The second plague is of frogges. 7. the enchanters make the like. 8. Pharao promiseth to let the Israelites goe and sacrifice, so the frogges be taken away 13 which being donne he breaketh promise. 16. The third plague is of sciniphes. 18. which the enchanters can not make. 21. The fourth is of flies. 29. Pharao againe promiseth to dismisse the people of God, but doth it not.
1And the Lord said to Moses: Go in to Pharao, and thou shalt say to him: Thus saith the Lord: Let my people go to sacrifice to me.Disse ancora a Mosè il Signore: Va' a trovar Faraone, e gli dirai: Queste cose dice il Signore: Lascia andare il mio popolo ad offerirmi sacrifizio.OVR Lord also said to Moyses: Goe in to Pharo, and thou shalt say vnto him: This saith the Lord: Dismisse my people, for to sacrifice vnto me.Dixit quoque Dominus ad Moysen: Ingredere ad Pharaonem, et dices ad eum: Hæc dicit Dominus: Dimitte populum meum, ut sacrificet mihi: 2But if thou wilt not let them go, behold I will strike all thy coasts with frogs.Che se nol lascerai andare, ecco che io flagellerò tutti i tuoi paesi colle ranocchie.but if thou wilt not dismisse them, behold I wil strike al thy coastes with frogges.sin autem nolueris dimittere, ecce ego percutiam omnes terminos tuos ranis, 3And the river shall bring forth an abundance of frogs; which shall come up and enter into thy house, and thy bedchamber, and upon thy bed, and into the houses of thy servants, and to thy people, and into thy ovens, and into the remains of thy meats:E il fiume ne darà un bulicame: ed entreranno nella tua casa, e nella camera, dove dormi, e nel tuo letto, e nelle case de' servi tuoi, e tra 'l tuo popolo, e ne' tuoi forni, e tra gli avanzi de' tuoi cibi:And the riuer shal bubble with frogges: which shal come vp, and enter into thy house, and thy bed chamber, and vpon thy bedde, and into the houses of thy seruantes, and vnto thy people, and into thy ouens, and into the remaines of thy meates:et ebulliet fluvius ranis: quæ ascendent, et ingredientur domum tuam, et cubiculum lectuli tui, et super stratum tuum, et in domos servorum tuorum, et in populum tuum, et in furnos tuos, et in reliquias ciborum tuorum: 4And the frogs shall come in to thee, and to thy people, and to all thy servants.E in casa tua, e nelle case del popol tuo, e in casa di tutti i tuoi servi entreranno le ranocchie.and vnto thee, & to thy people, and to al thy seruantes shal the frogges enter.et ad te, et ad populum tuum, et ad omnes servos tuos intrabunt ranæ. 5And the Lord said to Moses: Say to Aaron: Stretch forth thy hand upon the streams, and upon the rivers and the pools, and bring forth frogs upon the land of Egypt.E disse il Signore a Mosè: Tu dirai ad Aronne, che stenda la sua mano sopra i fiumi, e sopra i rivi, e le paludi, e ne faccia uscir fuora le rane nella terra d'Egitto.And our Lord said to Moyses: Say vnto Aaron: Stretch forth thy hand vpon the floudes, and vpon the riuers and the pooles, and bring forth frogges vpon the Land of Aegypt.Dixitque Dominus ad Moysen: Dic ad Aaron: Extende manum tuam super fluvios ac super rivos et paludes, et educ ranas super terram Ægypti.
6And Aaron stretched forth his hand upon the waters of Egypt, and the frogs came up, and covered the land of Egypt.E Aronne stese la sua mano verso le acque d'Egitto, e ne usciron ranocchie, le quali copriron la terra d'Egitto.And Aaron stretched forth his hand vpon the waters of Aegypt, and the frogges came vp, and couered the Land of Aegypt.Et extendit Aaron manum super aquas Ægypti, et ascenderunt ranæ, operueruntque terram Ægypti. 7And the magicians also, by their enchantments, did in like manner, and they brought forth frogs upon the land of Egypt.E i maghi fecero il simile co' loro incantesimi, e fecero uscir fuori ranocchie sopra la terra d'Egitto.And the enchanters also by their enchantments did in like maner, and they brought forth frogges vpon the Land of Aegypt.Fecerunt autem et malefici per incantationes suas similiter, eduxeruntque ranas super terram Ægypti. 8But Pharao called Moses and Aaron, and said to them: Pray ye to the Lord to take away the frogs from me and from my people; and I will let the people go to sacrifice to the Lord.E Faraone chiamò a sé Mosè e Aronne, e disse loro: Pregate il Signore, che tolga da me, e dal popol mio le ranocchie; e io lascerò, che vada il popolo ad offerire sacrifizio al Signore.And Pharao called Moyses & Aaron, and said to them: Pray ye to the Lord to take away the frogges from me & from my people: and I wil dismisse the people to sacrifice vnto the Lord.Vocavit autem Pharao Moysen et Aaron, et dixit eis: Orate Dominum ut auferat ranas a me et a populo meo, et dimittam populum ut sacrificet Domino. 9And Moses said to Pharao: Set me a time when I shall pray for thee, and for thy servants, and for thy people, that the frogs may be driven away from thee and from thy house, and from thy servants, and from thy people; and may remain only in the river.E disse Mosè a Faraone: Determina tu a me il tempo, in cui debba pregar per te, e pe' tuoi servi, e pel tuo popolo, affinché sien discacciate le ranocchie lungi da te, e dalla tua casa, e da' tuoi servi, e dal tuo popolo: e restino solo nel fiume.And Moyses said to Pharao: Appoint me when I shal pray for thee, and for thy seruantes and for thy people, that the frogges may be driuen away from thee and from thy house, and from thy seruantes, and from thy people: and may remaine only in the riuer.Dixitque Moyses ad Pharaonem: Constitue mihi quando deprecer pro te, et pro servis tuis, et pro populo tuo, ut abigantur ranæ a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a populo tuo: et tantum in flumine remaneant.
10And he answered: To morrow. But he said: I will do according to thy word; that thou mayest know that there is none like to the Lord our God.Rispose egli: Domane. E quegli disse: Farò, come tu domandi, affinché tu conosca, che non havvi chi sia come il Signor Dio nostro.Who answered: To morow. But he said: According to thy word wil I doe: that thou maist know that there is not the like to the Lord our God.Qui respondit: Cras. At ille: Juxta, inquit, verbum tuum faciam: ut scias quoniam non est sicut Dominus Deus noster. 11And the frogs shall depart from thee, and from thy house, and from thy servants, and from thy people; and shall remain only in the river.E se ne andranno le ranocchie lungi da te, e dalla tua casa, e da' tuoi servi, e dal tuo popolo; e resteran solamente nel fiume.And the frogges shal depart from thee, and from thy house, and from thy seruantes, and from thy people: and shal remaine only in the riuer.Et recedent ranæ a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a populo tuo: et tantum in flumine remanebunt. 12And Moses and Aaron went forth from Pharao: and Moses cried to the Lord for the promise, which he had made to Pharao concerning the frogs.E Mosè, e Aronne si partiron da Faraone: e Mosè alzò le grida al Signore per la promessa fatta a Faraone intorno alle ranocchie.And Moyses and Aaron went forth from Pharao: and Moyses cried to our Lord for the promise, concerning the frogges, which he had agreed to PharaoEgressique sunt Moyses et Aaron a Pharaone: et clamavit Moyses ad Dominum pro sponsione ranarum quam condixerat Pharaoni. 13And the Lord did according to the word of Moses: and the frogs died out of the houses, and out of the villages, and out of the fields:E il Signore fece, come avea domandato Mosè: e morirono le ranocchie delle case, delle ville, e delle campagne.And our Lord did according to the word of Moyses: and the frogges dyed out of the houses, and out of the villages, and out of the fieldes:Fecitque Dominus juxta verbum Moysi: et mortuæ sunt ranæ de domibus, et de villis, et de agris. 14And they gathered them together into immense heaps, and the land was corrupted.E ne raunarono mucchi immensi, e la terra ne fu infettata.and they gathered them together into huge heapes, and the earth did rotte.Congregaveruntque eas in immensos aggeres, et computruit terra. 15And Pharao seeing that rest was given, hardened his own heart, and did not hear them, as the Lord had commanded.Ma Faraone veggendo, che gli era dato respiro, si ostinò in cuor suo, e non gli ascoltò, conforme avea ordinato il Signore.And Pharao seing that rest was geuen he hardned his owne hart; and heard them not, as our Lord had commanded.Videns autem Pharao quod data esset requies, ingravavit cor suum, et non audivit eos, sicut præceperat Dominus.
16And the Lord said to Moses: Say to Aaron: Stretch forth thy rod, and strike the dust of the earth; and may there be sciniphs in all the land of Egypt.E il Signore disse a Mosè: Di' ad Aronne, che stenda la sua verga, e percuota la polvere della terra: e nascano mosconi per tutta quanta la terra di Egitto.And our Lord said to Moyses: Speake to Aaron: Stretch forth thy rodde, and strike the dust of the earth: and be there Sciniphes in the whole Lord of Aegypt.Dixitque Dominus ad Moysen: Loquere ad Aaron: Extende virgam tuam, et percute pulverem terræ: et sint sciniphes in universa terra Ægypti. 17And they did so. And Aaron stretched forth his hand, holding the rod; and he struck the dust of the earth, and there came sciniphs on men and on beasts: all the dust of the earth was turned into sciniphs through all the land of Egypt.E fecer così. E Aronne stese la mano, e colla verga percosse la polvere della terra, e ne nacquer mosconi infesti agli uomini, e ai giumenti: tutta la polvere della terra si cambiò in mosconi per tutta la terra d'Egitto.And they did so. And Aaron streched forth his hand, holding the rodde: and he stroke the dust of the earth, and there were made sciniphes on men and on beastes: al the dust of the earth was turned into sciniphes through the whole Land of Aegypt.Feceruntque ita. Et extendit Aaron manum, virgam tenens: percussitque pulverem terræ, et facti sunt sciniphes in hominibus, et in jumentis: omnis pulvis terræ versus est in sciniphes per totam terram Ægypti. 18And the magicians with their enchantments practised in like manner, to bring forth sciniphs, and they could not: and there were sciniphs as well on men as on beasts.E tentaron similmente i maghi co' loro incantesimi di far nascere mosconi, e non poterono: e i mosconi erano tanto sugli uomini, come sugli animali,And the enchaunters with their enchauntmentes practised in like maner, to bring forth sciniphes, and they could not: and there were sciniphes as wel on men as on beastesFeceruntque similiter malefici incantationibus suis, ut educerent sciniphes, et non potuerunt: erantque sciniphes tam in hominibus quam in jumentis. 19And the magicians said to Pharao: This is the finger of God. And Pharao’s heart was hardened, and he hearkened not unto them, as the Lord had commanded.E i maghi dissero a Faraone: V'ha qui il dito di Dio: e lì cuore di Faraone s'indurò, e non gli ascoltò, conforme il Signore avea ordinato,And the enchaunters said to Pharao: This is the finger of God. And Pharaoes hart was indurate, and he heard them not as our Lord had commanded.Et dixerunt malefici ad Pharaonem: Digitus Dei est hic; induratumque est cor Pharaonis, et non audivit eos sicut præceperat Dominus.
20The Lord also said to Moses: Arise early, and stand before Pharao; for he will go forth to the waters: and thou shalt say to him: Thus saith the Lord: Let my people go to sacrifice to me.E il Signore disse ancora a Mosè: Alzati di buon mattino, e presentati a Faraone: perocché egli andrà alle acque e dirai a lui: Queste cose dice il Signore: Lascia andare il mio popolo, affinché mi offerisca sacrificio.Our Lord also said to Moyses: Arise early, and stand before Pharao: for he wil goe forth to the waters: and thou shalt say to him: This saith our Lord: Dismisse my people to sacrifice vnto me.Dixit quoque Dominus ad Moysen: Consurge diluculo, et sta coram Pharaone: egredietur enim ad aquas: et dices ad eum: Hæc dicit Dominus: Dimitte populum meum ut sacrificet mihi. 21But if thou wilt not let them go, behold I will send in upon thee, and upon thy servants, and upon thy houses, all kind of flies: and the houses of the Egyptians shall be filled with flies of divers kinds, and the whole land wherein they shall be.Che se tu nol lascerai andare, ecco che io manderò contro di te, e contro i tuoi servi, e contro il tuo popolo, e contro le tue case ogni specie di mosche: e le case degli Egiziani, e tutti i luoghi, dov'ei faranno dimora, si riempiranno di mosche di vario genere.And if thou wilt not dismisse them, behold I wil send in vpon thee, and vpon thy seruantes, and vpon thy people, and vpon thy houses al kind of flies: and the houses of Aegypt shal be filled with flies of diuers kindes, and the whole land wherein they shal be.Quod si non dimiseris eum, ecce ego immittam in te, et in servos tuos, et in populum tuum, et in domos tuas, omne genus muscarum: et implebuntur domus Ægyptiorum muscis diversi generis, et universa terra in qua fuerint. 22And I will make the land of Gessen wherein my people is, wonderful in that day, so that flies shall not be there: and thou shalt know that I am the Lord in the midst of the earth.E mirabile renderò in quel dì la terra di Gessen, dove stà il mio popolo, perché ivi non saranno mosche: affinché tu conosca, che io il Signore sono nel mezzo di quella terra.And I wil make the Land of Gessen merueilous in that day, wherin my people is, so that flies shal not be there: and thou shalt know that I am the Lord in the middes of the earth.Faciamque mirabilem in die illa terram Gessen, in qua populus meus est, ut non sint ibi muscæ: et scias quoniam ego Dominus in medio terræ. 23And I will put a division between my people and thy people: to morrow shall this sign be.E farò distinzione tra il popol mio, e il popol tuo: domane avverrà questo prodigio.And I wil put a diuision betwene my people & thy people: to morow shal this signe be.Ponamque divisionem inter populum meum et populum tuum: cras erit signum istud.
24And the Lord did so. And there came a very grievous swarm of flies into the houses of Pharao and of his servants, and into all the land of Egypt: and the land was corrupted by this kind of flies.E così fece il Signore. E venne la mosca molestissima nelle case di Faraone, e dei suoi servi, e in tutta la terra d'Egitto: e la terra fu guasta da tali mosche.And Our Lord did so. And there came a very greuious flie into the houses of Pharao and of his seruantes, and into al the Land of Aegypt: and the Land was corrupted by such kind of flies.Fecitque Dominus ita. Et venit musca gravissima in domos Pharaonis et servorum ejus, et in omnem terram Ægypti: corruptaque est terra ab hujuscemodi muscis. 25And Pharao called Moses and Aaron, and said to them: Go and sacrifice to your God in this land.E Faraone chiamò Mosè, ed Aronne, e disse loro: Andate, e sacrificate al vostro Dio in questo paese.And Pharao called Moyses and Aaron, and said to them. Goe and sacrifice to your God in this land.Vocavitque Pharao Moysen et Aaron, et ait eis: Ite et sacrificate Deo vestro in terra hac. 26And Moses said: It cannot be so: for we shall sacrifice the abominations of the Egyptians to the Lord our God: now if we kill those things which the Egyptians worship, in their presence, they will stone us.Ma disse Mosè: Ciò non può farsi: perocché al Signor Dio nostro sacrificheremo quello che tra gli Egiziani è sacrilegio l'uccidere; e se noi immoleremo al cospetto degli Egiziani quelle cose, che essi adorano, ci lapideranno.And Moyses said: It can not so be done: for if we shal offer the abominations of the Aegyptians to the Lord our God: and we kil those thinges which the Aegyptians doe worshippe before them: they wil beate vs downe with stones.Et ait Moyses: Non potest ita fieri: abominationes enim Ægyptiorum immolabimus Domino Deo nostro: quod si mactaverimus ea quæ colunt Ægyptii coram eis, lapidibus nos obruent. 27We will go three days’ journey into the wilderness; and we will sacrifice to the Lord our God, as he hath commanded us.Noi faremo tre giorni di strada nella solitudine: e farem sacrifizio al Signor Dio nostro, conforme egli ci ha ordinato.We wil goe forth three dayes iourney into the wildernes: and we wil sacrifice vnto the Lord our God, as he hath commanded vs.Viam trium dierum pergemus in solitudinem: et sacrificabimus Domino Deo nostro, sicut præcepit nobis. 28And Pharao said: I will let you go to sacrifice to the Lord your God in the wilderness, but go no farther: pray for me.E Faraone disse: Io vi lascerò andare a far sacrifizio al Signor Dio vostro nel deserto: ma non andate più lontano; fate orazione per me.And Pharao said: I wil dismisse you to sacrifice to the Lord your God in the desert: but goe noe farder: pray for me.Dixitque Pharao: Ego dimittam vos ut sacrificetis Domino Deo vestro in deserto: verumtamen longius ne abeatis, rogate pro me.
29And Moses said: I will go out from thee, and will pray to the Lord: and the flies shall depart from Pharao, and from his servants, and from his people to morrow: but do not deceive any more, in not letting the people go to sacrifice to the Lord.E Mosè disse: Partito che sarò da te, io pregherò il Signore: e domane se n'anderanno lungi da Faraone, e dai suoi servi, e dal suo popolo le mosche: ma non voler più ingannare rattenendo il popolo dall'andare a far sacrifizio al Signore.And Moyses said: Being gone forth from thee, I wil pray to our Lord: and the flie shal depart from Pharao, and from his seruantes, and from his people to morow: but deceiue no more so, that thou wilt not dismisse the people to sacrifice vnto our Lord.At ait Moyses: Egressus a te, orabo Dominum: et recedet musca a Pharaone, et a servis suis, et a populo ejus cras: verumtamen noli ultra fallere, ut non dimittas populum sacrificare Domino. 30So Moses went out from Pharao, and prayed to the Lord.E partitosi da Faraone Mosè pregò il Signore.And Moyses being gone forth from Pharao, prayed our Lord.Egressusque Moyses a Pharaone, oravit Dominum. 31And he did according to his word: and he took away the flies from Pharao, and from his servants, and from his people: there was not left so much as one.Il quale fece quello che gli avea domandato; e tolse via d'intorno a Faraone, e d'intorno a' suoi servi e al suo popolo le mosche: non ne restò neppur una.Who did according to his word: and he tooke away the flies from Pharao, and from his seruants, and from his people: there was left not so much as one.Qui fecit juxta verbum illius, et abstulit muscas a Pharaone, et a servis suis, et a populo ejus: non superfuit ne una quidem. 32And Pharao’s heart was hardened, so that neither this time would he let the people go.E s'indurò il cuore di Faraone in guisa, che neppur questa volta lasciò, che il popolo partisse.And Pharaoes hart was hardned, so that neither this time would he dismisse the people.Et ingravatum est cor Pharaonis, ita ut nec hac quidem vice dimitteret populum.
8:3
Calmet
Frogs, not by a new creation; but the spawn was miraculously brought to maturity. (Calmet)
Menochius
Angels, or a divine instinct, brought them to infest all places; and thus they became a more grievous plague than that of blood. (Menochius)
8:4
Calmet
Servants. The Abderites and Dardanians were formerly obliged to abandon their country by such a plague. (Orosius 3:23; Pliny, Natural History 8:29.) (Calmet)
8:7
Menochius
Frogs, few in number, and brought by the ministry of devils. (Menochius)
8:8
Pray ye to the Lord, etc. By this it appears, that though the magicians, by the help of the devil, could bring frogs, yet they could not take these away: God being pleased to abridge in this the power of Satan. So we see they could not afterwards produce the lesser insects; and in this restraint of the power of the devil, were forced to acknowledge the finger of God.
8:9
Menochius
A time. Moses thus prevents the king from attributing their departure to natural causes. Pharao was perhaps inclined to suspect this would be the case, and therefore had a mind to wait till the morrow. (Menochius)
8:14
Calmet
Corrupted. This helped to produce the ensuing plague of flies, etc. (Calmet)
Haydock
The Egyptians might then recollect the putrid carcasses of the children, whom they had drowned. (Haydock)
8:15
Challoner
Pharao hardened his own heart. By this we see that Pharao was himself the efficient cause of his heart being hardened, and not God. See the same repeated in ver. 32, Pharao hardened his heart at this time also; likewise Exodus 9:7, 35, and Exodus 13:15. (Challoner)
This is the constant doctrine of the holy fathers, St. Augustine, ser. 88, de Temp. q. 18, 28, 36; St. Basil, orat., "that God is not the author of evil;" St. Chrysostom, hom. 67, in Jo.; etc. Hence Origen, periar. 3, says, "The Scripture sheweth manifestly that Pharao was hardened by his own will; for God said to him, thou wouldst not: if thou wilt not dismiss Israel." Even the priests of the Philistines were so well convinced of this, that they said, (1 Kings 6:6,) Why do you harden your hearts? God therefore hardened them only by not absolutely hindering their wickedness, and by punishing them with less severity, as they did not deserve to be corrected like dear children, Hebrews 12.
Worthington
Perdition is from thyself, Osee 13:9. As cold naturally congeals water, so we of ourselves run to evil. Thus God cast Pharao into the sea, by permitting, not by forcing, him to enter, Exodus 15:4. How shocking must then the blasphemous doctrine of Zuinglius, (ser. de provid. 5,) Calvin, (Instit. 8, 17,) etc., appear, who attribute every wicked deed to God, though they pretend at the same time that he is not unjust, even when he commands and impels a man to commit murder or adultery. Idem facinus puta adulterium...quantum Dei est auctoris, motoris, impulsoris opus est, crimen non est; quantum hominis est, crimen ac scelus est. (Zuinglius, sup.) The light of reason may suffice to confute such absurdity. (Worthington)
8:16
Challoner
Sciniphs, or Cinifs, Hebrew Cinnim, small flying insects, very troublesome both to men and beasts. (Challoner)
Like midges. (Origen, hom. 4.) Others think they were lice. (Bochart) Pharao is not forewarned of this plague.
8:18
Haydock
Practiced, fecerunt; the same expression as ver. 7: whence some argue, that the former were delusions, not real changes. (Haydock)
Tirinus
God was pleased to shew here the vanity of their attempts, and the imbecility of the devil, who could not even bring a single animalcule or insect, though he had before appeared to work great wonders. (Tirinus)
8:19
Calmet
Finger, the spirit, (Luke 11:20; compare Matthew 12:28,) or power of God, Isaias 40:12. The magicians here confess, that Moses is something more than themselves. (Calmet)
Worthington
Thus God interferes, whenever a contest of miracles, real or apparent, might lead any sincere seeker astray. He caused the priests of Baal to be confounded; (3 Kings xix,) and Simon Magus, flying in the air, was hurled down at the prayer of St. Peter. (Hegesip.) Cyrola, the Arian patriarch, attempting to deceive the people, by giving sight to a man whom he bribed to feign himself blind; and Calvin, who wished to have the honour of raising a man to life, at Geneva, by the like imposition, were both deservedly covered with confusion; while, of those unhappy men who joined in the collusion, one lost his sight, and the other his life. (Gregory of Tours, 2:Hist. 3; Bolsec.) On such occasions, we are admonished to be on our guard, and to adhere to the old religion. (Deuteronomy xiii.; Matthew xxiv.) (Worthington)
The magicians, though fully convinced, were not still converted.
8:21
Calmet
Flies. Hebrew heharob. Septuagint, "dog-flies." Some include under this plague all sorts of wild beasts. (Josephus, [Antiquities?] 2:13; Wisdom 11:9, 16, 18.) Insects are very troublesome, and the pagans honoured Jupiter with the title of Apomuios, because he delivered them from flies. Beelzebub, "the god-fly," got his name for the same reason, 4 Kings 1:1. (Calmet)
8:22
Gessen, where the Hebrews dwelt. The Egyptians who lived among them would not, however, escape this plague.
8:23
Haydock
Be. Here again the Samaritan copy observes, that Moses told this to Pharao. (Haydock)
8:24
Menochius
The Lord, without the intervention of the rod, lest any inherent power might be supposed to rest in it. (Menochius)
Corrupted, ravaged; men and beasts being destroyed by their bite or sting. (Psalm 77:45; Wisdom 16:9.)
8:26
Challoner
The abominations, etc. That is, the things they worship for gods: oxen, rams, etc. It is the usual style of the Scriptures to call all idols and false gods, abominations; to signify how much the people of God ought to detest and abhor them. (Challoner)
Calmet
The Egyptians adored the stars, and even the vilest creatures, on account of some advantage which they derived from them. (Cicero, N. Deor. I.) They sometimes sacrificed animals; though, at first, "they offered only prayer and incense." (Macrobius, Satur. 1:7; Genesis 43:16.) Their belief in the transmigration of souls, perhaps, induced them to abstain from the immolation of beasts. (Calmet)
8:32
Menochius
Hardened. Hebrew and Septuagint, "Pharao hardened his heart this time also." (Menochius)
8:8
Pray ye to the Lord, etc.... By this it appears, that though the magicians, by the help of the devil, could bring frogs, yet they could not take them away: God being pleased to abridge in this the power of Satan. So we see they could not afterwards produce the lesser insects; and in this restraint of the power of the devil, were forced to acknowledge the finger of God.
8:15
Pharao hardened his own heart.... By this we see that Pharao was himself the efficient cause of his heart being hardened, and not God.—See the same repeated in ver. 32. Pharao hardened his heart at this time also: likewise chap. 9.7, 35, and chap. 13.15.
8:16
Sciniphs.... Or Cinifs, Hebrew Chinnim, small flying insects, very troublesome both to men and beast.
8:26
The abominations, etc.... That is, the things they worship for Gods: oxen, rams, etc. It is the usual style of the scriptures to call all idols and false gods, abominations, to signify how much the people of God ought to detest and abhor them.
8:2
If Pharao had not freewil threatning of punishmēt were vniust. Origen. li. 3. Per•ar. c. de. lib albeit. He that can not do otherwise doth not sinne, as both lerned and vnlerned cōfesse. S Aug. de very Relig. c. 14.
8:5
The 2. plague Multitude of frogges.
8:8
The Enchā ters could bring more frogges, but not take these away.
8:15
Pharaos induration ascribed to himself
8:16
The 3. plague Sciniphes, smale flying beastes, especially molesting mens eyes. Philo l. 1. de vita Moysi.
8:18
The diuels powre. limited by God Iob. 1. 2
8:19
The enchanters conuinced in their vnderstanding, confessed the power of God, but not changed in affection, persisted in malice against the truth.
8:21
The 4 plague Abundance of al sortes of flies.
8:26
Aegyptians worshipping beasts thought it intolerable abomination to kil, or eate, or burne them in sacrifice ••n. 43. v. 32. 46. v. 34.
8:32
In the Hebrew: Pharao hardned his o••n• hart, also this time.
8:2
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 11.16
… and according to the proportion of faith one comes out from the borders among the Gentiles, which “when the Most High divided the nations He set up according to the number of the sons of Israel,” and prevented their further advance. Here, then, certain borders are spoken of as the borders of Tyre and Sidon, but in Exodus the borders of Pharaoh,
8:7
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 78.27
27. And if such be the case, if through evil angels God did inflict those plagues upon the Egyptians, shall we dare to say that the water also was turned into blood by means of those same angels, and that frogs were created by means of the same, the like whereunto even the magicians of Pharaoh were able to make by their enchantments;
8:18
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 78.27
… I dare not to say so. For whence was it that the magicians of Pharaoh could by no means make lice?
8:19
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.21.8
8. Wherefore also Moses giving a type, cast his rod upon the earth, in order that it, by becoming flesh, might expose and swallow up all the opposition of the Egyptians, which was lifting itself up against the pre-arranged plan of God;
Tertulliano † 220 d.C. The Five Books Against Marcion 4.26
… and that He might make this understood, He adds: “But if I with the finger of God cast out demons, is not the kingdom of God come near unto you?” For the magicians who stood before Pharaoh and resisted Moses called the power of the Creator “ the finger of God .”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 55.29
… But they shall proceed no further: for their folly shall be manifest to all men, as theirs also was.” For because through this corruptness of mind they were utterly disquieted, they failed at the third miracle, confessing that the Spirit of God which was in Moses was opposed to them: for in owning their failure, they said, “This is the finger of God.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 8.7
… we understand consistently with this, that, in this place, the books of both Testaments are called “the heavens.” Now it is said too of Moses himself, by the magicians of king Pharaoh, when they were conquered by him, “This is the finger of God.”
Pseudo-Clement The Recognitions of Clement 3.55
… For truly he ought to have understood from their very name that they were not workers of truth, because they were not called messengers of God, but magicians, as the tradition also intimates. Moreover, they seemed to maintain the contest up to a certain point, and afterwards they confessed of themselves, and yielded to their superior.
8:21
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 10.11
… A similar way of speaking is that in Exodus with regard to the people; it is said by God to be His own people, when it does not sin; but in the section about the calf He abjures it and calls it the people of Moses.
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 7.5
… “Appoint for thee rulers of thousands, and of hundreds, and of fifties and of tens.”
8:25
Tertulliano † 220 d.C. On Baptism 9
How many, therefore, are the pleas of nature, how many the privileges of grace, how many the solemnities of discipline, the figures, the preparations, the prayers, which have ordained the sanctity of water? First, indeed, when the people, set unconditionally free,
8:26
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 11
… for he who is defiled with the pollutions of the wicked is not able to sacrifice the Passover to the Lord our God. Hence, the people who were then in Egypt said, ‘We cannot sacrifice the Passover in Egypt to the Lord our God
sant'Efrem il Siro † 373 d.C. Ephraim Syrus: Three Homilies 1.32
… But they remembered not the signs on their garments, and in the signs of the body they greatly erred. The fathers who saw the glory of Moses, did not obey Moses; nor did the sons who saw the blindness of Paul believe Paul. But three times in the desert they threatened to stone Moses and his house with stones as dogs.
8:27
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.1.11
… With respect to the statement that the heart of Pharaoh was subdued by degrees, so that on one occasion he said, “Go not far away; ye shall go a three days’ journey, but leave your wives, and your children, and your cattle,”
8:28
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 3.1-2.11
… And the brief statement that the heart of Pharaoh was softened, as it were, when he said, “But ye shall not go far: ye will go a three days’ journey, and leave your wives,”
8:32
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 45
… For this, too, is said of him, after the removal of the fly-plague from the Egyptians, in these words of the Scripture: “And Pharaoh hardened his heart at this time also; neither would he let the people go.”
8:2
2. PERCUTIAM OMNES TERMINOS TUOS RANIS. — « Terminos, » id est regiones tuas usque ad ultimos limites et terminos earum: est metonymia. Post primam plagam sanguinis, quae duravit 7 dies, mox sequenti, scilicet 8 die, secuta est secunda haec plaga ranarum plurimarum et molestissimarum, quas Deus clementi sua justitia, ita in supplicium sontium armavit, ut iisdem etiam illos poenitentiae admoneret. Juste puniuntur ranis aquatilibus, earumque coaxatione, qui infantes Hebraeorum aquis merserant, eorumque vagitum contempserant. Infantes enim ranis tam incessu, quam vagitu assimilantur; manibus enim et pedibus repunt quasi ranae. Ita Theodoretus.
8:3
3. ET EBULLIET FLUVIUS RANAS. — Hebraeum sharats significat prolificare foetumque multiplicare instar piscium et ranarum; quod Noster apte vertit, « ebulliet, » q. d. Ranae plurimae, instar bullarum e Nilo nascentur et prodibunt.
QUAE ASCENDENT, ET INGREDIENTUR DOMUM TUAM. — En immutatur hic Deo vindice aquatilium, puta ranarum, locus, ut instinctu naturae suae contrario, divinitus sibi insito, in diversi elementi, puta aeris et terrae, coloniam ferantur, ita ut nullus in terra Aegypti locus ranis esset occlusus aut impervius, angelis ranas quaquaversum propellentibus, aut etiam transferentibus. Gravior haec ranarum fuit poena priore sanguinis. Prior enim solas aquas ademerat Aegyptiis, vini lactisque usu intacto: ranae vero undique diffusae, non tantum sua vocali et incondita musica aures eis obtundebant, sed etiam cibos omnes, vasa, ollas, lances, sedes, mensas, domos, apothecas, penuaria, cubicula, lectos, vias, cunctaque occupabant et foedabant; multaeque ex eis emorientes sua sanie et putore, tam aquas, quam vias et domos inficiebant, ait Josephus. Audi Scripturam: « Ingredientur, ait, domum tuam, et cubiculum lectuli tui, super stratum tuum, et in domos servorum tuorum, et in populum tuum, et in furnos tuos, et in reliquias ciborum tuorum, et ad te, et ad populum tuum, et ad omnes servos tuos, intrabunt ranae. » Audi et Philonem: « Ranae, inquit, fora complebant, et cuncta aedificia, tam sacra quam profana, tam privata quam publica; itaque cum nec foras progredi possent homines viis oppletis, nec intus manere, refertis etiam intimis penetralibus, et ad summas quoque contignationes ranis obrepentibus, ad extremam desperationem redacti sunt. » Porro immensam fuisse earum multitudinem significat Scriptura, cum orante Mose ranis amortuis, subdit vers. 14: « Congregaveruntque eas in immensos aggeres, et computruit terra. » Hae ergo ranae omnes sensus cruciabant: primo, visum sua magnitudine et deformitate; secundo, auditum sua assidua et molesta coaxatione; tertio, gustatum, quia esculentis et poculentis omnibus insidentes ea conspurcabant, et cum cibis in ora comedentium prosiliebant; quarto, odoratum teterrimo foetore, quem exhalabant, praesertim mortuae; quinto, tactum: conscendebant enim mensas, sedes, lectos, ibique sedentium vel cubantium corpora, pedes, manus, facies invadebant et occupabant. Addit Pererius plures ex ranis fuisse noxias et venenatas. Addunt, vel potius fabulantur Hebraei, ranas has intrasse corpora et viscera Aegyptiorum, per os apertum dormientium, et per alios meatus. Sic ranae saepius regiones integras vastarunt, populosque inde expulerunt, uti Abderitas a ranis sua patria pulsos esse docet Orosius, lib. III, cap. ult.
ET IN RELIQUIAS CIBORUM TUORUM. — Recte vertit Noster hebraeum bemisarotecha, quod tamen, secundo, significat farinam conspersam. Unde Septuaginta vertunt, « in massis, vel pastis tuis; » Chaldaeus vertit, in panariis tuis, id est in pistrino, et locis quibus panis conficitur.
8:5
5. EXTENDE MANUM TUAM, — cum virga quam tenes; virgam enim exprimunt hebraea: illa enim fuit effectrix, et causa moralis horum omnium; hoc enim signo extensionis virgae, ceu imperio, ex aquis et earum potentia obedientiali, evocatae a Mose et Deo sunt ranae. Allegorice, virga est crux, sive lignum crucis. Crux enim omnibus mirandis redemptionis nostrae operibus intervenit.
8:6
6. ET EXTENDIT AARON MANUM SUPER AQUAS. — « Super, » id est versus, vel contra aquas: non enim tetigit eas, utpote longe ab eis remotus, et existens in aula Pharaonis. Extendit ergo eminus virgam, hac extensione significans se Aegyptios ferire, suoque mandato plagam ranarum infligi. Tropologice, ranae sunt garruli et clamosi; hi enim quietis amatoribus sunt molesti, ut ranae, turbantque pacem domus aut collegii. Unde Pythagoras dixit, « hirundinem in domum non esse suscipiendam, » id est garrulos et verbosos homines in familiam non esse admittendos, uti explicat S. Hieronymus in Apol. contra Ruffinum. Maxime vero ranae sunt loquaces philosophi et haeretici, qui, ait S. Augustinus, lib. I De Convenientia decem praecept. cum decem plagis, « superbiam et inanes contentiones, quasi strepitum vocum habere possunt, sed doctrinam verae sapientiae non possunt insinuare: qui enim Christianae veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt, taedium quidem afferentes auribus, nullos autem praebentes cibos mentibus; » atque, ut ait Tertullianus, lib. Contra Hermog., cap. 1, tales « loquacitatem facundiam existimant, impudentiam constantiam deputant, et maledicere singulis officium bonae conscientiae judicant. » Rursum, sicut ranae face noctu accensa obmutescunt, ita et sophistae ac haeretici visa veritatis luce. Unde Poeta: Lumine perculsae cessant maledicere ranae, Et victus veri luce sophista tacet. Idem S. Augustinus, serm. 87 De Tempore; Origenes, Rabanus et Rupertus per ranas intelligunt inflata, modulata, fabulosa et impura carmina poetarum, quae multis fuerunt exitio. Secundo, Gregorius Nyssenus: Ranae, ait, typus sunt voluptuosae et luxuriosae vitae; nam primo, rana animal est ancipitis vitae, in aquis et in terra vivens, in coeno et luto commorans: sic homo voluptuosus ambiguus est inter hominem et bestiam: figuram enim hominis gerit, sed vitam bestiae agit. Secundo, rana deformis est aspectu, et tetri foetoris, quae aquis non mundatur, sed magis inquinatur: sic foedi et foetentes sunt ventri et Veneri addicti, nam gula et libido omnia eorum cogitata, dicta et facta, mentem corpusque commaculant. Tertio, ranae sunt loquaces: sic libidinosi turpia exhalant. Quarto, ranae hae omnia penetrabant et conspurcabant: sic gula et libido omnia penetrat et foedat; in mensis gulosorum abundat, in lectulis et penetralibus assidet, muros et aulas eorum obscenis imaginibus, vasa foedis sculpturis, corpus putredine, mentem corruptione obducit et inquinat. Ita Nyssenus.
8:7
7. FECERUNT AUTEM ET MALEFICI PER INCANTATIONES SUAS SIMILITER. — Nimirum non tot quot Aaron, quae scilicet operirent omnes urbes et villas; sed paucas aliquas ranas ex aquis eduxerunt, quas prius aliunde occulte eo transtulerunt daemones, vel etiam quas naturaliter produxerant ex aquis, applicando activa passivis: ita enim naturaliter ex aquis ranas gigni videmus.
8:8
8. ORATE DOMINUM, UT AUFERAT RANAS. — Hinc patet graviorem hanc fuisse plagam ranarum priore sanguinis. Haec enim compulit Pharaonem orare Mosen pro liberatione, quod prior non fecerat.
8:9
9. CONSTITUE MIHI, QUANDO DEPRECER PRO TE. — Hebraice est: Gloriare super me quando orem pro te, q. d. Hunc tibi honorem defero, ut tempus constituas et definias, quo orem, ut ranis libereris tu cum tuis Aegyptiis. Nota to quando, q. d. Ne me certum et naturale tempus cessationis ranarum ex horoscopo, id est ex inspectione horae, vel ascendentis novi sideris, venari et rimari quasi astrologum, vel magum autumes, ipse tu tempus definito. Sciebat Moses se datum esse Deum Pharaonis, liberatoremque Israelis: itaque de signis ad liberationem hanc necessariis ex Dei fiducia et promissione certus audacter promittit Pharaoni, se quolibet tempore ranas ablaturum; maxime quia nitebatur tanta sua cum Deo familiaritate, et occultis a Deo agebatur stimulis ad hoc audendum, quasi Deus assisteret, certoque succurreret, ut quolibet tempore posset plagam hanc ranarum auferre: nulla ergo hic fuit Dei tentatio, fuit tamen hoc opus magni animi et virtutis. Unde Chaldaeus vertit: Pete tibi potentiam, id est rem magnam, ad quam conficiendam opus est magna vi et potentia.
8:10
10. QUI RESPONDIT, CRAS, — non statim hoc die et momento, tum ut tibi spatium dem orandi pro amovendis ranis, tum ut experiar an naturaliter per se deficiant ranae, quasi casu huc illatae, an potius tanquam divina virtute inductae, non sine eadem tuis precibus implorata amoveri possint.
8:12
12. CLAMAVIT, — non voce, sed desiderio, et magna animi in Deum elevatione et contentione: sic cap. xiv, vers. 15, Deus dicit ad Mosen tacentem: « Quid clamas ad me? »
8:14
14. CONGREGAVERUNTQUE EAS (ranas) IN IMMENSOS AGGERES. — Non statim orante Mose evanuerunt ranae, ne praestigiae fuisse putarentur, neve flagelli hujus oblivisceretur Pharao. Unde Philo et Josephus tradunt ex ranis mortuis foetorem intolerandum exhalasse.
8:17
17. PERCUSSITQUE PULVEREM TERRAE, ET FACTI SUNT SCINIPHES IN HOMINIBUS, ET IN JUMENTIS. — Tertia est haec plaga sciniphum, per quam in terra et pulvere puniti sunt Aegyptii, qui Hebraeos in luto et lateribus oppresserant. Nota: Haec plaga fuit in omni terra Aegypti, non simpliciter, sed ubicumque erant Aegyptii, vel eorum jumenta: ad haec enim tantum crucianda missi sunt sciniphes. Unde quando dicitur: « Omnis pulvis terrae versus est in sciniphes, » intellige, per hyperbolem, « omnis, » id est plurimus, quasi omnis, qui erat apud homines et jumenta. Idque ita esse patet ex vers. 21. Nota secundo: Haec animalia nova dicuntur sciniphes, et graece a Septuaginta et Philone sknipes (quod in singulari dicitur sknips, vel knips), a voce Hebraea kinnim, nonnihil immutata, vel potius a Graeco knizein, id est pungere, pruritum excitare: hoc enim faciunt ciniphes, qui et sciniphes vocantur. Quaeres, quales fuerint hi sciniphes? Josephus, Hebraei, Cajetanus et Oleaster Hebraeum kinnim vertunt pediculos, sed errant, tum quia pediculi non e pulvere, sed e corpore generantur; tum quia Septuaginta, Noster et Philo vertunt « sciniphes, » non pediculos. Secundo, Torniellus vult sciniphes fuisse pulices, quia, si fuissent culices, fuissent producti non hac, sed sequenti plaga, quae fuit omnis generis muscarum. Verum pulices non involant in oculos, et pulices vocantur, non sciniphes. Adde culices proprie non esse muscas, cum alioqui varia sint genera muscarum: est enim musca, alia canina, alia equina, alia bovina, alia communis, alia Hispanica, alia nigra, alia aurea, alia flava, etc. Dico ergo sciniphes fuisse culices (sknips, ait Etymologicum Graecum, est culicis speciem gerens) eorumque infinita examina (ut velut extensa nubes, totam obumbrarent Aegyptum, ait Philo), qui et corpora aculeatis stimulis terebrarent, et, ut ait Philo, nares etiam auresque pervaderent, et in oculos involarent. Quare hoc animal licet minutissimum sit, est tamen molestissimum. Unde S. Jacobus Nisibites in Saporem regem Persarum, Nisibim obsidentem, execrationem sciniphum jaculatus, mox iis equos et elephantos ejus disjecit, teste Theodoreto in Philotheo. Hinc Albertus Magnus, lib. XVI De Animalibus, sciniphes ait corpore esse vermes, capite autem et alis esse muscas, habere in ore aculeum, quo pungunt et sugunt, palustribus nasci locis, et animantium spiritus, sed maxime humanos consectari. Hi autem Mosaici acriores, et quasi miraculosi fuerunt: neque volabant gyrando in aere, uti faciunt culices, sed homines et jumenta invadebant. Tropologice, sciniphes sunt sophismata dialectica haereticorum, quae minutis et subtilibus verborum et argumentorum stimulis animas terebrant, et tanta calliditate circumveniunt, ut deceptus nec videat, nec intelligat. Ita Origenes et ex eo S. Augustinus, serm. 87 De Tempore. Recte Diogenes sophistam retudit: cum enim ille suis argutationibus colligeret, quod Diogenes haberet cornua, Diogenes frontem et tempora manu contrectans: Atqui, ait, ego illa non video. Idem alteri sic colligenti: Quod ego sum, tu non es: ego sum homo, ergo tu non es homo, respondit: A me incipe, et recte collegeris: Quod Diogenes est, hoc non est sophista: Diogenes est homo; ergo sophista non est homo. Quare merito Ariston dicebat, dialecticorum argutias similes esse telis aranearum, quod plurimum haberent artificii, minimum utilitatis. S. Augustinus in Convenientia decem praecept. cum decem plagis, docet hanc plagam opponi tertio praecepto, quo jubemur sabbatum sanctificare, id est requiem habere mentis: sciniphes enim significant homines inquietos, contentiosos et rixosos, qui pacem suam et alienam interturbant.
8:18
18. FECERUNTQUE SIMILITER MALEFICI. — « Fecerunt, » id est facere conati sunt per suas incantationes. Ita S. Augustinus. ET NON POTUERUNT. — Cur magi, qui ranas et majora fecerant, non potuerunt parvos sciniphes producere? Respondent Hebraei apud Lyranum causam esse, quod daemones non possint producere animal minus grano hordei, minores autem esse sciniphes. Sed hae sunt naeniae: licet enim arte subinde possint fieri maxima, non minima, tamen per naturam, et per causas naturales (per quas agunt daemones) facilius fiunt minora et viliora animalia quam majora: haec enim pluribus rebus egent, ut experientia patet. Secundo, Rupertus putat magos effecisse sciniphes, non tamen veros, qui scilicet pungerent, essentque aculeati. Sed unde hoc didicit Rupertus? imo repugnat Scripturae, quae simpliciter ait, eos non potuisse efficere sciniphes. Tertio, Cajetanus hanc causam dat, quod incantationes illae non essent appropriatae ad talem effectum, scilicet ad sciniphes producendos: certum enim est daemones posse sciniphes producere. Verum non dubium est quin daemon, qui hic omnem suam vim contra Mosen exserebat, incantationes proprias et accommodatas suggesserit suis magis. Dico ergo a Deo impeditos fuisse daemones, ne sciniphes possent efficere; hoc enim ipsi magi fatentur, dicentes: « Digitus Dei est hic; » idque ut sic Dei potentia, et daemonum imbecillitas magis appareret, quodque non daemon, sed Deus nobis timendus sit, qui daemonis vires cohibet, ut etiam in rebus parvis nocere non possit, ni Deus id ei permittat. Denique hic impotentiae arguuntur mendaces magi et daemones; atque omnibus patuit eorum mira, quae prius fecerant, non fuisse vera miracula, eosque a Mose victos et prostratos esse; ac consequenter Mosen verum veri Dei Prophetam et servum, ipsos vero magos esse daemonis servos. Allegoricam causam dat S. Augustinus Quaest. XXV in Exod. In tertia, ait, sciniphum plaga defecerunt magi, ut significaretur quod Philosophi Gentium non agnoverint mysterium SS. Trinitatis. Licet enim Plato et alii de Patre et Filio non tacuerint, tamen non agnoverunt Spiritum Sanctum, qui digitus est Dei. Moraliter hinc disce, si fortiter et constanter cum Mose relucteris daemoni, maxime eum reddes imbecillem, ita ut nec sciniphem possit efficere.
8:19
19. DIGITUS DEI EST HIC, — qui scilicet Mosi assistit, eumque juvat, sed nos invadit et compescit, cogitque ei cedere. Hic Deus, et Moses ab hostibus etiam invitis veram verorum, et a Deo manantium signorum Mosis confessionem extorquet. Quaeres, quid significet hic digitus. Respondent aliqui, digitum significare plagam quam Deus levi motu, et quasi digito suo inflixit: et sicut decem digitos habet homo, ita decem fuerunt plagae Aegypti; unde Chaldaeus vertit, a facie Dei plaga haec est. Secundo et aptius, digitus Dei est Dei potentia, virtus et operatio: brachio enim et digitis, quae actionis sunt instrumenta, potentiam actionemque significant Hebraei. Licet enim in Deo una sit virtus operativa, eadem tamen multiplex est et multiformis ratione multorum effectuum, unde vocatur digitus vel digiti. Hinc Isaiae xl, dicitur Deus tribus digitis appendere molem terrae, et Psalm. viii: « Videbo coelos tuos opera digitorum tuorum; » ita Rupertus, Cajetanus, Lyranus, Lipomanus. Rursum to Dei significat ingentem potentiam, q. d. Virtus, qua operatur Moses, est eximia et insuperabilis; sic enim vocantur montes Dei, cedri Dei, id est maximae. Mystice, ex mente non magorum, sed Dei, digitus Dei est Spiritus Sanctus: nam primo, sicut digitus a brachio et manu, ita Spiritus Sanctus a Patre et Filio procedit. Secundo, sicut multi sunt digiti, ita multa sunt dona Spiritus Sancti. Tertio, tot sunt digiti dexterae manus, quot sunt sinistrae, quia pari fortitudine et gratia Spiritus Sancti indigemus ad sustinenda prospera, atque adversa. Ita Augustinus, Hieronymus et Nyssenus. Hinc quod Luca cap. xi, vers. 20, Christus dicitur in digito Dei ejicere daemonia, Matthaeus cap. xii, vers. 28, id explicat, dicens, eum id facere in Spiritu Dei. Perperam Lyranus per Deum hic daemonem superiorem intelligit, qui per magiam impediebat magorum et inferiorum daemonum operationem. Si enim, ait, magi cognovissent verum Deum adesse Mosi, non ausi fuissent illi amplius resistere: atqui restiterunt illi post haec, cap. ix, vers. 11. Verum hoc est contra omnes Interpretes, et contra ipsa plana Scripturae verba. Neque mirum magos postea ad ingenium rediisse, et restitisse Mosi. Sic enim Pharao subinde poenitens, mox ad ingenium rediit. Adde, sicut daemones Deo resistunt, licet eum cognoscant, sic resistunt et magi, aliique maximi peccatores. INDURATUM EST COR PHARAONIS. — Tum ex eo quod magi similia ac Moses se posse et scire dicebant, similiaque facturos, ni a Deo impedirentur; tum etiam quia majora jam eos fecisse viderat.
8:21
Vers. 21. IMMITTAM IN TE, ETC. OMNE GENUS MUSCARUM. — Hebraice est arob, quod si radicem spectes, significat mixtum sive miscellaneum, quod aliqui determinant ad feras, quasi variarum bestiarum genera mixtim in Aegyptios hac quarta plaga immiserit Deus. Ita Josephus. Unde Chaldaeus vertit, mixtura bestiarum noxiarum; Pagninus, omne genus ferarum; R. Salomon, turbam serpentium et scorpionum; Aben Ezra, incursionem leonum, et pardorum, et luporum. Melius S. Hieronymus, Septuaginta et Aquila interpretantur arob, miscellam muscarum, sive turbam variarum muscarum: Aquila enim vertit pammuian, id est omnis generis muscam; Septuaginta quoque vertunt koinomuian, id est communem muscam, puta omne genus muscarum. Unde et Latinus Interpres retinens nomen Graecum coenomyiam (sic enim legendum cum Romanis, non cynomyiam) vertit Psal. lxxvii, 45, et Psal. civ, 31. Unde S. Hieronymus epist. ad Suniam et Fretellam, putat vitiose legi in Septuaginta kunomuian per upsilon, id est caninam muscam, pro koinomuian per omicron-iota, id est communem muscam; koinomuian tamen legunt Origenes, Augustinus et Theodoretus, quin et Philo, qui kunomuian vocari dicit a duobus impudentissimis animalibus, scilicet cane et musca, q. d. Moses: Musca haec instar canum fuit impudentissima, audacissima, mordacissima. Ita Aegyptii impudentiam indicantes pingebant muscam, quae, licet crebro abacta, identidem tamen inverecunde redit. Ita Horus Apollo, lib. I, Hierogl. 48. Mystice, S. Augustinus hanc quartam plagam opponit quarto praecepto, quod est de honorandis parentibus; qui enim parentes non honorant, puniuntur per muscam caninam, id est per nequitiam diaboli: caninum enim est parentes suos non agnoscere. Unde canum catuli caeci nascuntur. Secundo, S. Augustinus serm. 87, et Origenes per cynomyiam accipiunt sectam cynicorum, ob publicum et inverecundum libidinis usum. Alii accipiunt haereticos, qui initio pie blandiuntur, sed deinde ringunt et mordent, ut canes. Verissime enim dixit B. Thomas Morus: « Haeretici nostri hypocrisin sustulerunt, sed impudentiam substituerunt, ut qui ante religionem simulabant, nunc in impietate glorientur. » Tertio, Pererius cynomyiae comparat causidicos, aliosque homines litigiosos, qui tanquam canes se invicem mordent et lacerant. Rursum cynomyiae sunt maledici; nam, ut ait Plutarchus in Moral., sicut amici detestantur canem incurrentem, qui eos dirimat: sic execrari deberent homines caninos, qui maledicentia sua dirimunt amicorum benevolentiam. Hinc Alcibiades canem ingentem abscissa cauda per urbem dimisit: hoc cum multis stultum et ineptum visum esset, monentibus eum amicis, ac sermones qui de eo circumferebantur enarrantibus, ridens Alcibiades: Sic, inquit, res ut intenderam successit. Hoc enim Atheniensibus loquendi argumentum praebere volui, ut eos a pejoribus, quae de me et aliis conviciose loquuntur, novis his averterem: testis est Plutarchus in Alcibiade. Quarto, S. Gregorius per omne genus muscarum, accipit inquietas et insolentes desideriorum carnalium curas, quibus agitantur et feriuntur mundi et voluptatum sectatores. Vide eum lib. XVIII Moral. cap. xxviii.
8:22
Vers. 22. FACIAMQUE MIRABILEM IN DIE ILLA TERRAM GESSEN. — Potest hebr. hiphleti cum Chaldaeo verti, dividam terram Gessen, ut scilicet illa sola in Aegypto sit immunis ab hac plaga muscarum. Unde tertio, hiphleti sic verti potest, miraculose agam cum terra Gessen. Radix enim pala significat, separavit, vel mirabilem fecit, q. d. Faciam terram Gessen pele, id est mirabilem, et orbis miraculum. Sic Angelus apparens Manue patri Samsonis, roganti quo nomine vocaretur? « Cur, inquit, quaeris nomen meum, quod est pele, id est mirabile? » Judic. xiii, 14. Sic Christus Isaiae ix, vers. 6, vocatur pele, id est admirabilis. Simili modo apposite in excidio Hierosolymae per Titum, cum Christiani Dei monitu exierunt et evaserunt in urbem Pellam, teste Eusebio, lib. III, cap. v, apposite urbs illa, vel anterius, vel posterius, puta ex mira hac evasione, a Christianis dicta est Pela, vel Pella, id est mirabilis separatio: quia sicut olim Deus terram Gessen fecit pele, id est mirabilem, ac separavit eam a plagis Aegypti: ita pariter separavit in Pella Christianos a plagis Judaeorum in Jerusalem excisorum a Tito. Ita Alcazar, Apoc. vii, sub initium pag. 468. ET SCIAS QUONIAM EGO DOMINUS IN MEDIO TERRAE, — id est, dominans in terra lata et ampla. Sic Hebraei medium, vel cor maris, vocant ipsum mare latum et profundum; adde, sicut rex in medio regni residens, circumquaque totum regnum circumspicit et administrat: ita et Deus anthropopathos dicitur in medio terrae, quasi rex residere, et quaquaversum latissime dominari.
8:23
Vers. 23. PONAMQUE DIVISIONEM. — Hebr. est ponam pedut, id est redemptionem, q. d. Redimam, eximam et liberabo meos Hebraeos a communi plaga, quae totam Aegyptum affliget.
8:24
Vers. 24. ET VENIT MUSCA GRAVISSIMA. — Quartam hanc plagam muscarum sine sensili signo, sine extensione virgae, se solo inflixit Deus, ne quis suspicaretur quid numinis virgae inesse, aut non esse Deum, qui haec patraret. Musca Gravissima. — « Gravissima, » id est plurima. Sic enim per metalepsin, et per enallagen quantitatis continuae pro discreta, sumunt Hebraei to gravis pro multus, copiosus. Sic Psal. xxxiv, vers. 18, dicitur: « In populo gravi, » id est multo, « laudabo te. » I Machab. i, 18: « Intravit Antiochus Aegyptum in multitudine gravi, » id est copiosa. Nahum. iii, 3: « Vox gravis ruinae, » id est vox multae caedis; nam praecedit « vox multitudinis interfectae. » Sic et Latini usurpant gravis, ut Varro apud Nonium Marcellum, cum ait: « Ubi graves pascantur et alantur pavonum greges; » graves, id est multi; et Sallustius: « Coepit per omnem provinciam grave pretium frugibus esse. » Grave, id est magnum et multum. Secundo, « gravissima, » id est molestissima et nocentissima, tam hominibus quam jumentis. Unde sequitur: « Corruptaque est terra ab hujusmodi muscis. » Hinc Abulensis putat has muscas morsu suo venenatas fuisse. Sic olim muscas gentes et regiones integras perdidisse tradit Plinius, lib. X, cap. xxviii, ideoque, ait, Elaei Deum myiodem, sive myjagrum, quasi Jovem muscarium coluerunt, ad abigendam pestem muscarum; sicuti Accaronitae coluerunt Beelzebub, id est deum muscam, quem multi putant eumdem esse cum myjode sive myjagro, id est Jove muscario.
8:26
Vers. 26. Abominationes enim Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro? — Interrogative noster Interpres vertit ad emphasim, uti vertit et Chaldaeus et Pagninus, q. d. Nullo modo expedit ut in Aegypto coram Aegyptiis mactemus et sacrificemus oves et boves; haec enim ipsi colunt. Unde, si ea jugulemus, lapidabunt nos; patet ex sequentibus. Quaeres, quae sint abominationes Aegyptiorum? Nota abominationem poni pro re abominabili, vel abominata. Vide Can. 21. Jam, primo, aliqui sic accipiunt, ut « abominationes » vocentur eaque diis suis sacrificabant Aegyptii, quae Hebraeis erant abominanda; apud veteres enim porcus immolabatur Cereri, anser Veneri, asinus Priapo, Dianae canis, Phoebo equus. Haec vero animalia Hebraeis immolare erat nefas. Secundo et genuine, ut patet ex Hebraeo et ex sequentibus, abominationes hic vocantur pecudes sacrae, quarum caedem quasi sacrilegam Aegyptii abominabantur, utpote qui eas colerent quasi numina, vel quid numinis habentia. Unde quae hic vocantur « abominationes, » paulo post vocantur « ea quae colunt Aegyptii. » Sic enim Jovem Hammonium colebant ipsi in ariete, Apin in vitulo et bove. Ita Philo. Hanc etiam ob causam pastores ovium detestabantur Aegyptii, quia scilicet ipsi jugulare solent oves, quas colebant Aegyptii, uti dictum est Gen. xlvi. Licet enim lex Levitici de victimis necdum esset lata, sciebat tamen Moses partim ex traditione et exemplo majorum, partim Dei instinctu, Deum velle sibi oves et boves immolari, non porcos, aliaque animalia immunda. Quod nota contra Rupertum, qui hic litteralem sensum excludere, et pro eo tropologicum substituere conatur. Tropologice, abominationes Aegyptiorum sunt fides, justitia, pietas, poenitentia, mortificatio carnis et cupiditatum, aliaeque virtutes quarum sacrificium Deo est gratissimum, quas impii horrent et aversantur. Audi S. Gregorium, lib. X Moral. xxiii: « Quid hic peccator totis cogitationibus sperat, nisi ut potestate caeteros transeat, cunctos rerum multiplicatione transcendat, adversantes dominando subjiciat, obsequentibus mirandus innotescat, irae ad votum satisfaciat; benignum se cum laudatur, ostendat; quidquid gula appetit, offerat. Bene ergo spes illorum abominatio dicitur: quia ea quae carnales ambiunt, spiritales quique judicio rectitudinis aversantur; et quod illi voluptatem aestimant, hi poenam putant; quia ut caro mollibus, sic anima duris nutritur, et sicut carnem dura sauciant, sic spiritum mollia necant. Spes itaque carnalium abominatio animae dicitur, quia inde in perpetuum spiritus interit, unde ad tempus caro suaviter vivit; » et cap. xxvii: « Quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt: quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt, et excolentes recti puritatem ac mansuetudinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. »
8:32
Vers. 32. Et ingravatum est. — Hebraice, et aggravavit Pharao cor suum. Sic et Septuaginta.
8:1
v. 4 « Dixit quoque Dominus ad: Moysen : Ingredere ad Pharaonem et dices ad. eum : Haec dicit Dominus : Dimitte populum mewnm, ut sacrificet mihi ». Cf. 5,3; 1,16.
8:2
v. 2 « Sin autem nolueris dimittere, ecce ego percutiam omnes terminos tuos ranis ». Masor. et LXX exprimunt articulum : quaestio est punctationis, difficultatem habens nullam. « Sic a ranis civitatem in Gallia pulsam ex Varrone scribit Plinius VIII. 29, et Abderitas propter intolerandae multitudinis ranas et mures, relicto patrio solo et antiquis habitaculis, emigrasse novasque sedes quaesiisse Paulus Orosius III. 93 » (Sylv.). Simile quid de Paeonia et Dardania tradit Athenaeus VIII. 6 (Ca£m.). v.3 « Et ebulliet », i. e. « producet in maxima copia » (Vat. et cf. Gen. 1,20), « fluvius » itemque, quod e v. 5 colligitur, canales et paludes, « ranas , quae ascendent » de aquis (Tost.) « et ingredientur. domm tuam », — Sam. LXXinserto iod , sed minus probabiliter, domos tuas —« et cubiculum » (cf. Gen. 43,30; Sam. LXX rursum scribunt pluralem) « Jectuli tui , et super stratum tuum » (Sam. LXX plur.), quae vox Gen. 47,31 stratum designat, in quo aegrotus decumbit; et etiam h. 1l. lectum designat, non vero stratum, in quo quis epulis aecumbat (Tost.), cum Aegyptii sedilibus seu thronis in conviviis uterentur. Habetur ergo his gradatio, ut ranae persecuturae sint Phara- | onem intra domum, in conclave interius, in ipsum lectum. lam plaga ad alia etiam extenditur, sc. ad domos (minus feliciter Hebr. Chald. Syr. domum) servorum universique populi (pro t5z2: LXX verius qms: facile e v. ^ irrepsit 3), ad furnos (wn, quem sensum vox etiam in lingua chald. habet; depictos vero eiusmodi furnos habes Ebers, Aegypten p. 332), et ad mactras (u&xzox) seu alveos pistorios, in quibus massa asservabatur. Hane enim esse vocis D?NV'O (a "NU, massa) significationem et CAald. comprobat semper vertens NmsN, et alii textus suadent: Ex. 12,3^; Deut. 28,5.
8:3
17 — « e! in domos servorum tuorum , et in populum tuum , et in. furnos tuos, et in reliquias [ciborum] tuorum ». Ingratus erat ranarum ubique domorum, imo in ipsis lectis concursus; ingratior in furnos et mactras irruptio, quo et cibi foedarentur, et quandoque ranae emortuae in ipsis cibis reperirentur. Cogita, quam munditiei amantes fuerint Aegyptii.
8:4
v. & « E/ ad te, et ad populum tuum , et ad omnes servos tuos intrabunt ranae ». Nemo ab ea plaga immunis erit. Tamen expressio (cf. v. 1 et Gen. 19,5) nequaquam edicit (Kn.) ranas in ipsas personas esse insulturas, quod a ranarum indole potius abborret, sed v. 3 dicta repetit. Ranarum vero in domos ingressus non erat (Tos/.) veri nominis miraculum : ingrediebantur, quia, eum tot essent numero, neque satis spatii neque satis alimenti sub divo reperiebant.
8:5
v. 5 « Dixitque Dominus ad. Moysen : Dic ad Aaron : Extende manum tuam » — reliqui cum virga tua — « super fluvios ac super rivos et paludes, et educ ranas super terram Aegypti ». Addit Sam. : Et dirit Moyses ad Aaron : Extende manum tuam cum virga tua , et ascendant ranae super terram Aegypti.
8:6
v. 6 « Etextendit Aaron manum super aquas Aegypti, et ascenderunt ranae operueruntque terram. Aequypti ».
8:7
v. 1 « Fecerunt autem et malefict per incantationes suas similiter, eduzeruntque ranas super terram Aegypti ».
8:8
v. 8 « Vocavit autem Pharao Moysen et Aaron, et dixit eis : Orate Dominum , ut auferat ranas a me et a populo meo; et dimittam populum, ut sacrificet Domino. ». Forte maleficos rogaverat, iique non potuerant ranas auferre. Qui 5,2 ignorare se Dominum erat professus, iam novit Dominum e portentis (cf. 7,5) ab eoque solo salutem obtineri posse agnoscit. À plaga sanguinis liberari non petiverat, quam rex ef aulici minus senserant, vino usi pro potu : ranae vero tam divites quam pauperes torquebant. Cf. Tost., Sule.
8:9
v. 9 « Dixitque Moyses ad. Pharaonem : Constitue miht, quando deprecer pro te et pro servis twis et pro populo tuo, ut abigantur », seu verius destruantur, « ranae a te et a domo tua et a servis tuis et a populo tuo, et tantum in. flumine remaneant ». « Ut potestatem Dei exterminatis. pro. arbitrio ranis demonstraret Moyses, Pharaoni indixit, ut certam diem ad eas interimendas destinaret; quod ab illo factum est pariter, ne magi sibi gloriam usurparent, virtute sua se bestias illas subduxisse, vel spargerent in vulgus sponte interiisse » "y "NZnn. Significatio constitue mihi, vá&at xpóg us radici haud consonat. Paraphrases potius tradunt Chald. : pete tibi portentum et constitue tibi tempus ; Syr.: pete tibi tempus. Felicius vertunt Ps. Ion. : « Lauda animam tuam propter me », et Targ. Hier. : « confide in me ». Sc. hebraeum vertendum est glorificare super me ; cuius expressionis sensus aut hic esse potest : glorificare seu gloriare contra me (Iud. 7, 2; Is. 10,15); aut: glorificare seu gloriare propter me. Planissima expositio est Munsteri (in opere : Critici Sacri) : gloriare propter me, i. e. bono animo esto, petita perficiam. Cai. censet, eam gloriam a Moyse accipere Pharaonem, ut is ei diem definiendum permittat; Male. moneri Pharaonem autumat, ut non in . magis, sed in Moyse glorietur et confidat. Quae longius petuntur.
8:10
v. 10 « Qui respondit : Cras ». Ubi monet Cai., non huic plagae septiduum (cf. 7,25) permisisse Pharaonem. Quamdiu ea duraverit, non legimus. Aliquos ei dies licebit assignare, « tum ut eius acerbitatem perfectius experirentur omnes Aegyptii, tum quia non est credibile Pharaonem diu distulisse vocare Moysen pro illius ablatione » (Sylv); ne tamen s/íat?m eundem vocaret, repugnasse crediderim Pharaonis superbiam. At eur non s/a/;m. orare Moysen iussit Pharao? Adverte , licet Moyses quaesierit de tempore, quando orandum , quod tamen pro crastina die postulaverit Pharao, fuisse non tam orationem quam plagae cessationem. Hanc autem cirea vesperam Moysen alloquens postulabat, ut efficeretur cras, « ut tempus orandi daret » (Men.). Supponitur Moyses tota nocte Deo esse supplicaturus. « A/ ?//e : Iuxta, inquit , verbum tuum |faciam|, ut scias, quoniam non est sicut Dominus Deus noster », ideoque populum dimittas.
8:11
v. 11 « E/ recedent ranae a te, et a domo tua, et a servis tuis, et a populo tuo : et tantum in flumine remanebunt ».
8:12
v. 142 « Egressique sunt Moyses et Aaron a Pharaone; et clamavit Moyses ad Dominum pro sponsione » seu nego- £o (333) « ranarum, quam. condixerat Pharaoni ».
8:13
v. 13 « Fecttque Dominus tuxta verbum Moysi », non manu nec virga aut Moysis aut Aaronis hae in re usus (Ca?.), « et mortuae sunt ranae de domibus et de villis et de agris », de omnibus praeter flumen locis. v. 1*4 « Congregaveruntque eas in àmmensos aggeres » — Hebr. acervatim, — « et computrutit terra ». « E rananum corruptione ortae varii generis muscae et insecta plurima, quibus tertia in Aegyptum plaga a Deo inflicta. Quamvis enim hae plagae prodigio deputandae sint », inquit Calm., « in illis tamen inducendis Deus usus est apta naturae et causarum secundarum habitudine ».
8:15
v. 15 « Videns autem Pharao , quod data esset requies, ingravavit. cor suum et non audivit eos, sicut praeceperat Dominus », cf. 1,22. Arg. — Maec plaga paucis absolvitur. Portentum erat in culicum infinito numero ad nutum Aaronis pullulantium ; item in eo, quod illud omnes magorum artes excedere indubie agnosceretur. Probabilius, uti prima plaga secundae, ita haec tertia quartae aequalis exstitit, ut nonnisi una tandem cum muscis etiam sciniphes exterminarentur. Pharao immotus permansit. D'22 semper scribit Sam., dum Masor. v. 17 sq. etiam punctent Q22n, de eadem evidenter re loquentes. Cf. Dillm. — Ios. vertit pediculos ; Targumim et Syr. ND5p, quae vox praeter pediculos alia similia animalia exprimit. Talmudicum 522 de variis animaleulis alis carentibus usurpatur : pediculo, pulice, verme. Vulg. vocem mutuata est a LXX cxvtocc. Hoc animaleulum Philo (Vita Moys. p. 97 m.) ait esse permolestum, non cutem solum pungens, sed in nares etiam et aures et oculos involans. Or. (Hom. 4 in Ex.; M. 12. 322) : « Hoe animal », inquit, « pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat; corpus tamen, cum insederit, acerrimo terebrat stimulo, ita ut quem volitantem, quis videre non valeat, sentiat stimulantem ». Cum hac virorum, qui in Aegypto vixere, descriptione concordant alii. Teste Swida oxwt) erat Giov xcvy0x00:c, teste Etym. magn. erat ztrvóv zowozottóéc. Alia vide ap. Dillm. Dices, his tantum effici, LXX m'22 interpretatos esse sciniphes. Esto : at LXX in Aegypto diu ante auctores Targumim scribentes et rem penitius poterant perspicere, et veram traditionem certius haurire. Expressio pulveris percussi in sciniphes mutati designat animalia minuta, alata, quae e pulvere nasci videantur. Quod reapse dici ponascantur. Praeterea haee sane, uti praecedentes et sequentes, plaga Aegypti naturae adaptatur : iam vero pediculi Aegyptum haud magis, quam alias regiones infestant, culicum vero infinita est vexatio, maxime mensibus Octobri et Novembri, quando circumvolitantes pulverem imitantur excitatum ; ova etiam humo superiacent. Innumeri cireumfremunt, pungunt, magnos excitant tuberes, ut nemini nisi tenui velo circumvoluto somnum carpere fas sit. Cf. Dillm.
8:16
v. 16 « Dixitque Dominus ad Moysen : Loquere ad Aaron : Extende virgam tuam et percute pulverem terrae, et sint scintphes in universa terra Aegypti ». Quod nihil legatur de praemonito uti v. 1 Pharaone, censet Tos/. ideo monitionem hac vice esse omissam, quia promissis v. 8 non steterat Pharao, dignus qui non praemonitus plecteretur. Advertit tamen Sy/v., etiam 9,28.35 non stare promissis Pharaonem, et nihilominus 10,1 praemoneri. Reapse, fueritne ante tertiam plagam praemonitus Pharao necne , ignoramus.
8:17
v. 17 « Feceruntque ita. Et ezlendit Aaron manum virgam tenens, percussitque pulverem terrae - et facti sunt sciniphes in hominibus et in tumentis , omnis pulvis terrae versus est on scuniphes per totam terram Aegypti ». Haec secundum. oculorum speciem dicuntur, et cum hyperbole quadam (Sylv.).
8:18
v. 18 « Feceruntque similiter malefici incantationibus suis », similiter atque Aaron virga, ipsi suis incantationibus egerunt ( Dillm.), « ut educerent sciniphes, et non potuerunt » ; non ob aliam rationem, quam eam quam ipsi assignarunt, quia Deus eorum maleficia impedivit (Sy/v.) : per se quippe maleficiis non difficilius seiniphes quam ranae producebantur. « Erantque sciniphes tam 1n hominibus quam £n iumentis ».
8:19
v. 49 « Et — dixerunt malefici ad Pharaonem : Digitus Dei est hic », Chald. plaga a Deo est haec. Cum secus etiam , v. g. Ps. 8,5, « digitus Deli » pro divina potentia seribatur, haec erit etiam h. l. intelligenda. Sed perperam Aug. (M. 35.604) et Vigil. Tapsens. (c. Arianos ete. dialogus II. 38; M. Patrol. lat. 62.222), quod, qui Luc. 11,20 « in digito Dei », iidem Matth. 12,98 « in spiritu Dei » dicantur eiici daemones, inferunt h. 1. « digito Dei » significari S. Spiritum. Verius Lyr. m *»w sine articulo interpretatur de deo aliquo seu daemone, vocesensu Graecorum accepta pro spiritu, superiore et potentiore spiritibus illis, quibus malefici fidebant. A quo vix dissentit Caz. vocem, minus sapienter, interpretatus pluralem. Ergo : numinis cuiusdam, inquiunt, hic manifestatur potentia, cum nostris magicis artibus hoe Moysis nequeamus imitari portentum, qui alia portenta poteramus imitari. « /nduratumque est cor Pharaonis, et non audivit eos, sicut praeceperat Dominus ». Variae hane obdurationem fovebant circumstantiae : post primam plagam obdurabatur cor eius, fortasse quod illa plaga minus ipse afficeretur, usus vino pro aqua; post alteram plagam obdurabatur, « videns quod data esset requies », cum ipsa « patientia Dei secundum corda hominum, quibusdam utilis ad poenitendum, quibusdam inutilis ad. resistendum Deo et in malo perseverandum » sit (Aug.); post tertiam plagam in obduratione perseverabat, licet ipsi malefici praesens numen agnoscerent. Arg. — Plaga, eius gravitas et tempus accurate praenuntiantur; item ab ea exemptum iri terram Gessen. Dum sciniphes videntur potius extra domos se continuisse, muscae similiter atque antea ranae ubique se ingerebant, omnia foedabant. Unde Pharao, rursum Iahve potentiam agnoscere compulsus, sacrificium concedit primum intra, mox etiam extra Aegypti fines offerendum. Mox tamen concessa revocat. EX. 8,20 soo. 91. m 3 significatione radicis nigrum esse. Mixtionem vero illam interpretati sunt fe- rarum Syr., Ps. Ion., Ios. ; et ex eadem derivatione fluxit illud Vulg. omne genus. Non intelliei variorum animalium congeriem, sed unam aliquam speciem suggerit comparatio cum plagis sciniphum et locustarum, atque fere demonstrant textus Ps. 77 (78), 45; 104 (105), 31; Sap. 16,9. Igitur LXX Vulg. Symm. intellexerunt muscas , xuvóptay (Sap. 16,9 uox5vy). Reapse 2125, musca Is. 7,18 symbolum est ipsius Aegypti. Et nota has in Aegypto magnum afferre incommodum, earum quandoque plurimas myriadas ab austro afferri, adoriri homines et pecora. Solent autem illae muscae cirea palpebras hominum considere, loca sc. humidiora, unde frequens nascitur ophthalmia, maxime apud infantes. Sunt etiam aliqua muscarum genera, quorum morsus non solum est molestus, sed hominibus et animalibus perniciosus. Vig. p. 277. Adverte non raro advehi ita, ut in unum pagum irruant, alio abstineant, unde perspicias, etiam quod v. 22 de servanda terra Gessen dicitur, non esse omnino praeter leges naturae factum. 39V autem nunquam plurali scribitur numero, sed singulari collectivo; v. 24 venit 1*V gravis : si a miscendi radice vocem repetas, poteris intelligere examen. — Of. Dillm. — Muscarum plaga alias etiam legitur fuisse intoleranda : quare Accarone colebatur Beelzebub, Baal Muscarum, et apud Graecos Zeus seu Hercules 'Azópotos (Calm.). primitus significat segregare, hine z/lustrare, mirabilem facere. Cum verbum 9,^ et 11,7 construatur cum 1*2, sane cum Cha/d. Syr: praestat vertere segregabo, sc. eximendo a plaga, qua exemptione utique etiam evadet terra Gessen mirabilis. Formula «utscias, quoniam ego lahve » idem sonat, atque « ut scias, quoniam ego et vere exsisto, et is sum quem me esse praetendo, et ea efficere valeo, quae postulo ». Ergo additae voces in medio terrae exprimunt, Iahven, cum talis sit, non posse a finibus Aegypti regia voluntate aut magicis artibus excludi, esse intra Aegyptum, imo in medio Aegypti, loco Phàraonis maxime proprio : est enim simile « ductum a regibus, qui sedem ponunt in medio regni sui » (Drus.). Hoc malefici v. 19 nondum fassi fuerant (Dillm.). LXX : Deus universae terrae. Targ. : dominans £n medio terrae.
8:23
v. 23 « Ponamque divisionem inter populum meum et populum tuum. Cras erit signum istud ». Pro 3n nNn LXX V^N2 DN*. — D'T2 (Hebr. Sam. Chald.) non est divisio, sed redemplio : constructio cum De durior. Annon habetur tautologia inter hanc et praeinter Hebraeos et Aegyptios eandem incolentes, hos affligendos muscis, non illos. Quibus novum effingitur miraculum non satis concordans generali v. 22 affirmationi non fore ibi muscas. Non adstringitur auctor inspiratus generi dicendi, quam maxime fieri possit, conciso.
8:24
v. 9& « Fecitque Domnus ita. Et venit musca gravissima » — LXX xA50cc; 5am. additum habet 7x2, qui etiam ante hune versum Moysen inducit v. 20-23 dicta directa oratione ad Pharaonem proloquentem. Cat. monet, hae vice miraculum fieri a Deo non adhibente neque Moysen neque Aaron neque virgam : vel potius dicamus haec non exprimi, quin fas sit inferre non esse adhibita — « in domos Pharaonis et servorum eius , etin omnem terram Aegypti ». Ultima verba Masor. Chald. trahuntadsequentia; sed verior constructio Vulg. LXX Syr., cui accedit Sam. feliciter ignorans copulam ante 522. Omnes praeter Hebr. Chald. copulam legunt ante nnvn. « Corruptaque est terra ab hutuscemodi muscis ».
8:25
v. 95 « Vocavitque Pharao Moysen et Aaron, et ait eis : [te et sacrificate Deo vestro in terra [hac] ». Recte pronomen addit Vulg. : dimidium eorum, quae Deus exigebat, concedit Pharao, sacrificium sc., sed non in deserto offerendum.
8:26
v. 26 « Et ait Moyses : Non potest ita. fieri * abominationes enim Aegyptiorum immolabimus Do- — sed Vulg. Syr. Chald. explicantes substituunt « ea, quae colunt Aequptii» — « coram eis, lapidibus nos obruent ». Igitur abominationem Aegyptiorum interpretantur Vulg. Syr. Chald. ea, quae Aegyptii colunt; Dilim. ea, quae Aegyptii sacrificarl nefas censent. Adverte, primariam rationem, cur Moyses in Aegypto sacrificare detrectaverit, fuisse Dei mandatum sacrificandiin deserto; rationem vero h. 1. prolatam praetextum fuisse potius, a quo nullum censendus est Moyses sensum exemisse, quo Pharao ad Hebraeos dimittendos moveri potuit : ergo utraque interpretatio supra deseripta retinenda est. Noratne Moyses, cuius generis animalia sibi Deus pro sacrificio esset postulaturus? Merito supponebat, genera fore eadem fere, quae a patriarchis immolabantur. Et nota, plura in deserto oblata esse sacrificia, antequam Deus ritum sacrificii mosaici promulgavit : 17,15; 18,12; 20,24; 24,5. Furor popularis inter Hebraeos iam Moysis aevo (cf. 17,*) lapidationi indulgebat; de qua nondum quidquam Aegyptiorum monumenta nobis prodidere. Sequenti versu pro ?2N' cum Vw/g. LXX legendum est yON.
8:27
v. 97 « Viam trium dierum pergemus in solitudinem, et sacrificabimus Domino Deo nostro sicut praecepit nobis ». v. 28 « Dixitque Arg. — Hae plagae, cariturae ambae in Pharaone effectu, paucis expediuntur. A Moyse praenuntiantur et efficiuntur; a priore et utique etiam a posteriore plaga terra Gessen eximitur. Crediderim, uti primam et tertiam durante secunda et quarta, ita quintam plagam durante sexta perseverasse. Ipsi magi ulceribus foedati regis aspectu excluduntur, dum sacra regis persona servatur intacta. Pecudum pestis in Aegypto non infrequens. 1786 tot boves peste abrepti sunt, ut agri buffalis fuerint procurandi. Similis strages anno 1842 obtigit. Quandoque boves e Syria et insulis accersendi, qui emortuorum locum occupent. Lues erumpit fere, Cap. IX
8:5
… Si ricorda in molti passi della Bibbia e lo si dice anzi spesso semplicemente « il fiume » per antonomasia (Gen. 41, 1-3; Ex. 1, 22; 2, 3; 7, 17-22; 8, 5-13; 9, 9; Ps. 77 [78], 44; Ier. 46, 7-8; Is. 19, 6-9; 18, 2). Come è naturale, è sempre presente nella vita del paese: lo sogna il faraone nella Genesi (41, 1-3), quando vede …
8:15
… Dio, per punire gli Egiziani, poté servirsi degli elementi e forse della natura, ma in tali circostanze e con tanta gravità che divennero un vero flagello e si vide chiaramente «il dito di Dio» (Ex. 8, 15: Hummelauer, Vigouroux, Mallon, Vaccari, ecc.). …
8:16
8, 2). Al tempo di Gesù erano ca. 4000. Caratteristiche invece contrarie ad ogni mentalità giudaica sono: l'esclusione del sacrificio cruento (forse per Is. 1, 11; Os. 6, 5); la proibizione di qualsiasi giuramento; il volgersi verso il sole nel pregare, invece che verso Gerusalemme (cf. Ex. 8, 16); la credenza alla preesistenza delle anime e, se giuste, al loro ritorno, appena lasciata la prigione del corpo, negli astri donde erano discese.
Si possono, in qualche modo, classificare in 5 coppie: p. dall'acqua (fiume rosseggiante, rane: Ex. 7, 14-8, 15); p. dalla terra (zanzare, mosche: ibid. 8, 16-32); p. dal fuoco (?) (peste degli animali e contagio di ulceri: ibid. 9, 1-12); p. dall'aria e dal vento (grandine, cavallette: ibid. 9, 13-10, 20); p. dal cielo (tenebre, morte …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Douai 1609-10), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.