ut vehementius moveant, ad eamdem sententiam diversa inducere: unde et hic Job ad maledicendum diei suae secundum modum quem diximus ea inducit, quibus aliquis dies soleit esse odiosus. Dignitas autem diei est claritas ejus; hoc enim a nocte distinguitur: hanc igitur dignitatem excludit, dicens: Dies illa vertatur in tenebras. Quae quidem sententia, quantum ad superficiem literae, frivola videtur et vana: dies enim nativitatis praeterierat, et jam non erat; quod autem praeterii, immutabile est: quomodo ergo poterat dies quae praeterierat, in tenebras verti? Sciendum est igitur, quod quaedam per modum optandi dicuntur ad exprimendum desiderium quod de aliqua re habetur: sic ergo dicitur: Dies illa vertatur in tenebras; ac si diceretur: Dies nativitatis meae debuisset esset tenebrosus, ut congrueret tenebris et miseriae quam patria: quia enim aspectus luminis delectabilis est, secundum illud Eccl. 2: « Dulce lumen, et dele« ctabile est videre solem: » consuetum est in Scripturis, ut per tenebras tristitia significetur, secundum illud Eccl. 5: « Comedet in tenebris et « in curis multis, et in aerumna atque tristitia. » Est autem aliis dies clarus tripliciter. Primo quidem ex Dei sanctificatione, qui eum celebrare esse instituit; sicut habetur Exodi 12: « Memento ut « diem Sabbati sanctifices. » Hanc ergo claritatem a praedicto die removet dicens: Non requirat eum Dominus desuper; quasi dicit: Non exigat Deus ab hominibus, ut hunc diem celebrent agant: dies enim aliqui exiguntur a Deo ad celebratatem, propter aliquod insigne beneficium in illa die hominibus collatum: sicut sabbatum in vereri lege, propter beneficium creationis; et dies paschae, propter beneficium liberationis ex Aegypto; quod etiam manifestum est in diebus festorum quae in novo Testamento celebrantur. Vult ergo propter hoc significare, quod sua nativitas non debet computari inter insignia Dei beneficia, cum magis ad miseriam natus esse videatur, quam ad laetitiam. Secundo aliquis dies clarus est ex hominum recordatione: solent enim homines aliquos dies celebres agere, in quibus aliqua magna et jucunda eis contingunt; sicut Herodes et Pharao diem nativitatis celebrabant. Hanc igitur claritatem a praedicto die removet dicens: Et non sit in recordatione, scilicet hominum: quia nihil jucundum in illa die accidit, sed magis triste, ut ex evento apparet. Tertio dies clarus est ex corporali lumine: quae quidem claritas minuitur, primo ex subtractione radiorum solis illuminantium terram, ut patet quando sol est eclipsatus; et quantum ad hoc dicit: Nec illustretur lumine.
3:5
Secundo ex oppositione nubium, vel aliquorum hujusmodi occultantium radios solis; et quantum ad hoc dicit: Obscurent eum tenebrae. Tertio ex defectu propriae virtutis: cum enim aliquis moritur vel visu privatur, quantum ad eum obscuritas diei aufertur; et quantum ad hoc dicit: Et umbra mortis. Modum autem obtenebrationis praemissae exponit dupliciter. Primo quidem quantum ad ordinem; et hoc est: Vel occupet eum caligo. Tunc enim dies caligine occupatur, quando diei prius splendenti subito et ex insperato tenebrae inducuntur: simile et in vita Job apparet. Secundo quantum ad genus tenebrarum, in hoc quod dicit: Et involvatur amaritudine. Per hoc datur intelligi, quod totum quod de obtenebratione dictum est, ad tenebras tristitiae est referendum. Hunc enim morem observare videtur, ut parabolicam locutionem ex aliquo subsequente exponat. Per omnia igitur hic dicta, nil aliud dicere intendit, quam quod dies suae nativitatis non debet judicari dies gaudii, sed moeroris; cum quidem per suam nativitatem ad vitam tantae adversitati subjectam deveniret.
Post maledictionem igitur diei suae nativitatis, consequenter maledicit nocti suae conceptionis, secundum similem modum loquendi: et primo attribuit ei illud unde nos magis horribilis redditur. Cum enimnox propter tenebras secundum seipsam horrida sit; quanto magis tenebrae noctis augmentantur, tanto magis horrida redditur: quod contingit, cum aliqua magna tempestas in nocte oboritur; et quantum ad hoc dicit: Noctem illam tenebrosus turbo possideat; quasi dicit: Congruum fuisset noctem illam tenebroso turbine possideri, ut vitae meae congrueret, quae tanto adversitatis turbine involvit. Deinde removet ab ea illa quae pertinere videntur ad bonum noctis: et primo quantum ad opinionem humanam. Cum enim homines tempora distinguant secundum ea quae aguntur in tempore; in nocte autem pauca vel non multa fiunt memoria digna; nox non notatur per se ipsam in hominum memorii, nisi ex die conjuncta.
3:6
Hoc ergo bonum a nocte praedicta removet, dicens: Non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus; quasi dicit: Nox illa non est memoria digna, cum nil insigne in ea acciderit, sed magis aliquid dolorosum. Inter noctes autem quae in memorii hominum aguntur, quaedam non solum memoriales sunt, sed etiam celebres et festivae; in quibus scilicet homines ad aliqua festa agenda congregan— tur; et hoc removet diens: Sit nox illa solitaria; hoc modo autem hominum congregatio in aliqua nocte fit in laude et celebritate illius noctis, propter aliquod celebré factum, quod in illa nocte recolitur: sicut apud fideles agitur in nocte Domini- cae resurrectionis.
3:7
Et ideo subdit: Nec laude digna: est enim aliqua nox digna laude, propter aliquod magnum factum in illa nocte contingens. Ex hoc ergo nihil aliud intendit quam significare, quod sua conceptio non fuit ad aliquod magnum, nec ad bonum ordinata, sed potius ad malum adversitatis quam sentiebat.
3:8
Unde subdit: Maledicant ei qui maledicant diei, qui parati sunt suscitare Leviathan: quod quidem secundum literam dupliciter potest exponi. Uno modo secundum quod per Leviathan intelligitur aliquis magnus piscis, prout videtur congruere iis quae in fine hujus libri de eo dicuntur, scilicet, An extrahere, inquit, poteris Leviathan hamo? et secundum hoc intelligentiam est, quod illi qui hujusmodi magnos pisces piscantur, de nocte eos invadunt in tenebris; et ideo quando dies incipit apparere, maledicunt diei, quia per hoc eorum opus et intentio impeditur. Alio modo potest intelligi, ut per Leviathan significetur draco antiquus, scilicet diabolus, secundum illud Isaiæ 27: « In ille visitabit Dominus in gladio suo duro et grandi et forti super Leviathan serpentem tortuosum. » Illi ergo parati sunt suscitare Leviathan, qui student ad suggestiones diaboli implendas, operibus inquinatis vacando; quf etiam diei maledicunt: quia, ut dicitur Joannis 5: « Omnis, qui male agit, odit lucem. » Et Job 24, dicitur: « Oculus adulteri observat caliginem. » Et infra: « Si subito apparuerit aurora, arbitratur umbram mortis. » Secundum hoc igitur, sicut per hoc quod dixerat, Nec laude digna, vult praedictam noctem esse odiosam bonis; ita per hoc quod subdit, Maledicant ei etc., vult eam esse odiosam malis: nam maledictionem et boni et mali abhorrent. Deinde excludit a praedicta nocte quae videntur ad bonum non-
3:11
Postquam diei nativitatis et nocti conceptionis suae maledixerat, ut ostenderet initia suae vitae abhorrere; nunc ostendit se abhorrere suam conservationem in vita, ut ex his manifestius ostenderet, quod vita ejus est ei onerosa. Est autem duplex status vitae: unus occultus, quo concepti vivunt in utero; alius manifestus, quo vivunt homines post nativitatem ex utero. Quantum ergo ad primum statum dicit: Quare non in vulva mortuus sum? Quantum ad secundum: Egressus ex utero non statim perii? Et de hoc secundo, primo prosequitur.
3:12
Sciendum est autem, quod exterior vita dupliciter perditur: quandoque quidem ex aliquo nocumento supervenienti: vel intrinseco, sicut est morbus, vel extrinseco, sicut est gladius, aut aliud hujusmodi; et ad hoc potest referri, quod dixit: Egressus ex utero non statim perii? quandoque vero ex subtractione necessarii subsidii: quod quidem est vel extrinsecum, ut vehicula, fomenta, et alia hujusmodi adjumenta; et quantum ad hoc dicit: Quare exceptus genibus? vel intrinsecum, sicut est cibus; et quantum ad hoc dicit: Aut lactus uberibus? his enim adminiculis indiget vita nati in sui primordio.
3:13
Et quia cum aliquis dicit, Quare hoc factum est? dat intelligi hoc inutiliter esse factum; ideo consequenter ostendit inutile fore sibi, se fuisse conservatum in vita, immo potius nocumentum: quod quidem ostendit primo quantum ad mala quae nunc patitur, dicens: Nunc enim dormiens silerem. Mortem quidem somnum dicit propter spem resurrectionis, de qua postmodum plenius loquitur; per silentium autem intelligit quietem, quam non habet in adversitatibus, quas patiebatur; quasi dicat: Si statim post ortum mortuus fuissem, his malis quae patior non inquieterer. Secundo ostendit quantum ad bona, quae primo habuerat: poscit enim aliquis dicere: Si in vita conservatus non esses, non habuisses bona, quae dudum habuisti.
3:14
Unde quasi ad hoc respondens ostendit, quod nec propter illa bona, vitae conservatio sibi fuisset optanda: nam etiam illi qui in tota vita sua maximis prosperitatibus florent, hoc fine concluduntur, scilicet mortis: hoc est ergo quod dicit: Et somno meo, idest morte, requiescerem, a vitae inquietudinibus immunis essem; cum regibus et consulibus terrae.
3:15
Sciendum est autem, quod corum qui in dignitatibus constituti sunt, qui maxime prosperari videntur, intentio est nil ad voluptatibus favendum; et quantum ad hoc dicit: Qui aedificant sibi solitudines; ad literam, causa venationis, vel aliarum voluptatum, solitarii esse volunt: vel ad divitias congregandum; et quantum ad hoc dicit: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento; quasi dicat: Si statim mortuus essem post ortum, nil non minus haberem, quam habcant illi post mortem, qui in multis prosperanter. Considerandum est autem, quod cum quisecere non sit nisi subsistens, ex his verbis dat intelligere, hominem secundum animam, post mortem subsistere. Si autem aliquis objiciat, quod hujusmodi reges aut principes, de quibus loquitur, forte non quiescunt, sed sunt in profundo inferni; vel etiam quod ipsi Job in hoc fuit utilis vita, quod sibi meritum acquisivit: advertendum est, quod, ut supra diximus, Job nune loquitur ex persona sensualis partis, exprimens ejus affectum, qui non habet locum nisi ad corporalia et praesentia bona vel mala: sie ergo postquam ostendit sibi desiderandum non fuisse quod post ortum conservaret, consequenter ostendit sibi desiderandum non fuisse, quod conservatus in utero pervenit ad ortum: vel explicans quod supra dixerat: Quare non in vulva mortuus sum?
3:16
Considerandum est autem, quod in vulva aliqui moriuntur ante infusionem animae rationalis, quae sola immortalis est; et quantum ad hoc dicit: Aut sicut abortivum absconditum: ab hujusmodi enim abortivis feitibus nihil perpetuum remanet: aliqui vero moriuntur post infusionem animae rationalis; qui quidem post mortem subsistunt secundum animam, sed lucem hujus mundi non vident: et quantum ad hoc dicit: Vel, supple, sicut, qui concepti non viderunt lucem, scilicet vitae praesentis.
3:17
Et quod hoc fuisset sibi optandum, ostendit per hoc, quod non esset subjectus malis hujus vitae: unde dicit: Ibi, scilicet in statu quem habent qui concepti non viderunt lucem, impii cessaverunt a tumultu; scilicet quem aliis inferebant, eos affligendo; quod refertur ad immunitatem a malo culpae. Et ibi, scilicet in statu mortuorum, fessi robore, idest veri bellatores, qui bella gerendo fatigati sunt, requieverunt; caruerunt hujusmodi labore: quia, ut dictum est, non loquitur nunc nisi de quiete a malis praesentis vitae. Potest etiam intelligi et de fatigatione in quocumque labore, quem quis patitur sua fortitudine operando.
3:19
Et illi qui fuerunt vinciti, erunt ibi sine molestia, idest sine priori angustia, pariter, cum eis qui eos vinctos detinebant: et ibi homines oppressi angariis vel servitutibus, non audierunt vocem exactoris; secundum id quod dicitur Isaiæ 14: « Quomodo cessavit exactor, quievit tributum? » Et quod hoc sit verum, ostendit per hoc quod subdit: Parvus et magnus ibi sunt: supple, pariter: quod parvitas et magnitudo est in hac vita secundum inaequalitatem prosperitatis terrenae, qua sublata, remanent secundum naturam aequales. Quod ergo dicit, Parvus et magnus, intelligendum est ita: Illi qui fuerunt in hac vita differentes secundum magnitudinem terrenae prosperitatis. Sciendum tamen est, quod differentia magnitudinis et parvitatis secundum spiritualia bona remanet etiam ibi: sed de his nunc non loquitur, ut jam dictum est. Et ibi erit servus liber a domino suo: unde non habebit ibi locum exactor, vel aliquod hujusmodi.
3:20
Postquam Job vitam propriam detestatus fuerat multipliciter, nunc detestatur communitatem totius humani generis vitam, tam ad eos qui in prosperitate sunt, quam ad eos qui sunt in adversitate: de quibus primo prosequitur a manifestiori incipiens. Sciendum est autem, quod in viventibus duo videntur esse præcipua: scilicet vivere et cognoscere; et quidem ipsum cognoscere, quamvis delectabilissimum sit et nobilissimum, tamen cognoscere ea quae hominem affligunt, poenosum est;
et ideo dicit: Quare data est misero lux? quasi dicat: Ad quid prodest homini in miseriis constituto, quod lucem cognitionis habeat, cum per eam consideret quibus affligitur? Vivere autem delectabile est propter animam: quod si anima in amaritudine sit, ipsum prorsus vivere redditur amarum: et ideo dicit: Et vita iis qui in amaritudine animae sunt? resume: Quare data.
3:21
Et quod inutile detur, ostendit hac ratione, quia contrarium ejus desideratur a miseris: unde dicit: Qui expectant mortem, et non venit; scilicet tam cito sicut opiant.
3:22
Et ut ostendat quod tales expectent mortem, non horrendes, sed desiderantes eam, subjungit: Quasi effodientes thesaurum; quasi dicat: Magno desiderio attendunt, ut fodiant terram sua sepultura: et quia desiderium, cum completur, gaudium parit, subjungit: Gaudentque vehementer cum sepulcrum in--- veniunt; idest cum vident se pervenire ad mortem, per quam sepulerum inveniunt. Quidam autem hoc referunt ad eos qui terram effodiunt, qui gaudent sepulcro invento: quia in sepulcris antiquis consueverunt thesauri inveniri. Sed prima expositio melior est.
3:23
Et quia posset aliquis dicere, quod vita, etsi inutiliter datur miseris, utiliter tamen datur iis qui in prosperitate sunt: ad hoc removendum subdit: Viro cujus abscondita est via; supple, Quare data est lux et vita? viri enim via abscondita est: quia nascitur primo, si status praesentis prosperitatis duraverit: dicitur autem Proverb. 1: « Risus doloris miscebitor, et extrema gaudii luctus occupat; » et Hierem. 10, dicitur: « Non est in homine via ejus. » et Eccl. 7: « Quid necesse est homini majora se quaerere, cum ignoret quid conducant sibi in vita sua, numero dierum peregrinationis suae? » Quomodo autem sit via hominis abscondita, exponit subdens: Et circumdedit eum Deus tenebris. Quod quidem multipliciter manifestum est, et quantum ad ea quae sunt ante et post, secundum illud Eccl. 8: « Multiplex hominis affectio, quia ignorat praeterita, et ventura nullo scire potest nuntio; » et quantum ad ea quae sunt juxta, scilicet homines, secundum illud primae Cor. 2: « Quis scit quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? » et quantum ad ea quae sunt supra, secundum illud primae Tim. ult.: « Lucem habitant inaccessibilem (scilicet Deus) quam nullus hominum vidit, sed nec videre potest; » et in Psal. 17, dicitur: « Qui posuit tenebras latibulum suum; » et quantum ad ea quae sunt infra: dicitur enim Eccles. 1: « Cunctae res difficiles: non potest homo eas explicare sermone. » Dicitur autem Deus hominem tenebris circumdedisse, quia Deus ei talem intellectum tribuit, quod praedicta cognoscere non possit.
Ostenso ergo quod vita hominum difficilis est propter miseriam et amaritudinem, haec quae convenienter dixerat, sibi adaptat, exprimens suam amaritudinem, cum dicit: Antequam comedam suspiro: sicut enim gaudii, risus signum est, ita suspirium, amaritudinis animae. Ostendit ergo ex modo suspirii suae amaritudinis modum.
3:24
Suspirium ergo ejus tempestive incipiebat: dicit enim: Antequam comedam suspiro; et continuum erat, et magnum: unde subdit: Et quasi inundantes aquae, sic rugitus meus. Sicut enim suspirium moderate tristitiae signum est, ita rugitus, vehementis, et quae vix tolerari potest. Hic autem rugitus, aquae comparatur; aqua enim de facili motu, murmuris sonum facit; sic et homo in magna afflictione constitutus, ex levi memoria suae miseriae provocatur ad rugitum. Addit autem Inundantes aquae; ut ostendat suae amaritudinis continuitatem: aqua enim inundans continue movetur, et sonitum facit.
3:25
Sed quia animae amaritudo ex miseria nascitur; post amaritudinem animae, de sua miseria subjungit dicens: Quia timor quem timebam evenit mihi. Et notandum est, quod miseria hominis ad amaritudinem proveniens, in duobus consistere videtur: in damnis rerum vel personae, et in dehonoratoinibus. Quantum ergo ad personam, dicit: Timor quem timebam evenit mihi: idest ea quae timebam evenierunt mihi: ubi magnitudo miseriae, damnorum et poenarum exprimitur: quanto enim aliquis prudenter est, tanto in statu prosperitatis magis recogitat quae in adversitatis tempore sibi accidere possunt; secundum illud Eccl. 2: « In die bonorum ne immeror sis malorum. » Magnam ergo miseriam Job prudentissimus patiebatur, dum sibi quae timuerat evenierunt. Quantum autem ad secundum, scilicet ad dehonationes, dicit: Et quod verebar accidit: est enim verecundia, secundum Philosophum, timor inhonorationis. Per hoc ergo ostendit quod in magna gloria multa opprobria et dehonationes accelerant. Soleit autem aliquis miseriam et amaritudinem pati, sed ex propria culpa.
3:26
Sed hoc removet Job dicens: Nonne dissimulavi? Et sciendum est, quod aliquis offendit, unde poenam meretur a Deo, dupliciter. Uno modo quando ex injuriis sibi illatis, ultra modum provocatur ad vindictam; secundum quod dicitur in Psal. 8: « Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis. » Hoc autem a se removet dicens: Nonne dissimulavi? scilicet injurias mihi factas. Alio modo, dum ipse alium primitus offendit vel verbis; et hoc removet dicens: Nonne silui? quasi dicat: Nulli contumeliosa aut injuriosa verba protuli: vel factis; et hoc removet a se, dicens, Nonne quievi? « Impii autem quasi mare fervens, quod quiescere non potest. » Isaiae 57. Et quamvis innocens sim, tamen Venit super me indignatio, idest poena a Deo. Ira enim in Deo non accipitur pro commotione animi, sed pro punitione. In quo recognoscit adversitates hujus mundi, non a causa, sed divino nutu provenire. Si quis ergo colligere velit quae in hac deploratione Job dicta sunt, sciendum est, tria in eo contineri: primo enim ostendit, sibi suam vitam esse odiosam: secundo magnitudinem miseriae quam patiebatur, ibi, Antequam comedam: tertio ostendit suam innocentiam, cum dicit: Nonne dissimulavi, etc.
3:1
1. Et maledizit oop convieiarij opprobriis impetere, cf. Ex. 22, 97. 2 Sam. 1999» Eccl. 10, 20, devovere diris, maledicere; adhibetur in membro parallelo cum 99 N, et in fecta consideremus; si enim illa locutus non fuisset, communis expers naturae videri potuisset »;. sim. Ol. An. S. Hier. (ad ler..20, 14) S. Ambr. (de bono mortis cp. 2) — exoptat scil. eo sensu, ut dicat satiusesse nunquam fuisse natum, quam tot tantisque adversitatibus esse obnoxium, eo modo quo Eccl. 4, 3: « laudavi magis mortuos quam viventes et feliciorem utroque iudicavi qui necdum natus est, nec vidit mala quae sub sole fiunt ». Haec vero animi afflicti suspiria, quae Iobus tantae patientiae ex cp. 1 et 2 heros edit, simul egregie illustrant, in quantum dolores eius aucti sint et quantis probationibus fides eius ac in Deum pietas exerceatur. Proinde, ut quae sequuntur suspiria rite intelligantur, probe est et constanter ob oculos habendum, quod iam S. Ephraem ad Ieremiae locum similem (20, 15) et h. l. Barh. Sanct. (et ad 2 Reg. 1, 21. Ier. cp. 45. 20) monent, eiusmodi clamores et vociferationes acerrimi doloris magnitudinem testari, quae ululatibus effundi ac leniri soleat. Maledicit igitur, ut S. Hilarius dicit (in Ps. 149, 5), provectum se per incrementa corporis in has molestias corporei incolatus. Iam suspirium hoc utinam non natus fuissemita effert poetico modo, ut primo diem nativitatis et noctem conceptionis devoveat v. 3; deinde duplicem hanc v. 3 partem v. 4-5 et 6-10 latius prosequatur.
v. 4 « Post haec »; —nonsine emphasi, post hos scil. septem dies, quibus doloris sensus quam altissime animo eius imprimebatur idque ipsis cruciatibus (uti fitin tali morbo) erescentibus, neque minus amicorum lugentium aspectu, et iam ipsa dolorum diuturnitate; quo enim diutius perdurant ac torquent, eo magis animi fortitudinem ebibunt quasi et enervant; « aperuit os suum », — phrasis est orientalibus consueta, ut quod dicendum sit tamquam rem sollemnem, gravem, multa consideratione profectam innuant. Simile quid indicat S. Thom. : «ne perturbata mente loqui videretur, dicitur aperuit, cum enim aliquis loquitur ex impetu passionis, non ipse aperit os suum, sed passione agitur ad loquendum »; « et maledixit diei suo * ». — Certe hoc loco eo sensu verbum usurpatur, qui ex subsequentibus imprecationibus pereat etc. colligitur, neque esttantum accusare, vituperare (Mar.), conqueri, vel dicere infelicem (Sa, Men.), sed locutio est vehementer exoptantis, ne unquam exstitisset ille dies, qui tamquam tot malorum occasio et fons diris oneratur; diei suo i. e. natali, id quod Syrus ipsi versioni addit, et quod v. 3 et praesertim v. 10 patet. Attamen neque dies anniversarius est omnino excludendus, quia facile ex consequenti, cum dies ille singulis annis recurrens celebrior haberi soleat, sermo ad eum delabitur (cf. Maw. Cod. Sa, Vav.). Tantis miseriis obrutus Iobus exoptat, ut nunquam natus fuisset. Optime notat S. Chrys. : « haec verba tamquam a moerente animo pro-
3:3
v. 9 « Pereat dies, in qua natus sum, et noz, in qua dictum est : conceptus est homo» —; i. e. utinam nunquam exstitisset! i. e. utinam nunquam natus fuissem! (S. Thom.). In hebr. magis est ad artem noctis prosopopoea e£ noz quae dizit. lorum qui vehementibus animi affectionibus agitantur, est omnia cougerere, exaggerare, accumulare verba, quibus sensa iterum iterumque prodant; unde eliam Iobus in hac una cogitatione pereat dies quasi fixus haeret, eamque in omnem partem versat et variis cireumlocutionibus effert. Ita:
3:4
v. 4 et 5. v. 4 « dies ille vertatur in tenebras »; — hebr. dies ille sit caligo i. e. ne prodeat ex noctis tenebris, sed ibi maneat sepultus et absconsus; « non requirat eum Deus desuper ». — Deus est qui vocat diem, eumque educit ex noctis umbra et vulva, eum requirit et statuit, ut homo exeat ad opus suum. Deus igitur ne ponat illum in dierum numero neve illius ullam habeat rationem; est alius modus exoptandi ne unquam fuisset ille dies; « e£ non illustretur lumine »; — hebr. ne fulgeat super eum splendor; lucis splendor, ut olim exstitit Deo iubente (Gen. 4, 3), ita continuo recurrens quasi symbolum est Dei conservantis et administrantis mundum; quare si lux non effulgeat, dies non exsistet; unde optat Iobus, ut dies ille suus natalis nunquam a Deo evocatus, sed in perpetuis tenebris mersus fuisset. Idem alio modo
3:5
v. 5 « obscurent eum tenebrae et umbra mortis »; — hebr. DNA i. e. iure quodam propinquitatis sibi vindicare (cf. Lev. 25, 25; 27, 13. Num. 35, 12), occupare, redimere; dies ille, qui adeo nefastus et tristis exstitit, propterea interno quodam quasi consanguinitatis vinculo nexus est et indole sua accedit ad caliginem et umbram, quae sit calamitatis imago; unde aequum est, ut tenebrae id quod suum est sibi vindicent. Dies ille ater scil. suam ditionem ac familiam reliquit, unde ab ipsa i. e. a nocte et caligine est repetendus i. e. ex albo dierum expungendus. Cum usitata haec significatio 5*3 et optime conveniat et non sine arte poeticasit usurpata, certe in ea est sistendum in qua et veteres versiones acquieverunt', neque opus est ad notionem contaminandi, polluendi confugere (5232?) ; umbra mortis i. e. tenebrae eaeque densissimae, quales sunt sepulchri et inferni, quas mors inducit (Cord.); q. d. satius fuisset, si dies ille imis tenebris perpetuo immersus mansisset; idem dicit: « occupet eum caligo et involvatur amaritudine », — hebr. zncubet super eum nubes; itaque nubes caeca et tetra illi se diei circeumfundat, quae tristissimas tenebras efficiat (Pzn.). Demum congerit omnia quae infausto diei possunt accidere incommoda : znvolvatur amaritudine; quae sit amaritudo, non adeo obvium est. Intelligunt densissimas nebulas, tempestates, procellas, quae diem faciant homini amarum (Tir. Men.), vel censent efferri extremae anxietalis et diei luctuosissimi exaggerationem (Pin.). Prius quidem ad contextum et membrorum parallelismum satis est aptum, at qua ratione id ea voce dicatur, obscurum est; in altera explicatione vix placet, diem illum nunc extremo quasi luctui et acerbissimo dolori tamquam carnifici tradi ac devoveri, postquam antea, ut ne exstitisset quidem, exoptatum est, nisi dicere malueris, transitum fieri in aliud dirarum genus, ita ut qui antea interitui sit devotus dies, nunc si velit oriri, extremae irae et vindictae tradatur excruciandus. Si animi commotionem spectes, facile tibi persuadebis, omnia congeri quibus dicatur, quanto odio ipsi sit dies ille nefastus; unde in ultima explicatione acquiescere potes, quamvis re considerata, si diem natalem acerbitate involvi optet, se ipsum dolore obrui aperte desiderare videatur. In hebr. terreant eum mw "yos; verba haec non carent difficultate. Veteres quidem interpretes amaritudinum sensum ibi deprehenderunt ? et aliqui (Chald. Aq. vet. lat.) particulam » exprimunt, alii omittunt, unde vocenr aya (23) interpretantur. Caph comparationis cum non satis aptum sit, alii caph quod veri- tatis expressivum dicunt h. l. esse et vocari malunt. Aliter plerique tamen ex recentioribus vocem derivant, a radice scil. $25, in qua etymologia ex aliarum formarum analogia! "X55 scribi oportet. Ex significatu Y25 aestuavit, incaluit, adustus est, niger, obscurus fuit (cf. Gen. 43, 30. 1 Reg. 3, 26. Thren. 5, 10) colligunt sensum nominis : vel aestus et fervores i. e. venti urentes eum diem devorent, absumant, vel vapores calidi (cf. Mar. Malv.), vel atrores diei i. e. nubes atrae,cui ultimae explicationi (— Tagesverdüsterung) et Hirz. Del. Le Hir, Zsch. W. P. Fürst L. assentiuntur. Aliam coniecturam eamque haud spernendam proponit Cod.; vocem scil. derivat a w22 cf. 2 Reg. 23, 5. Soph. 4, 4. Os. 10, 5 sacerdos idololatra = divinator, astrologus, genethliacus i. e. deterreant ab eo genethliaci, ut idem enuntietur de die, quod v. 8 de nocte praedicatur. At ex vocis forma et analogia potius dévinationes dixeris. Uti v. 4 et 5 diem, ita deinceps noctem exsecratur, alteram v. 3 partem latiusexplicans :
3:6
v. 5 «noctem illam tenebrosus turbo possideat » ;— i. e. occupet, auferat noctem illam, obvolvat et deleat. Idem repetit ex vehementi animi commotione « non computetur in diebus anni ». Legit S. Hier, certe "m N, sicut et Chald. (amm Nb) et Sym. (unè? cuyacÜctn) et forte LXX et vet. lat. (non sit) et Syrus (non inveniatur) transtulerunt. Textus masorae sn? ne laetetur, ne gaudeat, a verbo nam Ex. 18, 9 (cf. Malv.); at prior lectio maiore sensus perspicuitate, facilitate, pondere probari videtur. « Nec numeretur in mensibus », — hebr. in numerum mensium (lunarum) ae veniat; illam penitus optat exscindi. Certe cum Iobus diem natalem et noctem conceptionis ita devoveat, etiam annuam eius recordationem expungere vult; unde ratio haec a Vav. allata non est inepta : « festi dies alii sunt anniversarii, qui congruant cum solis ratione, alii qui a nova luna et reliquis menstruis spatiis pendeant quodammodo. Itaque neutrum tempus coli vult, utrumque nec anno nec mensibus annumerari ». Et omnino videtur sermo in subsequentibus ad annuam celebritatem referri; nam quomodo nox illa ut sit szerzlzs (v. T hebr.), vel ut fiat infecunda, exoptari potest, nisi dicas noctem intelligi anniversariam? Sicut supra v. 5 diei imprecatus est mala, ita nune nocti
3:7
v. 1 « sit nox illa solitaria nec laude digna »; — sit solitaria i. e. ne sit in ea ulla festivitas, ulla laetitiae causa, ne fiant chori vel saltationes, vel convivia; tam horrida sit et tenebris circumfusa, ut nemo in illa audeat pedem limine efferre, iter aut 1. Cf. o"o2y, DY, iban, etc.; ex versione S. Hier. fortasse aliquis coniiciet, eum, Ymy legisse, quamvis hoc a nullo alio exprimatur. Mitto recenliorum quorundam coniecturas (cf. Hitz.) mutantium et legentium vel 1723 (- "iN *1725 cf. 24, 13) i. e. viam ingredi, et ita se noctis quasi comitem constituere (cf. S. Thom. Pin. Cord. Vav. Malv. Mar. Men.). Hebr. 71273 videtur significare sterilis (cf. 45, 34, ubi Ag. et Theod. &x«oxos vertunt), orbus UON inde desertus, solitarius (cf. Ys. 49, 21. infra 45, 34; 30, 3). At versiones veteres variant; Chald. : sit nox illa angustia (NT LXX cin 099v, (al. óbovmoá); Sym. ixfXnxos (quasi immunda vitetur?) Syrus : sit praecisa (orbata); ex quibus S. Hier. versio certe est maxime probanda. Et quasi ipse solus non sufficiat ad diras imprecandas, ex affectus vehementia sibi advocat qui eum adiuvent:
3:8
v. 8 « maledicant ez qui qaledicunt diez, qui parati sunt. suscitare Leviathan »! — loquitur ex populari opinione i. e. illi incantatores, qui artibus suis magicis diem reddere nefastum possunt, cf. Num. 22, 6, imo qui ita praestigiis excellunt, ut non tantum serpentes, sed etiam crocodilum (Leviathan cf. infra 40, 20 sq.) audeant provocare et valeant suis fascinationibus edomare. Proinde potentissimum quemque malorum imprecatorem in Hic sensus et maxime obvius est et verbis aptus et contextul idoneus. Alii in universum infelices intelligunt, qui scil. quasi furiis agitati domesticis prompti sunt ad maledicendum (Cord. Mar. Vav.); alii viros lamentatores, qui mercede conducuntur in funere, ut plorent (Sanct. Men. Gord. Calm.); alii aptius ad morem Atlantum alludi censent, qui testibus Herodoto, Plinio, Mela, aliisque solem orientem diris proscindunt (cf. locos apud Pin. Malv. Calm. Ros. Tir.); at prima expositio simplicissima ( W. Zsch.); spernenda quoque explanatio a Del. Hitz. Renan aliisque proposita de dracone coelesti, quem vulgus solis lunaeque devoratorem fingat in eclipsi, cum apud Hebraeos huius superstitionis nullum adsit vestigium; neque vacat multiplices veterum de Leviathan explanationes referre, cf. Pin. Cord. Malv. Pergit noctem illam diris persequi, ita ut nune naturalibus illam splendoribus a lunae stellarumque luce promanantibus frustrari ac penitus destitui postulet et tam densa caligine obtenebrari, quae nulla luce pelli possit (Cord.); ita
3:9
v. 9 « obtenebrentur stellae caligine erus »; — sensum reddidit vulg. ; hebr. obtenebrescant stellae caliginis etus,. e. stellae quae in noctis caligine lucere solent, quae comites sunt et sociae (faces) tenebrarum? iam exstnguantur. Removentur scil. diris a nocte, quaecumque illam gratam reddunt mortalibus, et proin primo loco stellae; dein quod sit futuri diei nuntia et quasi vulva ; unde : 1. Barh. exemplum affert Moysis, qui diem reddidisset gravem et fatalem Aegyptiis. 2. Cum Tu fere sit crepusculum vespertinum (cf. Prov. 7, 9. 1 Sam. 30, 172), stellas cadentis noctis ornamenta prima intelligit. ‘a MNI est videre eum delectatione et « ezspectet lucem et non videat, nec ortum surgentis aurorae »! — hebr. et non sit, et in ultimo membro hebr. e£ non delectetur palpebris aurorae. Sit igitur nox illa horrore perpetuo circumfusa! Causam dirarum affert
3:10
v. 40 « quia non conclusit. ostia ventris qui portavit me, nec abstulit mala ab oculis meis »; — hebr. vulvae meae portas i. e. matris meae; quia non obseravit jen ostia et hac ratione non abscondit, non Pont miserias et aerumnas ab oculis Tobi, i. e. satius fuit, si non fuissem, ne in tanta inciderem mala! Hisce nexu obvio et psychologico iam praeparatus est transitus ad subsequentem desideriorum seriem.
3:11
Si vero oportuit participem esse vitae, utinam saltem quam primum exstinctus fuissem! Doloribus oppressus immoratur in mortis cogitatione et requie describenda cum voluptate quadam. Bene Cord. : «eandeniimprecationem eleganti gradatione amplificat naturae ordinem secutus a conceptione ad nativitatem, a nativitate ad exceptionem sui factam ab obstetrice super genua, et ab hac ad lactationem procedens ». Hebr. Bra ab utero, statim a partu (Cod. W.). Cum interpretatione S. Hier. in vulva. consentiunt LXX quoque èv zota; et revera videtur hebr. etiam sic posse concipi, cum apud Ieremiam legatur : qui non interfecit me mna, ut fieret mihi mater mea sepulchrum et vulva eius conceptus aeternus (20, 17); appositio enim, qua mater dicitur fieri sepulchrum et vulva eius conceptu nunquam edendo oneranda, clare ostendit mma habere notionem in vulva. Ita nostrum quoque locum concipiunt Ros. Del. Zsch.; idque bene; neque enim censendus est Iobus in tam diligenti enumeratione novem illos menses in utero transactos silentio premere, vel sacer auctor in membro priore idem dicere, quod in altero exponit.
3:12
12 « quare exceptus genibus, cur lactatus uberibus » ? — i. e. « conqueritur sibi iam nato solita tenellae aetatis subsidia et infantilis infirmitatis fomenta fuisse impensa » (Cord.); hebr. cur obvenerunt mihi genua, vel obstetricis (Pin. Cord. Cod. Mar. Malv.), vel nutricis (OL), vel melius ex veterum more, qui iam Gen. 50, 22 cernitur, patris, qui recenter natum genibus excipere solebat (unde natos tollere, levare cf. Vav. Calm. Del. W.). Hebr. et quid (cur) ubera, ut sugerem? Apte S. Thom.: « ostendit se abhorrere suam conservationem in vita, ut ex his manifestius ostenderet, quod vita eius ei sit onerosa ».
3:13
v. 13. « nune enim. dormiens silerem et. sommo meo requiescerem ». — Mortis quietem ab aerumnis vacuam pluribus delineat, ut quantum appetat cessationem malorum eluceat. Huius loci amplificatio et exaggeratio ad animi commoti naturam prorsus est facta. Attamen immerito quis ex versibus 13-19 colligeret, Iobum omnium sortem in. limbo vel inferno aequalem sibi finxisse. Istae enim loquendi formulae ex conditione loquentis et ex iis sunt interpretandae, quae magnis commolionibus alfectuum animum subeunt et pulsant. Huius rei exemplum familiare habes in desideriis illis, quibus nos ipsi lassi fatigatique uti solemus, dum de mortis somno, de quiete sepulchri, de longa membrorum fessorum relaxatione loquimur. An audiens suspiria talia : eheu quantopere sum fatigatus; quam dulce erit diuturnum somnum in sepulchro dormire, et membra fatigata ad longam quietem in sepulchro componere etc., dicentem et gementem insimulabis falsae de morte et altera vita opinionis? An talia gemens vel ignorasse vel negare censendus est v. g. purgatorii poenas, quae eum pro dulci illo in sepulchro somno (quem tamen adeo expetere videtur) fortasse manent? Minime gentium! Et certe, si quis talia ex nostris suspiriis et. gemendi quasi formulis inferret, aut irasceremur ei tamquam homini pulido, qui verba premat contra loquendi indolem, aut irrideremus tamquam supra modum stultum, qui loquendi usum et consuetudinem nesciat. Quare valde mirandum, esse homines qui docti sint et tamen ad hoc loquendi genus non attendentes integrum quasi de orci natura apud Iobum systema ex eiusmodi suspiriis conficere posse sibi videantur. Hebr. quia tunc cubarem et quiescerem?, dormirem, tum requies miht foret.
3:14
v. 44. « cum regibus et consulibus terrae » ; — i. e. consiliariis ; deinceps varia hominum genera enumerat, quibus optata quies iam obtigit, quibus istam felicitatem et mortis requiem invidet, et ita in tranquillitatis desideratae descriptione animum suum tristi quadam oblectatione pascit; « quz aedificant sibi solitudines » ; — ligunt Pin. (qui multa de hae re ex veteribus affert) Men. Gord. Calm. Hirz. Del. Hitz. Si verborum usum alias usurpatum spectes, ex Is. 44, 96; 58, 12. Ez. 36, 10 non poteris non interpretari cum Ma/v. et aii die destructas et bello aut incendio desolatas instaurare (cf. etiam apud Men.)'.
3:15
v. 15 «aut cum principibus, qui possident aurum et replent domos suas argento », — qui de mausoleis nian interpretantur, eodem sensu h. 1 domos capiunt et alludi volunt ad usum, quo principes cum auri argentique thesauris sepeliri consueverint (cf. Pin. Cord. Calm. Hitz.). Ex qua interpretatione sensus est : Iobum, licet in extrema inopia moreretur nec divitum principum more ullam auream argénteamve supellectilem in sepulchrum secum deferret, non ideo tamen minus quam illos iucunde ac pacate quieturum (sim. S. 7/0m.). In nostra explicatione pronum est, describi potentiam ac divitias principum quos una lamen mortis sors maneat. Ad eandem sortem delineandam, qua mors omnes reddat aequales, confert abruptus transitus
3:16
v. 16 « aut sicut abortivum absconditum non subsisterem, vel qui concepti non viderunt lucem »,— i. e. ex vi vocis mu (cf. Gen. 35, 4. Ex. 2, 12. Ios. 1, 21. 22) non tantum oculis hominum subductum, verum defossum, clam terra obrutum, proinde cum ignominia sepultum. Alterum membrum in hebr. veluti infantes (qui) lucem non viderunt. Etiam horum sortem longe esse praeferendam huius vitae suae tantis miseriis innuit. Demum quantopere quies et laborum cessatio praevaleat in morte et sepulchro, quanta ab omni molestia immunitate ibi omnes potiantur hominum ordines, iterato exemplis illustrans eius quietis maximum pandit desiderium
3:17
v. 417 « ibi impi cessaverunt a tumultu et ibi requieverunt. fessi robore »,— omnes scil. ibi quiescunt. Ibi et feroces deposuerunt furorem suum (S. Awg.), ibi finis et saeviendi et tyrannidem in pauperes exercendi (Pin.), ibi labore et fatigatione fessi pariter respirant, requiescunt; dominiet servi eundem soporem placidum dormiunt;
3:18
v. 48 « et quondam vincti pariter sine. molestia, non audierunt vocem exactoris », — vincü quondam more mancipiorum et captivorum opus faciebant duri exactoris voce et flagellis impulsi et vexati, iam ibi a molestia et servitute vacui dulci perfruuntur quiete. Omnes, sive magnus et celeber quis fuerit sive parvus et ignotus, ex aequo et aequales (quasi iidem) ibi sunt;
3:19
v. 19 « parvus et magnus ibi sunt, et servus liber a domino suo »,—hebr. parvus et magnus ibi idem; ipse quo- |. LXX legebant. TRA (gladii); inde vet. lat. qui gloriabantur iu gladiis (Se 41ug.); «ed et Chald. et Syrus cum S. Hier. textui mas. calculum adiiciunt. que servus liber est a servitutisiugo : quam amica igitur mors et quantis volis expetenda iis, qui aerumnarum pondere opprimantur! Optime iterato advertit S. Thom. : « non loquitur nunc nisi de quiete a malis praesentis vitae »; illis enim omnibus hane quietem invidet (OZ), quare totus est in ea amplificanda.
3:20
v. 20 « Quare misero data est lux et vita his, qui in amaritudine animae sunt »?— hebr. cur dat afflicto lucem sc. Deus. « Nam quid iuverit habere lucem qua non nisi damna et detrimenta. conspicias, cui merito praeferenda sit caligo, quae tot mala occultaret atque absconderet» (Cord.)? v.24 «qui exspectant mortem et non venit », —bene LXX cì iusipoycot. Üxydzcu, et vet. vulg. qui desiderant mortem; « quasi effodientes thesaurum »; — sensum expressit Hier. ; cum emphasi in hebr. et effodiunt eam prae thesauris (Malv.) i. e. mortem vel sepulchrum maiore cura quasi effodere sibi student quam si thesauros reconditos in terra! inquirerent. Dein magis etiam exaggerat, quanto desiderio miseri anhelent ad mortem : v. 20 quare misero data est luz et vita amaris corde, postquam sententiis v. 21. 22 interiectis isti « amari anima » accuratius sunt adumbrati; quare Deus, ita lobus conqueritur, dat vitam viro, i. e. mihi, qui circumdatus tenebris miseriarum nullam invenire possit viam, qua ad laetam felicemque vitam evadat (Cord.), cuius via est abscondita i. e. interclusa. (Vav.), occultata, ut nesciat, qua. iter faciat (Cod.), qua ratione e malis emergat (Mar.); « absconsio enim et interclusio viae significabit inextricabiles calamitates, ex quibus se expedire homo nequeat » (Pzn.). Vel cuius vitae ratio, sors, conditio (vča), cur tantis sit obvoluta aerumnis plane non possit intelligi; « et circumdedit eum Deus tenebris », — sensu eodem ; in hebr. et sepsit Deus circa eum i. e. obsepsit ei et occlusit ei viam quasi obice transversum posito (Malv. Mar. Cod.), ita ut nullum evadendi mali effugium ei praesto sit, vel ut vivendi lex et ratio ei sit plane abscoudita et ignorata. Prius tamen haud immerito Pin. aliique praeferunt, vel unum afferunt; bene confert Cod. Thren. 3, 7. 9; praeterea cf. Os. 2, 6 et infra 12, 14; 19, 8. Iam affert causam, cur tantopere mortem expetat
At vana sunt eLincassum prolata haec suspiria. Mors exoptata non advenit neque eum beata illa quiete donat. Unde novis lamentationihus suas deflet miserias, quasi acerbo animo expostulans, cur lux et vita miseris ad nullum nisi cruciatuum usum sit concessa, cur mors nimium tarda, quamvis ardentissime expetita, non afferat liberationem.
3:22
v. 22 « gaudentque vehementer, cum invenerint sepulchrum » ; —hebr.qui gaudent usque ad ezultationem (Cod. . gestiunt, cum invenerint sepulchrum. v.23 « viro, cutus abscondita est vid » ; — pendet sententia a
3:24
v. 24 « antequam comedam, suspiro »,—in hebr. adest particula *2, « ut ex praecedentibus optima cum iis quae paulo ante protulit colligatio nexusque appareat » (Cord.). Sensus est : quantum vel quoties comedo, tantum vel toties suspiro ; tot suspiria emilto, quot panis vel cibi buccellas accipio, ila ut gemere et comedere mihi sit^'unum idemque (Cord. W. ZscA.) ; eodem modo in hebr. nam ante cibum meum gemitus meus advenit i. e. adeo gravis et perpetua est haec calamitas, ut ne cibi quidem aut ullius necessitatis causa dolores possim fallere et uno momento a gemitibus et suspiriis aberrare (Malv.). Sunt, qui particulam %35) ad modum, instar, i. c. panis cibique loco mihi sunt suspiria ! interpretentur (Cod. teste Vav. Del. Hitz. Le Hir), sensu quidem haud incommodo; at recte advertit Vav. : « quod placet, si probari potest simili locutione ». Sed *zm5 esse = ad modum, aliqua ratione suaderi potest usu, qui cernitur 4, 19; 1 Sam. i, 16 (ne reputes ancillam tuam quasi unam de filiabus Belial) et fortasse Prov. 17, 18. Attamen cum hoc non adeo certum sit et h. l. veteres versiones omnes (cf. v. g. apud Cord. Ros.) uno consensu priorem explanationem voci subiiciant, tutius erit in illa acquiescere. Neque est ea ita impedita, ut aliqui, v. g. Le Hir, censent. « Et tamquam inundantes aquae, sic rugttus meus »; — sensum bene assecutus est /Tier.; abundantia, vehementia, impetus clamorum eius designatur; hebr. e£ effunduntur velut aquae rugitus meii. e. metaphora a leonibus ducta, immanes eius vociferationes, quales esse solent acerbe lamentantium. Rationem reddit suspiriorum
3:25
v. 25 « quia timor quem timebam evenit mihi et quod verebar, accidit »; — eodem modo vertunt LXX, Ag. Sym. Theod.? Chald. (Hitz. Le Hir ex recentioribus), unde haec ad Iobi vitam anteactam referunt, eum scil. vixisse conscium fortunae fluxae et labilis et timore perculsum, ne subitanea rerum mutatione miseriis affligeretur. At vix credibile videtur, Iobum talia qualia nune sustineat revera animo praesago iam antea exhorruisse, neque id ullo pacto 1, 5 innuitur, praesertim cum ipse nos de laeta spe edoceat, quam conceperat et quae olim fixa et firma eius animo insederat (29, 18-20). Neque verba hebraea ad tempus praeteritum necessario sunt,referenda, id quod ex secundo membro 5 ND praecipue elucet. Unde videtur praeferenda recentiorum explicatio (Ros. Del. W. Zsch. P.) de praesenti Iobi conditione : quia timeo timorem et supervenit mihi 1. e. novi continuo timores et angores ingruunt; si quem dolorem et terrorem perhorresco, statim eo percellor. Accedit, quod morbo elephantiaco laborantes continuis horroribus quasi terriculamenlis exagitantur, unde apte prorsus Iobus talibus verbis miseram suam conditionem explicat. Et quae v. 26 subduntur in textu hebr., hosce terrores continuo ingruentes et inter se succedentes describunt : non habeo pacem, nec quiesco, nec requiesco ; venit enim pavor (Mar. ID), vel melius et magis ad aerumnam proponendam : non quzevi, non fui tranquillus nec requievi et incumbit pavor i. e. sine ullo quietis el cessalionis intervallo saevities morbi me corrodit et continuo infestat. Bene LXX et vet. lat. « neque in pace, neque in silentio, neque in requie, venit enim mihi ira » (S. Awg.)'. Mirum est, S. Heer. in versione sua veterum vestigiis derelictis alium prorsus sensum insinuasse et per interrogationem posuisse :
3:26
v. 26 « nonne dissimulavi, nonne silui, nonne quievi? et venit super me indignatio»! — id quod varie de Iobi vita anteacla explicant : patienter tuli omnia mala praeterita, quae igitur causa tam graviter me affligendi (Tir. Gord.)? vel : sincera fide semper Deo inhaesi, nulla simulatione usus, nec manus remisi, cum admovendae erant ad opus (Calm.); vel : muneri non defui, omnia boni principis munera sedulo explevi (Pzn. Cord. Vav. Men.); sed certo nonne dissimulavit — nonne dolorem suppressi, me tranquillum, patientem exhibui? Ita enim sensus magis accedit ad textum originalem °. Nota. Paucis recensendae sunt interpretum sententiae, quibus explicare conantur, quo animo lIobus has querelas et diras protulerit. Et S. Greg. quidem in verborum sensu obvio et historico tantam invenit difficultatem, ut eo relicto statim ad allegoricam interpretationem se converterit, lobum iam non suam deflere miseriam, sed causam totius humani generis et culpae originem; unde pereat dies i. e. « pereat spes ab apostata angelo illata, qui 1. Apud Hier. legitur : neque in pace fui... venit autem (Al. enim) mihi ira. — Unde ipse transtulerit nonne dissimulavi, difficile dictu, eum Dy reddere soleat opulentus diem se simulans ex promissione divinitatis emicuit, sed noctem se exhibens lucem nobis nostrae immortalitatis obscuravit ; pereat antiquus hostis... non requirat eum Deus ac si aperte diceretur : quia ipse (angelus apostata) tenebras intulit, toleret sine fine quod fecit, nec unquam lumen pristini status recipiat »; et simili modo totum caput pertractat. Eadem fere in exp. in. leguntur : optat ut immortalitas per Christum redeat, quae per Adam deleta est... diabolum et mortem significat... diabolus lucem redemptionis Chrisli non cognoscat, etc. Eadem quoque in commentario Phil. apud Rup. Br. et in Glossa ord. leguntur. Quae cum nullo modo explicationem sensus S. Scripturae quis dicere possit sed verborum ad alia accommodationem, iure omitlenda esse hoc loco videntur, quamvis veritate nitantur, in quantum malum quodvis a diabolo ope originalis culpae sit invectum, qua culpa non exsistente calamitosi dies mortalibus non ingruerent. Neque ullo pacto verum est, Iobum non tam suas quam communes omnium mortalium miserias deplorare; quae sententia quibus placuerit, docet Pin. (p. 144), at recte idem monet, omnino suas lamentari Iobum calamitates, neque homini graviter aegrotanti atque dolenti tantum esse a re sua olii, aliena ut curet (sim. Sanct.). Multo vero magis illi a vero aberrant, qui lamentationes has desperantis esse dicunt et de divina providentia perperam sentientis, uti aliquos protestantes secutus etiam Zsch. asserere non dubitavit. Alii dicta ita emollire conati sunt, ut opinarentur, non proficisci ex Iobi sensu, sed ex supposito amicorum errore existimantium, neque bonis praemia, neque malis supplicia constituta esse post mortem (cf. Lyranum), aut Iobum ideo tantum exoptare, utinam natus non essem, ne mea causa Deus ab ullo iniustitiae aceusaretur. Qui explicandi modus certe non eget refutatione. Neque illud in subsidium vocari potest, quo aliquoties Ol. et An. (et fere etiam S. Chrys.) utuntur ad emolliendas imprecationes, lobum non maledixisse rei tunc exsistenti, sed iam non exsistenti et penitus elapsae, et proinde eum nihil maledixisse (ef. An. c. 541). Ceterum quem supra exposuimus modum, generatim iam proponunt et bene tuentur Ol. An. Chrys. S. Thom. et plerique latinorum interpretum et W. P. Ad quam sententiam ulterius elucidandam haec notanda sunt : 1* Gravi hae querela lobum voluisse amicis suis posterisque omnibus lestatam facere dolorum suorum acerbitatem, ostendendo illos ipsa vitae carentia et mille mortibus longe molestiores gravioresque exsistere, adeo ut satius esset, nunquam fuisse natum, quam tot tantisque miseriis obnoxium . Y B pL a 2» Locutiones et clamores esse levamen dolorum. Unde bene An.” : « loquebatur ore ea quae nec Deo nec angelis eius sanctis nec coelo neque terrae l. Melius Petrus Blesensis rem proponit (M. 207, 822) : « maledicit Iob primae nativitati suae, in qua homo conceptus est per culpam, genitus ad miseriam, natus ad poenam. Divinae siquidem animadversionis antiquum iudicium sequens conditionem humanae naturae damnatam a mundi exordio in se damnat, non ut maledicat,... sed ut se merito afflictum... reeognoscat ». 2, Sit simul specimen eius interpretandi generis et verbosilatis. PRIMUS DISPUTANTIUM CONGRESSU S (CAP. 4-14). I. DISCEPTATIO CUM ELIPHAZ. Cap. 4-7. Arg. — Non consolatorem sed accusatorem agens Eliphaz Iobum impotentis impatientiae et simulatae pietatis arguit (4, 1-6), eumque ad impietatis suae agnitionem adducere studet argumento prolato, non affligi malis nisi improbos, id quod primum ab experientia et analogia persuadere conatur (4, 1-11), dein revelatione sibi facta comprobat (4, 12-21) et iterata assertione affirmat (5, 1-7). Quare monet Iobum, ut humiles pro culpa preces ad Deum fundat eiusque castigationem suscipiat (5, 8-16), quod si fecerit, divina benignitate et multiplici benedictione eum cumulatum iri promittit (5, 11-21).
3:6
… Egli non interviene necessariamente in tutti i mali cui noi possiamo andar soggetti; non ripugna affatto alla santità di Dio di essere causa, anche immediata, di una prova morale (come la tentazione di Abramo, Gen. 22), o di un male fisico (cf. Job 3, 6: «Può giungere un male in un paese senza che Dio ne sia l'autore?»). …
3:8
F. Boll (seguito da W. Bousset, A. Loisy, ecc.) dà al d. un'origine astronomica ellenistica; lo confuta bene J. Freundorfer; per altro si poneva talora un nesso tra d. e costellazioni (Iob 3, 8: leviathan nel cielo). …
La parola ebraica deriva da livojāh « tortuoso » (quindi « corona »: Prov. 1, 9; 4, 9; radice ebraica e araba lāh « torcere », assiro lamā, -wū « circondare »), con la desinenza nominale -ān, dai Settanta inteso « dragone » (v.) e una volta « grande cetaceo » (Iob 3, 8 μέγα κῆτος); Volg. …
3:13
… Ritenevano che tutti i morti (Ps. 89, 49; Iob. 3, 13-19) scendessero nello ἐδ'ῶ, immensa caverna, grande come una regione (Iob. 10, 21-22; Ps. 88, 13), divisa in settori di diversa profondità (Is. 14, 15; Ez. 32, 23), poeticamente …
… La prospettiva della morte, sepolcro, f. universale, angosciava Giobbe: benché la f. sia un riposo (« sonno ») a confronto delle agitazioni terrestri e abolisca le disuguaglianze sociali (Iob. 3, 13-26), chi cade in quel luogo di tenebre (ibid. 10, 21 sg.) non ne ritorna, « resterà coricato e non si alzerà, non si sveglierà dal suo sonno » (ibid. 14, 7-22). Questo pessimismo …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.