Quanta cura
Condemning Current Errors
1 ☞ As several imperfect or faulty English translations of the Encyclical Letter of the Pope, and of its Annex, or Syllabus of errors condemned, have been published, it has been thought expedient to republish both documents, in a version which has been carefully revised and compared with the original, and which may therefore be regarded as substantially correct and authentic.
THE ENCYCLICAL OF POPE PIUS IX.
PIUS PP. IX.
2 Health and Apostolic Benediction:
3 It is well known unto all men, and especially to You, Venerable Brothers, with what great care and pastoral vigilance Our Predecessors, the Roman Pontiffs, have discharged the Office entrusted by Christ Our Lord to them, in the Person of the Most Blessed Peter, Prince of the Apostles, have unremittingly discharged the duty of feeding the lambs and the sheep, and have diligently nourished the Lord's entire flock with the words of faith, imbued it with salutary doctrine, and guarded it from poisoned pastures. And those Our Predecessors, who were the assertors and Champions of the august Catholic Religion, of truth and justice, being as they were chiefly solicitous for the salvation of souls, held nothing to be of so great importance as the duty of exposing and condemning, in their most wise Letters and Constitutions, all heresies and errors which are hostile to moral honesty and to the eternal salvation of mankind, and which have frequently stirred up terrible commotions and have damaged both the Christian and civil commonwealths in a disastrous manner. Wherefore those Our Predecessors have, with Apostolic fortitude continually resisted the machinations of those evil men, who, "foaming out their own confusion, like the raging waves of the sea," and "promising liberty, while they are themselves the slaves of corruption," endeavored by their fallacious opinions and most wicked writings to subvert the foundations of Religion and of civil Society, to remove from our midst all virtue and justice, to deprave the hearts and minds of all, to turn away from right discipline of morals the incautious, and especially inexperienced youth, miserably corrupting them, leading them into the nets of error, and finally withdrawing them from the bosom of the Catholic Church.
4 And now, Venerable Brothers, as is also very well known to you, scarcely had We (by the secret dispensation of Divine Providence, certainly by no merit of Our own) been called to this Chair of Peter, when We, to the extreme grief of Our soul, beheld a horrible tempest stirred up by so many erroneous opinions, and the dreadful and never-enough to be lamented mischiefs which redound to Christian people from such errors; and We then, in discharge of Our Apostolic Ministerial Office, imitating the example of Our illustrious Predecessors, raised Our voice, and in several published Encyclical Letters, and in Allocutions delivered in Consistory, and in other Apostolical Letters, We condemned the prominent, most grievous errors of the age, and We stirred up your excellent episcopal vigilance, and again and again did We admonish and exhort all the sons of the Catholic Church, who are most dear to Us, that they should abhor and shun all the said errors, as they would the contagion of a fatal pestilence.—Especially in Our first Encyclical Letter, written to You on the 9th of November, A. D. 1846, and in two Allocutions, one of which was delivered by Us in Consistory on the 9th of December, A. D. 1854, and the other on the 9th of June, A. D. 1862, We condemned the monstrous and portentous opinions, which prevail especially in the present age, to the very great loss of souls, and even to the detriment of civil society; and which are in the highest degree hostile, not only to the Catholic Church, and to her salutary doctrine and venerable laws, but also to the everlasting law of nature engraven by God upon the hearts of all men, and to right reason; and out of which almost all errors originate.
5 Now although hitherto We have not omitted to denounce and reprove the chief errors of this kind, yet the cause of the Catholic Church and the salvation of souls committed to Us by God, and even the interests of human society absolutely demand, that once again We should stir up Your pastoral solicitude, to drive away other erroneous opinions which flow from those errors above specified, as their source. These false and perverse opinions are so much the more detestable, by as much as they have chiefly for their object to hinder and banish that salutary influence which the Catholic Church, by the institution and command of her Divine Author, ought freely to exercise, even to the consummation of the world, not only over individual men, but nations, peoples, and sovereigns, and to abolish that mutual co-operation and agreement of counsels between the Priesthood and Governments, which has always been propitious and conducive to the welfare both of Church and State. (Gregory XVI. Encyclical, 13th August, 1832.) For you know well, Venerable Brethren, that at this time there are found not a few, who applying to civil intercourse the impious and absurd principles of what they call Naturalism, dare teach, "that the best form of Society, and the exigencies of civil progress absolutely require human society to be constituted and governed without any regard whatsoever to Religion, as if this (Religion) did not even exist, or at least without making any distinction between true and false religions." Contrary to the teaching of the Holy Scriptures, of the Church, and of the Holy Fathers, these persons do not hesitate to assert, that "the best condition of human society is that, wherein no duty is recognized by the Government of correcting, by enacted penalties, the violators of the Catholic Religion, except when the maintenance of the public peace requires it." From this totally false notion of social government, they fear not to uphold that erroneous opinion most pernicious to the Catholic Church, and to the salvation of souls, which was called by Our Predecessor Gregory XVI. (lately quoted) the insanity (deliramentum), (Encycl. 13 August, 1832): namely, "that the liberty of conscience and of worship is the peculiar (or inalienable) right of every man, which should be proclaimed by law, and that citizens have the right to all kinds of liberty, to be restrained by no law, whether ecclesiastical or civil, by which they may be enabled to manifest openly and publicly their ideas, by word of mouth, through the press, or by any other means." But whilst these men make these rash assertions, they do not reflect, or consider, that they preach the liberty of perdition (St. Augustine, Epistle 105. al. 166), and that, "if it is always free to human arguments to discuss, men will never be wanting who will dare to resist the truth, and to rely upon the loquacity of human wisdom, when we know from the command of Our Lord Jesus Christ, how faith and Christian wisdom ought to avoid this most mischievous vanity." (St. Leo, Epistle 164, al. 133, sec. 2, Boll. ed.).
6 And since Religion has been excluded from civil Society, and the doctrine and authority of divine Revelation, or the true and germane notion of justice and human right have been obscured and lost, and material or brute force substituted in the place of true justice and legitimate right, it is easy to perceive why some persons, forgetting and trampling upon the most certain principles of sound reason, dare cry out together, "that the will of the people, manifested by what they call public opinion, or in any other way, constitutes the supreme law, independent of all divine and human right, and that, in the political order, accomplished facts, by the mere fact of having been accomplished, have the force of right." But who does not see and plainly understand, that the Society of man, freed from the bonds of Religion and of true justice, can certainly have no other purpose than the effort to obtain and accumulate wealth, and that in its actions it follows no other law than that of the uncurbed cupidity, which seeks to secure its own pleasures and comforts? For this reason, also, these same men persecute with such bitter hatred the Religious Orders, who have deserved so well of religion, civil Society, and Letters; they loudly declare that these Orders have no right to exist, and, in so doing, make common cause with the falsehoods of the heretics. For, as was most wisely taught by Our Predecessor of illustrious memory, Pius VI., "the abolition of Religious Orders injures the state of public profession of the Evangelical Counsels; injures a mode of life recommended by the Church, as in conformity with Apostolical doctrine; does wrong to the illustrious founders whom we venerate upon our altars, and who constituted these societies under the inspiration of God." (Epistle to Cardinal de la Rochefaucauld, March 10, 1791.)
7 And these same persons also impiously pretend, that citizens should be deprived of the liberty of publicly bestowing on the Church their alms for the sake of Christian charity, and that the law forbidding "servile labour on account of Divine worship" upon certain fixed days should be abolished, upon the most fallacious pretext that such liberty and such law are contrary to the principles of political economy. Not content with abolishing Religion in public Society, they desire further to banish it from families and private life. Teaching and professing those most fatal errors of Socialism and Communism, they declare, that "domestic society, or the family, derives all its reason of existence solely from civil law, whence it is to be concluded that from civil law descend and depend all the rights of parents over their children, and, above all, the right of instructing and educating them." By such impious opinions and machinations, do these most false teachers endeavour to eliminate the salutary teaching and influence of the Catholic Church from the instruction and education of youth, and miserably to infect and deprave by every pernicious error and vice the tender and pliant minds of youth. All those who endeavour to throw into confusion both religious and political affairs, to destroy the good order of society, and to annihilate all Divine and human rights, have always exerted all their criminal schemes, attention, and efforts upon the manner in which they might, above all, deprave and delude unthinking youth, as We have already shown: it is upon the corruption of youth that they place all their hopes. Thus they never cease to attack by every method the Clergy, both secular and regular, from whom, as testify to us in so conspicuous a manner the most certain records of history, such considerable benefits have been bestowed in abundance upon Christian and Civil Society and upon the republic of Letters; asserting of the Clergy in general, that they are the enemies of the useful sciences, of progress, and of civilization, and that they ought to be deprived of all participation in the work of teaching and training the young.
8 Others, reviving the depraved fictions of innovators, errors many times condemned, presume, with extraordinary impudence, to subordinate the authority of the Church and of this Apostolic See, conferred upon it by Christ Our Lord, to the judgment of civil authority, and to deny all the rights of this same Church and this See with regard to those things which appertain to the secular order. For these persons do not blush to affirm, "that the laws of the Church do not bind the conscience, if they are not promulgated by the civil power; that the acts and decrees of the Roman Pontiffs concerning religion and the Church require the sanction and approbation, or at least, the assent of the civil power; and that the Apostolic Constitutions, (Clement XII., Benedict XIV., Pius VII., Leo XII.) condemning secret societies, whether these exact or do not exact an oath of secrecy, and branding with anathema their followers and partisans, have no force in those countries of the world where such associations are tolerated by the civil Government." It is likewise affirmed, "that the excommunications launched by the Council of Trent and the Roman Pontiffs against those who invade and usurp the possessions of the Church and its rights, strive, by confounding the spiritual and temporal orders, to attain solely a mere earthly end; that the Church can decide nothing which may bind the consciences of the faithful in the temporal order of things; that the right of the Church is not competent to restrain with temporal penalties the violators of her laws; and that it is in accordance with the principles of theology and of public law, for the civil Government to appropriate property possessed by the churches, the Religious Orders, and other pious establishments." And they have no shame in avowing openly and publicly the heretical statement and principle, from which have emanated so many errors and perverse opinions, "that the ecclesiastical power is not, by the law of God, made distinct from and independent of the civil power, and that no distinction, no independence of this kind can be maintained without the Church invading and usurping the essential rights of the civil power." Neither can We pass over in silence the audacity of those who, not enduring sound doctrine, assert that "the judgments and decrees of the Holy See, the object of which is declared to concern the general welfare of the Church, its rights, and its discipline, do not claim acquiescence and obedience, under pain of sin and loss of the Catholic profession, if they do not treat of the dogmas of faith and of morals."
9 How contrary is this doctrine to the Catholic dogma, of the plenary power divinely conferred on the Sovereign Pontiff by Our Lord Jesus Christ, to guide, to supervise and to govern the Universal Church, no one can fail to see and understand, clearly and evidently.
10 Amid so great a perversity of depraved opinions, We, remembering Our Apostolic duty, and solicitous before all things for Our most holy Religion, for sound doctrine, for the salvation of the souls confided to Us, and for the welfare of human Society itself, have considered the moment opportune to raise anew Our Apostolic voice. Therefore do We, by our Apostolic authority, reprobate, denounce, and condemn generally and particularly all the evil opinions and doctrines specially mentioned in this Letter, and We wish that they may be held as reprobated, denounced and condemned by all the children of the Catholic Church.
11 But You know further. Venerable Brothers, that in Our time the haters of all truth and justice, and violent enemies of our religion have spread abroad other impious doctrines, by means of pestilent books, pamphlets, and journals, which, distributed over the surface of the earth, deceive the people and wickedly lie. You are not ignorant that in our day men are found who, animated and excited by the spirit of Satan, have arrived at that excess of impiety, as not to fear to deny Our Lord and Master Jesus Christ, and to attack His Divinity with scandalous persistence. And here We cannot abstain from awarding You well-merited praise. Venerable Brothers, for all the care and zeal, with which you have raised Your episcopal voice against so great an impiety.
12 And therefore in this present letter. We speak to You with all affection; to You who, called to partake Our cares, are Our greatest support in the midst of Our very great grief; Our joy and consolation, by reason of the excellent piety of which You give proof in maintaining religion, and the marvellous love, faith, and discipline with which, united by the strongest and most affectionate ties to Us and this Apostolic See, You strive valiantly and accurately to fulfil Your most weighty episcopal ministry. We do then expect, from Your excellent pastoral zeal, that, taking the sword of the Spirit, which is the Word of God, and strengthened by the grace of Our Lord Jesus Christ, You will watch with redoubled care, that the faithful committed to Your charge "abstain from evil pasturage, which Jesus Christ doth not till, because His Father hath not planted it." (St. Ignatius, M. ad Philadelph. St. Leo, Epist. 156, al. 125). Never cease, then, to inculcate on the faithful that all true happiness for mankind proceeds from our august Religion, from its doctrine and practice, and that that people is happy who have the Lord for their God (Psalm 143). Teach them, "that kingdoms rest upon the foundation of the Catholic faith (St. Celest, Epist., 22 ad Syn. Eph.), and that nothing is so deadly, nothing so certain to engender every ill, nothing so exposed to danger, as for men to believe that they stand in need of nothing else than the free will which we received at birth, if we ask nothing further from the Lord; that is to say, if forgetting our Author, we abjure His power to show that we are free." And do not omit to teach, "that the royal power has been established, not only to exercise the government of the world, but, above all, for the protection of the Church (St. Leo, Epist. 156 al. 125); and that there is nothing more profitable and more glorious for the Sovereigns of States, and Kings, than to leave the Catholic Church to exercise her laws, and not to permit any to curtail her liberty;" as Our most wise and courageous Predecessor, St. Felix, wrote to the Emperor Zeno. "It is certain that it is advantageous for Sovereigns, when the cause of God is in question, to submit their Royal will, according to his ordinance, to the Priests of Jesus Christ, and not to prefer it before them." (Pius VII. Epist., Encycl., Diu satis, 15th May, 1800).
13 And if always, so especially at present. Venerable Brothers, in the midst of the numerous calamities of the Church and of civil Society, in view also of the terrible conspiracy of our adversaries against the Catholic Church and this Apostolic See, and the great accumulation of errors, it is before all things necessary to go with faith to the Throne of Grace, to obtain mercy and find Grace in timely aid. We have therefore judged it right to excite the piety of all the faithful, in order that, with Us and with You all, they may pray without ceasing to the Father bf lights and of mercies, supplicating and beseeching Him fervently and humbly, and in the plenitude of their faith they may seek refuge in Our Lord Jesus Christ, who has redeemed us to God with His blood, that by their earnest and continual prayers, they may obtain from that most dear Heart, victim of burning charity for us, that it would draw all to Himself by the bonds of His love, that all men being inflamed by His holy love may live according to His heart, pleasing God in all things, and being fruitful in all good works.
14 But, as there is no doubt that the prayers most agreeable to God, are those of men who approach Him with a heart pure from all stain, "We have thought it good to open to Christians, with Apostolic liberality, the heavenly treasures of the Church confided to Our dispensation, so that the faithful, more strongly drawn towards true piety, and purified from the stain of their sins by the Sacrament of Penance, may more confidently offer up their prayers to God and obtain His mercy and grace.
15 By these Letters therefore, emanating from Our Apostolic authority, We grant to all and each of the faithful of both sexes throughout the Catholic world a Plenary Indulgence, in the manner of a Jubilee, during one month, up to the end of the coming year 1865, and not longer, to be carried into effect by You, Venerable Brethren, and the other legitimate local Ordinaries, in the form and manner laid down at the commencement of Our Sovereign Pontificate by Our Apostolical Letters, in form of a Brief, dated the 20th of November, A. D. 1846, and sent to the whole Episcopate of the world, commencing with the words, "Arcano Divinæ Providentiæ consilio," and with the faculties given by Us in those same Letters. "We desire, however, that all the prescriptions of Our Letters shall be observed, saving the exceptions We have declared are to be made. And We have granted this, notwithstanding all which might make to the contrary, even those worthy of special and individual mention and derogation; and in order that every doubt and difficulty may be removed. We have ordered that copies of those Letters should be again forwarded to You.
16 Let us implore, Venerable Brethren, from our inmost hearts, and with all our souls, the mercy of God. He has encouraged us so to do, by saying: "I will not withdraw My mercy from them." "Let us ask and we shall receive; and if there is slowness or delay in the reception, because we have grievously offended, let us knock, because to him that knocketh it shall be opened; if our prayers, groans, and tears, in which we must persist and be obstinate, knock at the door: and if our prayers be united; let each one pray to God, not for himself alone, but for all his brethren, as the Lord hath taught us to pray." (St. Cyprian, Epistle 11.) But, in order that God may accede more easily to Our and Your prayers, and to those of all His faithful servants, let us employ in all confidence, as our Mediatrix with Him, the Virgin Mary, Mother of God, who "has destroyed all heresies throughout the world, and who, the most loving Mother of us all, is very gracious … and full of mercy, … allows herself to be entreated by all, shows herself most clement towards all, and takes under her pitying care all our necessities with a most ample affection," (St. Bernard, Serm de duodecim prærogativis B. V. M. in verbis Apocalyp.); and, "sitting as queen at the right hand of her only begotten Son, Our Lord Jesus Christ, in a golden vestment clothed around with various adornments," there is nothing which she cannot obtain from Him. Let us implore also the intervention of the Blessed Peter, Chief of the Apostles, and of his co-Apostle Paul, and of all those Saints of Heaven, who, having already become the friends of God, have been admitted into the celestial kingdom, where they are crowned and bear palms in their hands; and who, henceforth certain of their own immortality, are sollicitous for our salvation.
17 In conclusion. We ask of God from Our inmost soul the abundance of all his celestial benefits for You, and We bestow upon You, Venerable Brethren, and upon all the faithful Clergy, and Laity committed to Your care, Our Apostolic Benediction from the most loving depths of Our heart, in token of Our charity toward You.
18 PIUS, PP. IX.
Source: Wikisource.
Italian text
Pio IX
LETTERE APOSTOLICHE
Quanta cura*
1 Ai venerabili fratelli patriarchi, primati, arcivescovi e vescovi tutti che hanno comunione con la Sede apostolica
PIO PP. IX
2 Venerabili fratelli
3 Salute e Benedizione Apostolica
4 Con quanta sollecitudine e vigilanza pastorale i Romani Pontefici Nostri Predecessori, adempiendo l'ufficio loro affidato dallo stesso Cristo Signore nella persona del Beatissimo Pietro Principe degli Apostoli, di pascere gli agnelli e le pecore, non hanno mai cessato di nutrire con diligenza tutto il gregge del Signore con le parole della fede e di impregnarlo di dottrina salutare, e di allontanarlo dai pascoli avvelenati, è cosa ben nota e comprovata a tutti voi soprattutto, Venerabili Fratelli. E invero questi stessi Nostri Predecessori, assertori e difensori della veneranda religione cattolica, della verità e della giustizia, sollecitissimi della salvezza delle anime, non ebbero mai cosa più cara che di svelare e condannare con le loro sapientissime Lettere e Costituzioni tutte le eresie e gli errori che contrari alla nostra Fede Divina, alla dottrina della Chiesa Cattolica, all'onestà dei costumi e alla salvezza eterna degli uomini, hanno spesso suscitato gravi tempeste e in modo miserando hanno devastato la repubblica cristiana e civile. Per questo motivo gli stessi Nostri Predecessori con fortezza apostolica si opposero costantemente alle nefande macchinazioni degli uomini iniqui, i quali, traboccando come onde furiose del mare selvaggio le loro confusioni, e promettendo libertà, mentre sono schiavi della corruzione, con le loro opinioni fallaci e scritti perniciosissimi hanno tentato di scuotere i fondamenti della religione cattolica e della società civile, di eliminare di mezzo ogni virtù e giustizia, di depravare le menti e gli animi di tutti, e soprattutto di distogliere dalla retta disciplina dei costumi la gioventù incauta e ignorante, di corromperla miserabilmente, di indurla nei lacci dell'errore, e infine di strapparla dal seno della Chiesa Cattolica.
5 Ora, come ben vi è noto, Venerabili Fratelli, Noi, per arcano disegno della divina provvidenza e certamente non per Nostri meriti, siamo stati elevati a questa Cattedra di Pietro, quando vedemmo con sommo dolore dell'animo Nostro l'orribile tempesta suscitata da tante opinioni perverse e i gravissimi e mai abbastanza deplorevoli danni che ridondano sul popolo cristiano da tanti errori. Per l'ufficio del Nostro ministero apostolico, seguendo le orme dei Nostri illustri Predecessori, abbiamo levato la Nostra voce, e in molte Encicliche pubblicate, in Allocuzioni tenute in Concistoro e in altre Lettere Apostoliche abbiamo condannato i principali errori di questa tristissima età Nostra, abbiamo eccitato la vostra eminente vigilanza episcopale, e abbiamo ammonito ed esortato ripetutamente tutti i figli carissimi della Chiesa Cattolica a Noi, affinché orrissero completamente e evitassero sì dirette contaminazioni di peste. E soprattutto nella Nostra prima Enciclica scritta a voi il 9 novembre dell'anno 1846, e in due Allocuzioni, l'una tenuta da Noi in Concistoro il 9 dicembre dell'anno 1854, l'altra il 9 giugno 1862, abbiamo condannato i mostruosi portenti di opinioni che dominano soprattutto in questa età con massimo danno delle anime e detrimento della stessa società civile, e che non solo sono contrari alla Chiesa Cattolica, alla sua salutare dottrina e ai suoi venerabili diritti, ma sono anche contrari alla legge naturale eterna inscritta da Dio nei cuori di tutti e alla retta ragione, e da cui quasi tutti gli altri errori traggono origine.
6 Sebbene non abbiamo omesso di proscrivere e riprovare spesso i principali di tali errori, tuttavia la causa della Chiesa Cattolica, la salvezza delle anime a Noi divinamente affidata, e il bene della stessa società umana esigono assolutamente che di nuovo eccitamo la vostra sollecitudine pastorale a combattere altre opinioni perverse, che scaturiscono da questi stessi errori come da fonti. Queste opinioni false e perverse sono tanto più da detestare, in quanto mirano principalmente a impedire e a rimuovere quella salutare forza che la Chiesa Cattolica deve esercitare liberamente per istituzione e mandato del suo divino Autore fino alla consumazione dei secoli non meno verso i singoli uomini che verso le nazioni, i popoli e i loro supremi Principi, e a eliminare di mezzo quella mutua società e concordia di consigli tra il Sacerdozio e l'Impero, che sempre è stata favorevole e salutare tanto per la cosa sacra che per la cosa civile.
7 Infatti ben sapete, Venerabili Fratri, che in questo tempo non pochi si trovano, i quali applicando al consorzio civile l'empio e assurdo principio del naturalismo, come lo chiamano, osano insegnare che «il migliore ordinamento della società pubblica e il progresso civile richiedono assolutamente che la società umana sia costituita e governata, senza alcun riguardo alla religione, come se essa non esistesse, o almeno senza fare alcuna distinzione tra le religioni vere e le false». E contro l'insegnamento delle sacre Scritture, della Chiesa e dei santi Padri, non dubitano di asserire che «il migliore stato della società è quello in cui l'Impero non riconosce il dovere di reprimere con sanzioni i violatori della religione cattolica, se non nella misura in cui la pace pubblica lo esiga». Da questa idea completamente falsa del regime sociale non temono di fomentare quell'opinione erronea della Chiesa Cattolica, e sommamente dannosa alla salvezza delle anime, che il nostro predecessore di felice memoria Gregorio XVI chiamava delirio, cioè che «la libertà di coscienza e il culto sono il diritto proprio di ogni uomo, che deve essere proclamato e affermato con legge in ogni società rettamente costituita, e che i cittadini hanno il diritto a una libertà assoluta, non coartata da alcuna autorità ecclesiastica o civile, per cui possano manifestare e dichiarare pubblicamente i loro concetti quali che siano, sia con la voce, sia con la stampa, sia in altro modo».
8 [13] Mentre però affermano ciò temerariamente, non pensano e non considerano che predicano la libertà della perdizione, e che se «fosse sempre libero disputare con persuasioni umane, non potrebbe mai mancare chi osi resistere alla verità, e confidare nella loquacità della sapienza umana, mentre la fede e la sapienza cristiana devono evitare questa vanità nociosissima, come si conosce dall'istituzione stessa del nostro Signore Gesù Cristo». E poiché dove la religione è stata rimossa dalla società civile e la dottrina e l'autorità della divina rivelazione sono state ripudiate, persino la vera nozione della giustizia e del diritto umano si oscura e si perde nelle tenebre, e al posto della vera giustizia e del legittimo diritto si sostituisce la forza materiale, da ciò risulta chiaro perché alcuni, trascurando completamente i principi certissimi della sana ragione, osino gridare che «la volontà del popolo, manifestata con quella che chiamano opinione pubblica o in altro modo, costituisce la legge suprema, sciolta da ogni diritto divino e umano, e i fatti compiuti nell'ordine politico, per il fatto stesso che sono compiuti, hanno forza di diritto».
9 [14] Ma chi non vede e non sente chiaramente che la società degli uomini, sciolta dai vincoli della religione e della vera giustizia, non può avere alcun altro proposito se non quello di procurare e accumulare ricchezze, e non seguire in sue azioni alcuna altra legge se non l'indomita cupidigia dell'animo di servire ai propri piaceri e vantaggi? Per questo motivo uomini di tal fatta perseguitano con odio acerbo le Famiglie Religiose, benché sommamente meritevoli della cosa cristiana, civile e letteraria, e blaterano che esse non hanno alcuna legittima ragione di esistere, e così applaudono alle invenzioni degli eretici. Infatti, come insegnava sapientissimamente il nostro predecessore di felice memoria Pio VI, «l'abolizione dei Regolari lede lo stato della professione pubblica dei consigli evangelici, lede il modo di vivere nella Chiesa raccomandato come conforme alla dottrina apostolica, lede gli stessi insigni Fondatori, che veneriamo sugli altari, i quali non costituirono quelle società se non ispirati da Dio».
10 [15] E inoltre empiamente pronunciano che deve essere tolta ai cittadini la facoltà «di erogare pubblicamente elemosine per causa della carità cristiana», e che deve essere eliminata la legge «per cui in certi giorni le opere servili sono proibite per il culto di Dio», fingendo falsamente che la ricordata facoltà e legge si oppongono ai principi della migliore economia pubblica. E non contenti di allontanare la religione dalla società pubblica, vogliono escludere la religione stessa anche dalle famiglie private. Infatti, insegnando e professando l'errore funestissimo del comunismo e del socialismo, asseriscono «che la società domestica o famiglia trae tutta la ragione della sua esistenza unicamente dal diritto civile: perciò da sola legge civile derivano e dipendono tutti i diritti dei genitori verso i figli, soprattutto il diritto di provvedere all'istruzione e all'educazione». Con queste opinioni empi e macchinazioni questi uomini fallaciosissimi intendono principalmente a questo: che la salutare dottrina e la forza della Chiesa cattolica siano completamente eliminate dall'istruzione e dall'educazione della gioventù, e che gli animi teneri e flessibili dei giovani siano miseramente infettati e corrotti da errori e vizi perniciosi quali che siano.
11 [16] Invero tutti coloro, che hanno tentato di turbare tanto le cose sacre quanto quelle pubbliche, di rovesciare il retto ordine della società e di cancellare tutti i diritti divini e umani, hanno sempre rivolto tutti i loro empi disegni, i loro sforzi e le loro opere soprattutto a ingannare e corrompere la gioventù improvvida, come sopra abbiamo accennato, e hanno riposto ogni speranza nella corruzione della medesima gioventù. Per questo motivo non cessano mai di molestare e di perseguitare con qualsiasi infame mezzo ambedue i cleri, dai quali, come splendidamente attestano i monumenti storici più certi, sono derivati tanti grandi vantaggi alla repubblica cristiana, civile e letteraria, affermando che il Clero «come vero nemico del progresso della scienza utile e della civiltà, deve essere allontanato da ogni cura e dovere di istruire e educare la gioventù».
12 Ma altri invece, ripristinando i perversi e tante volte condannati insegnamenti dei novatori, osano con straordinaria sfrontatezza. Sottoporre al giudizio dell'autorità civile la suprema autorità della Chiesa e di questa Sede Apostolica, conferita ad essa da Cristo Signore, e negare tutti i diritti della medesima Chiesa e Sede riguardo a ciò che appartiene all'ordine esteriore. Infatti non si vergognano affatto di affermare «che le leggi della Chiesa non obbligano in coscienza, se non quando sono promulgate dall'autorità civile; che gli atti e i decreti dei Romani Pontefici riguardanti la religione e la Chiesa, hanno bisogno della sanzione e dell'approvazione, o almeno del consenso dell'autorità civile: che le costituzioni apostoliche (6), con le quali sono condannate le società clandestine, sia che in esse si esiga o non si esiga il giuramento di serbare il segreto, e i loro seguaci e fautori sono colpiti da anatema, non hanno alcuna forza in quelle regioni del mondo dove tali associazioni sono tollerate dal governo civile; che l'scomunica lanciata dal Concilio di Trento e dai Romani Pontefici contro coloro che invadono e usurpano i diritti e i beni della Chiesa, si fonda sulla confusione dell'ordine spirituale e dell'ordine civile e politico, perseguendo soltanto il bene mondano; che la Chiesa non deve decernere nulla che possa vincolare le coscienze dei fedeli riguardo all'uso delle cose temporali; che non compete alla Chiesa il diritto di punire con pene temporali i violatori delle sue leggi; che è conforme ai principi della Sacra teologia e del diritto pubblico che il governo civile rivendichi e difenda i beni di proprietà che sono posseduti dalla Chiesa, dalle famiglie religiose e da altri luoghi pii». E non arrossiscono di professare pubblicamente e apertamente l'empio detto e il principio degli eretici, da cui nascono tante perverse opinioni ed errori. Infatti dicono che «il potere ecclesiastico non è per diritto divino distinto e indipendente dal potere civile, né tale distinzione e indipendenza può conservarsi senza che la Chiesa invada e usurpi i diritti essenziali del potere civile». E non possiamo passare sotto silenzio l'audacia di coloro che, non sopportando la sana dottrina, sostengono «che a quei giudizi e decreti della Sede Apostolica, il cui oggetto è dichiarato riguardare il bene generale della Chiesa, i suoi diritti e la sua disciplina, purché non tocchino i dogmi della fede e dei costumi, si può ricusare l'assenso e l'obbedienza senza peccato e senza alcuna perdita della professione cattolica». Quanto ciò sia contrario al dogma cattolico della piena potestà conferita divinamente dal medesimo Cristo Signore al Romano Pontefice di pascere, reggere e governare universalmente la Chiesa, chiunque chiaramente e apertamente lo vede e lo intende.
13 In tanta perversità di opinioni corrotte, Noi, memori del Nostro ufficio apostolico e sommamente solleciti della santissima Nostra religione, della sana dottrina e della salvezza delle anime a Noi divinamente affidata, e del bene della medesima società umana, abbiamo ritenuto opportuno elevare di nuovo la Nostra voce apostolica. Pertanto tutte e singole le perverse opinioni e dottrine singolarmente ricordate in queste Lettere, con la Nostra autorità apostolica le riproviamo, le proscrviamo e le condanniamo, e vogliamo e ordiniamo che siano da tutti i figli della Chiesa cattolica tenute come riprovate, proscritte e condannate.
14 E oltre a ciò, ben lo sapete, Venerabili Fratelli, che in questi tempi i nemici di ogni verità e giustizia e i fierissimi avversari della Nostra religione, per mezzo di libri pestilenziali, di opuscoli e di giornali sparsi per tutto il mondo, ingannando i popoli e mentendo maliziosamente, diffondono altre qualsiasi dottrine empi. E non ignorate che anche nella Nostra età si trovano alcuni, mossi e incitati dallo spirito di Satana, che sono giunti a tal punto di empietà da non temere di negare il Signore nostro Gesù Cristo, nostro Dominatore, e di combattere con scellerata sfrontatezza la sua Divinità. Qui però non possiamo fare a meno di esaltarvi con le più grandi e meritate lodi, Venerabili Fratelli, voi che non avete mai omesso di elevare la vostra voce episcopale con tutto lo zelo contro tanta empietà.
15 Pertanto con queste Nostre Lettere Voi di nuovo amorosissimamente interpelliamo, voi che siete stati chiamati a partecipare della Nostra sollecitudine, siete per Noi, in mezzo alle Nostre più grandi amarezze, conforto, gioia e consolazione per la insigne religione che professate, per la pietà, e per quel meraviglioso amore, fede e ossequio, con cui a Noi e a questa Sede Apostolica con animi concordissimi siete vincolati, e con cui vi sforzate di adempiere strenuamente e diligentemente il gravissimo vostro ministero episcopale. Invero dal vostro eccellente zelo pastorale attendiamo che, assumendo la spada dello spirito, che è la parola di Dio, e confortati nella grazia del Nostro Signore Gesù Cristo, vogliate con studi raddoppiati ogni giorno più provvedere affinché i fedeli affidati alla vostra cura «si astengano dalle erbe nocive, che Gesù Cristo non coltiva, perché non sono piantagione del Padre» (7). E ai medesimi fedeli non cessate mai di inculcare che ogni vera felicità negli uomini ridonda dalla nostra augusta religione, e dalla sua dottrina e pratica, e che beato è il popolo il cui Dio è il Signore (8). Insegnate «che il fondamento della Fede cattolica sostiene i regni (9), e che nulla è così mortifero, così precipitoso alla rovina, così esposto a tutti i pericoli, se, pensando che questo solo possa bastarci, quello cioè che il libero arbitrio, quando nascemmo, abbiamo ricevuto, non cerchiamo più nulla dal Signore, cioè, dimentichi del nostro autore, abiuriamo la sua potenza, per mostrarci liberi» (10). E neppure omettete di insegnare che la potestà regia non è stata conferita solo al governo del mondo, ma massimamente alla protezione della Chiesa (11), e che nulla può essere di maggior frutto e gloria per i Principi e i Re delle città, se, come il sapientissimo e fortissimo altro Nostro Predecessore S. Felice scriveva all'Imperatore Zenone, lascino che la Chiesa cattolica... usi delle sue leggi, né permettano a nessuno di opporsi alla sua libertà... È certo infatti che questo è salutare per i loro affari, affinché, quando si tratta di cause di Dio, secondo il suo stesso ordinamento si sforzino di sottomettere la volontà regia ai Sacerdoti di Cristo, non di preferirsi» (12).
16 Ma se sempre, Venerabili Fratelli, ora soprattutto in tante calamità della Chiesa e della società civile, in tanta cospirazione degli avversari contro la causa cattolica e questa Sede Apostolica e in tanta congerie di errori, è assolutamente necessario che ci accostiamo con fiducia al trono della Grazia, affinché conseguiamo misericordia e troviamo grazia nel soccorso opportuno. Perciò abbiamo ritenuto di dover eccitare la pietà di tutti i fedeli, affinché insieme con Noi e con Voi preghino il clementissimo Padre dei lumi e delle misericordie con ferventissime e umilissime suppliche senza interruzione, e lo implorino, e sempre si rifugino nella pienezza della fede nel Nostro Signore Gesù Cristo, che ci ha redenti a Dio nel suo sangue, e insistentemente e continuamente implorino il suo dolcissimo Cuore, vittima della sua ardentissima carità verso di noi, affinché con i vincoli del suo amore tutto a sé attragga, e affinché tutti gli uomini infiammati dal suo santissimo amore camminino secondo il suo Cuore, degnamente a Dio piacendo in ogni cosa, fruttificando in ogni opera buona. Poiché però senza dubbio le preghiere degli uomini sono più gradite a Dio, se si accostano a Lui con animi puri da ogni macchia, perciò abbiamo ritenuto di dover aprire con liberalità apostolica ai fedeli di Cristo i celesti tesori della Chiesa affidati alla Nostra dispensazione, affinché i medesimi fedeli, più vivamente infiammati a vera pietà e purificati dalle macchie dei peccati per mezzo del Sacramento della Penitenza, più fiduciosamente effondano le loro preghiere a Dio, e conseguano la sua misericordia e grazia.
17 Con queste dunque Lettere per Nostra autorità Apostolica concediamo a tutti i fedeli cattolici di ambo i sessi di tutto il mondo l'Indulgenza Plenaria a guisa di Giubileo entro lo spazio di un solo mese fino a tutto il futuro anno 1865 e non oltre, da voi, Venerabili Fratelli, e dagli altri legittimi Ordinari dei luoghi a determinarsi, nello stesso modo e forma, con cui dal principio del Nostro supremo Pontificato l'abbiamo concessa per mezzo delle Nostre Lettere Apostoliche in forma di Breve date il 20 del mese di novembre dell'anno 1846, e inviate a tutto il vostro Ordine episcopale, il cui inizio è «Arcano Divinæ Providentiæ consilio», e con tutte le medesime facoltà che per mezzo delle medesime Lettere da Noi furono date. Vogliamo però che si osservino tutte le cose che nelle Lettere ricordate sono prescritte, e si eccettuino quelle che abbiamo dichiarato eccettuate. E ciò concediamo, non ostante qualunque cosa in contrario, anche degna di speciale e individua menzione e deroga. Affinché poi sia rimossa ogni dubbio e difficoltà, abbiamo ordinato che un esemplare delle medesime Lettere sia portato a Voi.
18 «Preghiamo, Venerabili Fratelli, dal più intimo del cuore e con tutta la mente la misericordia di Dio, poiché egli stesso ha aggiunto dicendo: Ma la mia misericordia non la toglierò da loro. Chiediamo e riceveremo, e se vi sarà indugio e tardanza nel ricevere, perché abbiamo gravemente offeso, bussiamo, poiché anche a chi bussa sarà aperto, purché bussino alla porta le nostre preghiere, i gemiti e le lacrime nostre, nei quali conviene insistere e soffermarsi, e se vi sarà orazione unanime.... ciascuno preghi Dio non solo per sé, ma per tutti i fratelli, come il Signore ci ha insegnato a pregare » Affinché poi più facilmente Dio ascolti le nostre e vostre preghiere e i voti di tutti i fedeli, con piena fiducia ricorriamo presso di Lui alla Immacolata santissima Madre di Dio Vergine Maria; la quale ha distrutto tutte le eresie in tutto il mondo, e che, amorosissima Madre di tutti noi, «è tutta soave... e piena di misericordia... a tutti si mostra esaudibile, a tutti si presenta clementissima, di tutte le necessità si commuove con affetto larghissimo» e poiché quale Regina sta alla destra dell'Unigenito Figlio suo Signor nostro Gesù Cristo in veste d'oro circondata da varietà, nulla è che da Lui non possa ottenere. Chiediamo pure i suffragi del Beatissimo Pietro Principe degli Apostoli, e del suo Coapostolo Paolo, e di tutti i Santi del cielo, i quali, divenuti amici di Dio, sono pervenuti ai regni celesti, e coronati possiedono la palma, e sicuri della loro immortalità, sono solleciti della nostra salvezza.
19 Infine, implorando da Dio con tutto il cuore l'abbondanza di tutti i doni celesti per Voi, quale pegno della Nostra singolare carità verso di Voi, la Benedizione Apostolica scaturita dal più profondo del Nostro cuore, la impartiamo con affetto a Voi stessi, Venerabili Fratelli, e a tutti i Chierici e ai fedeli Laici affidati alla vostra cura. Dato a Roma, presso San Pietro, l'8 dicembre dell'anno 1864, decimo dalla Definizione Dogmatica dell'Immacolata Concezione della Madre di Dio Vergine Maria. Anno diciannovesimo del Nostro Pontificato.
20 PIO PP. IX
SILLABO CONTENENTE I PRINCIPALI ERRORI DELLA NOSTRA ETÀ CHE SONO NOTATI NELLE ALLOCUZIONI CONCISTORIALI, NELLE ENCICLICHE E NEGLI ALTRI DOCUMENTI APOSTOLICI DEL SANTISSIMO SIGNOR NOSTRO PIO PAPA IX.
§ I. Panteismo, Naturalismo e Razionalismo assoluto.
21 I. Non esiste alcuna Divinità suprema, sapientissima e provvidissima distinta da questa universalità delle cose, e Dio è la medesima cosa che la natura delle cose, e perciò soggetto a mutamenti; e Dio realmente diviene nell'uomo e nel mondo, e tutte le cose sono Dio e hanno la medesima sostanza di Dio; e una medesima cosa è Dio col mondo, e perciò lo spirito con la materia, la necessità con la libertà, il vero col falso, il bene col male, e il giusto con l'ingiusto. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862.
22 II. Deve negarsi ogni azione di Dio negli uomini e nel mondo. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862.
23 III. La ragione umana, senza alcun riguardo a Dio, è l'unico arbitro del vero e del falso, del bene e del male; è legge a se stessa, e con le sue naturali forze è sufficiente a provvedere al bene degli uomini e dei popoli.
24 Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. IV. Tutte le verità della religione derivano dalla nativa forza della ragione umana; quindi la ragione è il principale criterio per cui l'uomo può e deve conseguire la conoscenza di tutte le verità di qualunque genere. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Epist. encycl. Singulari quidem, 17 martii 1856. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. V. La rivelazione divina è imperfetta e perciò soggetta a continuo e indefinito progresso che corrisponda al progresso della ragione umana. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. VI. La fede di Cristo ripugna alla ragione umana; e la rivelazione divina non solo non giova, ma anzi nuoce alla perfezione dell'uomo. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. VII. Le profezie e i miracoli esposti e narrati nelle Sacre Scritture sono invenzioni di poeti, e i misteri della fede cristiana sono il risultato di investigazioni filosofiche; e i libri di ambedue i Testamenti contengono invenzioni mitiche; e Gesù Cristo stesso è una finzione mitica.
25 Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. § II Razionalismo moderato. VIII. Poiché la ragione umana si equipara alla religione stessa, perciò le discipline teologiche devono essere trattate come le filosofiche. Alloc. Singulari Quadam, 9 decembris 1854. IX. Tutti indistintamente i dogmi della religione cristiana sono oggetto della scienza naturale o della filosofia; e la ragione umana, storicamente coltivata, può dalle sue naturali forze e principi pervenire alla vera scienza di tutti anche i più reconditi dogmi, purché questi dogmi le siano proposti come oggetto. Epist. ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. X. Poiché altro è il filosofo, altro è la filosofia, questi ha il diritto e il dovere di sottomettersi all'autorità che egli stesso ha provato essere vera; ma la filosofia non può, né deve sottomettersi a nessuna autorità.
26 Epist. ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XI. La Chiesa non solamente non deve mai occuparsi della filosofia, ma deve tollerare gli errori della medesima filosofia e lasciarle che si corregga da sé. Epist. ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. XII. I decreti della Sede Apostolica e delle Congregazioni Romane impediscono il libero progresso della scienza. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XIII. Il metodo e i principi con cui gli antichi dottori scolastici coltivarono la Teologia non sono affatto conformi alle necessità dei nostri tempi e al progresso delle scienze. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XIV. La filosofia deve essere trattata senza alcun riguardo alla rivelazione soprannaturale. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. N. B. - Con il sistema del razionalismo coeriscono nella massima parte gli errori di Antonio Günther, che sono condannati nella Epist. ad Card.
27 Archiep. Coloniensem Eximiam tuam, 15 iunii 1857, e nella Epist. ad Episc. Wratislaviensem Dolore haud mediocri, 30 aprilis 1860. § III. Indifferentismo, Latitudinarismo. XV. È libero a ciascun uomo abbracciare e professare quella religione che, guidato dalla luce della ragione, avrà ritenuto vera. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XVI. Gli uomini nel culto di qualsiasi religione possono trovare la via della salvezza eterna e conseguire la salvezza eterna. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Ubi primum, 17 decembris 1847. Epist. encycl. Singulari quidem, 17 martii 1856. XVII. Almeno si deve ben sperare della salvezza eterna di tutti coloro che non versano affatto nella vera Chiesa di Cristo. Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854. Epist. encycl. Quanto conficiamur, 10 augusti 1863. XVIII. Il Protestantesimo non è altro che una forma diversa della medesima vera religione cristiana, nella quale è dato piacere a Dio egualmente come nella Chiesa cattolica.
28 Epist. encycl. Nostis et Nobiscum, 8 decembris 1849. § IV. Socialismo, Comunismo, Società clandestine, Società bibliche, Società clerico-liberali. Tali pestilenze sono spesso riprovate con formule di parole gravissime nella Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846, nella Alloc. Quibus quantisque, 20 aprilis 1849; nella Epist. encycl. Nostis et Nobiscum, 8 decembris 1849; nella Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854; nella Epist. encycl. Quanto conficiamur, 10 augusti 1863. § V. Errori circa la Chiesa e i suoi diritti. XIX. La Chiesa non è vera e perfetta società pienamente libera, né possiede i suoi propri e costanti diritti conferitile dal suo divino Fondatore, ma è della potestà civile definire quali siano i diritti della Chiesa e i limiti entro i quali la medesima possa esercitare tali diritti. Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XX.
29 La potestà ecclesiastica non deve esercitare la sua autorità senza il permesso e il consenso del governo civile. Alloc. Meminit unusquisque, 30 septembris 1861. XXI. La Chiesa non ha il potere di definire dogmaticamente che la religione della Chiesa cattolica sia l'unica vera religione. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. XXII. L'obbligo con cui i maestri e gli scrittori cattolici sono assolutamente vincolati si restringe soltanto a quelle cose che dal giudizio infallibile della Chiesa sono proposte come dogmi di fede da credersi da tutti. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XXIII. I Romani Pontefici e i Concili ecumenici si sono allontanati dai limiti della loro potestà, hanno usurpato i diritti dei principi, e hanno errato anche nel definire le cose di fede e di costumi. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. XXIV. La Chiesa non ha il potere di esercitare violenza, né alcuna potestà temporale diretta o indiretta.
30 [33] Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXV. Oltre la potestà inerente all'episcopato, un'altra potestà temporale le è stata attribuita dal potere civile o espressamente o tacitamente concessa, e perciò revocabile, quando piaccia, dal potere civile. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXVI. La Chiesa non ha il diritto nativo e legittimo di acquistare e possedere. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. Epist. encycl. Incredibili, 17 septembris 1863. XXVII. I ministri sacri della Chiesa e il Romano Pontefice sono completamente esclusi da ogni cura e dominio delle cose temporali. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XXVIII. Ai Vescovi non è lecito, senza il permesso del governo, nemmeno promulgare le stesse Lettere apostoliche. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXIX. Le grazie concesse dal Romano Pontefice devono ritenersi nulle, se non siano state richieste dal governo. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXX. L'immunità della Chiesa e delle persone ecclesiastiche dal diritto civile ha avuto origine dal diritto civile.
31 [34] Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851 XXXI. Il foro ecclesiastico per le cause temporali dei chierici, sia civili sia criminali, deve essere completamente abolito, anche senza consultare e contro il parere della Sede Apostolica. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXXII. Senza alcuna violazione del diritto naturale e dell'equità può essere abrogata l'immunità personale, per la quale i chierici sono esentati dall'obbligo di sostenere ed esercitare il servizio militare; questa abrogazione però è richiesta dal progresso civile, massimamente in una società costituita secondo una forma di governo più libero. Epist. ad Episc. Montisregal. Singularis Nobisque, 29 sept. 1864. XXXIII. Non appartiene unicamente al potere della giurisdizione ecclesiastica dirigere per diritto proprio e nativo la dottrina delle cose teologiche. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XXXIV. La dottrina di coloro che paragonano il Pontefice Romano a un Principe libero e agente in tutta la Chiesa è dottrina che prevalse nel medioevo.
32 [35] Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXV. Nulla vieta che, per sentenza di qualche Concilio generale o per fatto di tutti i popoli, il sommo Pontificato sia trasferito dal Vescovo Romano e dalla Città a un altro Vescovo e a un'altra città. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXVI. La definizione di un Concilio nazionale non ammette alcun'altra discussione, e l'amministrazione civile può esigere la cosa entro questi termini. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXVII. Possono essere istituite Chiese nazionali sottratte all'autorità del Pontefice Romano e completamente divise. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. Alloc. Iamdudum cernimus, 18 martii 1861. XXXVIII. Arbitrii eccessivi dei Pontefici Romani hanno contribuito alla divisione della Chiesa in orientale e occidentale. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. § VI. Errori riguardanti la società civile considerata in se stessa e nei suoi rapporti con la Chiesa.
33 [36] XXXIX. Lo Stato della Repubblica, in quanto origine e fonte di tutti i diritti, possiede un certo diritto non circoscritto da alcun limite. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XL. La dottrina della Chiesa Cattolica è contraria al bene e all'utilità della società umana. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Quibus quantisque, 20 aprilis 1849. XLI. Al potere civile, anche se esercitato da un imperante infedele, compete il potere indiretto negativo nelle cose sacre; a esso pertanto compete non solo il diritto che si chiama "exsequatur", ma anche il diritto di "appello", che si denomina, "ab abusu". Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XLII. Nel conflitto delle leggi di entrambi i poteri, il diritto civile prevale. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XLIII. Il potere laico ha l'autorità di rescindere, dichiarare e rendere nulle le solenni convenzioni (comunemente chiamate Concordati) stipulate con la Sede Apostolica sull'uso dei diritti pertinenti all'immunità ecclesiastica, senza il consenso di essa, anzi anche contro il suo parere.
34 [37] Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. XLIV. L'autorità civile può immischiarsi nelle cose che appartengono alla religione, ai costumi e al governo spirituale. Perciò può giudicare le istruzioni che i pastori della Chiesa emanano per norma delle coscienze nel loro ministero, e può inoltre decretare circa l'amministrazione dei divini sacramenti e le disposizioni necessarie per riceverli. Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XLV. Tutto il governo delle scuole pubbliche, nelle quali viene istruita la gioventù cristiana di qualche Repubblica, eccettuati in qualche modo i seminari episcopali, può e deve essere attribuito all'autorità civile, e in tal modo attribuito che a nessun'altra autorità sia riconosciuto il diritto di immischiarsi nella disciplina delle scuole, nel governo degli studi, nella collazione dei gradi, nella scelta o approvazione dei maestri.
35 [38] Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Quibus luctuosissimis, 5 septembris 1851. XLVI. Anzi, anche nei seminari dei chierici il metodo degli studi deve essere sottoposto all'autorità civile. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XLVII. Richiede il migliore ordinamento della società civile che le scuole popolari, aperte a tutti i fanciulli di qualsiasi classe del popolo, e gli istituti pubblici in generale, che sono destinati all'insegnamento delle discipline più severe e alla cura dell'educazione della gioventù, siano esenti da ogni autorità della Chiesa, da ogni suo potere moderatore e ingerenza, e siano sottoposti al pieno arbitrio dell'autorità civile e politica, secondo il piacere dei governanti e secondo la misura delle opinioni comuni dell'epoca. Epist. ad archiep. Friburg. Cum non sine, 14 iulii 1864. XLVIII. Può essere approvato dagli uomini cattolici quel metodo di istruzione della gioventù che sia separato dalla fede cattolica e dal potere della Chiesa, e che consideri soltanto la scienza delle cose naturali e i fini della vita sociale terrena, o almeno principalmente.
36 Epist. ad archiep. Friburg. Cum non sine, 14 luglio 1864. XLIX. L'autorità civile può impedire che i Sacri Antistiti e i fedeli popolo comunichino liberamente e reciprocamente con il Romano Pontefice. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. L. L'autorità laica ha per se il diritto di presentare i Vescovi e può esigere da essi che assumano il governo della diocesi, prima che essi stessi ricevano l'istituzione canonica dalla Santa Sede e le Lettere apostoliche. Alloc. Nunquam fore, 15 dicembre 1856. LI. Anzi il governo laico ha il diritto di deporre dall'esercizio del ministero pastorale i Vescovi, né è tenuto obbedire al Romano Pontefice in ciò che riguarda l'istituzione dei vescovati e dei Vescovi. Alloc. Nunquam fore, 15 dicembre 1856. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 giugno 1851. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852. LII. Il governo può di suo diritto mutare l'età prescritta dalla Chiesa per la professione religiosa tanto delle donne quanto degli uomini, e può ordinare a tutte le famiglie religiose che non ammettano alcuno a pronunciare i voti solenni senza suo permesso. Alloc. Nunquam fore, 15 dicembre 1856. LIII. Devono essere abrogate le leggi che servono a tutelare lo stato delle famiglie religiose, i loro diritti e doveri; anzi il governo civile può prestare aiuto a tutti coloro che vogliono abbandonare l'istituto di vita religiosa che hanno abbracciato e infrangere i voti solenni; parimente può estinguere completamente le stesse famiglie religiose come le chiese collegiate e i benefici semplici anche di diritto di patronato, e sottoporre e rivendicare i loro beni e redditi all'amministrazione e all'arbitrio della potestà civile. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852. Alloc. Probe memineritis, 22 gennaio 1855. Alloc. Cum saepe, 26 luglio 1855. LIV. I Re e i Principi non solo sono esenti dalla giurisdizione della Chiesa, ma sono anche superiori alla Chiesa nel decidere le questioni di giurisdizione. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 giugno 1851. LV. La Chiesa deve essere separata dallo Stato, e lo Stato dalla Chiesa. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852.
§ VII. Errori di Etica naturale e cristiana.
37 LVI. Le leggi morali non hanno bisogno della sanzione divina, e non è affatto necessario che le leggi umane si conformino al diritto naturale o ricevano forza vincolante da Dio. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. LVII. Le scienze filosofiche e morali, come pure le leggi civili possono e devono allontanarsi dall'autorità divina e ecclesiastica. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. LVIII. Non si devono riconoscere altre forze se non quelle poste nella materia, e tutta la disciplina morale e l'onestà devono collocarsi nell'accumulare e nell'aumentare in ogni modo le ricchezze e nel soddisfare i piaceri. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. Epist. encycl. Quanto conficiamur, 10 agosto 1863. LIX. Il diritto consiste nel fatto materiale, e tutti i doveri degli uomini sono un nome vuoto, e tutti gli atti umani hanno forza di diritto. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. LX. L'autorità non è altro che la somma del numero e delle forze materiali. Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862. LXI. L'ingiustizia fortunata non arreca alcun danno alla santità del diritto. Alloc. Iamdudum cernimus, 18 marzo 1862. LXII. Deve essere proclamato e osservato il principio che chiamano di non intervento. Alloc. Novos, 28 settembre 1860. LXIII. È lecito ricusare obbedienza ai legittimi principi, anzi anche ribellarsi. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembre 1846. Alloc. Quisque vestrum, 4 ottobre 1847. Epist. encycl. Nostis et Nobiscum, 8 dicembre 1849. Litt. Apost. Cum catholica, 26 marzo 1860. LXIV. Tanto la violazione del giuramento più sacro quanto qualsiasi azione scellerata e infame contraria alla legge eterna, non solo non deve essere disapprovata, ma è del tutto lecita e deve essere esaltata con i massimi elogi, quando sia compiuta per amore della patria. Alloc. Quibus quantisque, 20 aprile 1849.
§ VIII. Errori sul matrimonio cristiano.
38 LXV. Nulla ratione ferri potest, Christum evexisse matrimonium ad dignitatem sacramenti. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXVI. Matrimonii sacramentum non est nisi quid contractui accessorium ab eoque separabile, ipsumque sacramentum in una tantum nuptiali benedictione situm est. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXVII. Iure naturae matrimonii vinculum non est indissolubile, et in variis casibus divortium proprie dictum auctoritate civili sanciri potest. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852. LXVIII. Ecclesia non habet potestatem impedimenta matrimonium dirimentia inducendi, sed ea potestas civili auctoritati competit, a qua impedimenta exsistentia tollenda sunt. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 giugno 1851. LXIX. Ecclesia sequioribus saeculis dirimentia impedimenta inducere coepit, non iure proprio, sed illo iure usa, quod a civili potestate mutuata erat. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXX. Tridentini canones, qui anathematis censuram illis inferunt, qui facultatem impedimenta dirimentia inducendi Ecclesiae negare audeant, vel non sunt dogmatici vel de hac mutuata potestate intelligendi sunt. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXXI. Tridentini forma sub infirmitatis poena non obligat, ubi lex civilis aliam formam praestituat, et velit hac nova forma interveniente matrimonium valere. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXXII. Bonifatius VIII votum castitatis in ordinatione emissum nuptias nullas reddere primus asseruit. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXXIII. Vi contractus mere civilis potest inter christianos constare veri nominis matrimonium, falsumque est, aut contractum matrimonii inter christianos semper esse sacramentum, aut nullum esse contractum, si sacramentum excludatur. Litt. Apost.
39 Ad apostolicae, 22 agosto 1851. Lettera di S. S. PIO IX al Re di Sardegna 9 settembre 1852. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852. Alloc. Multis gravibusque, 17 dicembre 1860. LXXIV. Causae matrimoniales et sponsalia suapte natura ad forum civile pertinent. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. Alloc. 27 settembre 1852. N. B. - Huc facere possum duo alii errores: de clericorum caelibatu abolendo et de statu matrimonii statui virginitatis anteferendo. Confodiuntur, prior in Epist. Encycl. Qui pluribus, 9 novembre 1846, posterior in Litteris Apost. Multiplices inter, 10 giugno 1851.
§ IX. Errores de civili Romani Pontificis principatu.
40 LXXV. De temporalis regni cum spirituali compatiblitate disputant inter se christianae et catholicae Ecclesiae filii. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 agosto 1851. LXXVI. Abrogatio civilis imperii, quo Apostolica Sedes potitur, ad Ecclesiae libertatem felicitatemque vel maxime conduceret. Alloc. Quibus quantisque, 20 aprile 1849. Alloc. Si semper antea, 20 maggio 1850. N. B. – Effata hac de re vide etiam in Alloc. Quibus quantisque, 20 aprile 1849 ; in Alloc. Si semper antea, 20 maggio 1850; in Litt. Apost. Cum catholica, 26 marzo 1860; in Alloc. Novos, 28 settembre 1860; in Alloc. Multis gravibusque, 17 dicembre 1860; in Alloc. Maxima quidem, 9 giugno 1862.
§ X. Errores qui ad liberalismum hodiernum referuntur.
41 LXXVII. Aetate hac nostra non amplius expedit, religionem catholicam haberi tamquam unicam Status religionem, ceteris quibuscumque cultibus exclusis. Alloc. Nemo vestrum, 26 luglio 1855. LXXVIII. - Hinc laudabiliter in quibusdam catholici nominis regionibus lege cautum est, ut hominibus illuc immigrantibus liceat publicum proprii cuiusdam cultus exercitium habere. Alloc. Acerbissimum, 27 settembre 1852. LXXIX. Enimvero falsum est, civilem cuiusque cultus libertatem, itemque plenam potestatem omnibus attributam quaslibet opiniones cogitationesque palam publiceque manifestandi, conducere ad populorum mores animosque facilius corrumpendos ac indifferentismi pestem propagandam. Alloc. Nunquam fore, 15 dicembre 1856. LXXX. Romanus Pontifex potest ac debet cum progressu, cum liberalismo et cum recenti civilitate sese reconciliare et componere. Alloc. Multis gravibusque, 17 dicembre 1860.
Notes
- *AAS 3 (1867), 160-167;168-176. H. Denzinger, Enchiridion symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, 43a ediz. bilingue, a c. di Peter Hünermann, Centro editoriale dehoniano, Bologna, 2012, p. 1024-1041.
Machine translation, not reviewed. The original text is authoritative.
Latin text
Pius IX
LITTERAE APOSTOLICAE
QUANTA CURA*
1 Venerabilibus fratribus patriarchis, primatibus, archiepiscopis, et episcopis universis gratiam et communionem apostolicæ Sedis habentibus
PIUS PP. IX
2 Venerabiles fratres
3 Salutem et Apostolicam Benedictionem
4 Quanta cura ac pastorali vigilantia Romani Pontifices Prædecessores Nostri, exsequentes demandatum sibi ab ipso Christo Domino in persona Beatissimi Petri Apostolorum Principis officium, munusque pascendi agnos et oves, nunquam intermiserint universum Dominicum gregem sedulo enutrire verbis fidei ac salutari doctrina imbuere eumque ab venenatis pascuis arcere, omnibus quidem ac Vobis præsertim compertum exploratumque est, Venerabiles Fratres. Et sane iidem Decessores Nostri augustæ catholicæ religionis, veritatis ac iustitiæ assertores et vindices, de animarum salute maxime solliciti nihil potius unquam habuere, quam sapientissimis suis Litteris et Constitutionibus retegere et damnare omnes hæreses et errores qui Divinæ Fidei nostræ, Catholicæ Ecclesiæ doctrinæ, morum honestati ac sempiternæ hominum saluti adversi, graves frequenter excitarunt tempestates, et christianam civilemque rempublicam miserandum in modum funestarunt. Quocirca iidem Decessores Nostri Apostolica fortitudine continenter obstiterunt nefariis iniquorum hominum molitionibus, qui despumantes tanquam fluctus feri maris confusiones suas, ac libertatem promittentes, cum servi sint corruptionis, fallacibus suis opinionibus et perniciosissimis scriptis Catholicæ religionis civilisque societatis fundamenta convellere, omnemque virtutem ac iustitiam de medio tollere, omniumque animos mentesque depravare et incautos imperitamque præsertim iuventutem a recta morum disciplina avertere, eamque miserabiliter corrumpere, in erroris laqueos inducere, ac tandem ab Ecclesiæ Catholicæ sinu avellere conati sunt.
5 Iam vero, uti vobis, Venerabiles Fratres, apprime notum est, Nos vix dum arcano divinæ providentiæ consilio nullis certe Nostris meritis ad hanc Petri Cathedram evecti fuimus, cum videremus summo animi Nostri dolore horribilem sane procellam tot pravis opinionibus excitatam et gravissima, ac nunquam satis lugenda damna, quæ in christianum populum ex tot erroribus redundant, pro Apostolici Nostri Ministerii officio illustria Prædecessorum Nostrorum vestigia sectantes, Nostram extulimus vocem, ac pluribus in vulgus editis encyclicis Epistolis et Allocutionibus in Consistorio habitis, aliisque Apostolicis Litteris præcipuos tristissimæ nostræ ætatis errores damnavimus, eximiamque vestram episcopalem vigilantiam excitavimus, et universos catholicæ Ecclesiæ Nobis carissimos filios etiam atque etiam monuimus et exhortati sumus, ut tam diræ contagia pestis omnino horrerent et devitarent. Ac præsertim Nostra prima Encyclica Epistola die 9 Novembris anno 1846 Vobis scripta, binisque Allocutionibus, quarum altera die 9 decembris anno 1854, altera vero 9 iunii 1862 in Consistorio a Nobis habita fuit, monstrosa opinionum portenta damnavimus, quæ hac potissimum ætate cum maximo animarum damno et civilis ipsius societatis detrimento dominantur, quæque non solum catholicæ Ecclesiæ, eiusque salutari doctrinæ ac venerandis iuribus, verum etiam sempiternæ naturali legi a Deo in omnium cordibus insculptæ rectæque rationi maxime adversantur, et ex quibus alii prope omnes originem habent errores.
6 Etsi autem haud omiserimus potissimos huiusmodi errores sæpe proscribere et reprobare, tamen Catholicæ Ecclesiæ causa, animarumque salus Nobis divinitus commissa, atque ipsius humanæ societatis bonum omnino postulant, ut iterum pastoralem vestram sollicitudinem excitemus ad alias pravas profligandas opiniones, quæ ex eisdem erroribus, veluti ex fontibus erumpunt. Quæ falsæ ac perversæ opiniones eo magis detestandæ sunt, quod eo potissimum spectant, ut impediatur et amoveatur salutaris illa vis, quam catholica Ecclesia ex divini sui Auctoris institutione et mandato libere exercere debet usque ad consummationem sæculi non minus erga singulos homines, quam erga nationes, populos summosque eorum Principes, utque de medio tollatur mutua illa inter Sacerdotium et Imperium consiliorum societas et concordia, quæ rei cum sacræ tum civili fausta semper extitit ac salutaris .
7 Etenim probe noscitis, Venerabiles Fratres, hoc tempore non paucos reperiri, qui civili consortio impium absurdumque naturalismi, uti, vocant, principium applicantes audent docere, «optimam societatis publicæ rationem, civilemque progressum omnino requirere, ut humana societas constituatur et gubernetur, nullo habito ad religionem respectu, ac si ea non existeret, vel saltem nullo facto veram inter falsasque religiones discrimine». Atque contra sacrarum Litterarum Ecclesiæ sanctorumque Patrum doctrinam, asserere non dubitant, «optimam esse conditionem societatis, in qua Imperio non agnoscitur officium coercendi sancitis pœnis violatores catholicæ religionis, nisi quatenus pax publica postulet». Ex qua omnino falsa socialis regiminis idea haud timent erroneam illam fovere opinionem Catholicæ Ecclesiæ, animarumque saluti maxime exitialem a rec. mem. Gregorio XVI prædecessore Nostrodeliramentum appellatam nimirum «libertatem conscientiæ et cultum esse proprium cuiuscumque hominis ius, quod lege proclamari, et asseri debet in omni recte constituta societate, et ius civibus inesse ad omnimodam libertatem nulla vel ecclesiastica, vel civili auctoritate, coarctandam, quo suos conceptus quoscumque sive voce, sive typis, sive alia ratione palam publiceque manifestare, ac declarare valeant».
8 [13] Dum vero id temere affirmant, haud cogitant et considerant, quod libertatem perditionis prædicant, et quod si «humanis persuasionibus semper disceptare sit liberum, nunquam deesse poterunt, qui veritati audeant resultare, et de humanæ sapientiæ, loquacitate confidere, cum hanc, nocentissimam vanitatem quantum debeat fides et sapientia christiana vitare, ex ipsa Domini Nostri Iesu Christi institutione cognoscat ». Et quoniam ubi a civili societate fuit amota religio, ac repudiata divinæ revelationis doctrina et auctoritas, vel ipsa germana iustitiæ humanique iuris notio tenebris obscuratur et amittitur, atque in veræ iustitiæ legitimique iuris locum materialis substituitur vis, inde liquet cur nonnulli certissimis sanæ rationis principiis penitus neglectis, posthabitisque audeant conclamare, «voluntatem populi, publica, quam dicunt, opinione vel alia ratione manifestatam constituere supremam legem ab omni divino humanoque iure solutam, et in ordine politico facta consummata, eo ipso quod consummata sunt, vim iuris habere».
9 [14] Verum ecquis non videt, planeque sentit, hominum societatem religionis ac veræ iustitiæ, vinculis solutam nullum aliud profecto propositum habere posse, nisi scopum comparandi, cumulandique opes, nullamque aliam in suis actionibus legem sequi, nisi indomitam animi cupiditatem inserviendi propriis voluptatibus et commodis? Eapropter huiusmodi homines acerbo sane odio insectantur Religiosas Familias quamvis de re christiana, civili, ac litteraria summopere meritas, et blaterant, easdem nullam habere legitimam existendi rationem, atque ita hæreticorum commentis plaudunt. Nam ut sapientissime rec. mem. Pius VI Decessor Noster docebat «Regularium abolitio lædit statum publicæ professionis consiliorum evangelicorum, lædit vivendi rationem in Ecclesia commendatam tamquam Apostolicæ doctrinæ consentaneam, lædit ipsos insignes Fundatores, quos super altaribus veneramur, qui nonnisi a Deo inspirati eas constituerunt societates» .
10 [15] Atque etiam impie pronunciant auferendam esse civibus Ecclesiæ facultatem «qua eleemosynas Christianæ caritatis causa palam erogare valeant», ac de medio tollendam legem «qua certis aliquibus diebus opera servilia propter Dei cultum prohibentur» fallacissime prætexentes, commemoratam facultatem et legem optimæ publicæ œconomiæ principiis obsistere. Neque contenti amovere religionem a publica societate, volunt religionem ipsam a privatis etiam arcere familiis. Etenim funestissimum Communismi et socialismi docentes ac profitentes errorem asserunt «societatem domesticam seu familiam totam suæ existentiæ rationem a iure dumtaxat civili mutuari: proindeque ex lege tantum civili dimanare ac pendere iura omnia parentum in filios, cum primis vero ius institutionis, educationisque curandæ». Quibus impiis opinionibus, machinationibusque in id præcipue intendunt fallacissimi isti homines, ut salutifera catholicæ Ecclesiæ doctrina ac vis a iuventutis institutione et educatione prorsus eliminetur, ac teneri flexibilesque iuvenum animi perniciosis quibusque erroribus, vitiisque misere inficiantur ac depraventur.
11 [16] Siquidem omnes, qui rem tum sacram, tum publicam perturbare, ac rectum societatis ordinem evertere, et iura omnia divina et humana delere sunt conati, omnia nefaria sua consilia, studia et operam ad improvidam præsertim iuventutem decipiendam ac depravandam, ut supra innuimus, semper contulerunt, omnemque spem ih ipsius iuventutis corruptela collocarunt. Quocirca nunquam cessant utrumque clerum, ex quo, veluti certissima historiæ monumenta splendide testantur, tot magna in christianam, civilem, et litterariam rempublicam commoda redundarunt, quibuscumque infandis modis civexare et edicere, ipsum Clerum «utpote vero, utilique scientiæ et civilitatis progressui inimicum ab omni iuventutis instituendæ educandæque cura et officio esse amovendum».
12 At vero alii instaurantes prava ac toties damnata novatorum commenta, insigni impudentia audent. Ecclesiæ et huius Apostolicæ Sedis supremam auctoritatem a Christo Domino ei tributam civilis auctoritatis arbitrio subiicere, et omnia eiusdem Ecclesiæ et Sedis iura denegare circa ea quæ ad exteriorem ordinem pertinent. Namque ipsos minime pudet affirmare «Ecclesiæ leges non obligare in conscientia, nisi cum promulgantur a civili potestate; acta et decreta Romanorum Pontificum ad religionem et Ecclesiam spectantia, indigere sanctione et approbatione, vel minimum assensu potestatis civilis: constitutiones Apostolicas (6), quibus damnantur clandestinæ societates, sive in eis exigatur, sive non exigatur iuramentum de secreto servando, earumque asseclæ et fautores anathemate mulctantur, nullam habere vim in illis orbis regionibus ubi eius modi aggregationes tolerantur a civili gubernio; excommunicationem a Concilio Tridentino et Romanis Pontificibus latam in eos, qui iura possessionesque Ecclesiæ invadunt, et usurpant, niti confusione ordinis spiritualis ordinisque civilis aс politici ad mundanum dumtaxat bonum prosequendum; Ecclesiam nihil debere decernere, quod obstringere possit fidelium conscientias in ordine ad usum rerum temporalium; Ecclesiæ ius non competere violatores legum suarum pœnis temporalibus cœrcendi; conforme esse Sacræ theologiæ, iurisque publici principiis, bonorum proprietatem, quæ ab Ecclesia, a familiis religiosis, aliisquo locis piis possidentur, civili gubernio asserere, et vindicare». Neque erubescunt palam publiceque profiteri hæreticorum effatum et principium, ex quo tot perversæ oriuntur sententiæ, atque errores. Dictitant enim «Ecclesiasticam potestatem non esse iure divino distinctam et independentem a potestate civili, neque eiusmodi distinctionem, et independentiam servari posse, quin ab Ecclesia invadantur et usurpentur essentiala iura potestatis civilis». Atque silentio præterire non possumus eorum audaciam, qui sanam non sustinentes doctrinam contendunt «illis Apostolicæ Sedis iudiciis, et decretis, quorum obiectum ad bonum generale Ecclesiæ, eiusdemque iura, ac disciplinam spectare declaratur, dummodo fidei morumque dogmata non attingat, posse assensum et obedientiam detrectari absque peccato, et absque ulla catholicæ professionis iactura». Quod quidem quantopere adversetur, catholico dogmati plenæ potestatis Romano Pontifici ab ipso Christo Domino divinitus collatæ universalem pascendi, regendi, et gubernandi, Ecclesiam, nemo est qui non clare aperteque videat et intelligat.
13 In tanta igitur depravatarum opinionum perversitate, Nos Apostolici Nostri officii memores, ac de sanctissima nostra religione, de sana doctrina, et animarum salute Nobis divinitus commissa, ac de ipsius humanæ societatis bono maxime solliciti, Apostolicam Nostram vocem iterum extollere existimavimus. Itaque omnes et singulas pravas opiniones ac doctrinas singillatim hisce Litteris commemoratas auctoritate Nostra Apostolica reprobamus, proscribimus atque damnamus, easque ab omnibus Catholicæ Ecclesiæ filiis, veluti reprobatas, proscriptas atque damnatas omnino haberi volumus et mandamus.
14 Ac praeter ea, optime scitis Venerabiles Fratres, hisce temporibus omnis veritatis iustitiæque osores, et acerrimos nostræ religionis hostes, per pestiferos libros, libellos, et ephemerides toto terrarum orbe dispersas populis illudentes, ac malitiose mentientes alias impias quasque disseminare doctrinas. Neque ignoratis, hac etiam nostra ætate, nonnullos reperiri, qui Satanæ spiritu permoti, et incitati eo impietatis devenerunt, ut Dominatorem Dominum Nostrum Iesum Christum negare, eiusque Divinitatem scelerata procacitate oppugnare non paveant. Hic vero haud possumus, quin maximis meritisque laudibus Vos efferamus, Venerabiles Fratres, qui episcopalem vestram vocem contra tantam impietatem omni zelo attollere minime omisistis.
15 Itaque hisce Nostris Litteris Vos iterum amantissime alloquimur, qui in sollicitudinis Nostræ partem vocati summo Nobis inter maximas Nostras acerbitates, solatio, lætitiæ, et consolationi estis propter egregiam, qua præstatis, religionem, pietatem, ac propter mirum illum amorem, fidem, et observantiam, qua Nobis et huic Apostolicæ Sedi concordissimis animis obstricti gravissimum episcopale vestrum ministerium strenue ac sedulo implere contenditis. Etenim ab eximio vestro pastorali zelo expectamus, ut assumentes gladium spiritus, quod est verbum Dei, et confortati in gratia Domini Nostri Iesu Christi velitis ingeminatis studiis quotidie magis prospicere, ut fideles curæ vestræ concrediti «abstineant ab herbis noxiis, quas Iesus Christus non colit, quia non sunt plantatio Patris» (7). Atque eisdem fidelibus inculcare, nunquam desinite, omnem veram felicitatem in homines ex augusta nostra religione, eiusque doctrina et exercitio redundare, ac beatum esse populum, cuius Dominus Deus eius (8). Docete «catholicæ Fidei fundamento regna subsistere (9), et nihil tam mortiferum, tam præceps ad casum, tam expositum ad omnia pericula, si hoc solum nobis putantes posse sufficere, quod liberum arbitrium, cum nasceremur, accepimus, ultra iam a Domino nihil quæramus, id est, auctoris nostri obliti, eius potentiam, ut nos ostendamus liberos, abiuremus» (10). Atque etiam ne omittatis docere regiam potestatem non ad solum mundi regimen, sed maxime ad Ecclesiæ præsidium esse collatam (11), et nihil esse quod civitatum Principibus, et Regibus maiori fructui, gloriæque esse possit, quam si, ut sapientissimus fortissimusque alter Prædecessor Noster S. Felix Zenoni Imperatori perscribebat, Ecclesiam catholicam... sinant uti legibus suis, nec libertati eius quemquam permittant obsistere... Certum est enim hoc rebus suis esse salutare, ut, cum de causis Dei agatur, iuxta ipsius constitutum regiam voluntatem Sacerdotibus Christi studeant subdere, non præferre » (12).
16 Sed si semper, Venerabiles Fratres, nunc potissimum in tantis Ecclesiæ civilisque societatis calamitatibus, in tanta adversariorum contra rem catholicam, et hanc Apostolicam Sedem conspiratione tantaque errorum congerie, necesse omnino est, ut adeamus cum fiducia ad thronum Gratiæ, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno. Quocirca omnium fidelium pietatem excitare existimavimus, ut una Nobiscum Vobisque clementissimum luminum et misericordiarum Patrem ferventissimis humillimisque precibus sine intermissione orent, et obsecrent, et in plenitudine fidei semper confugiant ad Dominum Nostrum Iesum Christum, qui redemit nos Deo in sanguine suo, Eiusque dulcissimum Cor flagrantissimæ erga nos caritatis victimam enixe iugiterque exorent, ut amoris sui vinculis omnia ad seipsum trahat, utque omnes homines sanctissimo suo amore inflammati secundum Cor Eius ambulent digne Deo per omnia placentes, in omni bono opere fructificantes. Cum autem sine dubio gratiores sint Deo hominum preces, si animis ab omni labe puris ad ipsum accedant idcirco cœlestes Ecclesiæ thesauros dispensationi Nostræ commissos Christi fidelibus Apostolica liberalitate reserare censuimus, ut iidem fideles ad veram pietatem vehementius incensi ac per Pœnitentiæ Sacramentum a peccatorum maculis expiati fidentius suas preces ad Deum effundant, eiusque misericordiam et gratiam consequantur.
17 Hisce igitur Litteris auctoritate Nostra Apostolica omnibus utriusque sexus catholici orbis fidelibus Plenariam Indulgentiam ad instar Iubilæi concedimus intra unius tantum mensis spatium usque ad totum futurum annum 1865 et non ultra, a vobis, Venerabiles Fratres, aliisque legitimis locorum Ordinariis statuendum, eodem prorsus modo et forma, qua ab initio supremi Nostri Pontificatus concessimus per Apostolicas Nostra Litteras in forma Brevis die 20 mensis Novembris anno 1846 datas, et ad universum episcopalem vestrum Ordinem missas, quarum initium «Arcano Divinæ Providentiæ consilio», et cum omnibus eisdem facultatibus, quæ per ipsas Litteras a Nobis datæ fuerunt. Volumus tamen, ut ea omnia serventur, quæ in commemoratis Litteris præscripta sunt, et ea excipiantur, quæ excepta esse declaravimus. Atque id concedimus, non obstantibus in contrarium facientibus quibuscumque, etiam speciali et individua mentione, ac derogatione dignis. Ut autem omnis dubitatio et difficultas amoveatur, earumdem Litterarum exemplar ad Vos perferri iussimus.
18 «Rogemus, Venerabiles Fratres, de intimo corde et de tota mente misericordiam Dei, quia et ipse addidit dicens: Misericordiam autem meam non dispergam ab eis. Petamus et accipiemus, et si accipiendi mora et tarditas fuerit quoniam graviter offendimus, pulsemus, quia et pulsanti aperietur, si modo pulsent ostium preces, gemitus, et lacrymæ nostræ, quibus insistere et immorari oportet, et si sit unanimis oratio.... unusquisque oret Deum non pro se tantum, sed pro omnibus fratribus, sicut Dominus orare nos docuit » Quo vero facilius Deus Nostris vestrisque, et omnium fidelium precibus, votisque annuat, cum omni fiducia deprecaricem apud Eum adhibeamus Immaculatam sanctissimamque Deiparam Virginem Mariam; quæ cunctas hæreses interemit in universo mundo, quæque omnium nostrum amantissima Mater «tota suavis est... ac plena misericordiæ... omnibus sese exorabilem, omnibus clementissimam præbet, omnium necessitates amplissimo quodam miseratur affectu » atque utpote Regina adstans a dextris Unigeniti Filii Sui Domini Nostri Iesu Christi in vestitu deaurato circumamicta varietate nihil est, quod ab Eo impetrare non valeat. Suffragia quoque petamus Beatissimi Petri Apostolorum Principis, et Coapostoli eius Pauli, omniumque Sanctorum cœlitum, qui facti iam amici Dei pervenerunt ad cœlestia regna, et coronati possident palmam, ac de sua immortalitate securi, de nostra salute solliciti.
19 Denique cœlestium omnium donorum copiam Vobis a Deo ex animo adprecantes singularis Nostras in Vos caritatis pignus Apostolicam Benedictionem ex intimo corde profectam Vobis ipsis, Venerabiles Fratres, cunctisque Clericis, Laicisque fidelibus curæ vestræ commissis peramanter impertimur. Datum Romæ, apud S. Petrum, die VIII Decembris anno 1864, decimo a Dogmatica Definitione Immaculatæ Conceptionis Deiparæ Virginis Mariæ. Pontificatus Nostri Anno decimo nono.
20 PIUS PP. IX
SYLLABUS COMPLECTENS PRAECIPUOS NOSTRAE AETATIS ERRORES QUI NOTANTUR IN ALLOCUTIONIBUS CONSISTORIALIBUS, IN ENCYCLICIS ALIISQUE APOSTOLICIS LITTERIS SANCTISSIMI DOMINI NOSTRI PII PAPAE IX.
§ I. Pantheismus, Naturalismus et Rationalismus absolutus.
21 I. Nullum supremum, sapientissimum, providentissimumque Numen divinum exsistit ab hac rerum universitate distinctum, et Deus idem est ac rerum natura, et idcirco immutationibus obnoxius; Deusque reapse fit in homine et mundo, atque omnia Deus sunt et ipsissimam Dei habent substantiam; ac una eademque res est Deus cum mundo, et proinde spiritus cum materia, necessitas cum libertate, verum cum falso, bonum cum malo, et iustum cum iniusto. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862.
22 II. Neganda est omnis Dei actio in homines et mundum. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862.
23 III. Humana ratio, nullo prorsus Dei respectu habito, unicus est veri et falsi, boni et mali arbiter; sibi ipsi est lex, et naturalibus suis viribus ad hominum ac populorum bonum curandum sufficit.
24 Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. IV. Omnes religionis veritates ex nativa humanae rationis vi derivant; hinc ratio est princeps norma qua homo cognitionem omnium cuiuscumque generis veritatum assequi possit ac debeat. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Epist. encycl. Singulari quidem, 17 martii 1856. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. V. Divina revelatio est imperfecta et idcirco subiecta continuo et indefinito progressui qui humanae rationis progressioni (progressui) respondent. Epist, encycl, Qui pluribus, 9 novembris 1846. VI. Christi fides humanae refragatur rationi; divinaque revelatio non solum nihil prodest, verum etiam nocet hominis perfectioni. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. VII. Prophetiae et miracula in sacris Litteris exposita et narrata sunt poetarum commenta, et Christianae fidei mysteria philosophiaarum investigationum summa; et utriusque Testamenti libris mythica continentur inventa; ipseque Iesus Christus est mythica fictio.
25 Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. § II Rationalismus moderatus. VIII. Cum ratio humana ipsi religioni aequiparetur, idcirco theologicae disciplinae perinde ac philosophicae tractandae sunt. Allot. Singulari Quadam, 9 decembris 1854. IX. Omnia indiscriminatim dogmata religionis christianae sunt obiectum naturalis scientiae seu philosophiae; et humana ratio historice tantum exculta potest ex suis naturalibus viribus et principiis ad veram de omnibus etiam reconditioribus dogmatibus scientiam pervenire, modo haec dogmata ipsi rationi tamquam obiectum proposita fuerint. Epist, ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. X. Cum aliud sit philosophus, aliud philosophia, ille ius et officium habet se submittendi auctoritati, quam veram ipse probaverit; at philosophia neque potest, neque debet ulli sese submittere auctoritati.
26 Epist, ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XI. Ecclesia non solum non debet in philosophiam unquam animadvertere, verum etiam debet ipsius philosophiae; tolerare errores, eique relinquere ut ipsa se corrigat. Epist, ad Archiep. Frising. Gravissimas, 11 decembris 1862. XII. Apostolicae Sedis, Romanarumque Congregationum decreta liberum scientia progressum impediunt. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XIII. Methodus et principia, quibus antiqui doctores scholastici Theologiam excoluerunt, temporum nostrorum necessitatibus scientiarumque progressui minime congruunt. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XlV. Philosophia tractanda est, nulls supernaturalis revelationis habita ratione. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. N. B. - Cum rationalismi systemate cohaerent quoad maximam partem errores Antonii Günther, qui damnantur in Epist. ad Card.
27 Archiep. Coloniensem Eximiam tuam,15 iunii 1857, et in Epist. ad Episc. Wratislaviensem Dolore haud mediocri, 30 aprilis 1860. § III. Indifferentismus, Latitudinarismus. XV. Liberum cuique homini est eam amplecti ac profiteri religionem, quam rationis lumine quis ductus veram putaverit. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XVI. Homines in cuiusvis religionis cultu viam aeternae salutis reperire aeternamque salutem assequi possunt. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Ubi primum, 17 decembris 1847. Epist. encycl. Singulari quidem, 17 martii 1856. XVII. Saltem bene sperandum est de aeterna illorum omnium salute, qui in vera Christi Ecclesia nequaquam versantur. Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854. Epist. encycl, Quanto conficiamur, 10 augusti 1863. XVIII. Protestantismus non aliud est quam diversa verae eiusdem Christianae religionis forma, in qua aeque ac in Ecclesia catholica Deo placere datum est.
28 Epist. encycl. Nostis et Nobiscum, 8 decembris 1849. § IV. Socialismus, Communismus, Societates clandestinae, Societates biblicae, Societates clerico-liberales Eiusmodi pestes saepe gravissimisque verborum formulis reprobantur in Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846, in Alloc. Quibus quantisque, 20 april. 1849; in Epist. encycl. Nastus et Nobiscum, 8 dec. 1849; in Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854; in Epist. encycl, Quanto conficiamur, 10 augusti 1863. § V. Errores de Ecclesia eiusque iuribus. XIX. Ecclesia non est vera perfectaque societas plane libera, nec pollet suis propriis et constantibus iuribus sibi a divino suo Fundatore collatis, sed civilis potestatis est definire quae sint Ecclesiae iura ac limites, intra quos eadem iura exercere quest. Alloc. Singulari quadam, 9 decembris 1854. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XX.
29 Ecclesiastica potestas suam auctoritatem exercere non debet absque civilis gubernii venia et assensu. Alloc. Meminit unusquisque, 30 septembris 1861. XXI. Ecclesia non habet potestatem dogmatice definiendi, religionem catholicae Ecclesiae esse unice veram religionem. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. XXII. Obligatio, qua catholici magistri et scriptores omnino adstringuntur, coarctatur in iis tantum, quae ab infallibili Ecclesiae iudicio veluti fidei dogmata ab omnibus credenda proponontur. Epist. ad Archiep. Frising, Tuas libenter, 21 decembris 1863 XXIII. Romani Pontifices et Concilia oecumenica a limitibus suae potestatis recesserunt, iura principum usurparunt, atque etiam in rebus fidei et morum definiendis errarunt. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. XXIV. Ecclesia vis inferendae protestatem non habet, neque potestatem ullam temporalem directam vel indirectam.
30 [33] Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXV. Praeter potestatem episcopatui inhaerentem, alia est attributa temporalis potestas a civili imperio vel expresse vel tacite concessa, revocanda propterea, cum libuerit, a civili imperio. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXVI. Ecclesia non habet nativum ac legitimum ius acquirendi ac possidendi. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. Epist. encycl. Incredibili, 17 septembris 1863. XXVII. Sacri Ecclesiae ministri Romanusque Pontifex ab omni rerum temporalium cura ac dominio sunt omnino excludendi. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XXVIII. Episcopis, sine gubernii venia, fas non est vel ipsas apostolicas Litteras promulgare. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXIX. Gratiae a Romano Pontifice concessae existimari debent tamquam irritae, nisi per gubernium fuerint imploratae. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXX. Ecclesiae et personarum ecclesiasticarum immunitas a iure civili ortum habuit.
31 [34] Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851 XXXI. Ecclesiasticum forum pro temporalibus clericorum causis sive civilibus sive criminalibus omnino de medio tollendum est, etiam inconsulta et reclamante Apostolica Sede. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XXXII. Absque ulla naturalis iuris et aequitatis violatione potest abrogari personalis immunitas, qua clerici ab onere subeundae exercendaeque militiae eximuntur; hanc vero abrogationem postulat civilis progressus, maxime in societate ad formam liberioris regiminis constituta. Epist. ad Episc. Montisregal. Singularis Nobisque, 29 sept. 1864. XXXIII. Non pertinet unice ad ecclesiasticam iurisdictionis potestatem proprio ac nativo iure dirigere theologicarum rerum doctrinam. Epist. ad Archiep. Frising. Tuas libenter, 21 decembris 1863. XXXIV. Doctrina comparantium Romanum Pontificem Principi libero et agenti in universa Ecclesia doctrina est, quae medio aevo praevaluit.
32 [35] Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXV. Nihil vetat, alicuius Concilii generalis sententia aut universorum populorum facto, summum Pontificatum ab Romano Episcopo atque Urbe ad alium Episcopum aliamque civitatem transferri. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXVI. Nationalis Concilii definitio nullam aliam admittit disputationem, civilisque administratio rem ad hosce terminos exigere potest. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XXXVII. Institui possunt nationales Ecclesiae ab auctoritate Romani Pontificis subductae planeque divisae. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. Alloc. Iamdudum cernimus, 18 martii 1861. XXXVIII. Divisioni Ecclesiae in orientalem atque occidentalem nimia Romanorum Pontificum arbitria contulerunt. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. § VI. Errores de societate civili tum in se tum in suis ad Eccleiam relationibus spectata.
33 [36] XXXIX. Reipublicae status, utpote omnium iurium origo et fons, iure quodam pollet nullis circumscripto limitibus. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XL. Catholicae Ecclesiae doctrina humanae societatis bono et commodes adversatur. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Quibus quantisque, 20 aprilis 1849. XLI. Civili potestati vel ab infideli imperante exercitae competit potestas indirecta negativa in sacra; eidem proinde competit nedum ius quod vocant “exsequatur”, sed etiam ius “appellationis”, quam nuncupant, “ab abusu”. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XLII. In conflictu legum utriusque potestatis, ius civile praevalet. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. XLIII. Laica potestas auctoritatem habet rescindendi, declarandi ac faciendi irritas solemnes conventiones (vulgo Concordata) super usu iurium ad ecclesiasticam immunitatem pertinentium cum Sede Apostolica initas, sine huius consensu, immo et ea reclamante.
34 [37] Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. XLIV. Civilis auctoritas potest se immiscere rebus quae ad religionem, mores et regimen spirituale pertinent. Hinc potest de instructionibus iudicare, quas Ecclesiae pastores ad conscientiarum normam pro suo munere edunt, quin etiam potest de divinorum sacramentorum administratione et dispositionibus ad ea suscipienda necessariis decernere. Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. XLV. Totum scholarum publicarum regimen, in quibus iuventus christianae alicuius Reipublicae instituitur, episcopalibus dumtaxat seminariis aliqua ratione exceptis, potest ac debet attribui auctoritati civili, et ita quidem attribui, ut nullum alii cuicumque auctoritati recognoscatur ius immiscendi se in disciplina scholarum, in regimine studiorum, in graduum collatione, in delectu aut approbatione magistrorum.
35 [38] Alloc. In consistoriali, 1 novembris 1850. Alloc. Quibus luctuosissimis, 5 septembris 1851. XLVI. Immo in ipsis clericorum seminariis methodus studiorum adhibenda civili auctoritati subiicitur. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. XLVII. Postulat optima civilis societatis ratio, ut populares scholae, quae patent omnibus cuiusque e populo classis pueris, ac publica universim instituta, quae litteris severioribusque disciplinis tradendis et educationi iuventutis curandae sunt destinata, eximantur ab omni Ecclesiae auctoritate, moderatrice vi et ingerentia, plenoque civilis ac politicae auctoritatis arbitrio subiiciantur, ad imperantium placita et ad communium aetatis opinionum amussim. Epist, ad archiep. Friburg. Cum non sine, 14 iulii 1864. XLVIII. Catholicis viris probari potest ea iuventutis instituendae ratio, quae sit a catholica fide et ab Ecclesiae potestate seiuncta, quaeque rerum dumtaxat naturalium scientiam ac terrenae socialis vitae fines tantummodo vel saltem primario spectet.
36 Epist, ad archiep. Friburg. Cum non sine, 14 iulii 1864. XLIX. Civilis auctoritas potest impedire quominus sacrorum Antistites et fideles populi cum Romano Pontifice libere ac mutuo communicent. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. L. Laica auctoritas habet per se ius praesentandi Episcopos et potest ab illis exigere ut ineant dioecesium procurationem, antequam ipsi canonicam a Sancta Sede institutionem et apostolicas Litteras accipiant. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. LI. Immo laicum gubernium habet ius deponendi ab exercitio pastoralis ministerii Episcopos, neque tenetur oboedire Romano Pontifici in iis quae episcopatuum et Episcoporum respiciunt institutionem. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. LII. Gubernium potest suo iure immutare aetatem ab Ecclesia praescriptam pro religiosa tam mulierum quam virorum professione, omnibusque religiosis familiis indicere, ut neminem sine suo permissu ad solemnia vota noncupanda admittant. Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. LIII. Abrogandae sunt leges, quae ad religiosarum familiarum statum tutandum, earumque iura et officia pertinent; immo potest civile gubernium iis omnibus auxilium praestare, qui a suscepto religiosae vitae instituto deficere ac solemnia vota frangere velint; pariterque potest religiosas easdem familias perinde ac collegiatas Ecclesias et beneficia simplicia etiam iuris patronatus penitus extinguere, illorumque bona et reditus civilis potestatis administrationi et arbitrio subiicere et vindicare. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. Alloc. Probe memineritis, 22 ianuarii 1855. Alloc. Cum saepe, 26 iulii 1855. LIV. Reges et Principes non solum ab Ecclesiae iurisdictione eximuntur, verum etiam in quaestionibus iurisdictionis dirimendis superiores sunt Ecclesia. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. LV. Ecclesia a Statu, Statusque ab Ecclesia seiungendus est. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852.
§ VII. Errores de Ethica naturali et Christiana.
37 LVI. Morum leges divina haud egent sanctione, minimeque opus est, ut humanae leges ad naturae ius conformentur aut obligandi vim a Deo accipiant. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. LVII. Philosophicarum rerum morumque scientiae, itemque civiles leges possunt et debent a divina et ecclesiastica auctoritate declinare. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. LVIII. Aliae vires non sunt agnoscendae nisi illae, quae in materia positae sunt, et omnis morum disciplina honestasque collocari debet in cumulandis et augendis quovis modo divitiis ac in voluptatibus explendis. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. Epist. encycl, Quanto conficiamur, 10 augusti 1863. LIX. Ius in materiali facto consistit, et omnia hominum officia sunt nomen inane, et omnia humana facta iuris vim habent. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. LX. Auctoritas nihil aliud est nisi numeri et materialium virium summa. Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862. LXI. Fortunata facti iniustitia nullum iuris sanctitati detrimentum affert. Alloc. Iamdudum cernimus, 18 martii 1862. LXII. Proclamandum est et observandum principium quod vocant de non interventu. Alloc. Novos, 28 sept. 1860. LXIII. Legitimis principibus oboedientiam detrectare, immo et rebellare licet. Epist. encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846. Alloc. Quisque vestrum, 4 octobris 1847. Epist. encycl. Nostis et Nobiscum, 8 decembris 1849. Litt. Apost. Cum catholica, 26 martii 1860. LXIV. Tum cuiusque sanctissimi iuramenti violatio, tum quaelibet scelesta flagitiosaque actio sempiternae legi repugnans, non solum haud est improbanda, verum etiam omnino licita summisque laudibus efferenda, quando id pro patriae amore agatur. Alloc. Quibus quantisque, 20 Aprilis 1849.
§ VIII. Errores de matrimonio christiano.
38 LXV. Nulla ratione ferri potest, Christum evexisse matrimonium ad dignitatem sacramenti. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXVI. Matrimonii sacramentum non est nisi quid contractui accessorium ab eoque separabile, ipsumque sacramentum in una tantum nuptiali benedictione situm est. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXVII. Iure naturae matrimonii vinculum non est indissolubile, et in variis casibus divortium proprie dictum auctoritate civili sanciri potest. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. LXVIII. Ecclesia non habet potestatem impedimenta matrimonium dirimentia inducendi, sed ea potestas civili auctoritati competit, a qua impedimenta exsistentia tollenda sunt. Litt. Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851. LXIX. Ecclesia sequioribus saeculis dirimentia impedimenta inducere coepit, non iure proprio, sed illo iure usa, quod a civili potestate mutuata erat. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXX. Tridentini canones, qui anathematis censuram illis inferunt, qui facultatem impedimenta dirimentia inducendi Ecclesiae negare audeant, vel non sunt dogmatici vel de hac mutuata potestate intelligendi sunt. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXXI. Tridentini forma sub infirmitatis poena non obligat, ubi lex civilis aliam formam praestituat, et velit hac nova forma interveniente matrimonium valere. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXXII. Bonifatius VIII votum castitatis in oadinatione emissum nuptias nullas reddere primus asseruit. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXXIII. Vi contractus mere civilis potest inter christianos constare veri nominis matrimonium, falsumque est, aut contractum matrimonii inter christianos semper esse sacramentum, aut nullum esse contractum, si sacramentum excludatur. Litt. Apost.
39 Ad apostolicae, 22 augusti 1851. Lettera di S. S. PIO IX al Re di Sardegna 9 settembre 1852. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860. LXXIV. Causae matrimoniales et sponsalia suapte natura ad forum civile pertinent. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. Alloc. 27 septembris 1852. N. B. - Huc facere possum duo alii errores: de clericorum caelibatu abolendo et de statu matrimonii statui virginitatis anteferendo. Confodiuntur, prior in Epist. Encycl. Qui pluribus, 9 novembris 1846, posterior in Litteris Apost. Multiplices inter, 10 iunii 1851.
§ IX. Errores de civili Romani Pontificis principatu.
40 LXXV. De temporalis regni cum spirituali compatiblitate disputant inter se christianae et catholicae Ecclesiae filii. Litt. Apost. Ad apostolicae, 22 augusti 1851. LXXVI. Abrogatio civilis imperii, quo Apostolica Sedes potitur, ad Ecclesiae libertatem felicitatemque vel maxime conduceret. Alloc. Quibus quantisque, 20 Aprilis 1849. Alloc. Si semper antea, 20 Maii 1850. N,. B. – Effata hac de re vide etiam in Alloc. Quibus quantisque, 20 Aprilis 1849 ; in Alloc. Si semper antea, 20 maii 1850; in Litt. Apost. Cum catholica, 26 martii 1860; in Alloc. Novos, 28 sept. 1860; in Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860; in Alloc. Maxima quidem, 9 iunii 1862.
§ X. Errores qui ad liberalismum hodiernum referuntur.
41 LXXVII. Aetate hac nostra non amplius expedit, religionem catholicam baberi tamquam unicam Status religionem, ceteris quibuscumque cultibus exclusis. Alloc. Nemo vestrum, 26 iulii 1855. LXXVIII. - Hinc laudabiliter in quibusdam catholici nominis regionibus lege caututm est, ut hominibus illuc immigrantibus licest publicum proprii cuiusdne ctlitus exercitium habere. Alloc. Acerbissimum, 27 septembris 1852. LXXIX. Enimvero falsum est, civilem cuiusque caltus libertatem, itemque plenam potestatem omnibus attributam quaslibet opiniones cogitationesque palam publiceque manifestandi, conducere ad populorum mores animosque facilius corrumpendos ac indifferentismi pestem propagandam, Alloc. Nunquam fore, 15 decembris 1856. LXXX. Romanus Pontifex potest ac debet cum progressu, cum liberalisnio et cum recenti civilitate sese reconciliare et componere. Alloc. Multis gravibusque, 17 decembris 1860.
Notes
- *AAS 3 (1867), 160-167;168-176. H. Denzinger, Enchiridion symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum, 43a ediz. bilingue, a c. di Peter Hünermann, Centro editoriale dehoniano, Bologna, 2012, p. 1024-1041.
Source: la.wikisource.org.