Eliphaz contendeth that God is not pleased with a iust mans afflictions. 5. falsly imputeth enormious crimes to holie Iob, 12. and grosse errors. 21. wisheth him therfore to repent, that so he may prosper.
1Then Eliphaz the Themanite answered, and said:Eliphaz di Theman allor prese a dire:BVT Eliphaz the Themanite answering, sayd:Respondens autem Eliphaz Themanites, dixit: 2Can man be compared with God, even though he were of perfect knowledge?Può egli agguagliarsi a Dio un uomo, quand'anche avesse una scienza perfetta?Can man be compared with God, yea though he be of perfect knowlege.Numquid Deo potest comparari homo, / etiam cum perfectæ fuerit scientiæ ? 3What doth it profit God if thou be just? or what dost thou give him if thy way be unspotted?Torna egli forse in vantaggio di Dio se tu sarai giusto? E che aggiungi tu a lui se immacolata sarà la tua vita?What doth it profite God if thou be iust? or what doest thou aduantage him if thy way be vnspotted.Quid prodest Deo, si justus fueris ? / aut quid ei confers, si immaculata fuerit via tua ? 4Shall he reprove thee for fear, and come with thee into judgment:Forse per timor ch'egli abbia ti accuserà, e verrà teco in giudizio?Shal he be afrayde to reproue thee, and come with thee into iudgement:Numquid timens arguet te, / et veniet tecum in judicium, 5And not for thy manifold wickedness and thy infinite iniquities?E non fa egli questo per le moltissime tue malvagità, e per le infinite tue colpe?And not for thy very great malice, and thine infinite iniquities?et non propter malitiam tuam plurimam, / et infinitas iniquitates tuas ? 6For thou hast taken away the pledge of thy brethren without cause, and stripped the naked of their clothing.Perocché tu portasti via senza ragione il pegno de' tuoi fratelli, e spogliasti i meschini delle lor vesti.For thou hast taken away the pledge of thy brethren without cause,Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa, / et nudos spoliasti vestibus. 7Thou hast not given water to the weary, thou hast withdrawn bread from the hungry.Non desti acqua al sitibondo, e pane negasti all'affamato.and the naked thou hast spoyled of clothes. Water to the wearie thou hast not geuen, and from the hungrie thou hast withdrawen bread.Aquam lasso non dedisti, / et esurienti subtraxisti panem. 8In the strength of thy arm thou didst possess the land, and being the most mighty thou holdest it.Colla forza del tuo braccio entrasti in possesso della terra, e potendone più degli altri in essa regnavi.In the strength of thine arme thou didst possesse the earth, and being the mightiest thou didst obteyne it.In fortitudine brachii tui possidebas terram, / et potentissimus obtinebas eam. 9Thou hast sent widows away empty, and the arms of the fatherless thou hast broken in pieces.Le vedove rimandasti indietro senza far loro ragione, e i pupilli privasti d'ogni sostegno.Widowes thou hast sent away emptie, and the armes of pupilles thou hast broken in peeces.Viduas dimisisti vacuas, / et lacertos pupillorum comminuisti.
10Therefore art thou surrounded with snares, and sudden fear troubleth thee.Per questo se' cinto di lacci, e turbato da repentini terrori.Therfore art thou compassed with snares, and soden feare trubleth thee.Propterea circumdatus es laqueis, / et conturbat te formido subita. 11And didst thou think that thou shouldst not see darkness, and that thou shouldst not be covered with the violence of overflowing waters?E credevi che non avresti veduto mai tenebre, né saresti oppresso da tale impetuosa piena d'acque?And thoughtest thou that thou shouldest not see darkenes, and that thou shouldest not be oppressed with the violence of ouerflowing waters?Et putabas te tenebras non visurum, / et impetu aquarum inundantium non oppressum iri ? 12Dost not thou think that God is higher than heaven, and is elevated above the height of the stars?Pensi tu forse, che Dio è più sublime del cielo, e ch'ei sormonta l'altezza delle stelle?Doest thou not thinke that God is higher then heauen, & is exalted aboue the toppe of the starres?an non cogitas quod Deus excelsior cælo sit, / et super stellarum verticem sublimetur ? 13And thou sayst: What doth God know? and he judgeth as it were through a mist.Onde dici: Che può egli sapere Dio? Egli giudica quasi all'oscuro.And thou sayest: For what knoweth God? and he iudgeth as it were by a mist.Et dicis: Quid enim novit Deus ? / et quasi per caliginem judicat. 14The clouds are his covert, and he doth not consider our things, and he walketh about the poles of heaven.Suo nascondiglio sono le nuvole, né alle cose, nostre egli pon mente, e attorno ai cardini del cielo passeggia.The cloudes are his couert, neither doth he consider our thinges, and he walketh about the poles of heauenNubes latibulum ejus, nec nostra considerat, / et circa cardines cæli perambulat. 15Dost thou desire to keep the path of ages, which wicked men have trodden?Vuoi tu forse camminare per quella antica strada, che fu battuta dagli empj?Doest thou couet ro keepe the path of worldes, which wicked men haue troden?Numquid semitam sæculorum custodire cupis, / quam calcaverunt viri iniqui, 16Who were taken away before their time, and a flood hath overthrown their foundation.I quali furon rapiti prima del loro tempo, e la fiumana rovesciò i lor fondamenti:Who were taken away before their time, and a floud hath euerthrowen their foundation:qui sublati sunt ante tempus suum, / et fluvius subvertit fundamentum eorum ? 17Who said to God: Depart from us: and looked upon the Almighty as if he could do nothing:I quali dicevano a Dio: Vattene da noi: e dell'Onnipotente tal avean concetto, come se nulla potesse:Who sayd to God: Depart from vs: and as though the Omnipotent could do nothing, they estemed him:Qui dicebant Deo: Recede a nobis: / et quasi nihil posset facere Omnipotens, æstimabant eum,
18Whereas he had filled their houses with good things: whose way of thinking be far from me.Mentre egli le case loro avea riempiute di beni. Lungi da me l'opinion di coloro.Whereas he had filled their houses with good things, whose sentence be far from me.cum ille implesset domos eorum bonis: / quorum sententia procul sit a me. 19The just shall see, and shall rejoice, and the innocent shall laugh them to scorn.I giusti vedranno, e ne avranno allegrezza, e l'innocente gli schernirà.The iust shal see, and shal reioyse, and the innocent man shal skorne themVidebunt justi, et lætabuntur, / et innocens subsannabit eos: 20Is not their exaltation cut down, and hath not fire devoured the remnants of them?Non è ella stata gettata a terra la loro altezza, e i loro avanzi non son eglino stati consunti dal fuoco?Is not their exaltation cut downe, and hath not fire deuoured the remnantes of them?nonne succisa est erectio eorum ? / et reliquias eorum devoravit ignis ? 21Submit thyself then to him, and be at peace: and thereby thou shalt have the best fruits.Adattati adunque a lui, e avrei pace, e da ciò raccorrai ottimi frutti.Agree thou therfore to him, and haue peace: and by these thinges thou shalt haue the best fruites.Acquiesce igitur ei, et habeto pacem, / et per hæc habebis fructus optimos. 22Receive the law of his mouth, and lay up his words in thy heart.Dalla bocca di lui prendi legge, e nel cuor tuo imprimi le sue parole.Receiue the law of his mouth, and put his wordes in thy hart.Suscipe ex ore illius legem, / et pone sermones ejus in corde tuo. 23If thou wilt return to the Almighty, thou shalt be built up, and shalt put away iniquity far from thy tabernacle.Se tornerai all'Onnipotente ti rimetterai in piedi, e rimoverai dalla tua casa l'iniquità.If thou wilt returne to the Omnipotent, thou shalt be builded vp, and shalt make iniquitie far from thy tabernacle.Si reversus fueris ad Omnipotentem, ædificaberis, / et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo. 24He shall give for earth flint, and for flint torrents of gold.In vece di terra egli ti darà vivo masso, e in cambio di pietre, torrenti di oro.He shal geue for earth flint, and for flint torrentes of gold.Dabit pro terra silicem, / et pro silice torrentes aureos. 25And the Almighty shall be against thy enemies, and silver shall be heaped together for thee.L'Onnipotente sarà teco contro de' tuoi nemici, e avrai l'argento a masse.And the Omnipotent shal be agaynst thine enemies, & siluer shal be heaped together vnto thee.Eritque Omnipotens contra hostes tuos, / et argentum coacervabitur tibi.
26Then shalt thou abound in delights in the Almighty, and shalt lift up thy face to God.Allora nell'Onnipotente troverai copia di delizie, e alzerai a Dio la tua faccia.Then shalt thou a bound in delightes vpon the Omnipoten, and shalt lift vp thy face to God.Tunc super Omnipotentem deliciis afflues, / et elevabis ad Deum faciem tuam. 27Thou shalt pray to him, and he will hear thee, and thou shalt pay vows.Lo pregherai, ed egli ti esaudirà, e scioglierai i tuoi voti.Thou shalt aske him, and he wil heare thee, and thou shal pay thy vowes.Rogabis eum, et exaudiet te, / et vota tua reddes. 28Thou shalt decree a thing, and it shall come to thee, and light shall shine in thy ways.Risolverai una cosa, e sarà ridotta ad effetto, e le tue vie saran luminose.Thou shalt decree a thing, and it shal come to thee, and light shal shine in thy waiesDecernes rem, et veniet tibi, / et in viis tuis splendebit lumen. 29For he that hath been humbled, shall be in glory: and he that shall bow down his eyes, he shall be saved.Perocché chi fu umiliato sarà in gloria, e chi portò gli occhi bassi sarà salvato.For who wil be humbled, shal be in glorie: and he that wil bow downe his eies, he shal be saued.Qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria, / et qui inclinaverit oculos, ipse salvabitur. 30The innocent shall be saved, and he shall be saved by the cleanness of his hands.Sarà salvo l'innocente, e sarà salvo per la purezza delle sue mani.The innocent shal be saued, but he shal be saued in the cleannesse of his handes.Salvabitur innocens: / salvabitur autem in munditia manuum suarum.
22:2
Knowledge. How then canst thou dispute with God?
22:3
Calmet
Profit. God rules all with justice or with mercy: since, therefore, he punishes, it must be for some guilt, and not for his own advantage. But he might still chastise for the good of man, or to manifest his own power, John 9:3. God also punishes the sinner for the wrong which he does to himself. (St. Augustine, Conf. 3:8.) Any one may discover the sophism of Eliphaz. If God were indifferent with regard to our virtue, who would be able to advance one step towards him? (Calmet)
Worthington
Man is unprofitable indeed to God, but he may reap great advantage from piety himself; and this is what God desires, as well as his own glory, Matthew 5:17. (Worthington)
22:4
Calmet
Fear. Thus malefactors are condemned, that they may no longer disturb society. But may not God afflict the just, though he have nothing to fear? (Calmet)
22:5
Calmet
Iniquities. He adduces no fresh arguments, but boldly taxes Job with many crimes, which a person in his station might have committed. He rashly concludes that he must have fallen into some of them at least. (Calmet)
22:6
Pledge. Hebrew, "person." Debtors might be sold, Matthew 18:30.
22:7
22:8
Haydock
It. Hebrew and Septuagint intimate that Job accepted persons, and gave sentence in favour of his rich friends. (Haydock)
22:9
Arms; possessions, condemning orphans unjustly.
22:11
Haydock
Waters, and misery, (Calmet) which such conduct deserved. (Haydock)
22:12
Calmet
Stars: and of course, that his Providence regardeth not human affairs. (Calmet)
Xenophon
When an infidel observed, "I think the gods are too great to want my adoration," Socrates well replied, "The greater they appear to thee, the more oughtest thou to treat them with respect and honour." (Xenophon, Memor.)
22:14
Doth. Hebrew, "seeth not." Septuagint, "is not seen."
Calmet
Poles, on which the whole machine seems to turn. (Calmet)
Worthington
"Hipparchus intimated that there would be a time when the hinges, or poles of heaven, would be moved out of their places." (Colum. 1:1.) Hebrew and Septuagint, (according to Origen's edition, ver. 13 to 16) "he walketh about in the circuit of heaven." (Haydock) Immortali aevo summa cum pace fruatur Semota a nostris rebus, sejunctaque longe. (Lucretius) This was the error of the Egyptians, (Aristotle, Mun. 84.) which Eliphaz unjustly lays to the charge of Job, as heretics often impute condemned tenets to Catholics. (Worthington)
22:15
Calmet
Wicked. Alexandrian Septuagint, "just." But Grabe substitutes unjust; (Haydock) as otherwise, Eliphaz would argue against his own principles: unless just be put ironically for hypocrites. (Calmet)
Calmet
Wilt thou imitate the ancient giants, before the deluge? (Calmet)
22:16
Grotius
Flood. Hebrew, "river," (Septuagint; Calmet) or "flood." (Protestants) This does not certainly allude to the deluge, though Job could not be unacquainted with an event (Haydock) which appears in the writings of the most ancient pagan authors. (Grotius, Relig.)
22:18
Calmet
From me. He thus insinuates that Job entertained such sentiments, though he seemed to condemn them, Job 21:16. (Calmet)
Septuagint, "is far from him," God.
22:19
Vatable
Shall. Septuagint, "saw." The Jews explain this of Noe, who saw the ruin of the giants with pity, mixed with joy, as he approved of the divine judgments. (Vatable, etc.)
Calmet
The just can thus rejoice, only on this account; as they would not be just if they were devoid of charity. (St. Gregory) (Psalm 57:11., and 106:42.) (Calmet)
22:20
Calmet
Their. Hebrew, "our." (Calmet)
Haydock
"Whereas our substance is not cut down." (Protestants) (Haydock)
But the Septuagint and Chaldean agree with the Vulgate, which gives a better sense.
Calmet
Fire, which consumed Sodom, etc. (Calmet)
22:22
Law of Moses, (Rabbins) or rather (Haydock) the natural law, which teaches that God is just, and deserves to be adored. He addresses Job, as if he had acknowledged no law or restraint.
22:24
Calmet
Gold, to build and adorn thy habitation, ver. 23. Hebrew, "He will give thee gold instead of dust; (or more abundant) yea, gold of the torrents of Ophir." The Phasis is said to roll gold dust, which is of the purest kind, Genesis 2:11. (Calmet)
Haydock
"Thou shalt lay up gold as dust, and the gold of Ophir, as the stones of the brooks." (Protestants) (Haydock)
This is an exaggeration, (3 Kings 10:27.; Calmet) and a sort of proverb, intimating that strength and plenty should succeed to infirmity. The foundations should be the hard rock, instead of earth, etc.
22:25
Haydock
Silver. Septuagint, "But he shall purify thee, as silver, which has passed the fire." (Haydock)
22:26
Calmet
Face, with confidence of being in favour and accepted. (Calmet)
22:27
Menochius
Vows, after obtaining thy requests. (Menochius)
Virgil
Et positis aris jam vota in littore solves. (Virgil, Aeneid iii.)
22:28
Haydock
Decree. Thy projects shall succeed. Septuagint, "But he shall appoint for thee the rule of justice." (Haydock)
22:29
Calmet
Glory, as the gospel declares, Matthew 23:12. The Hebrew is more perplexed. "When men are cast down, then thou shalt say, there is lifting up;" (Protestants; Haydock) or "when thy eyes shall be cast down, they shall say to thee, Arise." (Calmet)
22:30
Innocent. Hebrew, "He shall deliver even the man who is not innocent, and that for the sake of the purity of thy hands." (Chaldean; Junius, etc.)
Calmet
God will even spare the guilty, to manifest the regard which he has for the intercession of the saints. These interpreters have taken ai in the same sense as ain, which is the case, 1 Kings 4:21. (Calmet)
Haydock
Others explain, "He shall deliver the island of the innocent, and it is delivered by the pureness of thine hands." (Protestants) This also would shew the merit and protection of the saints, as a whole island may owe its safety to one of God's servants. In effect, the world stands by the prayers of the saints. (Haydock)
Calmet
All that has been said from ver. 21 tends to shew that God favours his friends; and, consequently, that he would never have punished Job, if he had not been guilty. (Calmet)
22:2
The seuenth conflict
22:3
In dede whē a iust man hath donne his dutie he is vnprofitable to God; but he is profitable to himself, which greatly pleaseth God, who desireth mans good, and it redoundeth to Gods glorie that he hath such seruantes. ••at 5. v. 17.
22:14
After imputation of false crimes, this 〈…〉 chargeth 〈…〉 also with 〈◊〉 a 〈…〉 error of the Aegyptians, that God hath no prouidence of men in this world Aristotel. li. d• mundo. textu. 84. So some heretikes in their phrensic accuse Catholiques of condemned heresies.
22:3
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 10.39
… All things were made by him ( Joh. i. 1 ). If all things, then without doubt the day and hour of the judgment. Who then can be so senseless as to presume to say that the Word of the Father made what He is ignorant of? It is written also, Jesus knowing that the Father had given all things into his hands (
22:17
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.5
… Father, if it be possible.” Not as God, then, but as man, speaketh He, for could God be ignorant of the possibility or impossibility of aught? Or is anything impossible for God, when the Scripture saith: “For Thee nothing is impossible”?
22:2
Finitis sermonibus beati Job, Eliphaz ejus vera, non ea intentione qua dicebantur, accepit; primo namque quod Job dixerat ad ostendendum altitudinem materiae, Numquid contra hominem disputatio mea? Eliphaz sic accepit dictum, ac si contentio cum Deo disputare intenderet; unde eum praesumptionis arguit ex triplici consideratione. Primo namque aliquis provocatur ad disputandum vel contendendum cum aliquo, quando videt eum comparabilem sibi in scientia veritatis, ut ex mutua colloquione aliquid oculatum indagetur. Est autem valde praesumptuosum, quod homo suam scientiam divinae audeat comparare; unde dicit: Numquid Deo comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? quasi dicat: non, eo quod Dei scientia sit infinita. Secundo provocatur aliquis ad disputandum vel ratiocinandum cum aliquo propter aliqua quae ab eo accipit, ut fiat collatio datorum et acceptorum.
22:3
Est autem praesumptuosum, quod homo putet bona quae facit, esse Deo utilia; unde Psal. 15, dicitur: « Dixi • Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum • meorum non eges. » Unde subdit: Quid prodest
Deo, si justus fueris, scilicet recta opera faciendo: Aut quid ei confers, si immaculata fuerit vita tua? scilicet a peccatis abstinenso.
22:4
Tertio provocatur aliquis ad hoc, quod judicio contendat cum aliquo, propter timorem superioris potestatis, eum in judicium vocantis: quod nefas est de Deo cogitare; unde subdit: Numquid timens, scilicet aliquem judicem: Arguet te, scilicet accusando? Et veniet tecum ad judicium, quasi de pari citatus.
22:5
Deinde quia Job dixerat, iniquas esse corum sententias, qui dicebant domum ejus periisse sicut tabernacula impiorum, intendit ostendere suam sententiam rectam esse, cum subdit: Et non propter malitiam tuam plurimam et infinitas iniquitates tuas; quasi dicat: Deus arguit poenas infligendo, non propter timorem, sed propter amorem justitiae, ut puniat tua peccata; unde malitia potest referri ad peccata quibus alios laesit; iniquitas autem ad peccata quibus justitiae opera praetermisit: unde malitiam dicit plurimam; sed iniquitates infinitas, quia in pluribus peccat homo omittere quam committere: unde subjungit primo de nocumentis proximo illatis, quae quandoque per calumniam inferuntur sub praetextu justitiae; unde subdit: Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa, scilicet necessaria, quia de fratribus tuis sine pignore confidere poteras.
22:6
Quandoque autem inferuntur nocumenta sine aliquo colore justitiae; et quantum ad hoc subdit: Et nudos spoliasti vestibus: quod potest intelligi dupliciter. Uno modo, quia spoliando nudos reliquisti, nihil ei reservans; alio modo, quia cum essent nudi, idest non sufficienter vestiti, illud modicum quod habebant, eis subtraxisti.
22:7
Subjungit autem de omissione bonorum operum dicens: Aquam lasso non dedisti, qui scilicet ea indigebat propter sitim ex labore viae exortam; quasi dicat:
Laborantibus et afflictiis opem et solatium non tu-listi: Et esurienti subtraxisti panem: quasi dicat: Indigenti non subvenisti.
22:8
Et haec quidem dicta sunt quantum ad peccata quae commisit sicut privata persona; subjungit autem de peccatis pertinentibus ad principatum ipsius: inter quae primo ponit quod principatum non per justitiam sed per violentiam obtinuit: unde dicit: In fortitudine brachii tui pos-sidebas terram, idest per potentiam tuam domi-nium terrae acquisivisti. Secundo ponit quod sub-ditos non gubernabat per justitiam, sed per po-tentiam, secundum illud Sap. 2: « Sit fortitudo « nostra lex injustitiae; » unde subdit: Et poten-tissimus obtinebas eam, quia scilicet per excellentiam potestatis subditis utebaris ad nutum.
22:10
Tertio ponit iniqua judicia, quia scilicet infimis personis justitiam non reddebat; unde subdit, Viduas dimi-sisti vacuas, scilicet dum non fecisti eis justitiam de adversariis, secundum illud Psa. 1: « Causa vi-« duae non ingreditur ad eos: » et iterum, quod amplius est, infirmas personas opprimebat; unde subdit: Et lacertos pupillorum comminuisti; quasi dicat, Si quod jurium in eis erat, annullasti, contra illud, quod dicitur in Ps.: judicare pupillo, et hu-mili: et pro his culpis subdit sibi poenas provenisse; unde subdit: Propterea circumdatus es laqueis, i-dest adversitatibus uniceque te opprimentibus, ut evasioni locus non pateat, postquam in eos incidi-sti, neque etiam ante potueras, quia subito tibi supervenerat; unde subdit: Et turbat te fortitudo subitanea, quia scilicet mala ei subito supervene-rant, ex quibus poterat etiam alia timere. Causam autem quare subito ei supervenerunt, ostendit sub-dens: Et putabas te tenebras non visurum, idest non perventurum ad has turvationes in quibus nescio quid facias, quod refertur ad laqueos.
22:11
Deinde quantum ad fortitudinem conturbantem subdit: Et impetu aquarum inundantium non oppressu-rum iri; quasi dicat: Putabas quod nunquam ad hoc pervenires, quod opprimereris violentia et multitu-dine adversitatum in te supervenientium, secundum illud 1 ad Thessa. 5: « Cum dixerint, Pax et se-« curitas, repentinus eis superveniet interitus. » Quod autem pro peccatis non putet aliquis se poe-nas passurum, ad hoc pertinet, quod non cre-dit Deum de rebus humanis providentiam habere: ad quod forte voluit retorquere quod Job dixerat: Numquid Deum docebit quisquam scientiam. Ad defe-
22:13
Quia Eliphaz in verbis praemissis imposuisse videtur Job quod non crederet Deum habere pro-videntiam de rebus humanis; nunc consequenter videtur ei imponere hujus infidelitatis effectum: solent enim illi qui Deum res humanas curare non
etum scientiae divinae prave interpretatus est: et ideo videtur ei consequenter imponere quod Dei provi-dentiam neget. Est autem considerandum quod ali-qui negant Deum habere cognitionem et providen-tiam rerum humanarum propter altitudinem suae substantiae cui proportionari dicunt suam scientiam, ita ut nihil sciat nisi seipsum: putantes quod scientia ejus vilesceret, si se ad inferiora extenderet; unde subdit: An cogitas quod Deus excelsior caelo sit, idest tota universitate creaturarum: Et super stella-rum verticem sublimetur? idest super altissimam creaturam: et hujus cogitationis conclusionem subdit, Et dicis, quid enim novit Deus, scilicet de istis inferioribus rebus.
22:14
Non tamen quod hujusmodi homines rerum cognitionem Deo totaliter subtra-hunt, sed dicunt quod eas cognoscit in universalibus, cognoscendo naturam entis, vel universales causas; unde subdit: Et quasi per caliginem judicat: cogno-scere, enim aliquid solum in universalibus, est cogno-scere imperfecte; et ideo hujusmodi cognitionem vocat quasi caliginosam, sicut contingit de eo quod a remotis videtur quasi caliginose, quia percipitur esse homo, sed non quis homo sit: et adhibet si-militudinem de iis quae apud homines contingunt, apud quos, qui in aliquo loco latet, sicut non vi-detur ab iis qui extra locum sunt, ita nec eos videt; unde dicit: Nubes latibulum ejus, nec nostra considerat; quasi dicat: Sicut ipse latet nos, quasi nubibus occultatus, inquantum ea quae supra nu-bes sunt plene cognoscere non valemus, ita e con-trario nec ipse ea quae ad nos pertinent, quasi sub nubibus existentia, ipse non videt: sicut Ezech. 9, ex persona quorumdam dicitur, Dereliquit Dominus terram, Dominus non videt: putabat enim quod quia ea quae in terris sunt, multis defectibus et inordina-tionibus subjacent, divina providentia non reguntur, sed solum caelestia quorum ordo indeficiens perse-verat; unde sequitur, Et circa cardines caeli pe-rumbulat.
22:15
Dicitur autem cardo in quo volvitur o-stium: unde per hoc designat per Dei providentiam caelum moveri, ex cujus motu sicut ex quodam ostio, providentia divina usque ad haec inferiora descendat: sicut enim dicunt quod Deus cognoscit humana, sed in universalis, ita dicunt quod guber-nat humana, sed per universales causas, quas per se gubernat; et forte ad hoc referre voluit quod supra dixerat Job, Qui excelsos judicat. credunt, contempto Dei timore, in omnibus sequi propriam voluntatem: unde dicit, Numquid semitam saeculorum custodire cupis? idest processum eorum quod nil credunt nisi ista temporalia quae videntur, et ex hoc procedunt ad injustitiae opera; unde subdit: Quam calcaverunt viri iniqui. Illi autem calcare aliquam viam dicuntur qui frequenter et sine aliqua dubitatione ex proposito viam terunt: sic illi qui non credunt divinam providentiam, frequentier et secure et ex proposito injustitiae opera agunt: quod non contingit illis qui in divinam providentiam credunt; quamvis quandoque ex infirmitate ad injustitiam declinent.
22:16
Et ne hoc impune fecisse videantur, subdit: Qui sublati sunt ante tempus suum, idest qui mortui sunt, nondum completo naturali spatio vitae. Et causam assignat subdens, Et fluvius subvertit fundamentum eorum. Est autem uniuscujusque hominis fundamentum id, cui principaliter spes ejus innititur. Tales autem non in Deo spem suam ponunt, sed in solis temporalibus rebus, quae corrumpuntur ipso cursu mutabilitatis rerum, quem fluvium nominat.
22:17
Quae autem sit praedicta semita, exponit subdens: Qui dicebant Deo, recede a nobis, scilicet contemnentes ipsum et spiritualia bona ejus quantum ad affectum. Sed quantum ad intellectum incredulitatem eorum describit, subdens: Et quasi nihil possit facere omnipotens, existimabant eum: quia scilicet si ad eum non pertinet cura rerum humanarum, nec bene nec male homini facere potest: quod contrariatur omnipotentis rationi.
22:18
Et ad exaggerandum culpam, subjicit de eorum ingrati tudine, dicens: Cum ille impleset domos eorum bonis, scilicet temporalibus quae a Deo dantur hominibus. Et ad eorum assertionem improbandam subdit, Quorum sententia sit procul a me. Et ne videretur quod simul cum impiis etiam justi subverterentur, hoc excludit subdens: Videbunt justi, et lactabuntur; per quod dat intelligenti, quod ipsi non subverterunt, sed in laetitia erunt.
22:19
Et ne videretur, quod ex hoc ipso a justitia deficerent, quod de subversione aliorum gauderent, subdit: Et innocens subsannabit eos; quasi dicat: Salva innocentia, eos poterunt subsannare de hoc, quod contra suam opinionem subvertuntur: in hoc enim justi congruadent divinae justitiae. Et viderut hoc proprie respondere ad id quod Job dixerat, Post mea, si videbitur, verba ridete; quasi conquirens, se rideri ab eis.
22:20
Et ne aliquis dubitaret fundamentum impiorum a fluvio esse subversum, hoc quasi manifestum sub interrogatione proponit, dicens, Nonne succisa est erectio eorum: videbantur enim per prosperitatem terrenam, vel per propriam elationem, ad modum arboris ergi in sublime. Sed sicut arboris erectio per successionem subito impeditur, ita etiam eorum elevatio per subtractionem subito cessat. Contingit autem quandoque quod arbor succisa in altius quidem crescere non potest, sed tamen adhuc ejus remanet longitudio; si tamen ignis apponitur, nullum vestigium praeteritae altitudinis restat: ita etiam si mortuo vel dejecto homine peccatore per ignem adversitatis, etiam filii ejus pereant, et divitiae diripiantur, nil residuum videbitur de altitudine praeterita remanere; unde sequitur, Et reliquias eorum devoravit ignis, idest arbor tribulationis, secundum illud Jacob. 1: «Exortus est sol cum ardire, et arefecit fenum.»
Dicuntur autem reliquiae hominis, vel filii, vel quaecumque aliae res ejus post eum remanentes.
22:21
Quia igitur hujusmodi subversionem impiis accidere dixerat ex hoc quod contra Deum nitcebantur; ut similia Job evitare posset, subdit, Acquiesce ergo ei, et habeto pacem; quasi dicat: propter hoc perturbatus es quia contra eum contendere voluisti; et per hoc, scilicet per pacem, quia ei reconciliaberis, Habebis fructus optimos; quasi dicat: Quicquid optimum esse potest, quasi fructum hujus pacis prosequeris. Qualiter autem ei acquiescere debeat, ostendit subdens, Suscipe ex ore illius legem; quasi dicat: Non existimes quod res humanae divina providentia non regantur: quinimum secundum legem regiminis ejus tuam vitam disponas.
22:22
Et quia quidam legem divini regiminis profitentur, sed tamen eam opere non sequuntur; ideo subdit: Et pone sermones ejus in corde tuo, ut scilicet mandata ejus mediteris, et ea servare disponas. Qualiter autem per hoc fructus optimos habiturus sit, ostendit subdens, Si reversus fueris ad omnipotentem, scilicet ut ejus omnipotentiam credas, et ei te subjicias: Aedificaberis; quasi dicat: Domus tuae prosperitas, quae destructa est, reparabitur.
22:23
Quomodo autem ad Deum perfecte reverti debeat ostendit subdens, Et longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo: et est subintelligendum, ut scilicet littera sic legatur, si longe facias iniquitatem a tabernaculo tuo: Dabit, scilicet Deus, pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos: ut hoc quod dicit, Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, sit expositivum ejus quod dixerat, Si reversus fueris ad omnipotentem.
22:24
Et non dicit, si longe feceris iniquitatem a te, sed a tabernaculo tuo: volens innuere, quod adversitas ei acciderat non solum pro peccato suae personae, sed etiam pro peccato suae familiae; quod sic dicit, Dabit pro terra silicem, refer tur ad hoe, quod dixit, Aedificaberis: ut scilicet detur intelligi, quod restauratio sit futura, sed ad liquid majus, ut scilicet pro amissis majora reddat: silex enim pretiosior est quam gleba terrae, et aurum quam silex.
22:25
Quae sint autem ista bona quae ei restituenda promittit, enumerat consequenter, primo ponens securitatem ex Dei protectione, cum subdit, Eritique omnipotens contra hostes tuos, ne scilicet iterato possint surripere quae tibi restituentur a Deo. Secundo dividitur abundantiam, cum dicit, Et argentum coacervabitur tibi: nomine enim argenti omnes divitiae significatur: quia ex argento pecunia fieri solet. Et ne videatur solum corporalia bona promittere, subjungit de spiritualibus bonis, inter quae primum ponit, ut homo Deum diligat, et delectetur in eo; unde sequitur: Tunc super omnipotentem deliciis afflues, idest quando pacem cum eo habebis, in ea delectaberis.
22:26
Et quia unusquisque libenter respicit id in quo delectatur, subdit: Et elevabis ad Deum faciem tuam, idest mentem tuam, ut ipsum frequentier contemplaris, idest fiduciam accipies recurrendi ad ipsum; unde subdit, Rogabis eum; et hoc non sine fructu: sequitur enim, Exaudiet te.
22:27
Solent autem exaudiri a Deo vota implentes, quae postulando promiserunt; unde subdit: Et vota tua reddes, quasi in signum exauditionis. Deinde promittit prosperum propositi successum, cum dicit, Decernes rem, idest ordinabis per tuam providentiam, qualiter aliquid sit futurum: Et veniet tibi, idest dispositio tua non frustrabitur.
22:28
Et ne dubites quid sit decernendum, hoc etiam tibi manifestatur; unde subdit: Et in viis tuis splendebit lumen, idest clare apparebit tibi per quas vias procedere debeas.
22:29
Rationem autem harum promissionum ostendit subdens, Qui enim humiliatus fuerit, scilicet Deo se subijciendo per affectum: Erit in gloria, quam scilicet consequetur a Deo: Et qui inclinaverit oculos suos, ne scilicet per intellectum aliquid superbum contra Deum sentiat: Ipse salvabitur, a malis sci- licet liberatus, et in bonis stabilitus.
22:30
Non solum autem requiritur ad salutem interior humilitatis affectus et intellectus, sed etiam exterior puritas operum; unde subdit: Salvabitur innocens? Et quo merito salvetur, ostendit subdens: Salvabitur autem in munditia manuum suarum, innocentia operum suorum. Et est considerandum, quod hoc Eliphaz non solum promittit Job, si convertatur, bona temporalia, quae possunt esse bonis et malis communia, sicut supra fecerat; sed etiam bona spiritualia, quae sunt propria bonorum, sed tamen solum in hac vita.
22:2
v. 2 « Numquid Deo potest comparari homo etiam cum perfectae fuerit scientiae » !?— scil. cum Iobus doctrinae amicorum non acquiescat, Eliphaz cum ipsi Dei sapientiae, quippe quae in vera illa doctrina exprimatur, contumaciter repugnare censet. Ipse vero iam argumentatur in hunc modum (cf. O/. Pin. Men. W.) : ex hominis operibus bonis nihil redundat commodi in Deum, quippe qui est sibi sufficientissimus ac omnino beatus, neque vero ex peccatis Deo aliquid incommodi accrescit : unde Deus in variis sortibus distribuendis non suo bono neque suo periculo movetur, ergo non remanet, nisi ut sola iustitia ex hominum meritis vel demeritis agat. Amor scil. boni proprii et //mor incommodi fons est fecundissimus, ex quo hominis actiones promanant. Iam quia iste fons pro Deo adesse non potest, Deus hominem non affligit v. g. ut homo ad maiorem propellatur virtutem, ut plus boni praestet, vel, ne ad malum fiat proclivis, ut in recto tramite retineatur vel compescatur. Cur igitur hominem affligit? non, ul sibi aliquid boni procuret, non, ut a se periculum avertat; ergo tantum, quia homo id meritus est, quia ipsa notio iustitiae, Deo necessaria, ita exigit. Haec quidem est Eliphaz argumentatio; laudanda quidem, quia rem ex ipsa de Deo notione et divinae maiestatis sublimitate et.independentia enucleare studet, at, proh dolor, manca et hiulea nimis! Deo nihil. boni accrescere ex hominis virtute urget
Interrogationibus positis Eliphaz ostendere conatur, cur homo miseriis affligatur, non posse repeti nisi ex divina iustitia, ex peccatis hominis. In v. 2 discrimen inter hebr. et lat. ex interpretatione vocis po declaratur, de qua cf. 15, 2. Est enim in hebr. num Deo proderit vir? sane sibi proderit intelligens (cf. Mar. Malv. Cod. Vav. Calm. W. etc.)! i.e. qui agit tamquam homo sapiens, prudens, pzws (nam uti peccatum est stultitia in sacris literis, ita vera sapientia pietas censetur), sibi ipsi utilitatem affert, non Deo. In textu lat. Eliphaz primum arrogantiam eius arguit, qui praeter causam malorum a Deo assignatam aliam quaerat et de divina providentia conqueratur :
22:3
v. 3 « quid prodest Deo, si iustus fueris? aut quid ei confers si immaculata fuerit via tua » ? — sensum hebr. expressit interpres; proprie : num oblectamentum... num lucrum, si integras servas vias tuas? LXX ci yàp ua tö xupig; vet. lat. : « quid enim pertinet ad Dominum, si tu sisin operibus absque crimine »? Neque Deus exercet aerumnis, quasi hominem timeret, ne nocumentum Deo inferat; ita
22:4
v. 4 « numquid timens arguet te et veniet tecum in iudicium »? — ita Eliphaz omnem afflictionis causam ex parte Dei excludere sibi videtur, quarc non remanet, nisi ut propter scelera puniat; quod consequens enuntiat
22:5
v. 5 « et non propter malitiam. tuam plurimam et infinitas iniquitates tuas »? — i.e. in solo homine, in te, est cur exercearis. In hebr. optime v. 4 explicatur cum nostro interprete : num ex metu tui corripiet te (cf. Cod. Malv. Hirz. W.), ita scil. exigente contextu logico, cum v. 3de Dei emolumento sermo fuerit, quod emolumentum undique excludi oportet. mU ay i e TOR MY NUR LECT i at Soin ) iare ieiunum est e fere nimis subtile, quod aliis (Del. Zsch. Hitz. P. et iam meminit Malv.) placet : « num propter tuam religionem (pietatem, Dei timorem) te corripiet »? Sed si verba ita concipiuntur, in argumentandi serie membrum aliquod deest; nam statim quaeri potest : annon Deus etiam pium punit, ut a malo cohibeatur, ut impediatur et retrahatur a. periculo, ne insurgat turgidus in Deum. Certe, cum semel sermonem intulerit Eliphaz de Dei emolumento, quod nullo modo in hominum suppliciis habeatur, etiam huius rei rationem habere debuit eo magis, quia Iobus illam haud obscure tetigisse videri poterat 1,12 : « numquid mare ego sum aut cetus, quia circumdedisti me carcere »? cf. 13,27. Unde bene Men. : « si te vexat, non propterea vexat, quod aut utilitatem inde capiat aut quod aliquid sibi timeat incommodum ni faciat. Tota ergo ratio ex illius iustitia et tuis peccatis est petenda ». Iam Eliphaz magna cum acerbitate Iobum criminum insimulat et cum generali accusatione antea nihil effecerit, nune ad particularia descendit lobique conscientiam excutit varia scelera confingens. Bene OZ. notat : « quid ad haec (scil. Tobi argumenta cap. 21 prolata) respondeat, Eliphaz ambigit; ad alias vero contumelias se convertit et crimina iusto obiiciens quae vix ab improbissimis hominum patrantur, inclementius illum conviciis proscindit ». In hae conscientiae examinatione ea seligit, quae homines possidendi et dominandi libidine capti patrare solent. Primum inhumanitatis, iniustitiae, feritatis documenta ab Iobo hypocrita edita esse contendit
22:6
v. 6 « Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa et nudos spoliasti vestibus » ; — à. e. immerito, iniuste pigneratus est; vel quia ab illis, quae nihil debebant, pignora exegit et vi abstulit, quasi essent debitores (O/.), vel quia illos coegit pignora dare, quamvis opes ei essent multae, neque ullo pacto iis indigeret (Ma/v.), vel quia dure exegit, quod solvere non poterant, immo etiam necessaria abstulit, quae pro pignore auferre non decuit; id altero membro indicatur; nam Ex. 22, 26.27: si pignus a proximo tuo acceperis vestimentum, ante solis occasum reddes ei; ipsum enim est solum. quo operitur ... cf. Deut. 24, 6. 10. — Crudelitatis accusatio effertur nomine fratrum, i. e. qui ad eandem stirpem, tribum, gentem pertinent, et nudorum i. e. pauperum, iam rebus fere omnibus carentium (cf. 24, 7. 10. Iacob 2, 15). Aliud immanis animi documentum : hospitalitatis officia, quae apud tribus orientales adeo aestimantur, penitus neglexit nulla miseratione tactus :
22:7
v. 1 « aquam lasso non dedisti et esurienti sub288 TOW ET A 1410 qrazisti panem » ; — i. e. ne minima quidem maxime indigentibus concessit; nullo humanilatis sensu ex aliorum miseria et inopia commotus est ditissimus ille, qui ex abundantia sua facillime subvenire poterat. Vide, in quantum crimina augeat Eliphaz! Immo tyrannica violentia avaritiam et dominandi libidinem explere studuit; ita
22:8
v. 8 «in fortitudine brachii tui possidebas terram et potentissimus obtinebas eam »;—in hebr. vir brachii — ipsi terra et sublimis auctoritate habitat in ea !i. e. violentia, oppressione usus sibi demum terram arripuit et potentia valens ita eam occupat, ut ille solus videatur habilare, reliquis vel expulsis vel spoliatis; cf. Is. 5, 8. Ita in tota regione ferae belluae in modum grassatur
22:9
v. 9 « viduas dimisisti vacuas et lacertos pupillorum comminuisti » ; — opem non tulit, immo iniuriam intulit miserrimo illi miserorum generi, quod prae ceteris iure quodam nativo miserationem commovet, viduis scil. et orphanis ; illas rebus omnibus destitutas, iure quod postulabant, auxilio quod efflagitabant non impetrato dure abire iussit; quae vero pupillis praesto eranLiura, auxilia, facultates, quibus totidem quasi brachiis defendebantur et sustinebantur, ea omnia feroci inhumanitate delevit et conirivit. Notum est, legem multiplici ratione illis voluisse provideri, cf. Ex. 22, 21. Deut. 24, 47. 19; 27, 19. Fulcra et adiumenta et praesidia, vires dici brachia, in usu est positum; cf. Ps. 36, 17. Ez. 30, 22 et praecipue in Arabum locutione proverbiali (cf. Ges. Thes s. v. yya et yy). Quam falso haec ab Eliphaz 1actentur, ex Iobi testimonio 31, I1 'ete; patet. In hebr. v. 6 et 7 tempus imperfectum adhibetur. Id de actione saepe repetita dicilur, nisi malueris illorum opinioni subscribere quam refert Malv. : « pignus... acceperis. Notant, quia harum criminationum status coniecturalis est et magis in praesumptionibus quam certis probationibus positus, futuro uti Eliphazum, quasi dicat : necesse est fatearis, te aut illud aut omnia commisisse » ; quod si adoptaveris, dicendum, sermonem v. 9 et 10 ita incaluisse accusandi fervore, ut eas criminationes fere iam sine ulla haesitatione proferret, Horum igitur criminum iustissimas poenas luit Iobus ;
22:10
v. 40 « propterea circumdatus es laqueis et conturbat te formido subita »; — « laqueos appellat Eliphaz cruciatus, dolores, anxietates, infamiam omnia denique mala, quibus Iobus ut moestissimo carcere constrictus fuit » (Cord.), ita ut nullum ei pateat. effugium. Poenarum descriptio etiam in sequenti v. cernitur secundum hebr. vel tenebrae ? (ita, ut) > AN P AAT OT » , Hiz.)i.e. undique circumfunduntur tibi tenebrae calamitatum, ut nihil prorsus lucis ac salutis videas t. quid ne suspicanti quidem sed incuria sopilo accidisse. Frequens est aquarum metaphora pro calamitatibus; cf. Ps. 17,47 ; 68, 2. Can- 16:8, T.
22:12
Talia autem peccatoribus rependi, Eliphaz ex summa Dei maiestate probat, cuius providentiam cum negaret Iobus in tam enormia scelera prolapsum eum esse satis innuit. Sententiam praemittit praeclaram de Dei sublimitate locoque excelso, ex quo quasi ex altissima specula mundi cursum resque omnes lustrat, et. quidem in hebr. nonne Deus (est) sublimitas coelorum ; i. e. tam celsus sicut coeli, et vide caput stellarum, quia ercelsae sunt (cf. Mar. Maw. II. Vav. W. Del.) i. e. verticem stellarum, altissima stellarum agmina; hisce celsior est Deus. De Deo rerum omnium e loco sublimi inspectore haec diei, merito affirmant (cf. Pin. Cod. Cord. Mar. Male. Est. Tir. etc.), idque iam LXX et vet. lat. exprimunt: « nonne qui in excelso manet, excelsior coelo sit et super stellarum verticem sublimetur » ? — nisi forte haec sententia lam ex sequenti sit interpretanda : nonne hae cogitatione, quasi Deus excelsior rebus humanis earum curam non habeat, te contra conscientiae stimulos munivisti? nonne ex hac ipsa Dei sublimitate ansam cepisti providam eius curam negandi? Haec enim in subsequentibus Eliphaz Iobo exprobrat
22:13
v. 43 « et dicis : quid enim novit Deus? et quasi per caliginem iudicat » ? — i. e. ex Dei habitaculo coelesti falso infers, eum contineri coeli ambitu, eum non moderari vel curare terrena neque pone caliginem (hebr.)i. e. pone nubes in sublimi illo et mortalibus inaccesso loco, in abditissima illa regione iudicium ferre vel occupari de reculis nostris. Idque etiam clarius :
22:14
v. 414 « nubes latibulum eius nec nostra considerat et circa cardines coeli. perambulat »; — i. e. orbem, circuitum coelorum obambulat ; in coelorum fornice tantum versatur, circa sphaeram coelorum obambulat, « coelo se continet, humanis non prospicit » (P7n.). Similem errorem iugulat Is. 29, 15. Ier. 23, 23. Ez. 8, 12. Tali autem cogitandi ratione Iobus animos induit atque imitatur priscorum peccatorum, quorum ista erant dogmata ; unde
22:15
v. 15 « numquid semitam saeculorum custodire cupis, quam calcaverunt viri iniqui,
22:16
v. 46 qui sublati sunt ante tempus suum et fluvtus. subvertit fundamentum eorum »? — i. e. num semitam illam antiquissimi temporis terere vis? sermo videtur esse de impiis tempore diluvii (cf. Phil- Sa, Cord. Malv. Men. Tir. Calm. W. Del. Hitz.), qui morte immatura, antequam secundum consuetum naturae cursum vilae annos expleverint, interempti sunt. Alii de Sodomorum interitu (cf. Phil. Caiet.), alii de Aegyptiorum strage et demersione ' in mari (Pin.), alii generatim de impiis intelligunt, quorum prosperitas quasi fluviorum impetu (O.) i. e. calamitatibus subito irrumpentibus vel ipsa rerum mundanarum mutabilitate (S. Thom.) ablata et subversa sit. Dicitur fundamentum eorum status florens, quippe qui stabilitus et firmis innixus fundamentis iis videbatur (Of. Vav.) *. Iam impiorum mentes et voces explicat; puniti enim sunt, quia ita sentiebant, uti lobum sentire modo v. 13 dixerat
22:17
v. 11 « quz dicebant Deo : recede a nobis! et quasi nihil posset facere Omnipotens aestimabant eum,
22:18
v. 48 cum ille implesset domos eorum bonis; quorum sententia sit procul a me »! — optime Eliphaz gigantes illos, viros famosos a saeculo (Gen. 6, 4) et potentes superbia et impietate delineat. Voces quoque usurpat, quas ab impiis nefarie proferri Iobus supra declaravit (21, 14), sed eas ipsas proprie a Iobo foveri et adoptari, non sine acerbitate insinuat, sicut etiam peccatorum illorum conditionem florentem similem Iobo proponit : Deibonis et favoribus erant ditati, at impii et ingrati cum contemptu eum irriserunt : e£ quid eis? facere posset Omnipotens (hebr.)? Non Iobum, sed se tandem ab eorum mente iniqua abhorrere profitetur (cf. 21, 16). Horum exemplo simul Iobi de impiorum felicitate declamaiionem everti et refutari censet Eliphaz. Quare subdit, ita res providentiae cursu dirigi, ut iusti impiorum interitum. cernentes laudibus Deo dictis exsultent ;
22:19
v. 19 « videbunt iusti et laetabuntur et innocens subsannabit eos ;
22:20
v. 20 nonne succisa est erectio eorum et^ reliquias eorum devoravit ignis »? — in hebr. vere, excisus est adversarius noster et excellentiam eorum devoravit ignis, vcl abundantiam eorum. Eliphaz ad thema suum redit: impii demum pereunt, iusti vident. improborum superbiam deiici et tandem laetantur et triumphos agunt. Cum igitur, ut Eliphaz denuo asseruit et suo modo probavit, calamitas poena sit improbitatis, admonitio subiungitur, ut Deo vindici acquiescat et ad eum ex animo redeat praeclaris promissionibus ostensis :
22:21
v. 21 « Acquiesce igitur ei et habeto pacem et per. haec habebis fructus optimos » ; — i. e. adiunge te illi, morem ei gere, te totum compone ad eius voluntatem. pin hiphil familiariter vivere, amicitiam inire, intime noscere (cf. Ps. 139, 3) significare videtur. Varie reddunt phy: esto felix (W.), pacatus (Ros.), sincerus (Hitz.), habebis pacem (cf. Malv. Del. P.) i. e. saluti, paci, integritati restitueris. Sed praeferendum Aabeto pacem i. e. conserva te in quieta submissione sine murmuratione et tumultu et querelis; « pax euim est voluntatis affectus, quo subiicimur Deo et in eo quod bonum est consentimus hominibus et voluntates et appetitiones nostras in uno virtulis desiderio coniungimus » (Cord.). Pergitur enim : in his (i. e. haec si feceris) veniet ! tibi bonum i. e. salus. Iam declarat, quid ei praestandum sit, ut ad talem animi dispositionem v. 21 deseriptam perveniat; debet scil. Eliphaz doctrinam amplecti ; ita v. 22 « suscipe ez ore illius legem et pone sermones etus in corde tuo »! — suam scil. institutionem Eliphaz tamquam ex Dei ore profectam venditat et se tamquam fidum Dei interpretem, quare suos sermones Dei sermones vocat; vult igitur, ut Iobus fateatur se ut hominem improbum affligi. Unde eum adhortatur:
22:23
v. 23 « si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis et longe facies tniquitatem a tabernaculo tuo »; — supplet altero membro, qualem reditum intelligat, scil. si removeris iniquitatem a tabernaculo tuo *. Bene aedificaberis i. e. non solum « excisae res tuae et eversae funditus instaurabuntur ac resurgent » (Vav.) sed etiam ipse, corpus iam morbo destructum ct sanie diffluens, denuo instaurabitur el quasi aedificabitur; quo magis lobi animum, uti opinatur, reluctantem vincat et ad sua consilia inflammet, redintegrationem illam magno cum splendore neque sine facundia amplificat. Et primo, ut illud « aedifi292 10B 22, 24 caberis » illustret, maximas, immo inauditas promittit divitias, auri argentique thesauros immensos : ex hebr. pone (pones, ponere poteris — imperativus certam praedictionem enunliat, er, Ps. 22, 21; 128, 5. Is. 23, 1; 37, 30; 65, 18 etc.) prae pulvere argentum 1. e. repones, habebis argentum maiore copia quam pulverem. Ita 5y magis quam i. e. super pulverem eoacervabis; 4x3 (uti Syrus intellexit) significare argentum, probabile est ! propter parallelismum et Ho? in versu sequenti (cf. Ros. Hirz. W.); alii aurum vel metalla argento aurove mixta interpretantur (cf. Malv. Cod. Del. Hitz.) — ; et sicut saxum (lapides, silices) torrentum aurum Ophir i. e. tam abundanter. Verte «433 (attende paronomasiam cum "323) sicut saxum, vel si placet, explica 2 essentiae quod vocant, `a in loco, pro, vel ^5 legendum particula comparationis, uti LXX, Chald. Syrus legerunt et multi codd. cf. de Rossi. Iam textus lat.
22:24
v. 24 « dabit pro terra silicem et pro silice torrentes aureos »; — in priore membro salis obscurus, in altero eandem opum promissionem largissimam exprimit 1. e. vel « unde excideris silices, erumpent tibi auri venae » (Men.) vel « ea copia qua petrae in torrentibus inveniuntur, dabit tibi aurum » (Mar. Tir.). Prius vero membrum forte non incommode ita explicabis : novo illi aedificio tuae felicitatis dabit Deus pro fundamento non terram, non labile aliquid, sed petram ; erit enim felicitas, quae nulla ruina sit perturbanda (cf. Pin. Men.) ; vel : dabit pro infirmitate robur (S. Greg. exp. in. Rup. Br. Cord. Sa, Mar. Tir.) vel: dabit pro amissis maiora, « silex enim pretiosior est quam gleba terrae » (S. Thom.). — Veteres versiones ^ promissionem enunliari hoc versu viderunt; idque iure merito; nam promissio demum post v. 23 iure exspectatur, eaque v. 25 augetur. At recentiores aliqui (Herz. Del. Zsch. Hitz. Renan) admonitionem cernunt, ut omnem argenti aurique amorem abiiciat : vertunt scil. : « pone in pulvere argentum et subter silices rivorum aurum » abiice illud tamquam rem vilem proiice in pulverem, in rivos. Sed ad quid tale monitum Iobo daretur, qui rebus omnibus spoliatus sub dio sedet morbo confectus? Melius ad verum sensum W. : tantam copiam nancisceris, ut thesauros quasi res nullius valoris condas in pulvere, vel fere in torrentes abiicias. Secundo opum promissionem auget, fontem immensum et inexhaustum commemorans, qui Iobo praesto sit futurus; nam in hebr .v. 1. Chald. vertit urbem munitam, veluti mua aut "32m -— LXX legerunt in hoc mem- n ue yh " VESPA AS |. 85 et erit Omnipotens argenta tua et argenti copiae tibi (cf. Malv. Vat. Cod. W. Hirz. Del. Hitz.) '. S. Hier. in priore membro LXX secutus alterum ex sensu reddidit
22:25
V. 25 « eritque Omnipotens contra hostes tuos et argentum coacervabitur tibi »; — praeter divitias— et ex hebr. Deus ipse cum omnibus suis thesauris praesto est — divinam protectionem et securam illarum possessionem, quod in magno bono est habendum, pollicetur. Tertio insuper maximam quandam laetitiam, pacem, fiduciam quae a Deo in ipsum deriventur, promittit
22:26
v. 26 « tunc super Omnipotentem deliciis afflurs et elevabis ad Deum faciem tuam »; — quid enim sine animi gaudio et laetitia divitiae valent? Iobus de Deo tamquam qui nunc sit ipsius hostis conquestus erat; unde in rerum mutatione apte et psychologice Eliphaz commemorat immensam voluptatem ex Deo haustum iri; elevare faciem i. e. omni fiducia, alacritate, sine ullo timore cum Deo agere. Quare quarto hanc confidentiam a Deo praemiis affectum iri ait postulationibus benigne concessis :
22:27
v. 21 « rogabis eum et exaudiet te, et vota tua reddes »; — scil. «in signum exauditionis » (S. Thom.) debebis vota persolvere, utpote re desiderata potitus. Huic affine est, quod prosperum et optatum habebit rerum omnium successum :
22:28
v. 28 « decernes rem et veniet tibi et in viis tuis splendebit lumen »; — i.e. quodcumque aggressus fueris, succedet ; quocumque perrexeris aut in quocumque versatus fueris, affulgebit tibi Dei favor et felicitas. Ex textu lat. « rationem harum promissionum ostendit, subdens » (S. Thom.) :
22:29
v. 29 « qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria, et qui inclinaverit oculos, salvabitur » ; — i. e. qui Deo se submiserit omnemque fastum, contumaciam (quae oculis elatis * exprimuntur cf. Is. 2, 11; 3, 16) prorsus abiecerit, salutem et veram a Deo consequetur exaltationem, cf. Matth. 23, 12; Prov. 6, 16.11 sex sunt, quae Dominus odit... oculos sublimes. Versio S. Hier. ita explanari potest, ut dicatur sensum reddidisse textus hebr. qui ita verti potest: s? 1 1 » & i i e? - 1. Vox enim TR commodissime ex v. antecedente usurpatur et ad dicendi elegan i i iguificati i i i x hac voce veterum tiam pertinet, ut eadem significatione retineatur. Facile quidem e ! : KIET. explicationes intelliguntur : Chald. « et erit Omnipotens arx Fa ducupae uae » l 2 pec ETAT i cili — at si vocem v. 24 : aurum vel argentum exp &ró i/00 òv, Syrus« in auxilium tuum » — à vel ai po i 5 retinebi e m9y ; 95, 4 altitudines. CF. arabioportet, libenter il/am in v. 25 retinebis. De my cf. Ps. 95, 4 : : M EE : cum yz ascendere, adolescere; alii splendorem interpretantur; cf. Ez. 28,1 nym. 9. Bene S. Greg. notat: « quantum per membrorum ministerium deprehendi potest,
humiliaverunt, tunc dices* : exaltatio i. e. quando te humiliaverint vel affligere conati fuerint, tunc statim liberaberis et exaltaberis tam certo, — id igitur quintum commodum promittit — ut appropinquante periculo iam exaltationem mox futuram praedicere et annuntiare Non est dubium, m» explanari posse exaltatío (cf. Fürst L., Ges. s. v. ma elatio, Del.). Et hoc sensu Chald. quoque et Syrus vocem intellexerunt. Frequentius tamen eam interpretantur, uti 33, 17 usurpatur, de superbia et petulantia (cf. Ier. 13, 17 LXX ors, vulg. superbia), uli iam LXX intellexisse videntur, vertunt enim ipsum et dices : elatus est in superbiam ». Unde hebr. explicant : si (te) affüigunt (deprimunt) et tu clamas, insolentia, submissum salvabit (cf. Malv. Y. W. Hitz.), vel alii: si depressae sint (viae tuae), tu dices, sursum (elatio) et ei qui demissis est oculis opem fert (cf. Ros. Del. Zsch.), i. e. quam primum de vi ac violentia tibi illata conquestus fueris, Deus te liberabit, quam primum in rebus arctis desiderium rerum secundarum et spem manifestaveris, omnia ex voto cedent. Sensus non adeo differt; assignat quintum commodum Eliphaz : protectionem Dei in omni impetu hostili. Deinde epiphonemate concludit totum sermonis argumentum brevi complexus
22:30
v. 30 « salvabitur innocens, salvabitur autem in munditia manuum suarum »; — vel in hebr. /iberabitnon-insontem ? (eum, qui non est sine culpa; sed conditio adiicitur, dummodo improbitatem a tia legis fundamentalis Iobum admonet, unde, si eripi velit, improbitatem abiieiat. Ita ex textu lat., cum quo Syrus consentit. Verum, cum in hebr. legatur Z/berabitur in puritate manuum tuarum, quam lectionem LXX et CAald. quoque tuentur, indicare videtur Eliphaz seztam benedictionem quae Iobum consequetur, dummodo resipuerit, Deum scil. propter Iobi integritatem et iustitiam etiam aliis, qui non fuerint innocentes, misericordiam et gratiam largiturum ; Iobum scil. in tantum valere apud Deum, ut ipso flagitante alios quoque servet el a poenis liberet; ita revera accidit, aliter utique quam Eliphaz exspectavit, cf. 42, 1-9; sic merito Malv. Cod. Ros. W. Hirz. Del. Zsch. P., nam quod Hitz. vult etiam ante eum Mar., subito mutari personam et apostrophen fieri ad Iobum, de quo iam in illo « liberabitur » sermo 9 DIS ni ^onti ig aphipyle ~ € inti 1 2. Est enim ò negationis particula, cf. 1 Sam. 4, 21 (uti iiam apud Malv. notatur); quae adhue in rabbinica dialecto superest. Eam rite expressit Chald.; omiserunt LXX . Sit, nimis durum atque ab omni loquendi consuetudine alienum esse videtur. Quodsi hoc dicere voluit, scribere debuit : « /iberaberis in puritate manuum tuarum », Arg. — Cum Eliphaz suam de origine calamitatum doctrinam denuo proposuerit et ut eam fulciat gravissimas in Iobum eriminationes congesserit, Iobus talem consolatorem merito aegre ferens Dei iudicium instanter efflagitat, quo sua constet et agnoscatur integritas! Sed, proh dolor, frustra id a Domino se postulare sentit, cum Deus, qui conscius sit ipsius innocentiae, tamen eius vindicem et assertorem se sistere non dignetur (23, 1-10). Unde ipse contra crimina ab Eliphaz obiecta se defendit vitae suae cursu et virtutibus enarratis. Sed cum post talem vitam tamen suppliciis diris excrucietur ex Dei voluntate, haeret anxius et animo turbatus, quid consilii in hoc lateat non intelligens, quippe quod ab hominibus sit absconsum (23, 11-24, 4). Tum denuo miram hane rerum gubernationem animo volvit, expendens, impios tyrannos impune grassari, pauperes miseria opprimi et egestate confici, pupillos et viduas vexari et spoliari, operarios mercede et victu destitui ab heris omni humanitate exutis; undique oppressorum audiri clamorem (24, 2-12); praeter istos, qui aperta vi omnia iura subvertunt et conculcant, alios in occulto crimina patrare : homicidas, adulteros, fures (24, 13-11); utique esse optandum, ut poenis debitis plectantur et omnium maledictione obruantur, quia enormia scelera patrarint! At nihilominus communi sorte et morte utuntur (24, 18-25). Disceptationis progressusin eo merito agnosci potest, 1° quod incerto illo Dei consilio se magis affligi quam suppliciis fatetur, 2° quod criminibus obiectis ad Dei tribunal iterum iterumque fidentur provocat el vitae suaerationem explicat; 3° quod impios impune grassari, iam per varia hominum genera magis quam antea ad oculos quasi demonstrat et rei difficultatem vehementius urget simul ostendens, quam nihil amicorum declamationibus effectum sit. — Praeterea, cum Eliphaz tot enormia crimina commentus sit, aut (ut Sanctius loquitur) « potius daemon, qui talem mentem indidit Eliphaz, ut hominem innocentem sic urgeret ac premeret anguste, ut ad impatientiam aut ad desperationem adduceret », mirandus est lobi animus quietus, calumniis minime oppressus, laudanda tanta in respondendo modestia, dignitas, patientia.
22:1
THEMAN (EBR. TĒMĀN, GR. ΘΑΨΆΝ)
T. infatti è usato come sinonimo di Edom (Abd. 9) o posto in parallelismo con Edom (Ier. 49, 7.20). I Themaiti erano celebri per la perspicacia e saggezza (Ier. 49, 7; Abd. 8; Bar. 3, 22); il più sottile interlocutore di Giobbe era il temanita Eliphaz (Iob 2, 1; 4, 1; 15, 1; 22, 1; 42, 7.9). All'epoca bizantina (Eusebio, Onomast., 96, 20) il nome era usato per un posto militare situato a 15 miglia da Petra, corrispondente forse a el-Meqdes: qui però non esistono …
22:9
… la vedova è un essere che si raccomanda per se stessa alla pietà (cf. Ex. 22, 22; Deut. 24, 17; 19, 21; 14, 29; 26, 12-13; 16, 11, 14; 10, 18; 27, 19; 22, 24); molto spesso, non avendo parenti prossimi per difenderla, è in balia dei violenti (cf. Iob. 22, 9; 34, 3, 21; Ps. 95, 6; Sap. 4, 10; Is. 1, 23; 10, 2; Ier. 7, 6; Ex. 22, 7, 25; Mal. 3, 5, ecc.); è consolata ed aiutata solamente dall'uomo caritatevole (cf. Iob. 29, …
22:22
… Il senso generico di « insegnamento » appare anche nei libri didattici: la t. è data da Dio al suo fedele (Job 22, 22; Ps. 78, 1 ebr.), dai sapienti (Prov. 3, 1; 4, 2; 6, 23; 7, 2; 13, 14), dalla madre (ibid. 1, 8; 6, 20; 31, 26); Jahweh (o il suo rappresentante) la darà nel regno messianico …
22:29
45, 10; I Par. 29, 4; Eccli. 7, 18; in Iob. 22, 29, O.
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.