Immensa aeterni Dei
On the Roman Congregations
Sixtus, bishop, servant of the servants of God, for perpetual remembrance of the matter.
1 The immense wisdom of eternal God, maker of all things, reaching mightily from end to end, has thus joined all things together in an admirable bond of concord and disposed them sweetly, so that they might mutually aid one another in the exercise of their respective functions; this same wisdom has distinguished in the heavenly Jerusalem various orders of blessed spirits, whose superiors illuminate the inferiors concerning the things of divine providence. This same wisdom has divided the body of the Church militant, which is the image of that triumphant Church, into various members which, bound and joined to their head by the glue of charity, might aid one another mutually, from which the health and preservation of the whole body would result.
2 § 1. Wherefore with the best right the Roman Pontiff, whom Christ the Lord has constituted the visible head of His body, which is the Church, and whom He willed to bear the care of all churches, calls to himself and takes on many helpers for so immense a burden, both the venerable bishops, his brothers, whom he sends throughout the whole world to feed individual flocks, and the most ample order of cardinals of the Holy Roman Church, who, as the most noble members adhering more closely to the head, always assist the same Supreme Pontiff, as the Apostles did Christ the Lord, and who are the first companions and sharers in labors and counsels, so that with the burden of cares and business divided among them and other magistrates of the Roman Curia, he himself, holding the key of such power, aided by divine grace, may not be overwhelmed.
3 § 2. We therefore, led by the example of that great Moses, who when speaking with God did not reject the counsel of his father-in-law Jethro concerning the establishment of various judges, and who by God's command enrolled a distinguished senate of seventy elders who bore with him the burden of the people, lest he alone be burdened, have decreed that this pontifical burden, truly formidable even for angelic shoulders, should be salutarily divided among our brothers the cardinals, senators of the world, with a certain apt distribution, according to the condition of the times, the multitude and variety of business, and the very consideration of utility. We have been moved by this consideration especially: that those who from all nations come most frequently to this mother, teacher, and refuge of the faithful, the Apostolic See, from motives of devotion and salvation, for the pursuit of justice, for obtaining grace, and for other manifold reasons, should indeed arrive at Rome both safely and conveniently (insofar as we are able to provide in our provinces); and that they might be expedited more easily and quickly, we should have distinct assemblies and congregations of cardinals prepared for the treatment of certain matters and business, and that the cardinals themselves, distributed in their office, might bear their part more lightly, administer it more diligently, consult us more conveniently, and finally that men of the first rank, exercised in public affairs, might never be lacking at any time. Therefore by our own motion and from certain knowledge, and by the counsel and assent of our same brothers, cardinals of the Holy Roman Church, from that same sacred college, which by God's grace abounds in men distinguished by piety, learning, and experience of affairs from every nation, we have established fifteen congregations, and have assigned certain business to each, so that they might refer the graver and more difficult consultations to us; and to each of them we have given and attributed their faculties and authority in the manner described below. The first congregation for the Holy Inquisition 1
4 2. § 1. First therefore, since faith, without which it is impossible to please God, is the foundation of all spiritual building, desiring to preserve this precious deposit, which has been entrusted to us especially by Christ the Lord in the blessed Apostle Peter, against all the gates of hell, whole and inviolate; the congregation of the Holy Inquisition of heretical depravity, established in the City by the great providence of our predecessors as the most firm bulwark of the Catholic faith, which, on account of the supreme gravity of the matter, the Roman Pontiff is accustomed to preside over; we also confirm and strengthen, and all its institutions, and all and singular the faculties granted to it by the Roman Pontiffs, our predecessors, to the cardinals chosen for that congregation from time to time, and all the authority and power communicated to them, namely of inquiring, citing, proceeding, judging and defining in all causes concerning both manifest heresy and schisms, apostasy from the faith, magic, divination, sorceries, abuses of the sacraments and whatever else even appears to savor of presumed heresy, not only in the City and temporal State subject to us and this Holy See, but also throughout the whole world where Christian religion flourishes, over all patriarchs, primates, archbishops and other inferior inquisitors, by whatever privilege they may be supported, whose series and that of others aforesaid shall be considered as expressed word for word in these our letters, we confirm.
5 § 2. Then all those things which, as it were through the same predecessors concerning the same congregation and its jurisdiction and authority, were decreed, we likewise establish and decree.
6 § 3. We likewise approve the exemptions, immunities, privileges and indults granted and received up to this day for the same office and its ministers.
7 § 4. We earnestly exhort in the Lord and beseech through the bowels of the mercy of Jesus Christ, and through His terrible judgment, our most beloved sons in Christ, the emperor-elect, and all kings and our beloved noble sons, men of republics and other leaders, and those placed over their governance and administration, and each prince and magistrate of the world, to whom the power of the secular sword has been given by God for the punishment of evildoers, by that very Catholic faith which they have promised to protect, that each may fulfill his part, whether in affording aid to the aforesaid ministers, or in inflicting punishment for crimes after the sentence of the Church, which we trust they will willingly do for their piety, so that by their protection these same ministers may happily execute so great and so salutary a charge for the glory of the eternal King and the increase of religion, for which pious and Christian obedience the princes themselves and magistrates shall receive the most ample reward from the Lord in the fellowship of eternal blessedness prepared for the asserters and defenders of the Catholic faith.
8 § 5. In all these matters it is our intention that in the office of the Holy Inquisition, in the kingdoms and dominions of Spain, instituted by the authority of the Apostolic See in former times, from which we see abundant fruits daily produced in the field of the Lord, nothing be changed without our or our successors' consultation [ ] 3 . Second Congregation for the Signature of Grace [4].
9 And since to that which is called the Signature of Grace, and in which we also, after the manner of our predecessors the Roman Pontiffs, preside, there come great concourses from diverse parts of the world to obtain manifold graces, and petitions are presented, so that those things which cannot be expedited by the ordinary faculty of the judges may be explained and granted by the power of the prince, who is the living law, for just causes, certainly great circumspection must be employed according to the dignity of the place and the nature of matters, so that honest petitions may be heard as far as is permitted with the Lord, and the importunity of many petitioners may be restrained.
10 § 1. Wherefore we assign to our Signature of Grace the cardinals written below, so that all who approach our Signature for any cause may be benignly heard, and may receive the information of the petitions offered; and they may assist us or our successors when the petitions are presented, and may bring opportune counsel, and with all human affection set aside, each may sincerely state his opinion from conscience, even without being asked.
11 § 2. We declare moreover that those cardinals shall always be assigned to the said congregation who shall be placed over the offices and duties written below; namely, the Major Penitentiary, the Prefect of the Signature of Grace, the Prefect of the Signature of Briefs, the Prefect of the Signature of Justice, and he who shall perform the office of Datary, if he be a cardinal, who as soon as they shall have obtained those prefectures and offices, shall be considered immediately admitted to the same Signature. Third Congregation for the Erection of Churches and Consistorial Provisions. That care moreover pertains most to the solicitude of our pastoral office and the governance of the universal Church, so that for the utility of the faithful peoples, to churches already erected or to be erected in the future for just causes, when bishops have died, others are substituted in their place and such change frequently occurs. 4 To the Signature of Grace may be referred const. XXII of Pius IV, Cum nuper, tom. VII, pag. 224; and const. LXXV, In eligendis, ibid, pag. 230. we may provide salutarily in the Lord with suitable pastors and faithful and fruitful workers in the vineyard of the great householder.
12 § 1. We have therefore established another congregation of cardinals, who shall in the first place inquire into the legitimate causes for the erections of any new churches whatsoever, whether patriarchal, metropolitan, or cathedral, and into the endowment, chapter, clergy, people, and other matters of each of them, which shall be necessary for such erections, according to the prescription of the sacred Council of Trent and the decrees of the Holy Fathers. Let them moreover examine all difficulties arising from these matters, and controversies also between those churches which have already been erected, as well as the unions, dismemberments, cessions, exchanges, translations of the said churches, dioceses or monasteries, assignments of pensions upon their revenues, the plurality of monasteries, the incompatibility of dignities, presentations and nominations, confirmations or admissions of elections or postulations, the appointment of suffragans and coadjutors, with future succession, or without the same succession, and let them exercise careful attention regarding the age and quality of those to be promoted; and having discussed and examined these matters, let them report them to us and our successors, so that according to our judgment or theirs, in secret consistory, according to the form observed up to this day, they may be proposed. The Fourth Congregation for the Abundance of Provisions of the Ecclesiastical State [5]. And since it pertains to our providence to care that the peoples subject to ecclesiastical dominion be refreshed not only with the bread of God's word, but also with this earthly bread, which we also daily ask to be given us by our Father in heaven, especially the poor and needy, to whom we stand in the place of a father, therefore in order that in all our provinces, and in this most nourishing City especially, to which so great a multitude of men flows together from all sides, the grain supply be well managed, and the abundance of public provisions, with the Lord's blessing, may always be sufficient: § 1. We have established a congregation of cardinals, which shall take care with all diligence not only in the City, but throughout the entire Ecclesiastical State in temporal matters, that there be an abundance of grain and other fruits of this kind, by which we have need to sustain human life, which, if the sins of the people merit it, on account of the barrenness of the earth in the Ecclesiastical dominion at any time, which God forbid, should fail, let it strive that provisions be brought and conveyed from elsewhere according to the opportunity of places, to cities, towns, places, and to any persons whatsoever, even those shining with ecclesiastical and cardinal dignity, and let it command all things which shall be opportune for preparing and preserving abundance. Let it appoint commissioners in all places and locations, as necessity shall have required or utility shall have suggested, and let it proceed against those impeding or neglecting, whether procuring the grain to be extracted or carried away, through themselves or through others, openly or secretly, and let it do other things which shall appear to pertain altogether to the abundance of provisions.
13 § 2. But let it exercise principal care and diligence so that the sum of money, namely two hundred thousand scudi, assigned and attributed by us to this most salutary and necessary work for the poor in the first place as a father, be not converted to any other use, and be preserved intact; and if anything from the said sum should be lacking in the work of charity for provisions, let it immediately take care for the recovery and restoration of it, so that this public assistance and as it were patrimony of the poor, by the prudence and diligence of the same cardinals, may be preserved perpetually and, as is more fully explained in the high constitution issued by us on this matter, may be maintained.
The Fifth Congregation for Sacred Rites and Ceremonies.
14 Now indeed, since the sacred rites and ceremonies, which the Church, taught by the Holy Spirit, uses from apostolic tradition and discipline, in the administration of the sacraments, in divine offices and in all veneration of God and the saints, contain great instruction of the Christian people and a true profession of faith, commend the majesty of sacred things, lift up the minds of the faithful to the meditation of the highest things, and inflame them with the fire of devotion, desiring to increase the piety of the children of the Church and divine worship by preserving and restoring sacred rites and ceremonies:
15 § 1. We have likewise appointed five cardinals, to whom this care should chiefly fall, that the ancient sacred rites everywhere, in all the churches of the City and of the world, even in our pontifical chapel, in masses, divine offices, the administration of the sacraments, and other matters pertaining to divine worship, be diligently observed by any persons; if ceremonies have fallen into disuse, let them be restored; if they have been corrupted, let them be reformed; let them reform and amend the books concerning sacred rites and ceremonies, especially the Pontifical, Ritual, Ceremonial, as need shall require; let them examine the divine offices of the patron saints, and having first consulted with us, let them grant them. Let them also take diligent care that the canonization of saints and the celebration of feast days and all things be done rightly and correctly and according to the tradition of the fathers, and that kings and princes and their ambassadors, and other persons, even ecclesiastical ones, coming to the City and the Roman Curia, be received honorably according to the dignity and benignity of the Apostolic See and the custom of our ancestors, and let them undertake this consideration and provide for it carefully. Let them know controversies concerning precedence in processions or elsewhere, and other difficulties arising in such sacred rites and ceremonies, and let them summarily settle and compose them.
The sixth Congregation for preparing and maintaining a class for the defense of the Ecclesiastical State [ ] .
16 Moreover, after the licentiousness of lost men has been suppressed by God's goodness, and not without great labor and expense on our part, and public tranquility has been restored in the Mediterranean regions, so that now it is permitted to each one to rest under his own vine and under his own fig tree without any fear, desiring that the shores and maritime coasts also of our dominion, both of the upper and lower sea, be as safe as possible from pirates and brigands, not only for the security of our subjects, but also that foreign nations may safely approach this rock of faith and common mother of the faithful, as far as in us lies, and may not be carried off by pirates into wretched servitude, which otherwise has happened all too often:
17 § 1. For these reasons we place in charge five cardinals with ten triremes to be prepared, built, equipped and furnished with every necessary nautical and military apparatus and preserved with the most diligent care, by whose aid and protection, God assisting, pirates and brigands may be restrained and driven far from our shores; and let them, having consulted with us and with the Roman Pontiffs for the time being, choose suitable commanders and prefects of those triremes, and let them arrange and expedite all other things for accomplishing what we have said, swiftly and usefully, according to their prudence and diligence. Then let them take care that whatever pecuniary subsidy those who are bound by our mandate to contribute to this so necessary work shall faithfully, completely and promptly exact; and let the money exacted and received be fruitfully expended according to the prescription of our will solely for the accomplishment of the aforesaid works. But we admonish these cardinals themselves greatly to take care that in these apostolic triremes all sailors and soldiers live piously and modestly, not only according to nautical and military discipline, but much more according to Christian discipline. Wherefore let them choose religious men, curators of souls and bodies, who, being able, may instruct them in piety, and may refresh and restore the sick with the affection of great charity by every necessary kind of aid, especially spiritual. Finally, let the rule and institution of living piously be observed in every place by the prefects, soldiers and sailors, so that all may truly recognize them to be Christians and pontifical. The seventh Congregation, for the Judge of Prohibited Books [ ] 7 . Since indeed heresy, the most pernicious disease of the soul, creeps like a cancer, and the children of darkness assail the fortress of Catholic truth with every kind of machination, it demands of us by the solicitude of our pastoral office that we keep away from the flock of Christ with all vigilance the cunning foxes and ravenous wolves, especially by the publication of books infected with the poison of heresy, and by spreading and corrupting with other harmful doctrine.
18 § 1. Therefore, so that the cardinals who have been chosen to prohibit and expurgate books may apply themselves to this task with diligence and greater fruit, we grant them these faculties: that they examine and review the catalogues and indices of such books, whether made long ago or recently, and their published rules; that they carefully investigate the prohibited books of certain authors or those suspended in any way in the earlier indices, and permit them as they shall judge expedient. Let them examine and review books which have appeared after the index issued by command of the Council of Trent, which are repugnant to Catholic doctrine and the discipline of Christian morals, and where they shall report to us, let them reject them by our authority; let them correct those corrupted by the injury and fraud of men; let them undertake the method of expurgating and correcting those books which, with a few errors removed, could otherwise be useful to students, and let them prepare expurgatory indices; let them moreover prescribe the method of approving and printing new books; let them stir up the universities of Paris, Bologna, Salamanca, Louvain and other approved seats of learning to the expurgation and correction of books, and let them require their diligent work and industry. We also permit the same congregation to grant to theologians, canonists and other learned men, pious and suitable, even summoned from elsewhere, employed for this entire business so necessary to the Christian commonwealth in these times, for this reason alone and not for others, the faculty of holding and reading prohibited books, even without our permission. The Eighth Congregation for the Execution and Interpretation of the Council of Trent [ ] 8.
19 But giving thanks to God the Father of mercies, who in the ecumenical Council of Trent, with the light of the Holy Spirit poured forth, has made Catholic truth manifest to all, has confuted the heresies of our times, has restored morals and discipline, and desiring that the decrees of the same council be observed by all, since it pertains solely to the singular authority of the Roman Pontiff to convoke, confirm, interpret general councils and to ensure that they are observed everywhere, to care for and command this.
20 [21] § 1. We reserve to ourselves the interpretation of those decrees which pertain to the dogmas of faith; but to the cardinals presiding over the interpretation and execution of the Council of Trent, if ever doubt or difficulty should arise in those matters which have been decreed concerning the reform of morals, discipline and moderation and ecclesiastical judgments and other such things, we grant the faculty of interpreting, yet with our consultation. And since by the same Council of Trent it has been decreed that provincial synods ought to be celebrated every third year and diocesan ones every year, the same congregation will provide that this be brought into effect by those to whom it pertains. Moreover, the decrees of provincial synods, wherever they are celebrated throughout the world, it shall order to be sent to itself, and it shall examine and review each one. Furthermore, let it hear the petitions of patriarchs, primates, archbishops and bishops (to whom it has been commanded by our high sanction to visit the thresholds of the blessed apostles at a certain appointed time), and let the congregation itself expedite through itself what it can according to the norm of charity and justice, let it refer greater matters to us, we who wish to gratify our brother bishops as much as is permitted with the Lord. Likewise, let it demand from the same prelates what discipline of clergy and people in the reform of morals is in the churches committed to their care and trust; what execution of the decrees of the Council of Trent in all things, and especially in the duty of residence; what also are the pious customs and what finally is the progress of all in the way of the Lord, and let it give to them letters from the prescribed formula in testimony of the visitation of the thresholds of the holy apostles made by them. Let the congregation likewise have authority to promote the reform of clergy and people, not only in the City and the Ecclesiastical State temporal, but also in the whole Christian world, in those things which pertain to promoting divine worship, exciting devotion, and composing the morals of the Christian people according to the prescription of the same council, and conforming them to the methods necessary in these most difficult and troubled times, so that we may feel more abundantly the force of divine mercy in us, and may escape just wrath and punishment. The Ninth Congregation for Relieving the Burdens of the Ecclesiastical State. Nor indeed is our paternal affection, which we bear toward the peoples subject to us and to this Holy See, as toward our own peculiar children, content with this: that, God being the author and our solicitude, they enjoy public peace and tranquility, and that we are constantly thinking of and acting in many other ways for their utility and quiet; but we also greatly desire, as much as it can be done, to relieve them from the burdens of exactions, from those sometimes imposed by our predecessors on account of the difficulties of the times and the various reasons of the public good:
21 [22] § 1. Wherefore we have established a ninth congregation of cardinals, so that whatever grievances concerning taxes, tolls and tributes of whatsoever kind they may be, and the methods of their collection, injuries inflicted by questors, if any be found to exist, extortions by commissioners, with judicial procedure entirely set aside, it may hear and investigate maturely, and if it shall seem that it can be done, may moderate and settle controversies. But if, after the reasons alleged on both sides have been carefully weighed, the matter cannot be settled, let it refer the whole matter to us, so that by the counsel of that congregation we may be able prudently to define what shall be just and pious. But let it leave to the proper judges those cases in which judicial order is required, to be decided by right. Those, however, who shall feel themselves aggrieved by the judges, let them have recourse to the tribunals which by ancient institution are placed over these matters and to other legal remedies, as is customary. The Tenth Congregation for the University of the Roman Studium [ ] 9. We consider also that the knowledge of letters and the liberal arts and disciplines by which youth is instructed and trained in public schools bring great utility to the Christian commonwealth, if they be joined with piety: for then cities and kingdoms are best administered when wise and intelligent men hold the helm; for this reason indeed we rightly have care for the adornment and enlargement of the Roman gymnasium and its University, wherefore we have also relieved and entirely freed that University itself from a debt of twenty-two thousand scudi and from many other burdens.
22 [23] § 1. Therefore, that We may provide for its affairs in the best manner, We place five cardinals in charge of that school and university and its reform, to whom We grant the faculty that, when need be, they may summon from anywhere distinguished masters of theology, excellent jurists and eminent professors of the liberal arts to instruct the youth. Let them excel in integrity of morals, in learning and in elegance of letters no less than in skill, and let them instruct the young through teaching and constant lectures, and let them establish a stipend for each master of the sciences according to the measure of his merits, yet with the matter shared with Us or with Our successors.
23 [24] Moreover, since in this Our beloved City, by singular benefit of God, among other schools of students, colleges of Greeks, Maronites and Neophytes have been erected by the great liberality and munificence of the Pontiffs, and endowed with suitable buildings, in which sacred theology and the liberal arts are taught in Hebrew, Greek, Arabic and Chaldean, We enjoin upon these same cardinals that they take care to stir up the students of these colleges with more ardent spirit to the pursuit of letters, which pertains greatly to the propagation of the Catholic faith and the ornament of letters and the cultivation of talents, with all diligence applied according to their piety and prudence. Finally, since in the principal parts of the Christian world this holy Apostolic See, as a pious mother, has in times past received into its guardianship and patronage certain distinguished Universities, in which the most excellent studies of sacred letters, laws and arts flourish, namely the Parisian, the Oxonian, the Bolognese, the Salamantine, so that in them the studies of good arts might be cultivated with so much greater fruit from the protection of the Apostolic See, We, embracing both those same universities and the other Catholic Universities with paternal benevolence, and not abandoning even the Oxonian itself, so far as in Us lies, but recalling it from the depths of Our affection to the bosom of the mother and to the way of salvation, and pursuing all with intimate affection of heart and supreme benevolence, and again receiving them under Our protection and that of blessed Peter, Prince of the Apostles, We impose upon that same congregation that it care for the affairs of those universities and matters pertaining to them before the Apostolic See, that it set forth their necessities to Us and Our successors in order, so that We may be able to bring them aid and assistance from paternal charity, and that it visit them from time to time through letters, and in Our name impart apostolic blessing to Catholic men, and that it beseech God, the Best and Greatest, that all prosperous things may happen to them, and to others the spirit of sounder counsel.
24 [25] The Eleventh Congregation for Consultations of the Regular Orders. We are no less solicitous concerning the Regular Orders, who have at all times rendered great aid and ornament to the Church of God, and indeed, being most desirous of promoting their salutary studies and progress toward piety, those who have fled from the waves of the world into the harbor of regular life, for this reason, that with impediments removed and vain contentions cut away, they may live quietly under the sweet yoke of Religion and the observance of their institutes and exhibit grateful service to the Most High.
25 [26] § 1. We have delegated five other cardinals, to whom we grant the faculty to respond to controversies, doubts and consultations proposed concerning regulars, claustral, Mendicant, non-Mendicant, hospitaller and military religious, possessing and non-possessing property, and of any Order whatsoever. But let the superiors of those religious themselves define and settle the causes which may arise among the religious themselves, according to the institutes of any Religion whatsoever and their disposition. But when doubts shall arise between bishops and regulars, which are comprehended under the disposition or interpretation of the decrees of the Council of Trent, let them refer them to the same congregation of the council. Let the aforesaid cardinals likewise hear and decide the causes and controversies arising between the aforesaid Orders, whether in general or by reason of particular places, provided they do not require the formation of a judicial proceeding. We also grant that they may give permission to the said regulars to pass over, not to a more lax nor to an equal, but to a stricter religion, to those whom it is evident are inflamed with the fervor of the spirit to pass over to a state of more perfect life, notwithstanding any decrees whatsoever of our predecessors. Let the same cardinals also hear and take cognizance of the cause of apostates, the expelled, and moreover those dwelling outside monasteries or wandering about, and let them have the power to coerce them. Let them moreover take care that the mandates of apostolic visitation and the constitutions issued by the Roman Pontiffs concerning the said regulars are executed and brought into use. Let them moreover provide regulars of praised life, endowed with zeal for God and the salvation of souls and spiritual prudence, and most expert in the institutes of the regular Order and laudable customs, who, when necessity shall have demanded it, may salutarily visit the provinces of their own Order, and not another's, having received letters from us, to the praise of almighty God and the utility of the places. But under the name of regulars we also wish that nuns of any rule and observance whatsoever be comprehended. Finally, let the same cardinals exert all effort that from inferiors toward superiors due humility and obedience be shown, and conversely from superiors toward them paternal benevolence in much charity and discipline, in a spirit of gentleness, and that they do not lord it over the brethren, but let the superiors themselves remember that they are fathers. Lastly, we wish the same cardinals to be as it were the safest refuge of all religious, so that, refreshed by their authority and aid, they may strenuously pursue the study of religious life and regular perfection without hindrance. The Twelfth Congregation for the consultations of bishops and other prelates. And we indeed, from the office of apostolic service, are debtors to all the Christian faithful for edification, but nevertheless we embrace with special affection of charity in Christ our venerable brethren the prelates and pastors of churches, who, by the precept of the Apostle, keep watch, labor in all things, and fulfill their ministry.
26 § 1. Wherefore, so that from the Apostolic See, from which, as from a mother, they have received honor and jurisdiction, they may understand that aid and protection are prepared for them when need shall be, so that they may feed their flocks with so much greater fruit, we likewise place five cardinals in charge of hearing the consultations of bishops and other prelates. It shall be their duty to hear the petitions of patriarchs, primates, archbishops, bishops, prelates and ordinaries of every kind, even inferior ones, yet not regular ones, and, when difficulties, questions and controversies have been set forth, and other matters on which they shall be consulted, even by letter, to respond diligently and humanely; to know summarily concerning doubts, reasons and causes affecting churches, and the preservation of their dignity, jurisdiction, exemption, immunity, rights, privileges and praiseworthy customs, and to settle them both from the skill of the parties and from office, as shall seem to them honest and expedient. Likewise to examine causes and controversies arising between the same prelates concerning jurisdiction or for any other cause, likewise between chapters or those holding dignities and between any individual persons and communities or temporal lords of places, except those which require the interpretation of the Council of Trent, or which in fact require judicial procedure, and to care to settle them amicably thereupon, even through others, if it shall seem so advisable, even outside the diocese. And furthermore, to present to us visitors for visiting churches everywhere in places where Christian religion flourishes, so that, following the example of the blessed Gregory the Great and Leo and other supreme Pontiff predecessors of ours, we may be able to send them when it shall seem expedient in the Lord. And to prescribe to them the form of visitation, so that they may discharge their duty with much spiritual fruit and edification of the faithful, and to assign the manner of conducting all business, and to correct negligence, if ever it shall be necessary. Moreover, where necessity shall have demanded it, to select men suitable in experience and learning, upright and fearing God, who, supported by the authority of our letters, may govern churches as apostolic vicars. Finally, we constitute these same cardinals defenders of the immunity of churches, to protect the persons of the same prelates, and all the goods and property of the aforesaid churches, from all injuries and oppressions against any whatsoever, with whatever authority shining forth.
27 The thirteenth Congregation for the care of roads, bridges and waters. And since our cares and thoughts are so fixed upon the procurement of the common good, that while we arrange matters that are more grave and greater, we do not forget those also which appear to be lesser, considering that for the ornament of the nourishing City and of the places of our ecclesiastical dominion, the healthfulness of the air, the utility of citizens and inhabitants, and for the convenience of pilgrims and those journeying, especially those who piously resort to this Apostolic See and the thresholds of the Apostles and so many holy places consecrated by the blood of countless martyrs, to visit them, the care of roads, bridges and waters is of very great importance:
28 § 1. We therefore, attending to this matter, have appointed six cardinals named below, to whom we give the faculty to open, repair, fortify, direct, and protect roads, to enlarge those that are constricted, to reclaim to public use those already occupied of old, and to restore them. Likewise to maintain bridges, and, where necessary, to construct new ones, to repair old ones that are in ruins, and, if necessity should require, to restore those already collapsed. Moreover to take care of waters, especially those which we have brought to the City at such great expense and labour, to distribute them with a certain measure for public use and convenience more effectively, and where they see that a greater abundance of waters is needed, to investigate sources of waters more abundant, from which they can be drawn, to maintain in good condition the aqueducts, substructures, reservoirs, channels, water-conduits and receptacles thereof, to remove every obstruction. To direct the presidents and ministers of our Apostolic Chamber, to whom this special care has been given, and to protect them from those who oppose, and to execute all other things necessary and fitting in these matters. If moreover any difficulty or cause, whether against nobles, communities and corporations as well as against any others whatsoever, even those immune and exempt, concerning all these things shall have arisen already or shall occur in the future, we grant to them the power to define all of it summarily, with only the truth of the matter examined, and the matter first reported to us and our successors, then finally to decide. We determine that these same cardinals may use this faculty not only in the venerable City, but in the whole ecclesiastical temporal dominion. The Fourteenth Congregation for the Vatican Press. Moreover, since from all the memory of antiquity it is the nature of the snares and deceits of heretics and other enemies of truth to have always brought so much damage by corrupting in many ways the sacred books and the monuments of the holy Fathers, and how much in this age especially they have brought about the ruin of souls through the erroneous printings and editions of these same books, contaminated and corrupted with the impure and pestilential ferment of heresies and other errors: § 1. We, wishing by our pontifical solicitude that this excellent and salutary inheritance of ours, received from our ancestors, be preserved inviolate, recently for this reason, at no small expense to us, have erected the Vatican Press; now, however, on account of the gravity of the matter and business, we establish the congregation of the cardinals written below, upon whom we impose that the sacred Bible in the Latin Vulgate, Greek and Hebrew editions, decretals, epistles, general councils, the works of the principal doctors of the Church, and finally other books in which the doctrine of the Catholic faith and ecclesiastical traditions are contained and explained, they should take care to have printed with the greatest accuracy. Wherefore we command that, with ancient manuscripts and corrected codices employed, especially from the noble and excellent books contained in the Pontifical Vatican library, with the aid also, study and work of the most learned men from all nations of the Christian world selected by us or our successors, who are most skilled in languages, they should carefully and diligently collate and review the books to be printed, so that their edition, as far as it can be done, may come forth complete and uncorrupted. If moreover any more serious doubts and difficulties shall arise in the authority of ancient codices, in the correction and emendation of books, the matters having first been examined in the congregation, let them report to us, so that in the variety of readings, that which shall be most consonant with orthodox truth, from the special privilege of God granted to this Holy See, we may determine. Finally the same congregation shall admonish the printers and those placed in charge of the review of books in whatsoever kingdoms and provinces of the Christian world that they render diligent and fitting effort to execute faithfully and completely their respective duties, and in the edition of such books conduct themselves with the greatest accuracy, and conform themselves entirely to the prescription and norm of the Vatican Press.
29 The Fifteenth Congregation for the Consultations of the Affairs of the Ecclesiastical State. Finally, since it is very fitting that we, who embrace those distant and external in the Lord, and take care that their affairs be expedited briefly, should in this matter also consult more readily with those domestic and near, who are under the special protection of us and the Apostolic See, therefore, so that the faithful children of the Roman Church subject to our temporal dominion may find a very easy access for proposing their various affairs, causes and necessities, and may obtain remedy according to the prescription of justice and equity opportunely and speedily.
30 § 1. We likewise place five Cardinals in charge of and set over their consultations, whose duty it shall be to hear consultations, doubts, and complaints concerning civil, criminal, and mixed causes pertaining solely to the secular forum, and to confer among themselves on fixed days, and to determine and deliberate what they shall judge to be equitable and what, after diligent consideration of all matters, the opinion of the greater part shall deem expedient to carry out, and to ensure that such decrees and determinations are carried into execution. And we grant to them the faculty that in all matters and causes of whatever kind they may be, even between the treasury and a private party, and between private parties, communities, universities, colleges and their rectors or any others whatsoever, even before the magistrates and ministers of ecclesiastical jurisdiction, when introduced and pending, they may command what shall seem just and equitable, may by our authority avoke causes from them where right and reason shall require it, may commit them to other judges, governors, praetors and all others exercising office by the authority of the Apostolic See, that they may carry out and obey the orders and commands of that congregation, may moderate and commute the penalties or fines imposed, proscriptions or confiscations of goods, bodily penalties, even capital and ultimate punishment (provided we are first consulted on the matter), and may order that those who shall be in prison be transferred from place to place, where they shall judge it thus expedient, and may deliberate and provide for other matters for the preservation of justice, the quiet and tranquility of our subjects. There follows a declaration of the aforesaid faculties of the Congregations 10. Finally, that the proceedings of the said congregations may be valid, let there be no fewer than three Cardinals in any congregation. Moreover, to avoid confusion of judgments, we will that each congregation, when any cause, question, or consultation shall have been referred to it, shall carefully consider whether the cognition and expedition of that cause properly pertains to it, and if it shall find that it does not pertain to itself, shall remit the same to the ordinary judges or to the proper congregation.
31 § 2. Likewise, let the Cardinals of the said congregations individually have their own secretaries, to be freely appointed by them, and for annotating the matters which are done from day to day, and for reducing them into public form, if need be.
32 § 3. And since we are admonished by divine oracles that where there are many counsels there is safety, let those same congregations for their part summon and employ men learned in sacred theology, experts in pontifical and imperial law, and experienced in the conduct of affairs, in their consultations; so that with causes, questions and matters discussed as thoroughly as possible, those things which shall be most consonant with the glory of God and the salvation of souls and with justice and equity may be decreed; but let whatever more serious matters be referred to us or our successors, so that with His grace assisting us, we may maturely determine what shall be expedient according to God. 10 Other faculties are held immediately after this one and at its conclusion.
33 § 4. And thus and in no other way through any judges whatsoever, ordinary and delegated, even the said Cardinals and auditors of causes of the Apostolic Palace, with the faculty of judging and interpreting in any other manner taken away from them and from each of them, ought judgment to be rendered and causes to be decided; and we decree that whatever shall be attempted otherwise in these matters by anyone whatsoever, by any authority, knowingly or in ignorance, shall be null and void.
34 § 5. Notwithstanding the foregoing, and any apostolic constitutions and ordinances; also privileges, indults, and apostolic letters, in whatever form they may have been conceived. All of which, even if special, specific, and express mention ought to be made of them and their entire tenor, and not by general clauses importing the same, holding their tenor as if inserted word for word in the present, as expressed and inserted, while otherwise remaining in their force, we on this occasion alone specially, expressly, and most broadly derogate from; and from all other things contrary whatsoever.
35 § 6. Finally, by our paternal charity and authority, which has been given to us by Christ our Lord, we admonish, and by Him through whom kings reign, we beseech our most beloved sons in Christ the Emperor-elect, all kings 2 and the other secular princes, whom God has placed in a high station and endowed with temporal power, that they be defenders and protectors of the Catholic faith, in whose piety and observance and obedience toward the Apostolic See we greatly trust in the Lord and which we have also perceived by many proofs:
36 § 7. We bind by these apostolic letters and by the bond of due obedience and the sublime condition of their state, by which they are bound more closely to God, others endowed with ecclesiastical dignity to assist in these our endeavors for the praise of God, the propagation of the faith, the benefit and salvation of the faithful; and the authority which was entrusted and granted to the prelates of the Church in the person of blessed Peter by Christ the Lord, they shall protect and defend for the exaltation and increase of the Catholic faith, as they are bound by their office, and we trust they will do so piously; and they shall apply their effort and all their zeal so that the same ecclesiastical authority may be preserved entirely unharmed, and they shall render aid and assistance to the ministers of the Church of God in all things, and shall not cease to merit well of the Apostolic See through their own piety and that of their ancestors; mindful that in the assumption of the imperial and royal diadem and principate, they are bound above all others to this end, that from it in this mortal life they may be able to merit more abundantly happiness and our and that same See's benevolence and grace; but after the course of this mortal life is completed, they may obtain eternal glory and beatitude from God. But if any of them shall act otherwise, which we scarcely believe, let them know for certain that they cannot escape the wrath of God, until they are humbled under the mighty hand of God, who sometimes compensates the slowness of punishment by its severity.
37 § 8. But so that this letter of ours may become known as quickly as possible everywhere and among all peoples, which we number among other apostolic and perpetual constitutions, we will that they be affixed in public places in the customary manner, and that copies of them also printed, sealed with the seal of some person endowed with ecclesiastical dignity, and to which a public notary shall have subscribed, shall have the same credibility which ought to be given with the greatest reverence to these presented.
38 § 9. Let no one whatsoever be permitted to infringe this page of our decrees, constitutions, assignment, grant, attribution, confirmations, corroboration, statutes, approbation, declaration, elections, prefectures, distribution, permission, reservation, grant, institution, concessions, injunction, imposition, wills, mandate, appointment, derogation, admonition, protestation, binding and enumeration, or to dare to act rashly against it. If anyone, however, shall presume to attempt this, let him know that he will incur the indignation of almighty God and of the blessed Apostles Peter and Paul. Given at Rome at St. Peter's, in the year of the Lord's Incarnation one thousand five hundred eighty-seven, on the eleventh day before the Kalends of February, in the third year of our pontificate. There follow other declarations issued in consistory on 11 May MDLXXXVII, concerning doubts arising in the Congregations.
39 Our Most Holy Lord, after he had appointed all the cardinals over various congregations, so that they would be willing to apply themselves to them and to dispatch the business which would be handled there, so that His Holiness himself might be relieved of labors and the matters might be expedited more quickly:
40 § 1. And lest in the future it should happen that doubt arise concerning certain doubts which might arise concerning the faculties themselves given to the congregations, therefore His Holiness made the five declarations written below.
41 § 2. The first is, that if before judgment is begun before some judge, a party summoned before the congregation shall refuse to consent to it, and shall be unwilling for the case to be terminated by the congregation, then it shall be remitted to the competent judge.
42 § 3. The second is, that if judgment shall have been begun before some judge, and then the parties in agreement shall have approached the congregation, then the congregation shall decide the case and shall cause the acts to be transported to itself.
43 § 4. The third is, that if a case shall have been begun before the congregation itself, and then some matter emerging shall supervene, then not only that case begun, but also that emerging matter shall be dispatched by the congregation.
44 § 5. Fourth, that if a case decided in the congregation itself should require that a supplication or brief be expedited concerning it, then His Holiness decreed that in the same supplication, the matter in the brief itself, mention shall be made that the case had been thus terminated by order of the congregation.
45 § 6. Fifth, that if it should befall any congregation that for matters pertaining to that congregation itself it should need the secular arm, then recourse shall be had to the governor, the auditor of the Camera, the vicar, or to another judge, who shall be bound to obey the precepts made by that congregation.
Notes
- To see these things, I shall note individually what pertains to each rubric of the congregation.
- Cherub. adds: And beloved sons, noble men of the republics and other leaders (R. T.).
- This congregation was instituted long ago, and Paul III gave it ample authority, as in his const. XLIII, Licet ab, tom. VI, pag. 344; and Pius IV const. XCVII, Cum nos per, tom. VII, pag. 298; and Pius V, const. I, Sanctissimus, ibid, pag. 422, and constitut. XXXIII, Inter, pag. 499, and const. Cum... felicis, pag. 464.
- Over this annona is placed by the Supreme Pontiff one of the clerks of the Reverend Apostolic Chamber, as may be seen above, pag. 140, in the constitution LIV of Gregory XIII, Inter ceteras.
- An annual subsidy of two hundred and fifty thousand scudi was prepared and given by this pontiff for the maintenance of a prepared fleet of ten triremes, but I judged his bull as less necessary to be omitted.
- This congregation completed an index of such books otherwise approved by Pius IV.
- The convocation, prosecution and approbation of this council, and the institution of this congregation, see in Pius IV const. XXVII, Ad Ecclesiae, tom. VII, pag. 90; and const. XCIX, Alias nos, ibidem, pag. 300.
- Concerning the erection of this Roman Studio and its indults and governance I have noted in Boniface VIII const. xx, In supremae, tom. iv, pag. 666.
Machine translation, not reviewed. The original text is authoritative.
Latin text
Sixtus episcopus, servus servorum Dei, ad perpetuam rei memoriam.
1 Immensa aeterni Dei omnium opifex sapientia a fine usque ad finem fortiter attingens, sic cuncta inter se admirabili concordiae nexu copulavit suaviterque disposuit, ut vicissim ad suorum se munerum functiones exercendas mutuis auxiliis sublevarent; ipsa in coelesti Ierusalem varios beatorum spirituum ordines distinxit, quorum superiores de divinae providentiae rebus inferiores illuminarent. Ipsa militantis Ecclesiae, quae triumphantis illius imago est, corpus variis membris discrevit quae, capiti suo glutino caritatis compacta et connexa, mutuo se adiuvarent, ex quo totius corporis salus et conservatio existeret.
2 § 1. Quare iure optimo Romanus Pontifex, quem Christus Dominus corporis sui, quod est Ecclesia, visibile caput constituit, omniumque ecclesiarum sollicitudinem gerere voluit, multos sibi tam immensi oneris adiutores advocat atque adsciscit, cum venerabiles episcopos fratres suos, quos toto terrarum orbe ad singulos greges pascendos mittit, tum amplissimum ordinem S. R. E. cardinalium, qui tamquam nobilissima membra capiti propius cohaerentia, eidem summo Pontifici, sicut Christo Domino apostoli, semper assistunt, quique primi laborum et consiliorum socii sunt et participes, ut partita inter eos aliosque Romanae Curiae magistratus ingenti curarum negociorumque mole, ipse tantae potestatis clavum tenens, divina gratia adiutrice, non succumbat.
3 § 2. Nos igitur, magni illius Moysi exemplo adducti, qui cum Deo loquens soceri sui Iethro consilium de variis iudicibus constituendis non repudiavit, quique Dei iussu insignem senatum septuaginta seniorum conscripsit, qui cum eo onus populi sustinerent, ne solus ipse gravaretur, pontificium hoc unus, angelicis piane humeris formidandum, inter senatores orbis terrae fratres nostros cardinales, apra quadam distributione, pro temporum conditione, negociorum multitudine et varietate, ipsaque utilitatis ratione salubriter partiri decrevimus. Ea in primis cogitatione permoti, ut qui ex omnibus nationibus ad hanc matrem, magistram perfugiumque fidelium Apostolicam Sedem, devotionis salutisque studio, iuris persequendi, gratiae impetrandae, aliasve multiplices ob causas frequentissimi confugiunt, ii quidem et tuto et commode (quantum in provinciis nostris praestare possumus) Romam perveniant: et ut facilius celeriusque expediantur, distinctos cardinalium conventus et congregationes ad certas rerum negociorumque tractationes paratas habeant, cardinalesque ipsi distributi muneris partem levius ferant, diligentius administrent, commodius nos consulant, et denique viri primarii publicis in rebus exercitati nullo umquam tempore desint. Itaque motu proprio et ex certa scientia, ac de eorumdem fratrum nostrorum S. R. E. cardinalium consilio et assensu, ex eodem sacro collegio, quod per Dei gratiam viris pietate, doctrina rerumque usu praestantibus ex omni natione abundat, congregationes quindecim constituimus, singulisque certa negocia assignavimus, ira ut graviores difflcilioresque consultationes ad nos referant; ac unicuique earum suas facultates et auctoritatem in eum modum, qui infra descriptus est, dedimus atque attribuimus. Congregatio prima pro sancta Inquisitione 1
4 2 . § 1. In primis igitur, quoniam fides, sine qua impossibile est placere Deo, totius spiritualis aedificationis fundamentum est, cupientes hoc preciosum depositum, quod nobis potissimum a Christo Domino in beato Petro Apostolo est creditum, adversus omnes inferorum portas integrum inviolatumque custodire; congregationem sanctae Inquisitionis heereticae pravitatis, magna praedecessorum providentia, tamquam firmissimum catholicae fidei propugnaculum in Urbe institutam, cui, ob summam rei gravitatem, Romanus Pontifex praesidere solet; nos quoque confirmamus et corroboramus, illiusque omnia instituta, omnesque et singulas facultates a Romanis Pontificibus, praedecessoribus nostris, cardinalibus ad eam congregationem pro tempore delectis concessas, omnemque auctoritatem et potestatem eis communicatam, scilicet inquirendi, citandi, procedendi, sententiandiet definiendi in omnibus causis, tam haeresim manifestam, quam schismata, apostasiam a fide, magiam, sortilegia, divinationes, sacramentorum abusus et quaecumque alia, quae etiam praesumpiam haeresim sapere videntur, concernentibus, non solum in Urbe et Statu temporali, nobis et huic Sanctae Sedi subiecto, sed etiam in universo terrarum orbe, ubi christiana viget religio, super omnes patriarchas, primates, archiepiscopos et alios inferiores ac inquisitores, quocumque privilegio illi suffulti sint, quorum ac aliorum praedictorum series his nostris litteris ad verbum expressa censeatur, confirmamus.
5 § 2. Ea deinde omnia quae, veluti per eosdem praedecessores circa eamdem congregationem illiusque iurisdictionem et auctoritatem decreta fuerunt, nos itidem statuimus atque decernimus.
6 § 3. Exemptiones quoque, immunitates, privilegia atque indulta etiam eiusdem officii ministris, rei in hunc usque diem concessa atque recepta, pariter approbamus.
7 § 4. Obnixe in Domino hortantes et per viscere misericordiae Iesu Christi, et per eius tremendum iudicium obtestantes carissimos in Christo filios nostros, in imperatorem electum, omnesque reges ac dilectos filios nobiles viros rerumpublicarum aliosque duces, illisque regendis et administrandis praepositos, ac singulos orbis terrarum principes et magistratus, quibus gladii saecularis potestas ad malorum vindictam a Deo est tradita, per eam ipsam, quam se tueri promiserunt, catholicam fidem, ut sic suas quisque partes, sive in praestando ministris praedictis auxilio, sive in criminum post ecclesiae sententiam animadversione interponant, quod eos pro eorum pietate libenter facturos confidimus, ut eorum quoque praesidio ministri ipsi tantum munus tamque salutiferum, pro Regis aeterni gloria ac religionis incremento feliciter exequantur, cuius pii christianique obsequii principes ipsi et magistratus amplissimum a Domino praemium recepturi sunt in aeternae beatitudinis consortio catholicae fidei assertoribus et defensoribus praeparatum.
8 § 5. In his autem omnibus nostra est intentio ne in officio sanctae Inquisitionis, in regnis et dominiis Hispaniarum, Sedis Apostolicae auctoritate, superioribus temporibus instituto, ex quo uberes in agro Domini fructus in dies prodire conspicimus, nobis aut successoribus nostris inconsultis, aliquid innovetur [ ] 3 . Congregatio secunda pro Signatura Gratiae [4].
9 Et quoniam ad eam, quae Signatura Gratiae appellatur, et in qua nos etiam, praedecessorum nostrorum Romanorum Pontificum more, praesidemus, ex diversis orbis terrarum partibus, ob multiplices gratias obtinendas, magni concursus fiunt, supplicesque libelli referuntur, ut quae ex indicum ordinaria facultate expediri nequeunt, potestate principis, qui viva est lex, iustis de causis explicentur et concedantur, sane pro loci dignitate et rerum ratione magna circumspectio adhibenda est ut et honestae supplicationes, quantmo cum Domino licet, exaudiantur, et multorum petentium importunitas coerceatur.
10 § 1. Quamobrem cardinales infrascriptos Signaturae nostrae gratiae adscribimus, ad hoc ut omnes Signaturam nostram quavis de causa adeuntes, benigne audiant, porrectasque oblatarum petitionum informationes excipiant; nobis vero aut successoribus nostris, dum supplices libelli referuntur, assistant, opporttunumque consilium afferant, omnique deposito humano affectu, sincere suam quisque sententiam, etiam non rogatus, ex conscientia dicat.
11 § 2. Declaramus autem in dictam congregationem semper eos cardinales adscriptos esse qoi infrascriptis muneribus et officiis praefecti erunt; videlicet, maior poenitentiarius, praefectus Signaturae Gratiae, praefectus Signaturae Brevium, praefectus Signaturae iustitiae, et qui daterii munere fungetur, si cardinalis fuerit, qui simul atque eas praefecturas et officia adepti erunt, statim in ipsam Signaturam admunerati censeantur. Congregatio tertia pro erectione ecclesiarum et provisionibus consistorialibus. llla praeterea cura ad pastoralis nostri ofiicii sollicitudinem et ecclesiae universalis gubernationem maxime pertinet ut ad fidelium populorum utilitatem, ecclesiis iam erectis aut in posterum iustis de causis erigendis, de episcopis et obitum, alii subrogati sunt et frequenter eiusmodi mutatio contingit. 4 Ad Signaturam Gratiae videri potest const. XXII Pii IV, Cum nuper, tom. VII, pag. 224; et const. LXXV, In eligendis, ibid, pag. 230. pastoribus idoneis et fidelibus ac fructuosis in vinea magni patrisfamilias operariis salubriter in Domino provideamus.
12 § 1. Quare aliam constituimus cardinalium congregationem, qui in primis cognoscant de legitimis causis erectionum novarum ecclesiarum quarumcumque, patriarchalium, metropolitanarum et cathedralium, ac de cuiusque earum dote, capitulo, clero, populo et aliis, quae ad eiusmodi erectiones, iuxta praescriptum sacri concilii Tridentini et Sanctorum Patrum decreta, necessaria erunt. Examinent praeterea omnes difficultates de his incidentes, controversias quoque inter eas, quae iam erectae sunt, necnon dictarum ecclesiarum, dioecesum vel monasteriorum uniones, dismembrationes, cessiones, permutationes, translationes, pensionum super illarum reditibus assignationes, monasteriorum pluralitatem, dignitatum incompatibilitatem, praesentationes et nominationes, electionum sive postulationum confirmationes seu admissiones, suffraganeorum coadiutorumque deputationes, cum futura successione, sive absque eadem successione, curamque adhibebunt solertem circa aetatem et qualitatem promovendorum; eaque discussa et examinata ad nos successoresque nostros referant, ut pro nostro eorumve arbitrio, in consistorio secreto, iuxta formam in hunc usque diem servatam proponantur. Congregatio quarta pro ubertate annonae Status Ecclesiastici [5]. Cumque ad providentiam nostram pertineat curare ut populi ecclesiasticae ditioni subiecti, non solum pane verbi Dei reficiantur, sed hoc quoque terreno, quem etiam illo a Patre coelesti nobis dari quotidie petimus, abundent, pauperes praesertim et egeni, quibus parentis loco sumus, idcirco ut in omnibus provinciis nostris, et in hac potissimum alma Urbe, ad quam tanta hominum frequentia undique confluit, res frumentaria bene curata sit, et annonae publicae copia, benedicente Domino, semper suppetat: § 1. Congregationem cardinalium constituimus, quae omni studio curet non solum in Urbe, sed in universo Statu Ecclesiastico temporali, copiam haberi frumenti atque aliarum huius generis frugum, quibus ad vitam humanam sustentandum indigemus, quae, si peccatis populi id promerentibus, ob terrae sterilitatem in ditione Ecclesiastica aliquando, quod Deus avertat, deerunt, aliunde commeatum pro locotum opportunitate, convehi comportarique studeat civitatibus, oppidis, locis, personis quibuscumque, quavis etiam ecclesiastica atque cardinalatus dignitate fulgentibus, ea omnia, quae ad abundantiam parandam atque conservandam erunt opportuna, praecipiat. Commissarios ubique locotum, locorum, prout exegerit necessitas aut suaserit utilitas, deputet, contra impedientes aut negligentes, sive annonam extrahi vel abduci, per se ipsos aut per alios, palam vel occulte procurantes, procedat, aliaque faciat quae ad annonae ubertatem omnino pertinere videbuntur.
13 § 2. Praecipuam vero curam et diligentiam adhibeat ut pecuniae summa, scutorum scilicet ducentorum millium, a nobis tam salubri ac necessario operi pauperum in primis causa paterne assignata atque attributa, nec in alium usum convertatur, et integra conservetur; quo si in caritate annonae aliquid ex dicta summa decesserit, illius recuperandae ac reintegrandae ratio quamprimum tueatur, ut hoc publicum praesidium et tamquam patrmonium pauperum, eorumdem cardinalium prudentia et sedulitate, perpetuo asservetur et, prout in alta constitutione super hoc a nobis edita, latius explicatur.
Congregatio quinta pro sacri ritibus et caeremoniis.
14 Iam vero, cum sacri ritus et caeremoniae, quibus Ecclesia a Spiritu Sancto edocta, ex apostolica traditione et disciplina utitur, in sacramentorum administratione, divinis officiis omnique Dei et sanctoruna veneratione magnam christiani populi eruditionem veracque fidei protestationem contineant, rerum sacrarum maiestatem commendant, fidelium mentes ad rerum altissimarum meditationem sustollant, et devotionis eas igne inflamment, cupientes filiorum Ecclesiae pietatem et divinum cultum sacris ritibus et caeremoniis conservandis instaurandisque magis augore:
15 § 1. Quinque itidem cardinales delegimus, quibus haec praecipue cura incumbere debeat ni veteres ritus sacri ubivis locorum, in omnibus Urbis orbisque ecclesiis, etiam in capella nostra pontificia, in missis, divinis officiis, sacramentorum administratione, ceterisque ad divinum cultum pertinentibus, a quibusvis personis diligenter observentur; caeremoniae si exoleverint, restituantur, si depravatae fuerint, reformentur, libros de sacris ritibus et caeremoniis, in primis Pontificale, Rituale, Caeremoniale, prout opus fuerit, reforment et emendent; officia divina de sanctis patronis examinent, et nobis prius consultis, concedant. Diligentem quoque curare adhibeant circa sanctorum canonizationen, festorumque dierum celebritatem et omnia rite et recte et ex patrum traditione fiant, et ut reges et principes eorumque oratores, aliaeque personae, etiam ecclesiasticae, ad Urbem Curiamque Romanam venientes, pro Sedis Aposlolicae dignitate ac benignitate honorifice more maiorum excipiantur, cogitationem suscipiant seduloque provideant. Controversias dc praecedentia in processionibus, aut alibi, ceterasque in huiusmodi sacris ritibus et caeremoniis incidentes difficultates cognoscant, summarie terminent et componant.
Congregatio sexta pro classe paranda et servanda ad Status Ecclesiastici defensionem [ ] .
16 Praeterea posteaquam Dei benignitate, nec sine magno nostro labore et sumptu, perditorum hominum ilcentia compressa, publica tranquillitas in locis mediterraneis restituta est, ut iam unicuique absque timore ullo sub vite sua et sub ficu sua quiescere liceat, cupientes ut littora quoque et orae maritimae ditionis nostrae superi inferique maris, a piratis ac praedonibus, quantum fieri potest, tutae sint, nedum ad nostrorum subiectorum securitatem, verum ut exterae quoque nationes ad hanc fidei petram communemque fidelium matrem secure, pro eo quod in nobis est, accedant, neque a piratis in miseram servitutem, quod alias persaepe accidit, abducantur:
17 § 1. Ob eas causas cardinales quinque praeficimus triremibus numero decem parandis, aedificandis, ornandis omnique necessario nautico et militari apparatu instruendis, curaque diligentissima conservandis, quarum ope et praesidio, Deo adiutore, piratae et proedones coerceantur et a nostris littoribus longe repellantur; quique, et earum triremium idoneos duces, ac praefectos, nobis tamen et pro tempore Romanis Pontificibus consultis, deligant, et cetera omnia ad ea, quae diximus, celeriter utiliterque efficienda, pro ipsorum prudentia et sedulitate, disponant atque expediant. Deinde operam adhibeant ut subsidium pecuniarium quodcumque ab iis, qui nostro mandato huic tam necessario operi contribuere tenentur, fideliter, integre matureque exigatur; exactum vero ac receptum ad supradicta tantummodo opera perficienda ex voluntatis nostrae praescripto fructuose impendatur. Illud autem cardinales ipsos magnopere admonemus, curent diligenter ut in his triremibus apostolicis nautae omnes et milites, non solum ex nautica militarique, sed multo magis ex christiana disciplina, pie et modeste vivant. Quare viros religiosos, animarum corporumque curatores deligant, qui valentes ad pietatem instruant, aegrotos multae caritatis affectu quovis necessario adiumenti genere, spirituali in primis, recreent atque reticiant. Denique omni loco a praefectis, militibus, nautis en pie virendi ratio et institutio observetur, ut vere illos christianos ac pontificios esse omnes agnoscant. Congregatio septima, pro Iudice librorum prohibitorum [ ] 7 . Quia vero haeresis morbus animae perniciosissimus ut cancer serpit, et filii tenebrarum arcem catholicae veritatis omni machinationis genere oppugnant, libris praesertim haeresis veneno infectis promulgandis, aliisquc noxia doctrina aspergendis corrumpendisque, postulat a nobis pastoralis officii sollicitudo ut vulpes dolosas et lupos rapaces ab ovili Christi omni vigilantia arceamus.
18 § 1. Quare ut cardinales, qui ad libros prohibendos expurgandosve delecti sunt, in ea cura diligenter ac malori cum fructu versentur has illis facultates tribuimus ut librorum eiusmodi catalogos et indices, aut olim aut proxime confectos, eorumque regulas editas recognoscant atque examinent, certorum auctorum libros prohibitos aut quovis modo in prioribus indicibus suspensos diligenter excutiant, et prout expedire iudicaverint, permittant. Libros qui post indicem Tridentini concilii iussu editum prodierunt catholicae doctrinae christianorumque morum disciplinae repugnantes, expendant et recognoscant, ac ubi nobis retulerint, nostra auctoritate reiiciant; hominum vero iniuria et dolo depravatos emendent; eos libros, qui, paucis erroribus reiectis, aliioquin utiles studiosis esse possent, expurgandi atque corrigendi modum ineant, indicesque expurgatorios conficiant; novos praeterea libros approbandi et imprimendi rationem praescribant; universitatum Parisiensis, Bononniensis, Salamaticensis, Lovaniensis aliarumque probatarum studiaad librorum expurgationem et correctionem excitent, earumque diligentem operare et industriam requirant. Permittimus quoque eidem congregationi ut theologis, canonistis aliisque peritis viris, piis atque idoneis, etiam aliunde accersitis, ad hoc omne negocium reipublicae christianae tam in his temporibus necessarium adhibitis, eam ob rem tantum, nec vero aliis, libros vetitos tenendi legendique, etiam absque nostra licentia, impartiantur facultatem. Congregatio octava pro executione et interpretatione concilii Tridentini [ ] 8 .
19 Deo autem Patri misericordiarum gratias agentes, qui in oecumenico concilio Tridentino Spiritus Sancti lumine diffuso, catholicam veritatem omnibus patefecit, haereses nostrorum temporum confutavit, mores et disciplinam restituit, eiusdemque concilii decreta ab omnibus observari volentes, cum ad singularem Romani Pontificis auctoritatem tantummodo spectet generalia concilia indicere, confirmare, interpretari et at ubique locorum serventur, curare ac praecipere.
20 [21] § 1. Eorum quidem decretorum, quae ad fidei dogmata pertinent, interpretationem nobis ipsis reservamus, cardinalibus vero praefectis interpretationi et executioni concilii Tridentini, si quando in his, quae de morum reformatione, disciplina ac moderatione et ecclesiasticis iudiciis aliisque huiusmodi statuta sunt, dubietas aut difficultas emerserint, interpretandi facultatem, nobis tamen consultis, impartimur. Et quoniam eodem concilio Tridentino decretum est synodos provinciales tertio quoque anno, dioecesanas singulis annis celebrari debere, id in executionis usum ab iis, quorum interest, induci eadem congregatio providebit. Provincialium vero, ubivis terrararo illae celebrentur, decreta ad se mitti praecipiet, eaque singula expendet et recognoscet. Patriarcharum praeterea, primatuum, archiepiscoporum et episcoporum (quibus beatorum apostolorum limina certo constituto tempore visitare alta nostra sanctione iussum est), postalata audiat, et quae congregatio ipsa per se poterit, ex caritatis et iustitiae norma expediat, maiora ad nos referat, qui fratribus nostris episcopis, quantum cum Domino licet, gratificari cupimus. Item ab iisdem praesulibus eeclesiarum exposcat, quae in ecclesiis eorum curae ac fidei commissis cleri populique morum disciplina sit; quae concilii Tridentini decretorum cum in omnibus, tum praesertim in residentiae munere executio; quae item piae consuetudines et qui omnium denique in via Domini sint progressus, ipsisque det litteras ex formula praescripta in testimonium obitae per eos visitationis liminum sanctorum eorumdem apostolorum. Habeat itidem congregatio auctoritatem promovendi reformationem cleri et populi, nedum in Urbe et Statu Ecclesiastico temporali, sed etiam in universo christiano orbe, in iis quae pertinent ad divinum cultura propagandum, devotionem excitandam, et mores christiani populi ad praescriptum eiusdem concili componendos, atque ad rationes difficillimis his perturbatisque temporibus necessarias conformandos, quo uberius divinae misericordiae vim in nobis sentiamus, iustamque tram atque animadversionem effugiamus. Congregatio nona pro Status Ecclesiastici gravaminibus sublevaudis. Nec vero paternus noster affectus, quem erga populos nobis et huic S. Sedi subiectoas, tamquam erga peculiares filios gerimus, eo contentus est quod, Deo auctore, nostraque sollicitudine, publica pace et tranquillitate perfuuntur, quodque de eorum utilitate et quiete multis aliis modis praestanda et a.genda assidue cogitamus, sed eos etiam ab exactionum oneribus, ab temporum interdum difficultates variasque publici boni rationes a praedecessoribus nostris impositis, magnopere, quantum fieri poterit, cupimus sublevare:
21 [22] § 1. Quocirca nonam instituimus cardinalium congregationem, at quaecumque gravamina vectigalium, pedagiorum et tributorum, cuiuscumque generis illa sint, eorumque exigendi rationes, quaestorum iniurias, si quas adesse compererint, commissariorum extorsiones, iudicii forma plane postposita, mature audiat et cognoscat, atque si fieri posse videbitur, controversias moderetur et componat. Quod si rationibus hinc inde allatis accurate expensis res transigi nequiverit, eam totam ad nos deferat, ut quod aequum et pium erit, eius congregationis consilio prudenter definire valeamus. Causas vero in quibus iudicialis ordo requiritur, propriis iudicibus de iure decidendas relinquat. Qui autem a iudicibus senserint se gravatos, ad tribunalia quae his sunt ex antiqua institutione praeposita ac ad alia, ut moris est, iuris remedia confugiant. Congregatio decima pro Universitate Studii Romani [ ] 9 . Illud etiam cogitantis quod litterarum cognitio liberalesque doctrinae et disciplinae, quibus iuventus in publicis gymnasiis instruitur et eruditur, magnam christianae reipublicae, si cum pietate coniungantur, afferunt utilitatem: tunc enim civitates et regna optime administrantur, cum sapientes atque intelligentes gubernacula possident; ob eam sane causam Romani gynmasii eiusque Universitatis ornandae et amplificandae curam merito gerimus, unde et ipsam Universitatem ab aere alieno vigintiduorum millium scutorum et aliis pluribus oneribus sublevavimus ac plane liberavimus.
22 [23] § 1. Itaque ut illius rationibus quam optime prospiciamus, cardinales quinque eidem gymnasio et universitati, illiusque reformationi praeficimus, quibus facultatem concedimus ut, cum opus fuerit, praeclaros theologiae magistros, iurisconsultos egregios et liberalium artium professores eximios undecumque ad iuventutem erudiendam evocent. Qui morum integritate, erudirione atque elegantia litterarum non minus praestent quam peritia, usuque docendi assiduisque praelectionibus iuvenes instruant, utque singulis scientiarum magistris pro meritorum ratione, re tamen nobiscum aut cum successoribus nostris participata, stipendium constituant.
23 [24] Insuper cum in hac alma Urbe nostra, singulari Dei beneficio, inter alias discentium scholas Graecorum, Maronitarum et Neophytorum, ingenti Pontificum liberalitate atque munificentia, erecta sint collegia, congruisque editibus dotata, in quibus sacra theologia liberalesque artes hebraice, graece, arabico et chaldaice edocentur, eisdem cardinalibus iniungimus ut horum collegiorum alumnos ad litterarum studia ardentiori animo complectenda quod ad fidei catholicae propagationem et litterarum ornamentum et ingenia excolenda maxime pertinet, opportune pro eorum pietate et prudentia, omni adhibito studio, excitari curent. Deniquc cum in praecipuis christiani orbis partibus sancta haec Apostolica Sedes, ut pia mater, insignes quasdam Universitates, in quibus sacrarum litterarum, legum et artium praestantissima studia florent, olim in tutelare et clientelam receperit suam, nimirum Parisiensem, Oxoniensem, Boneniensem, Salamantinam, ut in eis scilicet ex Apostolicae Sedis protectione bonarum artium studia, tanto maiori cum fructu excolerentur, nos, et illas ipsas et ceteras catholicas Universitates paterna benevolentia complectentes, nec ipsam Oxoniensem, quantum in nobis est, deserentes, sed ex intimo animi affectu ad matris gremium et ad viam salutis revocantes, omnesque intimo cordis affectu et summa benevolentia prosequentes, ac sub nostra et beati Petri Apostolorum principis protectione iterum suscipientes, eidem congregationi imponimus ut earumdem universitatum atque ad eas pertinentium negociorum apud Sedem Apostolicam curam gerat, illarumque necessitates nobis successoribusque nostris ordine exponat, ut eis ex paterna caritate opem et auxilium afferre valeamus, easque interdum per litteras visitet, nostroque nomine catholicis viris apostolicam benedictionem impertiatur, illisque, ut prospera cuncta eveniant, aliis vero spiritum consilii sanioris, a Deo Optimo maximo deprecetur.
24 [25] Congregatio undecima pro consultationibus regularium. Nec sane minus de regularium Ordinibus solliciti sumus, qui Ecclesiae Dei magnum adiumentum atque ornamentum omni tempore praestiterunt, immo vero summopere cupientes eorum salutaria studia progressusque ad pietatem promovere, qui e fluctibus saeculi in portum regularis vitae confugerunt, ob eam causam ut, remotis impedimentis et inanibus contentionibus amputatis, sub suavi Religionis iugo et suorum institutorum observantia quiete vivant gratumque Altissimo famulatum exhibeant.
25 [26] § 1. Quinque alios cardinales delegimus, quibus facultatem concedimus ut regularium, claustralium, Mendicantium, non Mendicantium, hospitalariorum et militarium, possidentium et non possidentium, cuiusvis demum Ordinis sint, controversiis, dubitationibus consultationibusque propositis respondeant. Causas vero, quas inter ipsos religiosos oriri contigerit, iuxta quarumcumque Religionum instituta eorumque dispositionem, superiores illorum definiant atque terminent. Dum autem inter episcopos et regulares dubitationes inciderint, quae sub decretorum concilii Tridentini dispositione aut interprelatione comprehendantur, eas ad eamdem congregationem concilii remittant. Audiant itidem ac decidant praedicti cardinales causas et controversias inter praedictos Ordines vertentes, sive in universum sive ratione particularium locorum, dummodo formare iudiciariam non requirant. Concedimus etiam ut dictis regularibus, non ad laxiorem nec ad parem, sed ad arctiorem religionem transeundi, iis quos fervore spiritus incensos ad perfectioris vitae statum transire velle constiterit, non obstantibus quibuscumque praedecessorum nostrorum decretis, licentiam dare possint. Apostatarum quoque, eiectorum et praeterea extra monasteria degentium aut vagantium causam iidem cardinales audiant et cognoscant, eosque coercendi potestatem habeant. Curent praeterea visitationis apostolicae iussa, et constitutiones editas a Romanis Pontificibus circa ipsos regulares exequendas et in usum introducendas. Provideant insuper regulares laudatae vitae, zelo Dei et salutis animarum et prudentia spiritus praeditos, institutorumque regularium Ordinis et laudabilium consuetudinum peritissimos, qui, cum necessitas exegerit, provincias sui Ordinis, et non alterius, receptis a nobis litteris, ad omnipotentis Dei laudem et locorum utilitatem, salubriter visitare valeant. Sub nomine autem regularium etiam moniales, cuiusvis sint regulae et observantiae, comprebendi volumus. Omne denique studium cardinales ipsi impendant ut ab inferioribus erga superiores debita humilitas et obedientia, ac vicissim a superioribus erga illos paterna benevolentia in multa caritate et disciplina, in spiritu lenitatis adhibeatur, neve dominentur inter fratres, sed superiores ipsi patres se esse meminerint. Postremo eosdem cardinales quasi religiosorum omnium tutissimum perfugium esse volumus, ut eorum auctoritate et auxilio recreati, studium religiosae vitae et regularis perfectionis sine impedimento strenue percurrant. Congregatio duodecima pro consultationibus episcoporum et aliorum praelatorum. Et nos quidem ex apostolicaec servitutis officio, omnibus christifidelibus ad aedificationem debitores sumus, sed tamen praecipuo caritatis affectu in Christo complectimur venerabiles fratres nostros ecclesiarum praesules et pastores, qui ex praecepto Apostoli vigilant, in omnibus laborant, ministeriumque suum implent.
26 § 1. Quare, ut ab Apostolica Sede, a qua, tamquam a matre, honorem et iurisdictionem acceperunt, sibi, cum opus erit, auxilium praesidiumque paratum esse intelligant, ut greges suos tanto fructuosius pascant, quinque itidem cardlnales praeponimus episcoporum et aliorum praelatorum consultationibus audiendis. Quorum erit facultas, ut patriarcharum, primatuum, archiepiscoporum, episcoporum, praelatorum et ordinariorum quorumcumque, etiam inferiorum, non tamen regularium, petitiones audiant, propositisque difficultatibus, quaestionibus ac controversiis, aliisque super quibus consulti fuerint, etiam per litteras, sedulo humaniterque respondeant; dubia, rationes et causas ecclesiarum, earumque dignitatis, iurisdictionis, exemptionis, immunitatis, iurium, priviligiorum et laudabilium consuetudinum conservationem concernentes, summarie cognoscant, atque tam ex partium peririone quam ex officio componant, prout honestum opportunumque eis videbitur. Causas item et controversias inter eosdem praelatos de iurisdictione aliave de causa exortas, item inter capitula aut obtinentes dignitates ac inter quascumque singulares personas et universitates aut locorum in temporalibus dominos, praeter eas quae concilii Tridentini interpretationem exigunt, vel ordinem iudiciarium re ipsa requirunt, examinent, atque amicabiliter desuper transigere, etiam per alios, si ita consultum videbitur, etiam extra dioecesim, curent. Ac praeterea ad ecclesias visitandas ubique locorum, in quibus christiana viget religio, visitatores nobis praesentent, ut exemplo beati Gregorii Magni ac Leonis et aliorum summorum Pontificum praedecessorum nostrortmo, cum in Domino expedire videbitur, destinare valeamus. Visitationis item formare illis praescribant, ut multo cum spirituali fructu et fidelium aedificatione munus suum obeant, negociorumque omnium tractationis modum assignent, ac negligentiam, si quando opus erit, emendent. Insuper, ubi necessitas exegerit, viros usu et doctrina idoneos, rectos et timentes Deum deligant, qui nostrarum litterarum auctoritate suffulti, ecclesias ut vicarii apostolici regant. Denique eosdem cardinales immunitatis ecclesiarum defensores, ad tuendum ipsorum praelatorum personas, rea et bona quaecumque ecclesiarum praedictarum, ab omnium iniuriis atque oppressionibus adversus quoscumque, quavis auctoritate praefulgentes, constituimus.
27 Congregatio decimatertia pro viis, pontibus et aquis curandis. Et quoniam curae et cogitationes nostrae ita communis boni procuratione defixae sum, ut dum graviora maioraque disponimus, eorum etiam, quae minora videntur, non obliviscamur, considerantes quod ad almae Urbis locorumque ditionis nostrae ecclesiasticae ornamentum, aeris salubritatem, civium incolarumque utilitatem, ac ad peregrinorum iterque agentium commoditatem, eorum praesertim qui ad hanc Apostolicam Sedem et apostolorum limina totque sancta loca innumerabilium martyrum, sanguine consecrata pie visitanda concurrunt, permagni interest viarum, pontium et aquarum curatio:
28 § 1. Nos idcirco, huic rei consulentes, cardinales sex infra nominatos deputavimus, quibus facultatem damus vias curandi, aperiendi, muniendi, dirigendi, factasque tuendi, coarctatas dilatandi, veteres iam occupatas iterum in publicum usum vendicandi et redigeridi. Pontes item tuendi, et, ubi opus est, novos extruendi, veteresque ruinosos instauraridi, et iam collapsos, si ita necessitas tulerit, reficiendi. Aquacum praeterea curam gerendi, iilarum praesertim quas nos tanta impensa et labore in Urbem adduximus, illasque certa mensura ad publicum usum commoditatemque melius distribuendi, et ubi maiori aquarum copia opus esse viderint, fontes aquarum magis uberes, unde deduci possint, investigandi, deductiones, substructiones, castella, formas, aquaeductus receptaculaque earumdem sarta terra conservandi, omne impedimentum tollendi. Camerae nostrae Apostolicae praesides et ministros, quibus ea specialis cura data est, dirigendi, et ab contradictoribus protegendi, aliaque in his necessaria et opportuna exequendi. Si qua vero difficultas aut causa, tam contra domicellos, communitates et universitates quam contra quoscumque alios, etiam immunes atque exemptos, super his omnibus iam exorta sii vel in posterum inciderit, eam omnem summarie, sola facti veritate inspecta, ac re primum ad nos et successores nostros relata, demum definiendi potestatem facimus. Qua facultate iidem cardinales nedum in alma Urbe, verum in universa ecclesiastica ditione temporali, uti posse statuimus. Congregatio decimaquarta pro typographia Vaticana. Ceterum, cum ex omni antiquitatis memoria natura sit quantum semper detrimenti attulerint haereticorum aliorumque veritatis hostium insidiae et doli sacris libris sanctorumque Patrum monumentis multis modis corrumpendis, quantamque hoc potissimum saeculo animarum perniciem importaverint eorumdem librorum mendosae impressiones atque editiones impuro et pestifero haeresum fermento aliisque erroribus coinquinatae et corruptae: § 1. Nos, volentes pro nostra pontificia sollicitudine, ut haec praeclara et salutaris nostra haereditas a maioribus accepta, inviolata conservetur, nuper eius rei causa, non mediocri nostra impensa, typographiam Vaticanam ereximus; nunc aulem, pro rei et negocii gravitate, infrascriptorum cardinalium congregationem statuimus, quibus imponimus ut sacra Biblia latinae vulgatae, graecae et hebraicae editionis, decretales epistolas concilia generalia, sanctorum praecipuorum Ecclesiae doctorum opera, ceteros denique libros, quibus fidei catholicae doctrina traditionesque ecclesiasticae continentur et explicantur, quam emendatissime curent imprimendos. Quare mandamus ut, vetustis manuscriptis emendatisque codicibus adhibitis, praesertim ex nobili et optimis libris referta Pontificia Vaticana bibliotheca, adiumento etiam, Studio atque opera doctissimorum hominum ex omnibus christiani orbis nationibus per nos aut successores nostros selectorum, qui linguarum pertissimi sint, libros imprimendos accurate diligenterque conferrant et recognoscant, ut eorum editio, quantum fieri poterit, integra atque incorrupta prodeat. Si quae vero graviores dubitationes et difficultates in veterum codicum auctoritate, librorum correctione et emendatione inciderint, rebus prius in congregatione examinatis, ad nos referant, ut in lectionum varietate, id quod orthodoxae veritati maxime consonum erit, ex speciali Dei privilegio huic Sanctae Sedi concesso, statuamus. Demum eadem congregatio, typographos et librorum recognitioni praefectos in quibusvis christiani orbis regnis et provinciis admonebit ut diligentem opportunamque operam ad sua quaeque ofiicia fideliter atque integre exequenda praestent, in librorumque huiusmodi editione accuratissime versentur, et ad Vaticanae impressionis praescriptum ac normam omnino se conforment.
29 Congregatio decimaquinta pro consultationibus negociorum Status Ecclesiastici. Denique cum valde consentaneum sit ut qui longinquos et externos in Domino complectimur, eorumque negocia breviter expediri curemus, domesticis et propinquis, qui sub nostra et Apostolicae Sedis peculiari tutela sunt, hac quoque in re propensins consulamus, idcirco, ut fideles Ecclesiae Romanae filii ditioni nostrae temporali subiecti, ad varia negocia, causas necessitatesque suas proponendas perfacilem aditum inveniant, remedium que ex iustitiae et aequitatis praescripto opportune celeriterque obtineant.
30 § 1. Cardinales itidem quinque eorum consultationibus praeficimus ac praeponimus, quorum iuris sit consultationes, dubitationes, querelas super causis civilibus, criminalibus et mixtis ad forum saeculare dumtaxat spectantes audire, illasque inter se statis diebus conferre, quod aequum esse, quodque omnibus diligenter consideratis de maioris partis sententia expedire censuerint, statuere et deliberare, iustitiam expedite administrare, quae decreta ac definita erunt, executioni tradi curare. Ipsisque facultatem concedimus ut ipsi omnibus negociis et causis cuiuscumque generis illae sint, etiam inter fiscum et privatum, et inter privatos, communitates, universitates, collegia eorumque rectores aut, alios quoscumque, etiam coram ditionis ecclesiasticae magistratibus et ministris, introductis et pendentibus, quod iustum et aequum videbitur, praecipiant, causas ab eis, ubi id ius et ratio postulaverit, auctoritate nostra avocent, aliisque iudicibus committant, gubernatoribus, praetoribus ceterisque omnibus officia ex Sedis Apostolicae auctoritate gerentibus, ut iussa et imperata eius congregationis xequantur, significent, impositas poenas sive mulctus, bonorum proscriptiones seu confiscationes, corporis poenas, etiam capitis ultimique supplicii (nobis tamen prius de ea re consultis) moderentur et commuteat, ac eos, qui in carcere erunt, de loco ad locum, ubi id ita expedire iudicaverint, transferri mandent, ceteraque pro iustitiae conservatione, subditorumque nostrorum quiete et tranquillitate deliberent ac provideant. Sequitur declaratio facultatum praedictarum Congregationum [ ] 10 . Denique quo dictarum congregationum expeditiones validae existant, cardinales in qualibet congregatione non sint panciores tribus. Ad iudiciorum vero confusionem evitandam, volumus ut unaquaeque congregatio, quando aliqua causa, quaestio vel consultatio ad eam delata fuerit, diligenter perpendat an ad ipsam proprie eius causae cognitio et expeditio pertineat, et si ad se minime spectare cognoverit, eamdem ad iudices ordinarios vel ad propriam congregationem remittat.
31 § 2. Itidem cardinales dictarum congregationum proprios singillatim babeant secretarios, ab eisdem libere deputandos, et ad res, quae in dies geruntur, annotandas, et in publicam formam, si opus fuerit, redigendas.
32 § 3. Et quoniam divinis oraculis admonemur ubi multa consilia ibi salutem adesse, eaedem congregationes pro earum arbitrio viros sacrae theologiae, pontificii caesareique iuris peritos, et rerum gerendarum usu pollentes, in consultationibus advocent atque adhibeant; ut causis, quaestionibus et negociis quam optime discussis, quae Dei gloriae animarumque saluti et iustitiae atque aequitati consentanea maxime erunt, decernantur; graviora vero quaecumque ad nos vel successores nostros deferantur, ut quid secundum Deum expediat, cius gratia adiuvante, mature statuamus. 10 Aliae facultates habentur immediate post hanc et in eius fine
33 § 4. Sicque et non aliter per quoscumque iudices, ordinarios et delegatos, etiam dictos cardinales ac causarum Palatii Apostolici auditores, sublata eis et eorum cuilibet quavis aliter iudicandi et interpretandi facultate, iudicari et definire debere; irritumque et inane quiequid secus super his a quoquam, quavis auctoritate, scienter rei ignoranter, contigerit attentari, decernimus.
34 § 5. Non obstantibus praemissis, ac quibusvis constitutionibus et ordinationibus apostolicis; privilegiis quoque, indultis et litteris apostolicis, quibuscum que formulis illa sint concepta. Quibus omnibus, etiamsi de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, expressa, non autem per clausulas generales idem importantes, mentio aut quaevis alia expressio habenda esser, eorum tenores, ac si ad verbum insererentur praesenlibus, pro expressis atque insertis habentes, illis alias in suo robore permansuris, hac vice dumtaxat, specialiter, expresse ac latissime derogamus; ceterisque contrariis quibuscumque.
35 § 6. Demum per paternam nostram caritatate et auctoritatem, quae nobis a Christo Domino data est, admonemus, et per Ipsum, per quem reges regnant, obtestamur carissimos in Christo filios nostros in imperatorem electum, onmesques reges 2 ac ceteros saeculares principes, quos Deus in excelso loco constituit et temporali potostate communivit, ut fidei catholicae propugnatores et defensores sint, de quorum pietate et erga Apostolicam Seden observantia atque obedientia magnopere in Domino confidimus et quam etiam multis argumentis perspectam habemus:
36 § 7. Alios vero ecclesiastica dignitate praeditos per haec apostolica scripta ac per debitae obedientiae vinculum statusque sui subliem conditionem, qua Deo arctius religati existunt, obstringimus ut his nostris conatibus ad Dei laudem, fidei propagationem, fidelium commoditatem et salutem assistant; ac auctoritatem, quae ecclesiae praesulibus in beati Petri persona a Christo Domino credita et collata fuit, ad fidei catholicae exaltationem et augmentum, prout ex eorum munere tenentur, nosque eos pie facturos speramus, tueantur et defendant; ac operam dent studiumque demum omne conferant ut eadem auctoritas ecclesiastica omnino illaesa conservetur, ac Ecclesiae Dei ministris opem et auxilium in omnibus impendant, et de Sede Apostolica, ex sua maiorumque suorum pietate, benemereri non desinant; memores se in susceptione imperialis ac regii diadematis et principatus, ad id prae ceteris devinctos esse ut inde in hac mortali vita felicitatem, nostramque et Sedis eiusdem benignitatem ac gratiam uberius valeant promereri; post exactum vero mortalis huius vitae curriculum, a Deo aetenam gloriam et beatitudinem consequantur. Quod si secus ab eorum aliquo, quod minime credimus, factum erit, divinam iram, donec sub potenti manu Dei humilientur, qui tarditatem poenae supplicii interdum gravitate compensa, se minime effugere possa certo sciant.
37 § 8. Ut autem hac nostrae litterae quamprimum ubique locorum et gentium innotescant, quas inter alias apostolicas perpetuasque constitutiones annumeramus, illas publicis in locis de more affigi, earumque exemplis etiam impressis, sigillo obsignatis alicuius personae ecclesiastica dignitate praeditae, ac quibus notarius publicus subscripserit, eamdem fidem haberi volumus, quae his exhibitis maxima cum reverentia omnino esser adhibenda.
38 § 9. Nulli ergo onmino hominum liceat hanc paginam nostrorum decretorum, constitutionum, assignationis, dationis, attributionis, confirmationum, corroborationis, statutorum, approbationis, daclarationis, delectionum, praefectionum, tributionis, permissionis, reservationis, impertationis, institutionis, concessionum, iniunctionis, impositionis, voluntatum, mandati, praepositionis, derogationis, admonitionis, obtestationis, obstrictionis et annumerationis infringere vel ei ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem omnipotentis Dei ac beatorum Petri et Pauli apostolorum eius se noverit incursurum. Datum Romae apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis dominicae millesimo quingentesimo octuagesimo septimo, undecimo kalendas februarii, pontificatus nostri anno III. Sequuntur aliae declarationes editae in consistorio XI maii MDLXXXVII, circa dubia in Congregationibus evenienda.
39 Sanctissimus Dominus Noster postquam deputavit omnes cardinales super diversis congregationibus, ut vellent illis incumbere, et expedire negocia quae ibi tractanda erunt, ut et ipse Sanctissimus a laboribus sublevetur, et partes citius expediantur:
40 § 1. Et ne in futurum dubitari contingat super aliquibus dubiis, quae oriri possunt super facultatibus ipsis congregationibus datis, ideo Sanctitas Sua fecit quinque infrascriptas declarationes.
41 § 2. Prima est, quod si ante inchoatum iudicium coram aliquo iudice, pars coram congregatione conventa, renuerit in illam consentire, et noluerit causam a congregatione terminari, tunc ad iudicem competentem remittatur.
42 § 3. Secunda est, quod si coram aliquo iudice inchoatum fuerit iudicium, et deinde partes concordes congregationem adiverint, tunc congregatio causam decidat, et acta ad se transportari faciat.
43 § 4. Tertia est, quod si causa coram congregatione coepta fuerit, et deinde aliquod emergens supervenerit, tunc nedum illa causa coepta, verum etiam illud emergens a congregatione expediatur.
44 § 5. Quarta, quod si causa in ipsa congregatione decisa requirat at super illa expediatur supplicatio vel breve, tunc decrevit Sanctitas Sua, quod in ipsa supplicatione, rei in ipso breve, fiat mentio causam de ordine congregationis fuisse ita terminatam.
45 § 6. Quinta, quod si alicui congregationi occurrerit pro rebus ad ipsam congregationem spectantibus brachio saeculari indigere, tunc recurratur ad gubernatorem, auditorem Camerae, vicarium, sive ad alium iudicem, qui praeceptis ab ipsa congregatione factis obedire teneatur. -
Notes
- Ad haec videnda sunt quae sigillatim ad unamquamque rubricam congregationis adnotabo.
- Cherub. addit: Ac dilectos filios nobiles viros rerum publicarum aliosque duces (R. T.).
- Ista congregatio iamdiu istituta fuit, eique amplam auctoritatem dedit Paulus III, ut in eius const. XLIII, Licet ab, tom. VI, pag. 344; ac Puius IV const. XCVII, Cum nos per, tom. VII, pag. 298; ac Pius V, const. I, Sanctissimus, ibid, pag. 422, et constitut. XXXIII, Inter, pag. 499, et const. Cum... felicis, pag. 464.
- Huic annonae praeficitur a Summo Pontifice unus ex clericis Rev. Camerae Apostolicae, ut videre est superius, pag. 140, in constitutione LIV Gregorii XIII, Inter ceteras.
- Subsidium annuum scutorum ducentum millium et quingentorum paravit et dedit hic pontifex pro manutentione paratae classis decem triremium, sed eius bullam tamquam minus necessariam duxi praetermittendam.
- Ista congregatio perfecit indicem librorum huiusmodi alias a Pio IV approbatum.
- Huius concilii indictionem, prosecutionem et approbationem, et huius congregationis institutionem vide in Pii IV const. XXVII, Ad Ecclesiae, tom. VII, pag. 90; et const. XCIX, Alias nos, ibidem, pag. 300.
- De istius Romani Studii erectione eiasque indultis et regiminine notavi in Bonif. VIII const. xx, In supremae, tom. iv, pag. 666.
Latin text (Wikisource transcription). Source: Wikisource (la).
Italian text
Sisto vescovo, servo dei servi di Dio, a perpetua memoria della cosa.
1 L'immensa sapienza dell'eterno Dio, artefice di tutte le cose, che si estende fortemente da un capo all'altro, ha così congiunto tutte le cose fra loro con un nodo di ammirabile concordia e le ha disposte soavemente, affinché reciprocamente si sollevassero con mutui aiuti nell'esercizio delle loro funzioni; essa nella celeste Gerusalemme ha distinto i vari ordini degli spiriti beati, dei quali i superiori illuminassero gli inferiori circa le cose della divina provvidenza. Essa ha diviso il corpo della Chiesa militante, che è immagine di quella trionfante, in vari membri che, compatti e connessi al loro capo con il vincolo della carità, si aiutassero reciprocamente, da cui derivasse la salute e la conservazione di tutto il corpo.
2 § 1. Perciò a buon diritto il Romano Pontefice, che Cristo Signore ha costituito capo visibile del suo corpo, che è la Chiesa, e ha voluto che portasse la sollecitudine di tutte le chiese, chiama a sé e si associa molti aiutanti di un peso così immenso, sia i venerabili vescovi suoi fratelli, che invia in tutto l'orbe terrestre a pascere i singoli greggi, sia l'amplissimo ordine dei cardinali della Santa Romana Chiesa, i quali come nobilissime membra più strettamente aderenti al capo, assistono sempre al medesimo sommo Pontefice, come gli apostoli a Cristo Signore, e sono i primi compagni e partecipi delle fatiche e dei consigli, affinché, diviso fra loro e altri magistrati della Romana Curia l'immenso peso di cure e di affari, egli stesso, tenendo il timone di tanta potestà, con l'aiuto della divina grazia, non soccomba.
3 § 2. Noi dunque, spinti dall'esempio di quel grande Mosè, il quale parlando con Dio non ricusò il consiglio di suo suocero Ietro circa la costituzione di vari giudici, e che per comando di Dio scrisse un insigne senato di settanta anziani, i quali con lui sostenessero il peso del popolo, affinché non gravasse su lui solo, abbiamo deciso di dividere salutarmente questo onere pontificale, veramente formidabile anche per spalle angeliche, fra i nostri fratelli cardinali, senatori dell'orbe terrestre, con una certa distribuzione appropriata, secondo la condizione dei tempi, la moltitudine e varietà degli affari, e la stessa ragione dell'utilità. Mossi soprattutto da questa considerazione, affinché coloro che da tutte le nazioni a questa madre, maestra e rifugio dei fedeli Sede Apostolica, concorrono frequentissimamente per motivo di devozione e di salvezza, per perseguire i diritti, per implorare la grazia, e per altre molteplici cause, giungano a Roma in modo sicuro e conveniente (per quanto possiamo provvedere nelle nostre province): e affinché siano spediti più facilmente e celermente, abbiano distinti convegni e congregazioni di cardinali preparati per trattare certi affari e negozi, e i cardinali stessi distribuiti portino più leggermente la parte del loro ufficio, l'amministrino più diligentemente, ci consultino più comodamente, e infine uomini di primo rango esercitati negli affari pubblici non manchino mai. Pertanto con moto proprio e da certa scienza, e con il consiglio e l'assenso dei nostri medesimi fratelli cardinali della Santa Romana Chiesa, dal medesimo sacro collegio, che per la divina grazia abbonda di uomini eccellenti per pietà, dottrina e pratica delle cose da ogni nazione, abbiamo costituito quindici congregazioni, e a ciascuna abbiamo assegnato certi affari, in modo che le consultazioni più gravi e difficili siano riferite a noi; e a ciascuna di esse abbiamo dato e attribuito le sue facoltà e autorità nel modo che qui sotto è descritto. La congregazione prima per la santa Inquisizione 1
4 2. § 1. Anzitutto dunque, poiché la fede, senza la quale è impossibile piacere a Dio, è il fondamento di tutta l'edificazione spirituale, desiderando di custodire integro e inviolato questo prezioso deposito, che ci è stato affidato principalmente da Cristo Signore nel beato apostolo Pietro, contro tutte le porte dell'inferno; la congregazione della santa Inquisizione dell'eresia, istituita nella Città con grande provvidenza dei nostri predecessori come fermissimo baluardo della fede cattolica, alla quale, per la somma gravità della cosa, il Romano Pontefice suole presiedere; noi pure confermiamo e corroboriamo, e tutti gli istituti di essa, e tutte e singole le facoltà concesse dai Romani Pontefici, nostri predecessori, ai cardinali eletti per volta a quella congregazione, e ogni autorità e potestà comunicata loro, cioè di inquirire, citare, procedere, sentenziare e definire in tutte le cause riguardanti sia l'eresia manifesta, sia gli scismi, l'apostasia dalla fede, la magia, gli indovini, le divinazioni, gli abusi dei sacramenti e qualunque altra cosa che sembri sapere anche di eresia presunta, non solo nella Città e nello Stato temporale a noi e a questa Santa Sede soggetto, ma anche in tutto l'orbe terrestre dove vigora la religione cristiana, sopra tutti i patriarchi, primati, arcivescovi e altri inferiori e inquisitori, comunque da privilegio sostenuti, la cui e di altri predetti serie in queste nostre lettere ad verbum espressa si consideri, confermiamo.
5 § 2. Tutte poi quelle cose che, come per mezzo dei medesimi predecessori circa la medesima congregazione e la sua giurisdizione e autorità furono decretate, noi parimenti stabiliamo e decerniamo.
6 § 3. Approviamo parimente anche le esenzioni, le immunità, i privilegi e gli indulti concessi e ricevuti fino ad oggi anche ai ministri del medesimo ufficio.
7 § 4. Esortando insistentemente nel Signore e supplicando per le viscere della misericordia di Gesù Cristo, e per il suo tremendo giudizio i carissimi nostri figli in Cristo, l'imperatore eletto, e tutti i re e i diletti figli nobili uomini delle repubbliche e gli altri duchi, e coloro che sono preposti al loro governo e amministrazione, e i singoli principi e magistrati di tutto il mondo, ai quali la potestà della spada secolare è stata da Dio affidata per la punizione dei malvagi, per quella medesima fede cattolica che si promettono di tutelare, affinché ciascuno faccia la sua parte, sia nel prestare aiuto ai predetti ministri, sia nell'infliggere castigo ai crimini dopo la sentenza della Chiesa, cosa che confidiamo faranno volentieri per la loro pietà, affinché questi ministri stessi, per il presidio di quelli, compiano un così grande e salutare ufficio felicemente, per la gloria del Re eterno e l'incremento della religione, del quale pio e cristiano ossequio i principi stessi e i magistrati riceveranno dal Signore amplissima ricompensa nel consorzio della beatitudine eterna, preparata per gli assertori e difensori della fede cattolica.
8 § 5. In tutte queste cose nostra intenzione è che nell'ufficio della santa Inquisizione, nei regni e domini delle Spagne, istituito per autorità della Sede Apostolica nei tempi precedenti, dal quale vediamo che ogni giorno si producono frutti abbondanti nel campo del Signore, nulla sia innovato senza nostra o dei nostri successori consultazione [ ] 3 . Congregatio secunda pro Signatura Gratiae [4].
9 E poiché a quella che si chiama Signatura di Grazia, e nella quale noi pure, secondo il costume dei nostri predecessori Romani Pontefici, presieduamo, da diverse parti del mondo, per ottenere molteplici grazie, si fanno grandi concorsi, e si presentano suppliche, affinché quelle cose che non possono essere spedite dalla facoltà ordinaria dei giudici, siano per autorità del principe, che è legge vivente, per giuste cause spiegate e concesse, certamente per la dignità del luogo e la natura delle cose deve essere usata grande circospezione affinché tanto le oneste suppliche, per quanto è lecito col Signore, siano esaudite, e l'importuna molestia di molti supplicanti sia frenata.
10 § 1. Per questo motivo adscriviamo alla nostra Signatura di Grazia i cardinali sottoscritti, affinché tutti coloro che si rivolgono alla nostra Signatura per qualsiasi causa, li ascoltino benignamente, e ricevano le informazioni delle petizioni presentate; e assistano a noi o ai nostri successori, mentre si presentano le suppliche, e rechino opportuno consiglio, e ogni affetto umano deposto, sinceramente ciascuno la sua sentenza, anche non richiesto, dalla coscienza dica.
11 § 2. Dichiariamo però che nella detta congregazione siano sempre adscitti quei cardinali che saranno preposti ai sottoscritti uffici e muneri; cioè, il maggior penitenziere, il prefetto della Signatura di Grazia, il prefetto della Signatura dei Brevi, il prefetto della Signatura di Giustizia, e colui che fungerà da datario, se sarà cardinale, i quali non appena avranno ottenuto quelle prefetture e uffici, subito si considerino ammessi nella medesima Signatura. Congregatio tertia pro erectione ecclesiarum et provisionibus consistorialibus. Quella cura inoltre appartiene massimamente alla sollecitudine del nostro ufficio pastorale e al governo della Chiesa universale, affinché per l'utilità dei popoli fedeli, alle chiese già erette o in futuro per giuste cause da erigere, dopo la morte dei vescovi, altri siano sostituiti e frequentemente tale mutamento accade. 4 Ad Signaturam Gratiae videri potest const. XXII Pii IV, Cum nuper, tom. VII, pag. 224; et const. LXXV, In eligendis, ibid, pag. 230. provvediamo salutarmente nel Signore di pastori idonei e fedeli e fruttiferi nella vigna del grande padre di famiglia operai.
12 § 1. Per questo abbiamo costituito un'altra congregazione di cardinali, che in primo luogo conoscano delle cause legittime delle erezioni di nuove chiese di qualunque genere, patriarcali, metropolitane e cattedrali, e della dote di ciascuna di esse, del capitolo, del clero, del popolo e di altre cose, che per tali erezioni, secondo il prescritto del sacro concilio di Trento e i decreti dei Santi Padri, saranno necessarie. Esamino inoltre tutte le difficoltà che da queste derivino, le controversie anche tra quelle già erette, nonché le unioni delle dette chiese, diocesi o monasteri, le dismembrazioni, le cessioni, le permutazioni, le traslazioni, le assegnazioni di pensioni sui loro redditi, la pluralità dei monasteri, l'incompatibilità delle dignità, le presentazioni e le nomine, le conferme o le ammissioni delle elezioni o delle postulazioni, le deputazioni dei suffraganei e dei coadiutori, con futura successione, oppure senza la medesima successione, e abbiano cura sollecita circa l'età e la qualità di coloro che si promuovono; e queste cose discusse ed esaminate le riferiscano a noi e ai nostri successori, affinché secondo il nostro o loro arbitrio, in concistoro segreto, secondo la forma osservata fino a questo giorno, si propongano. Congregazione quarta per l'abbondanza dei viveri dello Stato Ecclesiastico [5]. E poiché alla nostra provvidenza appartiene prendersi cura che i popoli sottoposti al dominio ecclesiastico, non solo siano nutriti di pane della parola di Dio, ma abbondino anche di questo terreno, che anche da quello chiediamo al Padre celeste quotidianamente, soprattutto i poveri e gli indigenti, verso i quali siamo come padre, per questo affinché in tutte le nostre province, e in questa soprattutto alma Urbe, verso la quale tanta moltitudine di uomini da ogni parte confluisce, la cosa frumentaria sia ben curata, e l'abbondanza dei viveri pubblici, benedicendo il Signore, sempre abbondi: § 1. Abbiamo costituito una congregazione di cardinali, che con ogni studio si prenda cura non solo nella Urbe, ma in tutto lo Stato Ecclesiastico temporale, affinché vi sia copia di frumento e di altri frutti di questo genere, di cui abbiamo bisogno per sostenere la vita umana, i quali, se i peccati del popolo lo meritassero, per la sterilità della terra nel dominio Ecclesiastico talvolta, che Dio allontani, verranno a mancare, da altrove il vettovagliamento secondo l'opportunità dei luoghi, si studi di essere trasportato e portato alle città, ai borghi, ai luoghi, a qualunque persona, anche a coloro che brillano della dignità ecclesiastica e cardinalzia, comandi tutte quelle cose, che saranno opportune per preparare e conservare l'abbondanza. Deputati commissari in ogni luogo, secondo quanto avrà esigito la necessità o suggerito l'utilità, proceda contro coloro che impediscono o sono negligenti, sia nel procurare che i viveri siano estratti o portati via, per se stessi o per altri, apertamente o occultamente, e faccia altre cose che del tutto sembreranno pertinere all'abbondanza dei viveri.
13 § 2. Abbia però cura principale e diligenza affinché la somma di denaro, cioè di scudi duecentomila, da noi assegnata e attribuita a così salutare e necessaria opera dei poveri in primo luogo per causa paterna, non sia convertita in altro uso, e sia conservata integra; se da questa somma detta qualcosa fosse venuto a mancare nella carità dei viveri, provveda al più presto al recupero e al reintegro di essa, affinché questo pubblico sussidio e come patrimonio dei poveri, per la prudenza e la sollecitudine dei medesimi cardinali, sia conservato perpetuamente e, come nella costituzione alta su questo da noi edita, più ampiamente si spiega.
Congregazione quinta per i sacri riti e le cerimonie.
14 Ora, poiché i sacri riti e le cerimonie, dei quali la Chiesa, insegnata dallo Spirito Santo, si serve dalla tradizione apostolica e dalla disciplina, nell'amministrazione dei sacramenti, negli uffici divini e in tutta la venerazione di Dio e dei santi contengono grande istruzione del popolo cristiano e vera professione di fede, raccomandano la maestà delle cose sacre, sollevano le menti dei fedeli alla meditazione delle cose altissime, e le infiammano del fuoco della devozione, desiderando di aumentare la pietà dei figli della Chiesa e il culto divino conservando e restaurando i sacri riti e le cerimonie:
15 § 1. Abbiamo parimenti delegato cinque cardinali, ai quali principalmente incombe questa cura, affinché i vecchi riti sacri siano dappertutto, in tutte le chiese dell'Urbe e dell'orbe, anche nella nostra cappella pontificia, nelle messe, negli uffici divini, nell'amministrazione dei sacramenti e in altre cose pertinenti al culto divino, diligentemente osservati da chiunque; se le cerimonie saranno cadute in disuso, siano ripristinate; se saranno state corrotte, siano riformate; riformino ed emendino i libri sui riti sacri e sulle cerimonie, in primo luogo il Pontificale, il Rituale, il Cerimoniale, secondo che sarà necessario; esaminino gli uffici divini dei santi patroni, e, consultati prima noi, li concedano. Abbiano cura diligente anche che i santi siano canonizzati, i giorni festivi celebrati, e che tutto sia fatto rettamente e correttamente e secondo la tradizione dei padri, e che i re e i principi e i loro oratori, e altre persone, anche ecclesiastiche, venendo all'Urbe e alla Curia Romana, siano ricevuti onorevolmente secondo l'usanza degli antichi, per la dignità e la benignità della Sede Apostolica, e se ne prendano cura e vi provvedano diligentemente. Conoscano le controversie sulla precedenza nelle processioni o altrove, e le altre difficoltà che si presentino in tali riti sacri e cerimonie, le decidano sommariamente e le compongano.
Congregazione sesta per la classe da preparare e conservare per la difesa dello Stato Ecclesiastico [ ] .
16 Inoltre, poiché per benignità di Dio, non senza grande nostro lavoro e spesa, repressa l'insolenza degli uomini perduti, la tranquillità pubblica è stata restituita nei luoghi mediterranei, sicché ormai a ciascuno è lecito riposare senza alcun timore sotto la sua vigna e sotto il suo fico, desiderando che anche i litorali e le coste marittime del nostro dominio, del mare superiore e inferiore, siano, per quanto è possibile, al sicuro dai pirati e dai predoni, non solo per la sicurezza dei nostri sudditi, ma affinché anche le nazioni estere accedano sicuramente a questa pietra della fede e alla madre comune dei fedeli, per quanto in noi è, e non siano rapite dai pirati in miseranda schiavitù, come altrimenti accade assai spesso:
17 § 1. Per queste ragioni preponiamo cinque cardinali al preparamento, alla costruzione, all'ornamento di dieci triremi e al loro equipaggiamento con ogni necessario apparato nautico e militare, e alla loro conservazione con diligentissima cura; per mezzo del loro aiuto e presidio, con l'aiuto di Dio, i pirati e i predoni siano frenati e respinti lontano dai nostri litorali; e questi scelgano, consultati però noi e i Romani Pontefici per il tempo, idonei comandanti e prefetti di quelle triremi, e dispongano e spediscano celeremente e utilmente secondo la loro prudenza e diligenza tutte le altre cose per effettuare ciò che abbiamo detto. Quindi si adoperino affinché qualsiasi sussidio pecuniario da coloro che per nostro mandato sono tenuti a contribuire a quest'opera così necessaria sia esatto fedelmente, integralmente e tempestivamente; e il denaro esatto e ricevuto sia speso fruttuosamente secondo il nostro precetto unicamente per il perfezionamento delle suddette opere. Questo però ammontiamo fortemente i cardinali stessi, che si curino diligentemente affinché in queste triremi apostoliche tutti i marinai e i soldati vivano non solo secondo la disciplina nautica e militare, ma molto più secondo la disciplina cristiana, piamente e modestamente. Perciò scelgano uomini religiosi, curatori di anime e corpi, che siano capaci di istruire alla pietà, e ricreino e confortino gli infermi con affetto di molta carità con ogni genere di necessario aiuto, spirituale soprattutto. Infine in ogni luogo dai prefetti, dai soldati, dai marinai sia osservata la norma e l'istituzione del vivere piamente, affinché tutti riconoscano che veramente sono cristiani e pontifici. Congregazione settima, per il Giudice dei libri proibiti [ ] 7 . Poiché veramente l'eresia, malattia dell'anima perniciosissima come un cancro, si diffonde, e i figli delle tenebre assalgono l'arca della verità cattolica con ogni genere di macchinazione, esige da noi la sollecitudine dell'ufficio pastorale che con ogni vigilanza allontaniamo dall'ovile di Cristo le volpi astute e i lupi rapaci, specialmente per mezzo della diffusione di libri infetti dal veleno dell'eresia e della diffusione di altre dottrine nocive e corruttive.
18 § 1. Affinché i cardinali, che sono stati scelti per proibire ed espurgare i libri, si dedichino a questa cura con diligenza e con maggior frutto, concediamo loro questi poteri: che riconoscano ed esaminino i cataloghi e gli indici di tali libri, sia quelli confezionati un tempo sia quelli fatti di recente, e le loro regole pubblicate; che esaminino diligentemente i libri di certi autori proibiti o in qualche modo sospesi negli indici precedenti, e che, secondo quanto giudicheranno opportuno, li permettano. Che valutino e riconoscano i libri che sono stati pubblicati dopo l'indice edito per ordine del concilio di Trento, i quali ripugnano alla dottrina cattolica e alla disciplina dei costumi cristiani, e che, quando ce ne avranno riferito, li rigettino con la nostra autorità; che correggano quelli che sono stati corrotti dall'ingiuria e dalla frode degli uomini; che intraprendano il modo di espurgare e correggere quei libri che, tolti pochi errori, potrebbero altrimenti essere utili agli studiosi, e che confezionino indici espurgatori; che prescrivano inoltre il metodo di approvare e stampare i libri nuovi; che stimolino le università di Parigi, di Bologna, di Salamanca, di Lovanio e altre università approvate all'espurgazione e correzione dei libri, e che richiedano la loro diligente opera e industria. Permettiamo inoltre alla medesima congregazione che, con l'aiuto di teologi, canonisti e altri uomini esperti, pii e idonei, anche chiamati da altrove, per questo intero affare così necessario alla repubblica cristiana in questi tempi, per questo solo motivo e non per altri, conceda ai medesimi la facoltà di tenere e leggere libri proibiti, anche senza la nostra licenza. Congregazione ottava per l'esecuzione e l'interpretazione del concilio di Trento [ ] 8.
19 Rendendo grazie a Dio Padre delle misericordie, il quale nel concilio ecumenico di Trento, diffuso il lume dello Spirito Santo, ha manifestato a tutti la verità cattolica, ha confutato le eresie dei nostri tempi, ha ristabilito i costumi e la disciplina, e volendo che i decreti di questo medesimo concilio siano osservati da tutti, poiché al solo singolare potere del Romano Pontefice appartiene di indire, confermare, interpretare i concili generali e di provvedere e ordinare che siano osservati ovunque,
20 [21] § 1. L'interpretazione di quei decreti, che riguardano i dogmi della fede, ci riserviamo a noi stessi; ai cardinali invece preposti all'interpretazione e all'esecuzione del concilio di Trento, se quando in quelle cose che sono state stabilite sulla riforma dei costumi, sulla disciplina e moderazione e sui giudizi ecclesiastici e altre simili, sorga dubbio o difficoltà, concediamo la facoltà di interpretare, consultati però noi. E poiché dal medesimo concilio di Trento è stato decretato che i sinodi provinciali devono celebrarsi ogni tre anni e i diocesani ogni anno, la medesima congregazione provvederà che questo sia messo in uso nell'esecuzione da coloro ai quali spetta. I decreti dei sinodi provinciali, dovunque essi si celebrino, ordinerà che le siano inviati, e li esaminerà e riconoscerà singolarmente. Ascolti inoltre le istanze dei patriarchi, dei primati, degli arcivescovi e dei vescovi (ai quali è stato ordinato con nostra alta sanzione di visitare le soglie dei beati apostoli in un tempo stabilito), e quelle cose che la congregazione stessa potrà per se stessa, secondo la norma della carità e della giustizia, le espedisca; le maggiori ce le riferisca, noi che desideriamo, per quanto il Signore lo consente, di gratificare i nostri fratelli vescovi. Parimenti da questi medesimi presuli della Chiesa chieda quale sia la disciplina dei costumi del clero e del popolo nelle chiese loro affidate alla loro cura e fedeltà; quale sia l'esecuzione dei decreti del concilio di Trento in tutte le cose, e soprattutto nel dovere della residenza; quali siano inoltre le pie consuetudini e quale infine il progresso di tutti nella via del Signore, e dia loro lettere secondo la formula prescritta in testimonianza della visita da loro compiuta alle soglie di questi medesimi santi apostoli. Abbia inoltre la congregazione l'autorità di promuovere la riforma del clero e del popolo, non solo nell'Urbe e nello Stato Ecclesiastico temporale, ma anche in tutto l'orbe cristiano, in quelle cose che riguardano la propagazione del culto divino, l'eccitamento della devozione, e il componimento dei costumi del popolo cristiano secondo la prescrizione di questo medesimo concilio, e l'adattamento alle ragioni necessarie in questi tempi difficilissimi e turbati, affinché più abbondantemente sentiamo in noi la forza della divina misericordia, e sfuggiamo la giusta ira e il castigo. Congregazione nona per l'alleviamento dei gravami dello Stato Ecclesiastico. E veramente il nostro affetto paterno, che portiamo verso i popoli a noi e a questa S. Sede soggetti, come verso figli particolari, non si contenta di questo: che, per grazia di Dio e per nostra sollecitudine, godono di pace pubblica e tranquillità, e che pensiamo assiduamente a procurare la loro utilità e quiete in molti altri modi; ma desideriamo anche grandemente, per quanto sarà possibile, di alleviare questi popoli dai pesi delle esazioni, dai gravami che talvolta le difficoltà dei tempi e le varie ragioni del bene pubblico hanno imposto dai nostri predecessori:
21 [22] § 1. Perciò abbiamo istituito la nona congregazione di cardinali, affinché ascolti e conosca attentamente qualunque gravame relativo a dazi, pedaggi e tributi, di qualsiasi genere essi siano, e i modi di riscossione degli stessi, le ingiustizie dei questori, qualora ne abbia trovato, le estorsioni dei commissari, completamente prescindendo dalla forma giudiziale, e se sembrerà possibile, moderare e comporre le controversie. Se poi, esaminate accuratamente le ragioni addotte da ambo le parti, la cosa non potrà essere risolta, la riferisca tutta a noi, affinché con il consiglio di quella congregazione possiamo prudentemente definire ciò che sarà equo e pio. Le cause invece in cui è richiesto l'ordine giudiziale le lasci decidere ai giudici competenti secondo il diritto. Coloro poi che si sentiranno gravati dai giudici, ricorrano ai tribunali che per antica istituzione sono loro preposti e agli altri rimedi giuridici, come è consuetudine. Congregazione decima per l'Università dello Studio Romano [ ] 9 . Considerando anche che la conoscenza delle lettere, le discipline liberali e gli insegnamenti, con i quali la gioventù viene istruita ed educata nelle scuole pubbliche, recano grande utilità alla repubblica cristiana, se congiunti con la pietà: allora infatti le città e i regni sono amministrati nel migliore dei modi, quando sapienti e intelligenti tengono il timone; per questa ragione giustamente abbiamo cura di ornare e ampliare il ginnasio romano e la sua Università, e per questo abbiamo sollevato e completamente liberato la stessa Università dal debito di ventiduemila scudi e da molti altri oneri.
22 [23] § 1. Affinché dunque provvediamo nel migliore dei modi alle sue finanze, preponiamo cinque cardinali al medesimo ginnasio e università e alla sua riforma, ai quali concediamo la facoltà di evocare, quando sarà necessario, illustri maestri di teologia, egregio giureconsulti e insigni professori di arti liberali da ogni parte per educare la gioventù. Costoro si distinguano non meno per integrità di costumi, per erudizione e eleganza letteraria che per competenza, e istruiscano i giovani con l'insegnamento e con lezioni assidua; e stabiliscano a ciascun maestro di scienze uno stipendio secondo il merito, tuttavia partecipandone con noi o con i nostri successori.
23 [24] Inoltre, poiché in questa nostra alma Città, per singolare beneficio di Dio, tra le altre scuole di discenti dei Greci, dei Maroniti e dei Neofiti, sono stati eretti con grande liberalità e munificenza dei Pontefici collegi, dotati di convenienti edifici, nei quali si insegnano la sacra teologia e le arti liberali in lingua ebraica, greca, araba e caldaica, ingiungamo ai medesimi cardinali di curare che gli alunni di questi collegi siano opportunamente eccitati, secondo la loro pietà e prudenza, con ogni diligenza applicata, ad abbracciare gli studi letterari con più ardente animo, il che massimamente pertiene alla propagazione della fede cattolica e all'ornamento delle lettere e alla formazione degli ingegni. Infine, poiché in principali parti del mondo cristiano questa santa Sede Apostolica, come pia madre, ha un tempo accolto sotto la sua tutela e protezione insigni Università, nelle quali fioriscono gli studi eccellentissimi delle lettere sacre, delle leggi e delle arti, cioè la Parigina, l'Oxoniense, la Bolognese, la Salamanticana, affinché cioè in esse gli studi delle buone arti dalla protezione della Sede Apostolica fossero coltivati con tanto maggior frutto, noi, accogliendo con paterna benevolenza quelle stesse e le altre Università cattoliche, e non abbandonando neppure la stessa Oxoniense, per quanto in noi è, ma richiamandola con intimo affetto del cuore al grembo della madre e alla via della salvezza, e prosequendo tutte con intimo affetto del cuore e somma benevolenza, e ricevendo di nuovo sotto la nostra e del beato Pietro Apostolo principe degli Apostoli protezione, imponiamo alla medesima congregazione di avere cura di quelle università e degli affari ad esse pertinenti presso la Sede Apostolica, di esporre ordinatamente a noi e ai nostri successori le loro necessità, affinché possiamo recar loro aiuto e soccorso dalla paterna carità, e di visitarle talvolta per mezzo di lettere, e nel nostro nome impartire ai cattolici uomini la benedizione apostolica, e supplicare a Dio Ottimo Massimo affinché a loro riescano prosperi tutti gli eventi, e agli altri lo spirito di consiglio più sano.
24 [25] Congregazione undecima per le consultazioni dei regolari. Non siamo certo meno solleciti riguardo agli Ordini regolari, i quali in ogni tempo hanno prestato grande aiuto e ornamento alla Chiesa di Dio, anzi desiderando sommamente promuovere i loro salutari studi e i progressi verso la pietà, coloro che dai flutti del secolo si sono rifugiati nel porto della vita regolare, per questa ragione, affinché, rimossi gli impedimenti e tagliate le vane contese, vivano tranquillamente sotto il dolce giogo della Religione e dell'osservanza dei loro istituti e rendano a Dio Altissimo un servizio gradito.
25 [26] § 1. Abbiamo delegato altri cinque cardinali, ai quali concediamo la facoltà di rispondere alle controversie, ai dubbi e alle consultazioni proposte dai regolari, dai claustrali, dai Mendicanti, dai non Mendicanti, dagli ospedalieri e dai militari, sia che posseggano beni sia che non li posseggano, di qualunque Ordine infine. Le cause invece che sorgano tra gli stessi religiosi, secondo gli istituti di qualunque Religione e secondo le loro disposizioni, siano definite e terminate dai loro superiori. Quando però tra i vescovi e i regolari sorgano dubbi che rientrino nella disposizione o nell'interpretazione dei decreti del concilio di Trento, li rimettano alla medesima congregazione del concilio. Ascoltino parimenti e decidano i predetti cardinali le cause e le controversie che vertono tra i predetti Ordini, sia nel complesso sia riguardo ai particolari luoghi, purché non richiedano di formare un giudizio. Concediamo inoltre che i detti regolari possano dare licenza a coloro che, accesi dal fervore dello spirito, risulti che vogliano passare a uno stato di vita più perfetta, di passare non a una religione più larga né pari, ma più stretta, non ostante qualunque decreto dei nostri predecessori. Ascoltino e conoscano parimenti i medesimi cardinali la causa degli apostati, degli espulsi e inoltre di coloro che dimorano fuori dai monasteri o vagano, e abbiano il potere di coercerli. Curino inoltre che si eseguano gli ordini della visita apostolica e le costituzioni emanate dai Romani Pontefici circa gli stessi regolari e si introducano in uso. Provvedano inoltre che vi siano regolari di vita lodevole, dotati di zelo di Dio e della salvezza delle anime e di prudenza spirituale e peritissimi degli istituti della Regola dell'Ordine regolare e delle lodevoli consuetudini, i quali, quando la necessità l'avrà richiesto, possano salutarmente visitare le province del loro Ordine, e non di un altro, ricevute da noi lettere, a lode dell'onnipotente Dio e all'utilità dei luoghi. Nel nome di regolari vogliamo che siano compresi anche le moniali, di qualunque regola e osservanza siano. Infine i medesimi cardinali dedichino ogni sforzo affinché dagli inferiori verso i superiori sia usata la dovuta umiltà e obbedienza, e viceversa dai superiori verso di essi la benevolenza paterna in molta carità e disciplina, nello spirito di mitezza, e non dominino tra i fratelli, ma i superiori stessi si ricordino di essere padri. Infine vogliamo che i medesimi cardinali siano come il rifugio più sicuro di tutti i religiosi, affinché, ricreati dalla loro autorità e dal loro aiuto, percorrano strenuamente senza impedimento lo studio della vita religiosa e della perfezione regolare. Congregazione dodicesima per le consultazioni dei vescovi e degli altri prelati. E noi certamente, per l'ufficio della nostra servitù apostolica, siamo debitori a tutti i cristiani fedeli per l'edificazione, ma tuttavia con affetto di carità speciale in Cristo abbracciamo i nostri venerabili fratelli, i presuli e i pastori delle chiese, i quali secondo il precetto dell'Apostolo vegliano, si affaticano in ogni cosa e compiono il loro ministero.
26 § 1. Perciò, affinché dalla Sede Apostolica, dalla quale, come da madre, hanno ricevuto onore e giurisdizione, comprendano che presso di essa hanno preparato aiuto e protezione quando sarà necessario, per pascere i loro greggi con tanto maggior frutto, preponiamo parimenti cinque cardinali per ascoltare le consultazioni dei vescovi e degli altri prelati. Sarà loro facoltà di ascoltare le petizioni dei patriarchi, dei primati, degli arcivescovi, dei vescovi, dei prelati e degli ordinari di qualunque genere, anche inferiori, non però dei regolari, e, proposte le difficoltà, le questioni e le controversie, e altre materie su cui saranno consultati, anche per lettera, rispondano diligentemente e umanamente; conoscano sommariamente i dubbi, le ragioni e le cause riguardanti le chiese e la conservazione della loro dignità, giurisdizione, esenzione, immunità, diritti, privilegi e lodevoli consuetudini, e le compongano tanto dalla perizia delle parti quanto d'ufficio, come loro sembrerà onesto e opportuno. Esamino parimenti le cause e le controversie sorte tra gli stessi prelati per ragione di giurisdizione o per altra causa, così pure tra i capitoli o i titolari di dignità e tra qualunque singole persone e università o signori dei luoghi nelle cose temporali, eccetto quelle che richiedono l'interpretazione del concilio di Trento, o che di fatto richiedono l'ordine giudiziario, e si curino di comporre amichevolmente su di esse, anche per mezzo di altri, se così sembrerà opportuno, anche fuori della diocesi. E inoltre presentino a noi visitatori per visitare le chiese dovunque nel mondo la religione cristiana fiorisce, affinché, seguendo l'esempio del beato Gregorio Magno e di Leone e degli altri sommi Pontefici nostri predecessori, quando nel Signore sembrerà opportuno, possiamo destinarli. Prescrivano loro parimenti la forma della visita, affinché adempiano il loro ufficio con molto frutto spirituale e edificazione dei fedeli, assegnino il modo di trattare tutti gli affari, e correggano la negligenza, quando sarà necessario. Inoltre, dove la necessità lo avrà richiesto, scegliamo uomini idonei per uso e dottrina, retti e timorosi di Dio, i quali, sostenuti dall'autorità delle nostre lettere, reggano le chiese come vicari apostolici. Infine, costituiamo gli stessi cardinali difensori dell'immunità delle chiese, a tutela delle persone degli stessi prelati, dei beni e di qualunque cosa delle predette chiese, da tutte le ingiurie e oppressioni contro chiunque, per qualunque autorità che risplenda.
27 Congregazione decimaterza per la cura delle vie, dei ponti e delle acque. E poiché le nostre cure e i nostri pensieri sono così fissi nella procurazione del bene comune, che mentre disponiamo le cose più gravi e maggiori, non dimentichiamo neppure quelle che sembrano minori, considerando che per l'ornamento della città eterna e dei luoghi della nostra giurisdizione ecclesiastica, la salubrità dell'aria, l'utilità dei cittadini e degli abitanti, e per la comodità dei pellegrini e di coloro che viaggiano, specialmente di quelli che concorrono a visitare piamente questa Sede Apostolica e le soglie degli apostoli e tutti i santi luoghi consacrati dal sangue di innumerevoli martiri, è di grandissima importanza la cura delle vie, dei ponti e delle acque:
28 § 1. Noi pertanto, provvedendo a questo affare, abbiamo deputato sei cardinali qui sotto nominati, ai quali diamo facoltà di curare, aprire, munire, dirigere le vie, e di tutelare quelle costruite, di ampliare quelle ristrette, di rivendicare all'uso pubblico quelle già occupate e di ridurle a tale uso. Parimenti di tutelare i ponti, e, dove sia necessario, di costruirne di nuovi, di restaurare i vecchi rovinosi, e, se la necessità lo richiederà, di riparare quelli già crollati. Di prendersi cura inoltre delle acque, specialmente di quelle che Noi abbiamo condotto in Città con tanta spesa e fatica, e di distribuirle con giusta misura al pubblico uso e vantaggio più opportunamente, e dove vedranno che sia necessaria una maggiore abbondanza di acque, di ricercare fonti di acque più copiose, da cui possano essere condotte, di conservare in buono stato le condutture, le sottostrutture, i castelli, le forme, gli acquedotti e i loro serbatoi, di togliere ogni impedimento. Di dirigere i presidenti e i ministri della Nostra Camera Apostolica, ai quali è stata data questa speciale cura, e di proteggerli dai contraddittori, e di eseguire altre cose necessarie e opportune in questi affari. Se poi qualche difficoltà o causa, tanto contro i signorotti, le comunità e le università quanto contro chiunque altro, anche immune ed esente, su tutti questi argomenti sia già sorta o in futuro si presenti, diamo facoltà di definire ogni cosa sommariamente, ispezionata sola la verità dei fatti, e dopo aver prima riferito la cosa a Noi e ai Nostri successori, infine di decidere. Stabiliamo che questi stessi cardinali possano usare questa facoltà non solo nell'alma Città, ma in tutto il dominio ecclesiastico temporale. Congregazione quattordicesima per la tipografia Vaticana. Del resto, poiché da tutta la memoria dell'antichità è noto quanto sempre danno abbiano arrecato gli inganni e i doli degli eretici e degli altri nemici della verità nel corrompere in molti modi i libri sacri e i monumenti dei santi Padri, e quanto danno alle anime abbiano portato specialmente in questo secolo le edizioni erronee e mendaci di questi stessi libri contaminate e corrotte dal fetido e pestilenziale fermento delle eresie e da altri errori: § 1. Noi, volendo per la Nostra sollecitudine pontificia che questa eccelsa e salutare eredità ricevuta dai Nostri maggiori sia conservata inviolata, poco tempo fa, per questo motivo, con non mediocre Nostra spesa, abbiamo eretto la tipografia Vaticana; ora però, per la gravità della cosa e dell'affare, stabiliamo una congregazione dei cardinali qui sotto scritti, ai quali imponiamo che curino di stampare con la massima accuratezza la sacra Bibbia nelle edizioni latina della Volgata, greca ed ebraica, i decreti, le epistole, i concili generali, le opere dei principali dottori della Chiesa, e infine gli altri libri nei quali la dottrina della fede cattolica e le tradizioni ecclesiastiche sono contenute e spiegate. Perciò ordiniamo che, utilizzando i manoscritti antichi e i codici corretti, specialmente quelli della nobile e ricchissima Biblioteca Pontificia Vaticana, con l'aiuto inoltre e l'opera di uomini dottissimi scelti da Noi o dai Nostri successori da tutte le nazioni del mondo cristiano, che siano peritissimi nelle lingue, i libri da stampare siano confrontati e revisionati con accuratezza e diligenza, affinché la loro edizione, per quanto sarà possibile, esca integra e incorrotta. Se però sorgeranno dubbi e difficoltà più gravi nell'autorità dei codici antichi, nella correzione e nell'emendazione dei libri, dopo che le cose siano state esaminate prima nella congregazione, le riferiscano a Noi, affinché nella varietà delle lezioni, quello che sarà massimamente conforme alla verità ortodossa, per il privilegio speciale di Dio concesso a questa Santa Sede, lo stabiliamo Noi. Infine la medesima congregazione ammonirà i tipografi e i preposti alla revisione dei libri in qualunque regno e provincia del mondo cristiano, affinché prestino un'opera diligente e opportuna all'esecuzione fedele e integra dei loro rispettivi uffici, si dedichino con la massima accuratezza all'edizione di tali libri, e si conformino interamente al precetto e alla norma della stampa Vaticana.
29 Congregazione quindicesima per le consultazioni degli affari dello Stato Ecclesiastico. Infine, poiché è molto conveniente che coloro ai quali abbracciamo nel Signore i lontani e gli esterni, e dei quali curiamo che gli affari siano spediti brevemente, consultiamo con maggiore sollecitudine anche i domestici e i prossimi, che sono sotto la peculiare tutela Nostra e della Sede Apostolica, perciò, affinché i fedeli figli della Chiesa Romana sottoposti al Nostro dominio temporale trovino un accesso molto facile per proporre i vari affari, le cause e le necessità loro, e ottengano il rimedio secondo il precetto della giustizia e dell'equità opportunamente e celermente.
30 § 1. Cardinali parimenti cinque di loro preponiamo e presidiamo alle consultazioni, ai quali spetti ascoltare le consultazioni, i dubbi, i reclami su cause civili, criminali e miste che riguardino unicamente il foro secolare, e conferire fra loro in giorni stabiliti, e statuire e deliberare secondo il parere della maggior parte, dopo che tutto sia stato diligentemente considerato, ciò che giudichino opportuno; amministrare speditamente la giustizia; provvedere affinché i decreti e le sentenze siano eseguiti. E concediamo a loro stessi facoltà che in tutti gli affari e le cause di qualunque genere, anche fra il fisco e i privati, e fra privati, comunità, università, collegi e i loro rettori o altri qualsiasi, anche dinanzi ai magistrati e ai ministri della giurisdizione ecclesiastica, introdotte e pendenti, ordinino ciò che sembrerà giusto e equo; avochino da loro, dove il diritto e la ragione lo richieda, le cause con la nostra autorità, le affidino ad altri giudici; significhino ai governatori, pretori e a tutti gli altri che esercitano uffici dall'autorità della Sede Apostolica, affinché eseguano gli ordini e i comandi di quella congregazione; moderino e commutino le pene imposte o le multe, le proscrizioni o confische di beni, le pene corporali, anche di morte e di ultimo supplizio (tuttavia dopo aver consultato prima noi su ciò); ordinino che coloro che saranno in carcere siano trasferiti da un luogo all'altro, dove giudichino che così convenga; e deliberino e provvedano alle altre cose per la conservazione della giustizia, la quiete e la tranquillità dei nostri sudditi. Segue la dichiarazione delle facoltà predette delle Congregazioni 10. Infine, affinché le spedizioni delle dette congregazioni siano valide, i cardinali in qualunque congregazione non siano meno di tre. Per evitare invece la confusione dei giudizi, vogliamo che ciascuna congregazione, quando le sia stata deferita qualche causa, questione o consultazione, consideri diligentemente se a essa propriamente spetti la cognizione e la spedizione di quella causa, e se riconoscerà che non le riguarda, la rimetta ai giudici ordinari o alla propria congregazione.
31 § 2. Parimenti i cardinali delle dette congregazioni abbiano singolarmente propri segretari, da loro stessi liberamente deputati, per annotare le cose che si compiono di giorno in giorno, e ridurle in forma pubblica, se occorra.
32 § 3. E poiché siamo ammoniti dai divini oracoli che dove sono molti consigli ivi è la salvezza, le medesime congregazioni a loro arbitrio chiamino e si avvalgano di uomini esperti di sacra teologia, di diritto pontificio e cesareo, e versati nell'esperienza degli affari, nelle consultazioni; affinché le cause, le questioni e gli affari, discussi nel miglior modo possibile, si decidano secondo ciò che massimamente convenga alla gloria di Dio, alla salvezza delle anime e alla giustizia e all'equità; le questioni più gravi invece si deferiscano a noi o ai nostri successori, affinché, con l'aiuto della sua grazia, stabiliamo maturely ciò che secondo Dio convenga. 10 Altre facoltà si hanno immediatamente dopo questa e alla sua fine
33 § 4. E così e non altrimenti per qualunque giudici, ordinari e delegati, anche detti cardinali e gli uditori delle cause del Palazzo Apostolico, tolta a loro e a ciascuno di loro qualunque altra facoltà di giudicare e interpretare, debbono giudicare e definire; e decerniamo che sia nullo e vano tutto ciò che altrimenti su queste cose da chiunque, con qualunque autorità, consapevolmente o inconsapevolmente, venisse tentato.
34 § 5. Non ostante quanto sopra, e qualunque costituzione e ordinazione apostolica; come pure i privilegi, gli indulti e le lettere apostoliche, comunque siano state concepite. A tutte le quali, anche se di esse e dei loro interi tenori dovesse farsi menzione speciale, specifica, espressa, e non mediante clausole generali che importino lo stesso, considerando i loro tenori come se fossero inseriti parola per parola nei presenti, e come se fossero espressi e inseriti, mentre altrimenti rimangono nel loro vigore, in questa occasione soltanto, specialmente, espressamente e nel modo più ampio deroghi amo; e a tutte le altre cose contrarie qualunque esse siano.
35 § 6. Infine con la nostra paterna carità e autorità, che ci è stata data da Cristo Signore, ammoniamo, e per Colui per mezzo del quale regnano i re, supplichiamo i carissimi in Cristo nostri figli l'imperatore eletto, tutti i re 2 e gli altri principi secolari, che Dio ha costituito in luogo eccelso e ha munito di potestà temporale, affinché siano propugnatori e difensori della fede cattolica, della cui pietà e osservanza e obbedienza verso la Sede Apostolica grandemente in Signore confidiamo e che inoltre abbiamo conosciuta per molti argomenti:
36 § 7. Gli altri invece insigniti di dignità ecclesiastica per mezzo di questi nostri scritti apostolici e per il vincolo della dovuta obbedienza e la sublime condizione del loro stato, per il quale sono più strettamente legati a Dio, li obblighiamo a che assistano a questi nostri sforzi per la gloria di Dio, la propagazione della fede, il vantaggio e la salvezza dei fedeli; e che custodiscano e difendano l'autorità, che nella persona del beato Pietro fu affidata e conferita alla Chiesa dai Signore Cristo, per l'esaltazione e l'incremento della fede cattolica, come dal loro ufficio sono tenuti, e che noi speriamo faranno con pietà; e che si dedichino e rivolgano ogni loro impegno e studio affinché la medesima autorità ecclesiastica sia conservata completamente illesa, e che prestino aiuto e soccorso ai ministri della Chiesa di Dio in ogni cosa, e che non cessino di meritarsi dalla Sede Apostolica, dalla loro e dai loro maggiori pietà, benevolenza e grazia; ricordandosi che nell'assunzione del diadema imperiale e regio e del principato, sono principalmente obbligati a ciò affinché da esso in questa vita mortale possano meritarsi più abbondantemente la felicità, la nostra benevolenza e la grazia della medesima Sede; dopo il compimento poi di questo corso della vita mortale, conseguano da Dio la gloria eterna e la beatitudine. Che se diversamente da alcuno di loro, il che crediamo minimamente, fosse fatto, sappiano per certo che non potranno sfuggire l'ira divina, finché non si umilino sotto la potente mano di Dio, il quale talvolta compensa la tardanza della pena con la gravità del supplizio.
37 § 8. Affinché però questa nostra lettera al più presto sia nota in ogni luogo e tra tutti i popoli, la quale annumeriamo tra le altre costituzioni apostoliche e perpetue, vogliamo che sia affissa nei luoghi pubblici secondo l'uso, e che agli esemplari di essa anche stampati, sigillati col sigillo di alcuna persona insignita di dignità ecclesiastica, e sottoscritti da notaio pubblico, sia prestata la medesima fede che deve essere prestata interamente a questi con massima riverenza.
38 § 9. Nessun uomo dunque assolutamente sia lecito infrangere questa pagina dei nostri decreti, costituzioni, assegnazione, dazione, attribuzione, conferme, corroborazione, statuti, approvazione, dichiarazione, elezioni, prefetture, tributazione, permissione, riserva, impartizione, istituzione, concessioni, ingiuzione, imposizione, volontà, mandato, preposizione, deroga, ammonizione, protesta, obbligazione e annumerazione, o osare di contravvenirvi con temerario ardimento. Se qualcuno però avrà presunto di tentare ciò, sappia che incorrerà nell'indignazione di Dio onnipotente e dei beati apostoli Pietro e Paolo. Dato a Roma presso San Pietro, nell'anno dell'Incarnazione del Signore millecinquecentottantasette, l'undici gennaio, dell'anno terzo del nostro pontificato. Seguono altre dichiarazioni edite in concistoro l'11 maggio MDLXXXVII, circa i dubbi che possono sorgere nelle Congregazioni.
39 Sua Santità, dopo aver deputato tutti i cardinali alle diverse congregazioni, affinché volessero dedicarvisi e spedire gli affari che vi dovranno essere trattati, così che egli stesso fosse sollevato dai lavori e le pratiche fossero espedite più celermente:
40 § 1. E affinché in futuro non accada di dubitare su alcuni dubbi che possono sorgere circa le facoltà date alle medesime congregazioni, per questo la Santità Sua fece le cinque dichiarazioni qui sottoscritte.
41 § 2. La prima è, che se prima dell'inizio del giudizio davanti ad alcun giudice, la parte convenuta davanti alla congregazione ricuserà di acconsentire ad essa, e non vorrà che la causa sia terminata dalla congregazione, allora sia rimessa al giudice competente.
42 § 3. La seconda è, che se davanti ad alcun giudice sia stato iniziato il giudizio, e poi le parti concordi si siano rivolte alla congregazione, allora la congregazione decida la causa e faccia trasportare a sé gli atti.
43 § 4. La terza è, che se una causa sia stata iniziata davanti alla congregazione, e poi sopravvenga alcunché di nuovo, allora non solo quella causa iniziata, ma anche quel nuovo fatto sia spedito dalla congregazione.
44 § 5. La quarta, che se una causa decisa nella medesima congregazione richieda che su di essa sia spedita una supplica o un breve, allora decretò la Santità Sua, che nella medesima supplica, nella cosa stessa nel breve, sia fatta menzione che la causa fosse stata così terminata per ordine della congregazione.
45 § 6. La quinta, che se ad alcuna congregazione accada di avere bisogno del braccio secolare per le cose che spettano alla medesima congregazione, allora si ricorra al governatore, all'uditore della Camera, al vicario, o ad altro giudice, il quale sia tenuto di obbedire ai precetti fatti dalla medesima congregazione.
Notes
- Per vedere queste cose, annoterò singolarmente ciò che riguarda ciascuna rubrica della congregazione.
- Cherubini aggiunge: E i diletti figli nobili uomini di affari pubblici e altri capi (R. T.).
- Questa congregazione fu istituita già da tempo, e Paolo III le diede ampia autorità, come nella sua cost. XLIII, Licet ab, tom. VI, pag. 344; e Pio IV cost. XCVII, Cum nos per, tom. VII, pag. 298; e Pio V, cost. I, Sanctissimus, ibid, pag. 422, e costituz. XXXIII, Inter, pag. 499, e cost. Cum... felicis, pag. 464.
- A questa annona è preposto dal Sommo Pontefice uno dei chierici della Rev. Camera Apostolica, come si vede sopra, pag. 140, nella costituzione LIV di Gregorio XIII, Inter ceteras.
- Un sussidio annuo di duecentocinquantamila scudi preparò e diede questo pontefice per il mantenimento della flotta allestita di dieci triremi, ma la sua bolla ritenni di omettere come meno necessaria.
- Questa congregazione perfezionò l'indice dei libri di questo genere già approvato da Pio IV.
- Vedi l'indizione, la prosecuzione e l'approvazione di questo concilio, e l'istituzione di questa congregazione nella cost. XXVII di Pio IV, Ad Ecclesiae, tom. VII, pag. 90; e cost. XCIX, Alias nos, ibidem, pag. 300.
- Sulla erezione di questo Studio Romano e sui suoi indulti e governo ho annotato nella cost. xx di Bonifacio VIII, In supremae, tom. iv, pag. 666.
Machine translation, not reviewed. The original text is authoritative.