Ad universam catholicam Ecclesiam
Bolla di erezione della Diocesi di Lugano in Svizzera
BOLLA
AD UNIVERSAM*
con la quale si fonda la Diocesi di Lugano in Elvezia
LEONE VESCOVO SERVO DEI SERVI DI DIO
A PERPETUA MEMORIA DELLA COSA
1 Ad universam la Chiesa cattolica il Romano Pontefice, che il Signore ha costituito a capo della sua famiglia, dirigendo con sollecitudine la paterna sollecitudine secondo il dovere del ministero apostolico, talvolta dispone alcune cose, che ritiene più salutari per la più opportuna direzione delle anime a lui affidate e per il loro bene spirituale e utilità nel Signore. Invero l'ardua e da molte difficoltà intricata ordinazione delle cose spirituali nel cantone ticinese dell'Elvezia, che da lungo tempo la Sede Apostolica premeva, non meno per il progresso della religione e l'utilità delle anime, che affinché per mezzo della costituzione di un regolare governo ecclesiastico ciò divenisse perpetuo e saldo, è piaciuto alla divina provvidenza di concedere alle Nostre cure per mezzo di una solenne convenzione tenuta il sedici giorno del mese di marzo prossimamente passato tra il Legato della Sede Apostolica venerabile Nostro Fratello Domenico Ferrata arcivescovo titolare di Tessalonica e Nunzio Apostolico presso Bruxelles, e i Legati del supremo Consiglio Federale Elvetico, e poi solennemente ratificata e sottoscritta da parte del supremo Consiglio Federale Elvetico il quarto giorno del seguente luglio dal diletto Nostro Figlio Vicepresidente dello stesso Consiglio Federale Elvetico e dal Cancelliere della Confederazione; da parte invece della Santa Sede da Noi medesimi il tredici giorno dello stesso mese.
2 Poiché tuttavia il favorevole esito di questa difficile composizione deve attribuirsi in gran parte a quella sincera e benevola disposizione d'animo con la quale il supremo Consiglio Elvetico si è accinto all'opera, ciò ha acceso ancor più il Nostro paterno amore e zelo verso gli Elveti. E ha inoltre cosparso di nuova gioia l'esito la pietà religiosa dei diletti figli parimenti Canonici della chiesa Metropolitana di Milano, i quali antepponendo l'utilità spirituale del popolo ticinese ai propri diritti onorifici, per togliere qualsiasi dubbio dal compimento dell'opera, non solo quando si cominciò a trattare della costituzione della nuova Diocesi di Lugano non fecero valere il diritto di cui da parecchi secoli pacificamente usavano, come Conti delle tre Valli del Ticino, di provvedere cinquantaquattro di quelle parrocchie e di conferire altri benefici ecclesiastici; ma anzi in seguito sia a parole che per iscritto espressamente abdicarono a tutte queste prerogative.
3 Rimossa dunque ogni difficoltà, esaminate diligentemente tutte le cose che in simili affari devono essere considerate, volendo provvedere quanto in Noi è all'utilità e al bene maggiore delle anime del cantone ticinese, e inoltre assolvendo con questa serie di lettere e ritenendo assolti tutti e singoli coloro ai quali le Nostre presenti lettere sono favorevoli da qualsiasi scomunica, sospensione e interdetto e da altre sentenze, censure e pene ecclesiastiche, da cui in qualunque modo fossero vincolati, soltanto per il conseguimento dell'effetto delle presenti, per procedere all'opera secondo gli accordi, con Motu proprio e da Nostra certa scienza e dalla pienezza della potestà apostolica, decerniamo quanto segue e anzitutto la chiesa Parrocchiale e Collegiale di Lugano denominata da San Lorenzo con autorità Apostolica eriggiamo in Cattedrale perpetuamente, e come tale la dichiariamo, affinché da ora innanzi sia denominata Cattedrale, e perciò fruisca di tutti e singoli gli onori, le prerogative, i diritti, i privilegi, le grazie, gli indulti e le altre cose di cui per diritto comune gode la chiesa di Basilea.
4 Nella predetta chiesa di San Lorenzo costituiamo e perpetuamente fondiamo la Sede e la Cattedra Episcopali per un Presule insignito del carattere episcopale, il quale come Amministratore apostolico della Santa Sede a essa immediatamente soggetto, governerà l'intero cantone ticinese, eccettuati soltanto coloro che, se ve ne fossero, godessero di particolare esenzione. Alla sua giurisdizione spirituale sottoponiamo duecentoquarantadue Parrocchie, di cui ora consta il cantone stesso, delle quali centosessantadue hanno proprio parroco inamovibile, le altre invece che sono affidate a sacerdoti amovibili, sono designate col nome di viceparrocchie, benché in esse pure si esercitino tutte le funzioni parrocchiali. Inoltre l'Amministratore apostolico di Lugano sarà eletto dalla Sede Apostolica, sentito il parere del Vescovo di Basilea, tra i Sacerdoti soggetti alla giurisdizione di Lugano; restando ferme per il resto le cose che nella convenzione del sedici giorno del mese di marzo dell'anno del Signore milleottocentottantotto furono stabilite riguardo alla partecipazione dei Luganesi all'elezione del Vescovo di Basilea, se ciò piacerà a coloro che ne hanno interesse.
5 Ora però l'Amministratore Apostolico che rimanga, il quale a tale incarico dalla medesima Sede Apostolica nel ventesimo giorno del mese di settembre dell'anno del Signore milleottocentottantasette prossimamente trascorso fu designato, cioè il venerabile nostro Fratello Vincenzo Molo Vescovo titolare di Callipoli. La Cattedra Luganense così eretta e costituita, conservata piena parità di diritti, alla Cattedrale Basilese perpetuamente parimenti uniamo e congiungiamo; e il suo Ordinario perciò userà il titolo di Vescovo di Basilea e di Lugano. Del resto vogliamo che rimanga intatto e conservato il quarto articolo della convenzione del primo giorno del mese di settembre dell'anno del Signore milleottocentottantaquattro. Poiché però il Cantone Ticinese provvede ai costi della propria amministrazione, per questo vogliamo che sia esonerato da qualsiasi contribuzione sia alla mensa dell'Ordinario Diocesano, sia alle spese dell'amministrazione generale della diocesi.
6 La suddetta Cattedrale Luganense, così come sopra si è detto, unita e congiunta, sempre al di fuori di essa si mostrerà sottoposta al governo della diocesi Basilese, con questa sola eccezione, del diritto di cui sopra quando si tratta della partecipazione all'elezione del Vescovo Basilese fu fatta menzione. L'applicazione inoltre della presente Convenzione alla cosa e la sua piena esecuzione non rientravano nell'estensione delle disposizioni della Convenzione del ventiseiesimo giorno del mese di marzo dell'anno del Signore milleottocentventottesimo, come sopra nello stesso luogo previste, né nell'uso della facoltà che ne derivava. Ora quanto alla dote della suddetta Amministrazione apostolica, essa sarà costituita da non meno di diciassette mila franchi, dei quali dodicimila saranno attribuiti al medesimo Amministratore, i rimanenti cinquemila saranno impiegati nell'erezione di cattedre di teologia e di filosofia per formare in queste discipline Chierici, non meno del rito Romano che Ambrosiano, secondo l'articolo quarto della Convenzione del ventitreesimo giorno del mese di settembre dello stesso anno del Signore milleottocentottantaquattro.
7 Vacante però la Sede amministrativa, tutto ciò che nel frattempo di proventi spettanti alla medesima Amministrazione si accumuli, tutto questo diviso in due parti uguali, sarà attribuito al nuovo Amministratore e al Vicario Capitolare. Inoltre l'Amministratore Apostolico Luganense la religione Cattolica apostolica Romana intatta e conservata diligentemente osservi e tuteli con quei diritti e prerogative di cui per divina e canonica sanzione essa usa e gode: diligentissimamente avrà cura che in nessun modo si insinuino, o si diffondano errori contrari alla purità della fede e nocivi ai costumi. Egli avrà comunione con il suo Clero e popolo e con la Santa Sede Apostolica non soggetta ad alcun impedimento, non legata da alcuna difficoltà. Sarà inoltre libero al medesimo Amministratore apostolico di costituire Vicari, consiglieri, e coadiutori della sua amministrazione, uomini ecclesiastici che giudicherà idonei ai sacri ministeri; così pure di assumere, e di promuovere allo stato clericale e agli ordini sacri, secondo i canoni ecclesiastici, coloro che avrà ritenuto necessari o utili alla sua diocesi, e inversamente di escludere dalla ricezione degli ordini coloro che avrà giudicato indegni.
8 Sarà inoltre suo compito di indire pubbliche preghiere e altre pie opere, quando il bene della Chiesa, o lo stato del popolo lo richieda; di decretare parimenti sacre supplicazioni e pellegrinaggi, di moderare i funerali e altre sacre funzioni, osservate in tutto le prescrizioni canoniche; di convocare e celebrare il Sinodo, e di divulgarne gli atti. Nel proprio Tempio Cattedrale vogliamo che l'Amministratore apostolico Luganense abbia un Capitolo Cattedrale con la sua arca, mensa, sigillo e altri insegni cattedrali e pontificali, prerogative, onori, preminenze e parimenti con tutti i diritti propri delle Chiese Cattedrali, di cui il Vescovo Basilese nella sua Cattedrale comune per diritto usa e gode. Poiché dunque il ricordato tempio collegiale e parrocchiale di San Lorenzo all'onore e al fastigio della Cattedralità, come sopra è stato elevato, anche il Collegio dei Canonici che lo serve al fastigio del Capitolo Cattedrale con la medesima autorità apostolica perpetuamente eleviamo.
9 In esso pertanto, oltre alla prebenda teologale, che già esiste, per esporre al popolo la dottrina cattolica, ordiniamo che vi sia aggiunta anche una penitenzieria, secondo le prescrizioni ecclesiastiche, per l'espiazione delle anime dei fedeli. Il suddetto Capitolo, come attualmente, sarà composto di dieci Canonici residenziali, dei quali cinque siano gravati della cura delle anime, cinque liberi da questo onere, rimanendo sempre la cura delle anime presso il Capitolo; e tutti useranno di pari diritto e voto negli atti Capitolari. Come dunque la dote dell'apostolico Amministratore è costituita da dodicimila franchi, come sopra è stato enunciato, così la dote del predetto Capitolo sarà costituita da ottomila franchi, dai quali tuttavia, divisi inegualmente secondo la consuetudine, le differenze ascendono da novecentocinquanta franchi a settecento. Poiché però sembra che il decoro della detta Chiesa, eretta in Cattedrale come si è detto, esiga che vi sia un maggior numero di Canonici nel tempio, e a ciò si opponga la scarsità del Clero, che non permette la continua dimora di più Sacerdoti nello stesso luogo; per questo Noi, confidando nell'uso, che si afferma essere ricevuto in Elvezia, di aggregare ai Capitoli presbiteri dimoranti altrove, e di comunicare con essi i diritti e i privilegi dei residenti, diamo facoltà al medesimo apostolico Amministratore di aggiungere al ricordato Capitolo Cattedrale otto di questi Canonici Ornamentari, che chiamano extra residenti, con la comunicazione dei diritti e dei privilegi.
10 E poiché ogni Capitolo suole avere le sue costituzioni e ordinazioni, così al medesimo Capitolo, eretto in Cattedrale, concediamo parimente licenza e facoltà di formarsele, osservata la norma delle Costituzioni apostoliche e del Concilio di Trento; queste tuttavia saranno sottoposte al giudizio e all'esame dell'apostolico Amministratore, e non potranno avere alcuna forza di legge, se prima non saranno state da lui approvate e sanzionate. Per quanto riguarda le distribuzioni corali, queste, come i diritti stabiliti decernono, saranno fatte. Del resto, quanto ai minori Collegi di Canonici—Bellinzona—Locarno—Balerna—e Agno—dichiariamo che nulla deve essere innovato. Inoltre, l'elezione di idonei Parroci e la loro istituzione canonica, osservati i diritti che devono essere osservati, rimarranno libere all'apostolico Amministratore Luganense. Tuttavia, poiché la loro dote è così esigua, che aggiuntevi anche le offerte, appena può raggiungere millecinquecento franchi, esortiamo vivamente lo stesso Amministratore, affinché non lasci nulla di intentato, per ottenere da parte del Cantone Ticinese, o da altri a cui spetta, un ulteriore qualche sussidio per essi.
11 Per quanto riguarda il seminario, attualmente se ne hanno già due; uno cioè a Lugano denominato di San Carlo, al quale dal Governo Ticinese, come sopra è stato detto, sono stati assegnati cinquemila franchi per l'erezione delle cattedre di filosofia e di teologia, per formare gli alunni, sia del rito Romano, sia Ambrosiano, in quelle discipline: le quali certamente, se secondo il pensiero del Dottore Angelico saranno diligentemente insegnate, non potranno non portare abbondante frutto. L'altro si ha a Pollegio, i cui redditi appena raggiungono cinquecento franchi; ai quali si aggiungono altri milleduecentocinquanta franchi costituiti dal Governo Ticinese da seimila franchi di frutti dovuti per beni assegnati al fisco nell'anno del Signore milleottocentocinquantuno, e non ancora restituiti; così che millesettecentocinquanta franchi soltanto costituiscono la dote del Seminario: i rimanenti quattromillaottocentocinquanta franchi di frutti vogliamo che siano destinati al mantenimento e alla formazione di sedici adolescenti dal primo corso ginnasiale al completo curriculum di teologia: il che certamente giova a entrambi i seminari insieme.
12 Vi sono infine altri nove Alunnati dotati di pensione di trecento, o trecentocinquanta franchi ciascuno; e, se si trattasse di formare qualche nobile adolescente Asconese, dal Pontificio Seminario di Ascona potrebbe chiedersi la pensione necessaria. A questi inoltre devono aggiungersi due Alunnati, detti Elvetici, concessi nel seminario arcivescovile milanese, in sussidio del Ticino, nonché due nel Collegio Urbano di Roma concessi dalla Sede Apostolica, su richiesta del defunto Vescovo Eugenio Lâchât. Dalla cura egregissima e mai abbastanza lodata di questo Presule si è procurata all'apostolica amministrazione una casa in Via Nassa numero quattrocentoquattro, e ivi dimorerà l'apostolico Amministratore Luganense con la sua Curia, ossia gli uffici ad essa spettanti; la quale, se esigesse ampliamento, lo avrà pronto nelle case contigue appartenenti alla medesima amministrazione apostolica, che congiungono questa sede con il seminario.
13 Ciò che soprattutto preme al Nostro animo è che l'istituzione della gioventù cattolica in tutte le scuole, sia pubbliche che private, sia rigorosamente esigita secondo la norma della dottrina cattolica: l'Amministratore apostolico perciò, con l'autorità del suo ufficio pastorale, moderhi l'istituzione della gioventù religiosa in tutti i luoghi d'insegnamento, affinché mai nella trasmissione di qualsiasi disciplina si insinui alcunché contrario alla religione cattolica e all'onestà dei costumi. Nell'istituzione della gioventù cattolica perciò siano nominati quali professori o maestri soltanto uomini cattolici; ma poiché nel maestro non è meno necessaria l'onestà dei costumi che la fede, chiunque si trovi claudicante in una delle due, sia rimosso. Anche i libri idonei per trasmettere l'istruzione religiosa siano proposti dallo stesso Amministratore apostolico. Se tuttavia, nonostante queste cure, non sembrasse ancora sufficientemente provveduto a qualche scuola, il detto Amministratore apostolico libera mente costituirà un uomo ecclesiastico che trasmetta il catechismo ai discepoli.
14 Del resto, per la conservazione dell'Amministrazione apostolica e delle pie istituzioni, vogliamo che sia stabilito, affinché non solo la predetta Amministrazione apostolica, la Chiesa Cattedrale, il Capitolo, la Curia, le Parrocchie, i Seminari, ma anche i singoli istituti ecclesiastici e religiosi della medesima Amministrazione, le corporazioni, le pie confraternite sia già esistenti che future, conservino liberamente e validamente e propugnino tanto il legittimo possesso di qualunque loro bene, quanto anche la piena potestà e il pieno diritto di liberamente acquistare, godere e amministrare beni, rendite, donazioni legittimamente offerte e pervenute. Nessuna soppressione, unione o alienazione di essi decerniamo che possa farsi senza l'intervento dell'autorità della Sede Apostolica, salve le facoltà concesse ai Vescovi dal Sacro Concilio Tridentino. Se tuttavia il bene o l'utilità di questa nuova Amministrazione apostolica richiedesse qualche circoscrizione o detrazione, nulla neppure attribuita compensazione territoriale, rimarrà libero alla Sede Apostolica, collazionati i consigli con il Governo.
15 Inoltre, se in questa nuova Amministrazione Apostolica sorgesse qualche difficoltà ignota o inaspettata riguardante cose, diritti e persone ecclesiastiche, di cui nulla sia costituito nella presente convenzione con il Governo, ciò dovrà essere deferito secondo la pratica dei Canoni alla Sede Apostolica, alla quale spetterà dichiarare, emendare, o, collazionati i consigli con lo stesso Governo, comporre la cosa. Infine, la tassa canonica nelle singole spedizioni di Lettere Apostoliche solenni, tutte le volte che dovrà essere preposto un nuovo Amministratore, tenuta anche indulgentemente in considerazione la particolarità delle circostanze, la costituiamo in duecento fiorini d'oro di Camera, e così ordiniamo che sia inscritta nei libri della Camera Apostolica, e del sacro Collegio dei Cardinali della Santa Romana Chiesa, a perpetua memoria della cosa. Affinché però riguardo alle Parrocchie e Vice-Parrocchie del Pago Ticinese soggette all'Amministrazione Apostolica come sopra detto, che furono enunciate soltanto con parole generali superiormente, non sia indotta alcuna ambiguità da arbitraria versione latina dei nomi, le enumeriamo nominatamente qui di seguito, conservata la volgare enunciazione di singole: aggiungendo perciò a ciascuna la designazione del Vicariato al quale singole appartengono, e conservata la distinzione delle Parrocchie affidate a parroco inamovibile, e di quelle che sono credute a sacerdote amovibile, e che perciò Vice-Parrocchie si denominano.
16 Le Parrocchie dunque che godono di rettore inamovibile sono queste ...
17 Stabilite così le cose, decerniamo che le presenti lettere e tutto ciò che in esse è contenuto rimangano sempre e perpetuamente valide ed efficaci e producano i loro pieni e interi effetti, né possano mai in alcun tempo essere impugnate per vizio di surrezione o di obrepzione, o di nullità, o per difetto di Nostra intenzione, o per qualsiasi altro difetto, né possano essere portate in giudizio o in controversia, né contro di esse possa essere ottenuto alcun rimedio di diritto, di fatto, di grazia o di giustizia, e neppure possano essere comprese sotto revoche, sospensioni, limitazioni, derogazioni o altre disposizioni contrarie di grazie simili o dissimili emanate da Noi e dai Nostri Successori Romani Pontefici e dalla predetta Sede Apostolica, sotto qualsiasi tenore e forma e con qualsiasi clausola e decreto, anche Motu proprio, anche da Nostra certa scienza, anche in Concistoro, emanati o da emanarsi in futuro, ma sempre ne siano eccettuate, e quante volte saranno emanate, altrettante volte siano restituite al loro pristino e validissimo stato, riposte e pienamente reintegrate, e di nuovo anche sotto qualsiasi data posteriore da eleggersi a piacimento siano concesse e rimangano, e producano i loro pieni e interi effetti, e così da tutti siano ritenute, e non altrimenti, e da qualsiasi giudice ordinario o delegato, rivestito di qualsiasi autorità o dignità, anche dagli Uditori delle cause del Palazzo Apostolico e dai Cardinali della Santa Romana Chiesa anche Legati a Latere, Vice-Legati e Nunzi della medesima Sede, sia tolta e a ciascuno di essi sia tolta qualsiasi facoltà di giudicare e interpretare diversamente, debbano essere giudicate e definite, e siano irrite e nulle, se da chiunque, rivestito di qualsiasi autorità, consapevolmente o inconsapevolmente, si tentasse di fare diversamente in proposito.
18 Perciò affinché tutte queste cose da Noi sopra stabilite producano pieno effetto e siano debitamente e esattamente eseguite, al ricordato venerabile Nostro Fratello Vincenzo Molo, odierno amministratore apostolico, per mezzo delle presenti affidiamo e ordiniamo che egli proceda all'esecuzione di tutti e singoli i predetti punti, e non altrimenti. Non ostante le Nostre e della Cancelleria Apostolica Regole — «De iure quaesito non tollendo» — e «De unionibus ad partes committendis vocatis quorum interest» — e altre anche emanate o da emanarsi nei Concili sinodali, provinciali, generali e universali, Costituzioni e Ordinazioni apostoliche speciali o generali, nonché privilegi, indulti e lettere Apostoliche di qualsiasi genere concesse, approvate, confermate e rinnovate a persone superiori e altre, in generale o in particolare, o comunque in contrario ai predetti, dei quali tutti e singoli, benché per la loro sufficiente deroga fosse necessaria menzione speciale, specifica, espressa e individuale del loro intero tenore, e non mediante clausole generali che importino lo stesso, o qualsiasi altra espressione, o alcuna forma più ricercata da osservarsi a questo scopo, tenendo questi tenori come pienamente e sufficientemente espressi per mezzo delle presenti, come se fossero stati inseriti parola per parola senza alcuna omissione e osservata la forma in essi tradita, altrimenti rimarrebbero nel loro vigore, latissimamente e plenissimamente e specialmente ed espressamente per l'effetto delle presenti e della validità di tutti e singoli i predetti, per questa volta soltanto, con Motu proprio, con Nostra scienza e con la pienezza della Nostra potestà, anche per mezzo di questa serie di lettere, deroghi e a tutte le altre cose contrarie comunque.
19 Vogliamo inoltre che lo stesso Vincenzo Vescovo e Amministratore entro due mesi dal completamento dell'esecuzione delle presenti lettere trasmetta alla Congregazione dei venerabili Nostri Fratelli Cardinali della Santa Romana Chiesa preposta agli affari consistoriali una copia autentica di qualsiasi decreto che sia stato emanato per il felice compimento di quest'opera, affinché sia conservato nell'Archivio della medesima Congregazione a perpetua memoria della cosa. Vogliamo inoltre che ai transunti delle presenti Lettere, anche stampati, sottoscritti però da mano di qualche Notaio pubblico e muniti del sigillo di qualche persona costituita in dignità ecclesiastica, sia prestata la medesima fede in giudizio e fuori di esso, che sarebbe prestata alle presenti stesse, se fossero esibite o mostrate nell'originale. Nessuno dunque assolutamente possa infrangere questa pagina della Nostra assoluzione, erezione, dichiarazione, costituzione, fondazione, adiunzione, unione, elezione, precetto, facoltà, impartizione, dichiarazione, statuto, costituzione, ordine, mandato, deroga e volontà, o osare di contravvenirvi temerariamente; se qualcuno però avrà presunto di tentare ciò, sappia che incorrerà nell'indignazione di Dio Onnipotente e dei Beati Apostoli Pietro e Paolo Suoi.
20 Dato a Roma presso San Pietro nell'anno dell'Incarnazione del Signore milleottocentottantotto, il 7 settembre, dell'undicesimo anno del Nostro Pontificato.
21 *A.A.S., vol. XXII (1889-90), n. 6, pp. 449-457.
Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.
Testo latino
BULLA
AD UNIVERSAM*
qua fundatur Dioecesis Luganensis in Helvetia
LEO EPISCOPUS SERVUS SERVORUM DEI
AD PERPETUAM REI MEMORIAM
1 Ad universam catholicam Ecclesiam Romanus Pontifex, quem constituit Dominus super familiam suam èx debito apostolici ministerii paternam sollicitudinem sedulo dirigens, interdum nonnulla disponit, quae commissarum sibi animarum aptiori directioni, earumque spirituali bono ac utilitati in Domino existimat salubrius profutura. Sane ardua et multis difficultatibus implexa spiritualium rerum ordinatio in Helvético Ticini pago quam iamdiu Apostolica Sedes urgebat, non minus in religionis provectum et utilitatem animarum, quam ut per regularis ecclesiastici regiminis constitutionem haec perennis fieret et solida, id divinae providentiae Nostris curis concedere placuit per solemnem conventionem habitam die decima sexta mensis Martii proxime elapsi inter Legatum Apostolicae Sedis venerabilem Fratrem Nostrum Dominicum Ferrata archiepiscopum titularem Thessalonicen. et Nuntium Apostolicum Bruxellensem, et Legatos supremi Consilii Foederalis Helvetici, et deinde solemniter ratam habitam et subscriptam ex parte supremi Consilii Foederalis Helvetici die quarta insequentis Iulii a dilecto Filio Nostro VicePraeside eiusdem Consilii Foederalis Helvetici, et a Confoederationis Cancellario; ex parte autem Sanctae Sedis per Nos ipsos die decima tertia eiusdem Mensis.
2 Quoniam vero propitius difficilis huius compositionis exitus magna ex parte tribuendus est ingenuae illi amicae et pronae animi comparationi, qua supremum Helveticum Consilium ad rem agendam accessit, id ultro paternum Nostrum amorem studiumque erga Helveticos magis magisque succendit. Et nova praeterea iucunditate conspersit eventum religiosa pietas dilectarum pariter filiorum Metropolitani Mediolanensis templi Canonicorum, qui spiritualem utilitatem Ticinensis populi praeferentes proprii honorificis iuribus, submoturi quamcumque a re perficienda dubitationem, non modo dum agi coepit de nova Ticini Dioecesi constituenda, nihil protulerint de iure, quo ab aliquot saeculis paciñce utebantur, uti Comites trium Ticini Vallium, providendi quinquaginta quatuor ex illis paroeciis et conferendi alia quoque ecclesiastica beneficia; sed imo postea et verbis et scriptis omnia haec cura sua diserte abdicarunt.
3 Omni itaque difficultate remota, cunctis quae in huiusmodi negotiis sunt animadvertenda rite perpensis, maiori Ticinensis Pagi animarum utilitati ac commodo quantum in Nobis est providere volentes, nec non omnes et singulos quibus praesentes Nostrae litterae favent a quibusvis excommunicationis, suspensionis et interdicti aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris et poenis, si quibus quomodolibet innodati existunt, ad effectum praesentium tantum consequendum harum serie absolventes et absolutos fore censentes, ad rem iuxta conventa perficiendam Motu proprio et ex certa scientia ac de Apostolicae potestatis plenitudine, haec quae sequuntur decernimus ac primo quidem Parochialem et Collegialem Luganen. a Sancto Laurentio nuncupatam Apostolica auctoritate in Cathedralem perpetuo erigimus, atque uti talem declaramus, ita ut ipsa ex nunc deinceps Cathedralis nuncupetur, atque omnibus propterea et singulis fruatur honoribus, praerogativis, iuribus, privilegiis, gratiis, indultis, ceterisque quibus ex iure communi gaudet Basileensis Ecclesia.
4 In praedicta igitur Sancti Laurentii Ecclesia constituimus et perpetuo fundamus Sedem et Cathedram Episcopales pro uno Antistite Episcopali caractère insignito, quii utpote Administrator apostolicus Sanctae Sedis ei immediate subiectus, Ticinensem Pagum moderabitur universum, iis tantum demptis, si qui sint, qui peculiari gaudeant exemptione. Spirituali idcirco eius ditioni subiicimus biscentum quadraginta duas Paroecias, quibus nunc constat Pagus ipse, et e quibus centum sexaginta duae proprium habent inamovibilem Parochum, ceterae vero quae amovibilibus sacerdotibus sint commissae, vice-parochiarum nomine designantur, quamvis in ipsis quoque omnia parochialia munia exerceantur. Porro Luganensis apostolicus Administrator ab Apostolica Sede erit eligendus, collato consilio cum Basileensi Episcopo, e Sacerdotibus Luganensi iurisdictioni subiectis; sartis ceteroquin manentibus quae de Luganensium participatione ad electionem Episcopi Basileensis in conventione diei decimae sextae mensis Martii anni Domini millesimi octingentesimi octogesimi octavi statuta fuerunt, si id eis quorum interest placuerit.
5 Nunc tamen Administrator Apostolicus ille remaneat, qui ad huiusmodi munus ab eadem Apostolica Sede die vigesima mensis septembris proxime praeteriti anni Domini millesimi octingentesimi octogesimi septimi fuit deputatus, venerabilis nempe Frater Noster Vincentius Molo Episcopus titularis Callipolitan. Luganensem autem Cathedram sic erectam et constitutam, servata plena paritate iurium, Cathedrali Basileensi Ecclesiae perpetuo pariter iungimus atque unimus; eiusque Ordinarius proinde Episcopi Basileensis et Luganensis utetur titulo. Ceterum sartum tectumque manere volumus quartum articulum conventionis diei primae mensis Septembris anni Domini millesimi octingentesimi octogesimi quarti. Cum autem Ticinensis Pagus peculiaris suae administrationis sumptibus consulat ipsum propterea onere quidquam contribuendi sive in mensam Ordinarii Dioecesani, sive in sumptus generalis administrationis dioecesis volumus esse solutum.
6 Dicta vero, sic ut praefertur, iuncta et unita Cathedralis Ecclesia Luganensis, extran eam semper se exhibebit moderamini dioecesis Basileensis, eo tantum iure excepto, de quo superius quum agitur de participatione ad electionem Basileensis Antistitis mentio fuit facta. Traductio quoque ad rem et plena praesentis Conventionis applicatio non suberant extensioni dispositionum Conventionis diei vigesimae sextae mensis Martii anni Domini millesimi octingentesimi vigesimi octavi, ut supra eodem loco praevisae, nec usui facultatis inde manantis. Iamvero ad dotem praefatae apostolicae Administrationis quod attinet, eam constituent francorum millia non minus decem et septem, e quibus duodecim millia ipsi Administratori tribuentur, reliqua quinque millia insumentur in erectione cathedrarum theologiae et philosophiae ad excolendos iis disciplinis Clericos, non minus Romani quam Ambrosiani ritus, iuxta articulum quartum Conventionis diei vigesimae tertiae mensis Septembris eiusdem anni Domini millesimi octingentesimi octogesimi quarti.
7 Vacante autem administratoria Sede, quidquid interim proventus ad ipsam Administrationem spectantis cumulabitur, id omne in duas aequales partes divisum, tribuetur novo Administratori et Vicario Capitulari. Porro Luganensis Apostolicus Administrator religionem Catholicam apostolicam Romanam sartam tectamque studiose servare atque tueri satagat iis cum iuribus et praerogativis, quibus ex divina canonicaque sanctione ipsa utitur et fruitur: diligentissime cavebit, ne quocumque modo irrepant, aut vulgentur errores adversi puntati fidei et moribus perniciosi. Ipse vero cum suo Clero et populo et cum Apostolica Sancta Sede communionem habebit nullis obnoxiam impedimentis, nullisque illaqueatam difficultatibus. Liberum insuper erit eidem apostolico Administratori Vicarios, consiliarios, et adiutores administrationis suae constituere viros ecclesiasticos, quos ad sacra ministeria idoneos censuerit; sicuti etiam assumere, ac ad statum clericalem et sacros ordines, secundum ecclesiasticos canones promovere, quos necessarios aut utiles suae dioecesis iudicaverit, et e converso quos indignos putaverit a susceptione ordinum arcere.
8 Eius erit praeterea publicas preces indicere aliaque pia opera, cum id bonum Ecclesiae, aut status populive postulet; sacras pariter supplicationes et peregrinationes decernere, funera aliasque sacras functiones, servatis quoad omnia canonicis praescriptionibus moderari; Synodum convocare et celebrare, eiusque acta vulgare. In proprio insuper Cathedrali templo apostolicum Luganensem Administratorem Cathedrale habere volumus Capitulum cum suis arca, mensa, sigillo ceterisque cathedralibus et pontificalibus insigniis, praerogativis, honoribus, praeeminentiis itemque cum omnibus iuribus Cathedralium Ecclesiarum propriis, quibus Basileensis Episcopus sua in Cathedrali communi ex iure utitur et gaudet. Quoniam igitur memoratum collegiale et parochiale Sancti Laurentii templum ad Cathedralitatis honorem et fastigium, ut supra evectum est, Collegium quoque Canonicorum ei deserviens ad Capituli Cathedralis fastigium eadem apostolica auctoritate perpetuo extollimus.
9 In eo propterea, praeter theologalem praebendam, quae iam extat, ad exponendam populo catholicam doctrinam, poenitentiariam quoque addici mandamus, iuxta ecclesiastica praescripta, animabus fidelium expiandis. Supradictum vero Capitulum, uti in praesentiarum, decem constabit Canonicis residentialibus, e quibus quinque animarum cura sint onerati, quinque eo onere liberi, manente semper animarum cura penes Capitulum; omnesque pari iure et suffragio utentur in actis Capitularibus. Sicuti autem apostolici Administratoris dotem constituunt duodecim francorum millia, uti superius est enunciatum, sic Capituli praedicti dotem constituent octo francorum millia, e quibus tamen inaequaliter, iuxta consuetudinem partitis, differentiae a nongentis quinquaginta franchis ad septingentos ascendunt. Cum vero videatur dictae Ecclesiae in Cathedralem, ut praefertur erectae, decus exposcere, ut maior habeatur in templo Canonicorum numerus, eique rei obstet inopia Cleri, quae non patitur continuam complurium Sacerdotum eodem in loco commorationem ; hinc Nos freti more, qui asseritur in Helvetia receptus, adciscendi Capitulis presbyteros alibi commorantes, communicandique cum iis iura et privilegia residentium, hinc eidem apostolico Administratori potestatem facimus addendi memorato Capitulo Cathedrali octo ex hisce Canonicis Ornamentariis, quos dicunt extra residentes, cum communicatione iurium et privilegiorum.
10 Et quoniam unumquodque Capitulum suas habere solet constitutiones et ordinationes hinc eidem Capitulo, in Cathedrali erecto, licentiam pariter impertimur et facultatem eas sibi concinnandi, servata norma apostolicarum Constitutionum et Concilii Tridentini; hae tamen apostolici Administrationis iudicio et examini erunt subiiciendae, nullamque legis vim poterunt habere, nisi prius ab eo approbatae fuerint atque sancitae. Ad distributiones chorales vero quod spectat, istae, prout statuta iura decernunt, erunt faciendae. Ceterum quoad minora Canonicorum Collegia—Bedinzona — Locamo—Balerna — et Agno—nihil esse innovandum declaramus. Porro idoneorum Parochorum electio et canonica institutio, servatis de iure servandis, apostolico Luganensi Administratori libera manebit. Verum cum earum dos adeo sit exigua, ut additis etiam obventionibus, vix ad mille et quingentos francos pertingere valeat, Administratorem ipsum enixe adhortamur, ut nihil sibi reliquum faciat, quo vel a Ticinensi Pago, vel ab aliis ad quos spectat ulterius aliquod subsidium ipsis valeat impetrare.
11 Ad seminarium quod refert, duo in praesens iam habentur; alterum nempe Lugani a Sancto Carolo nuncupatum, cui a Ticinensi Gubernio, uti superius dictum est, quinque francorum millia addicta sunt pro erectione cathedrarum philosophiae ac theologiae, ad excolendos alumnos, sive Romani ritus, sive Ambrosiani, iis in disciplinis: quae profecto si iuxta Doctoris Angelici mentem studiose tradantur, nequibunt uberem fructum non afferre. Alterum autem habetur Pollegii cuius reditus francos vix quingentos attingit; quibus accedunt alii mille biscentum franchi constituti a Ticinensi Gubernio e sex millibus fructuum debitorum pro bonis fisco addictis anno Domini millesimo octingentesimo quinquagesimo primo, et nondum redditis; ita ut mille et septingenti franchi dumtaxat Seminarii dotem constituant: reliquos vero quatuor millia et octingentos francos fructuum alendis et excolendis sexdecim adolescentibus a prima gymnasiali ad completum theologiae curriculum volumus esse deputatos: quod sane utrique simul suffragatur seminario.
12 Habentur demum et alii novem Alumnatus pensione ditati tercentum, vel tercentum quinquaginta francorum singuli; ac, si ageretur de excolendo aliquo nobili adolescente Asconense, e Pontificio Seminario Asconae pensio necessaria peti posset. His insuper addendi sunt duo Alumnatus, Helvetici nuncupati, in archiepiscopali mediolanensi seminario concessi, in Ticini subsidium, nec non duo in Collegio Urbano Romae concessi ab Apostolica Sede, petente defuncto Episcopo bo: me: Eugenio Lâchât. Egregii insuper et numquam satis laudati huius Praesulis cura sibi et Apostolicae administrationi comparata fuit domus in Via Nassa numero quatuor centum quatuor distincta, ibique apostolicus Luganensis Administrator commorabitur cum sua Curia, seu officiis ad ipsam spectantibus; quae si ampliationem exposcant, eam paratam habebunt in contiguis domibus ad eandem apostolicam Administrationem pertinentibus, quae huius aedem cum seminario coniungunt.
13 Quod vero in primis urget animum Nostrum, est, ut catholicae iuventutis institutio in universis scholis sive publicis, sive privatis ad catholicae doctrinae normam accurate exigatur: apostolicus idcirco Administrator sui pastoralis officii auctoritate religiosam iuventutisinstitutionem ita moderetur in omnibus instructionis locis, ut numquam in cuiuslibet disciplinae traditione quidpiam subrepat catholicae religioni morumque honestati adversum. In iuventute catholica instituenda propterea nonnisi viri catholici in professores, seu magistros nominentur; at quoniam in Iudi magistro non minus necessaria est fidei quam morum honestas, quicumque in alterutro claudicare comperiatur, amoveatur. Libri quoque ad tradendam instructionem religiosam idonei ab ipsa apostolico Administratore proponentur. Quod si hisce curis non obstantibus, nondum satis provisum esse alicui scholae videatur, memoratus apostolicus Administrator virum ecclesiasticum qui discipulis cathechismum tradat, libere constituet.
14 Ceterum ad apostolicae Administrationis et piarum institutionum conservationem statutum volumus, ut non modo apostolica Administratio praedicta, Ecclesia Cathedralis, Capitulum, Curia, Paroeciae, Seminaria, sed etiam singula eiusdem Administrationis ecclesiastica et religiosa instituta, corporationes, piae sodalitates sive iam existentes, sive futurae servent libereque et valide propugnent tum legitimam possessionem bonorum suorum quorumcumque, tum etiam plenam potestatem plenumque ius libere acquirendi fruendi et administrandi bona, reditus, donationes legitime oblatas et obvenientes. Nullam vero eorum suppressionem, vel unionem, aut alienationem neri posse decernimus absque Sedis Apostolicae auctoritatis interventu, salvis facultatibus a Sacro Tridentino Concilio Episcopis tributis. Quod si novae huius apostolicae Administrationis bonum, aut utilitas aliquam postulaverit circumscriptionem aut detractionem, nulla etiam attributa territoriali compensatione, id collatis cum Gubernio consiliis Apostolicae Sedi liberum manebit.
15 Insuper si in ista nova Apostolica Administratione ignota quaevis vel inopinata difficultas exurgat quoad res, iura et personas ecclesiasticas, de qua nihil constitutum sit in praesenti conventione cum Gubernio, id iuxta Canonum praxim deferendum erit ad Sedem Apostolicam, cuius erit rem declarare, emendare, vel, collatis cum eodem Gubernio consiliis, componere. Denique canonicam taxam in singulis litterarum Apostolicarum solemnium expeditionibus, quotiescumque novus Administrator erit praeflciendus, habita etiam indulgentius peculiarium circumstantiarum ratione, in aureis florenis de Camera biscentum constituimus, atque ita in libris Camerae Apostolicae, sacrique Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium Collegii ad perpetuam rei memoriam inscribi praecipimus. Ne autem quoad Paroecias et Vice-Parochias Pagi Ticinensis Apostolicae Administrationi ut praefertur subiectas, quae generalibus tantum verbis superius enunciatae fuerunt, ab arbitraria latina versione nominum aliqua induci possit ambiguitas, eas nominatim hic inferius enumeramus servata vulgari singularum enunciatione: unicuique propterea aduciendo designationem Vicariatus ad quem singulae pertinent, ac servata distinctione Paroeciarum inamovibili parocho commissarum, ac earum quae sacerdoti amovibili creditae sunt, quaeque idcirco Vice-Parochiae nuncupantur.
16 Paroeciae itaque quae inamovibili gaudent rectore hae sunt ...
17 His igitur sic constitutis, decernimus praesentes litteras, et in eis contenta quaecumque semper et perpetuo valida et efficacia existere ac fore, suosque plenarios et integros effectus sortiri et obtinere, nec non ullo unquam tempore de subreptionis vel obreptionis, aut nullitatis vitio, seu intentionis Nostrae, aut quolibet alio defectu notari, impugnari, invalidari, in ius, vel controversiam vocari, aut adversus illas quodcumque iuris, vel facti, aut gratiae vel iustitiae remedium impetrari, neque illas sub quibusvis similium, vel dissimilium gratiarum revocationibus, suspensionibus, limitationibus, derogationibus, aut aliis contrariis dispositionibus per Nos et Successores Nostros Romanos Pontifices, ac Sedem Apostolicam praefatam sub quibuscumque tenoribus et formis ac cum quibusvis clausulis et decretis etiam Motu simili etiam ex certa scientia, etiam consistorialiter pro tempore factis et faciendis comprehendi, aut comprehensas ullo modo censeri, sed semper ab illis excipi, et quoties illae emanabunt, toties in pristinum et validissimum statum restitutas, repositas et plenarie reintegratas, ac de novo etiam sub quacumque data posteriori quandocumque eligenda concessas esse et fore, suosque plenarios et integros effectus sortiri et obtinere, atque ita ab omnibus censeri, sicque et non alias per quoscumque iudices ordinarios, vel delegatos quavis auctoritate fungentes, vel dignitate fulgentes etiam causarum Palatii Apostolici Auditores ac Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales etiam de Latere Legatos, Vice-Legatos dicta eque Sedis Nuncios sublata est eis et cuilibet eorum quavis aliter iudicandi et interpretandi facultate iudicari et definiri debere, ac irritum etiam et inane, si secus super his a quoquam quavis auctoritate, scienter, vel ignoranter contigerit attentari.
18 Quocirca ut haec omnia a Nobis superius statuta plenum sortiantur effectum atque rite et exacte conficiantur, memorato venerabili Fratri Nostro Vincentio Molo hodierno apostolico administratori per praesentes committimus et mandamus ut ipse ad praemissorum omnium et singulorum exequutionem procedat, et non alias. Non obstantibus Nostris ac Cancellariae Apostolicae Regulis — De iure quaesito non tollendo — ac—De unionibus ad partes committendis vocatis quorum interest — aliisque etiam in synodalibus, provincialibus, generalibus, universalibusque Conciliis editis vel edendis specialibus, vel generalibus Constitutionibus et Ordinationibus apostolicis, privilegiis quoque, indultis, ac litteris Apostolicis quibusvis superioribus et personis, in genere, vel in specie, aut alias in contrarium praemissorum quomodolibet forsan concessis, approbatis, confirmatis et innovatis, quibus, omnibus et singulis, etiamsi pro illorum sufficienti derogatione de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, expressa et individua, non autem per clausulas generales idem importantes mentio, aut quaevis alia expressio habenda, aut aliqua alia exquisita forma ad hoc servanda foret, tenores huiusmodi, ac si de verbo ad verbum nil penitus omisso et forma in illis tradita observata inserti forent, eisdem praesentibus pro plene et sufficienter expressis habentes, illis alias in suo robore permansuris, latissime et plenissime ac specialiter et expresse ad effectum praesentium et validitatis omnium et singulorum praemissorum pro hac vice dumtaxat, Motu, scientia et potestatis plenitudine paribus harum quoque serie derogamus, ceterisque contrariis quibuscumque.
19 Volumus autem quod idem Vincentius Episcopus et Administrator intra duos menses ab expleta praesentium litterarum exequutione authenticum exemplar quorumvis decretorum quae ad hoc opus feliciter perficiendum lata fuerint, ad Congregationem venerabilium Fratrum Nostrorum Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalium rebus consistorialibus praepositam transmittere teneatur, ut ea in Archivio eiusdem Congregationis ad perpetuam rei memoriam custodiantur. Volumus etiam quod praesentium Litterarum transumptis etiam impressis, manu tamen alicuius Notarii publici subscriptis, et sigillo alicuius personae in ecclesiastica dignitate constitutae munitis eadem prorsus adhibeatur fides in iudicio et extra illud, quae iisdem praesentibus adhiberetur, si originaliter forent exhibitae vel ostensae. Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam Nostrae absolutionis, erectionis, declarationis, constitutionis, fundationis, adiunctionis, unionis, electionis, praecepti, facultatis, impertitionis, declarationis, statuti, constitutionis, iussi, mandati, derogationis et voluntatis infringere, vel ei ausu temerario contraire; si quis autem hoc attentare praesumpserit, indignationem Omnipotentis Dei ac Beatorum Petri et Pauli Apostolorum Eius se noverit incursurum.
20 Datum Romae apud Sanctum Petrum anno Incarnationis Dominicae millesimo octingentesimo octogesimo octavo, Septimo Idus Septembris, Pontificatus Nostri anno undecimo.
21 *A.A.S., vol. XXII (1889-90), n. 6, pp. 449-457.
Official Latin text, the Holy See (vatican.va). Fonte: vatican.va.
Testo inglese
BULL
Ad universam
by which the Diocese of Lugano is founded in Switzerland
LEO BISHOP SERVANT OF THE SERVANTS OF GOD
FOR PERPETUAL REMEMBRANCE OF THE MATTER
1 Ad universam the Catholic Church, the Roman Pontiff, whom the Lord has set over His household, directing with diligent paternal care by reason of his apostolic ministry, sometimes arranges certain matters which he judges will more beneficially serve the better direction of the souls committed to him and their spiritual good and advantage in the Lord. Indeed, the difficult and by many complications entangled ordering of spiritual affairs in the Helvetic Ticino region, which the Apostolic See has long urged, no less for the advancement of religion and the advantage of souls than that through the establishment of regular ecclesiastical governance this might become perpetual and solid, it pleased divine providence to grant to Our care through a solemn convention held on the sixteenth day of the month of March last past between the Legate of the Apostolic See, Our venerable Brother Dominicus Ferrata, Archbishop with the title of Thessalonica and Apostolic Nuncio at Brussels, and the Legates of the supreme Federal Council of Switzerland, and thereafter solemnly ratified and subscribed on the part of the supreme Federal Council of Switzerland on the fourth day of the following July by Our beloved Son the Vice-President of the same Federal Council of Switzerland and by the Chancellor of the Confederation; and on the part of the Holy See by Us ourselves on the thirteenth day of the same month.
2 Since indeed the favorable outcome of this difficult arrangement is to be attributed in great part to that genuine, friendly and well-disposed character with which the supreme Helvetic Council approached the matter, this of its own accord has kindled Our paternal love and zeal toward the Swiss all the more. And it has moreover sprinkled the event with new joy, the religious piety likewise of the beloved sons, the Canons of the Metropolitan Church of Milan, who, preferring the spiritual advantage of the Ticino people to their own honorific rights, removing any doubt from the accomplishment of the matter, not only when the matter of establishing a new Diocese of Ticino began to be discussed, brought forward nothing concerning the right which they had peacefully enjoyed for some centuries, as Counts of the three Valleys of Ticino, of providing fifty-four of those parishes and conferring also other ecclesiastical benefices; but indeed afterwards both in words and in writing they expressly renounced all these rights.
3 Therefore, with every difficulty removed, all things which in such matters must be considered duly weighed, wishing to provide for the greater advantage and benefit of the souls of the Ticino region insofar as it is in Us, and moreover absolving by this series all and each to whom Our present letters are favorable from any excommunication, suspension and interdict and other ecclesiastical sentences, censures and penalties, if by any means they are bound by any, to the effect of obtaining the present matter only, and holding them to be absolved, to accomplish the matter according to what has been agreed upon by Our own motion and from certain knowledge and from the fullness of Apostolic power, We decree the following and first indeed the Parochial and Collegiate Church of Lugano, called from St. Lawrence, We erect by Apostolic authority into a Cathedral in perpetuity, and declare it as such, so that it from now henceforth be called Cathedral, and enjoy on that account all and each of the honors, prerogatives, rights, privileges, graces, indults and other things by which the Church of Basel enjoys by common law.
4 In the aforesaid Church of St. Lawrence We establish and perpetually found the Episcopal See and Cathedral for one Bishop marked with the Episcopal character, who as Administrator of the Apostolic See immediately subject to it, shall govern the entire Ticino region, except only those, if any, who enjoy a particular exemption. To his spiritual jurisdiction therefore We subject two hundred forty-two Parishes, of which the region itself now consists, and of which one hundred sixty-two have their own immovable Pastor, the others which are committed to removable priests are designated by the name of vice-parishes, although in these too all parochial duties are exercised. Moreover the Lugano Apostolic Administrator shall be elected by the Apostolic See, having taken counsel with the Bishop of Basel, from among the Priests subject to Lugano jurisdiction; all other things remaining intact which concerning the participation of the Luganese in the election of the Bishop of Basel were established in the convention of the sixteenth day of the month of March in the year of Our Lord one thousand eight hundred eighty-eight, if it shall please those to whom it pertains.
5 Now, however, let that Apostolic Administrator remain in place who was appointed to such an office by the same Apostolic See on the twenty-third day of the month of September of the year of Our Lord one thousand eight hundred and eighty-seven, namely our venerable Brother Vincent Molo, Bishop titular of Callipolis. The See of Lugano thus erected and constituted, with full parity of rights preserved, we perpetually join and unite likewise to the Cathedral Church of Basel; and its Ordinary shall therefore use the title of Bishop of Basel and Lugano. For the rest, we wish the fourth article of the convention of the first day of the month of September of the year of Our Lord one thousand eight hundred and eighty-four to remain intact and unimpaired. Since, however, the Canton of Ticino provides for the expenses of its own administration, we wish it to be freed from any burden of contributing either to the table of the Diocesan Ordinary or to the general expenses of the administration of the diocese.
6 The Cathedral Church of Lugano, thus joined and united as aforesaid, shall always remain subject to the governance of the diocese of Basel, except only in that right of which mention was made above when the matter of participation in the election of the Bishop of Basel was discussed. The transfer also to the matter and full application of the present Convention were not subject to the extension of the dispositions of the convention of the twenty-sixth day of the month of March of the year of Our Lord one thousand eight hundred and twenty-eight, as foreseen above in the same place, nor to the use of the faculty arising therefrom. Now as to the endowment of the aforesaid apostolic Administration, it shall be constituted of not less than seventeen thousand francs, of which twelve thousand shall be assigned to the Administrator himself, the remaining five thousand shall be expended in the erection of chairs of theology and philosophy for the cultivation of Clergy in these disciplines, no less of the Roman than of the Ambrosian rite, according to the fourth article of the convention of the twenty-third day of the month of September of the same year of Our Lord one thousand eight hundred and eighty-four.
7 When the administrative See becomes vacant, whatever income in the meantime shall be accumulated belonging to the Administration itself, all of it divided into two equal parts, shall be given to the new Administrator and the Capitular Vicar. Moreover, let the Apostolic Administrator of Lugano carefully strive to preserve and protect the Catholic Apostolic Roman religion intact with those rights and prerogatives which by divine and canonical sanction it uses and enjoys: he shall take the greatest care lest in any way errors contrary to the faith and pernicious to morals creep in or spread. He himself shall have communion with his Clergy and people and with the Apostolic Holy See, subject to no impediments and entangled by no difficulties. It shall moreover be free for the same apostolic Administrator to appoint Vicars, counselors, and assistants in his administration, men in holy orders whom he shall judge suitable for the sacred ministries; just as also to assume and promote to the clerical state and sacred orders, according to ecclesiastical canons, those whom he shall have judged necessary or useful for his diocese, and conversely to exclude from the reception of orders those whom he shall have deemed unworthy.
8 It shall moreover be his to proclaim public prayers and other pious works, when the good of the Church or the condition of the people demands it; likewise to decree sacred supplications and pilgrimages, to regulate funerals and other sacred functions, with all things observed according to canonical prescriptions; to convoke and celebrate a Synod and to publish its acts. Moreover, in his own Cathedral church we wish the Apostolic Administrator of Lugano to have a Cathedral Chapter with its chest, table, seal and other cathedral and pontifical insignia, prerogatives, honors, and preeminences, and likewise with all the rights proper to Cathedral Churches, which the Bishop of Basel uses and enjoys in his common Cathedral by right. Since therefore the aforesaid collegiate and parochial church of St. Lawrence has been elevated to the honor and dignity of Cathedralship, as above, we also by the same apostolic authority perpetually exalt the College of Canons serving it to the dignity of a Cathedral Chapter.
9 In it therefore, besides the theological prebend, which already exists, for expounding Catholic doctrine to the people, We command that a penitentiary office also be added, according to ecclesiastical prescriptions, for the expiation of the souls of the faithful. The aforesaid Chapter, as it now stands, shall consist of ten residential Canons, of whom five shall be burdened with the care of souls, five shall be free from that burden, the care of souls always remaining with the Chapter; and all shall use equal right and vote in the acts of the Chapter. And just as the apostolic Administrator's endowment is constituted by twelve thousand francs, as has been stated above, so the endowment of the aforesaid Chapter shall be constituted by eight thousand francs, from which however unequally, according to custom divided, the differences range from nine hundred fifty francs to seven hundred. Since moreover it appears that the dignity of the said Church erected into a Cathedral, as aforesaid, demands that a greater number of Canons be had in the temple, and this matter is hindered by the scarcity of Clergy, which does not permit the continuous residence of several Priests in the same place; hence We, relying on the custom which is asserted to be received in Switzerland, of adding to Chapters presbyters dwelling elsewhere, and communicating with them the rights and privileges of residents, hence to the same apostolic Administrator We grant the power of adding to the aforesaid Cathedral Chapter eight of these Canons called Ornamentary, whom they call non-residents, with the communication of rights and privileges.
10 And since each Chapter is accustomed to have its own constitutions and ordinances, hence to the same Chapter erected in the Cathedral, We likewise impart license and faculty to draw up these for itself, the norm of apostolic Constitutions and the Council of Trent being observed; these however shall be subject to the judgment and examination of the apostolic Administrator, and can have no force of law unless they have first been approved and sanctioned by him. As to choral distributions however, these, as the statutes of right decree, shall be made. For the rest, as to the minor Canons' Colleges—Bedingzona—Locarno—Balerna—and Agno—We declare that nothing is to be changed. Moreover, the election of suitable Pastors and their canonical institution, the things that ought to be observed by law being observed, shall remain free to the apostolic Administrator of Lugano. But since their endowment is so meager that, even with the addition of emoluments, it can scarcely reach one thousand five hundred francs, We earnestly exhort the Administrator himself to leave nothing undone whereby he might obtain some further subsidy for them either from the Ticino Canton, or from others to whom it pertains.
11 As to the seminary, two are already had at present; namely one at Lugano called after St. Charles, to which by the Ticino Government, as has been stated above, five thousand francs have been assigned for the erection of chairs of philosophy and theology, for training students, whether of the Roman rite or of the Ambrosian, in those disciplines: which assuredly if they are diligently taught according to the mind of the Angelic Doctor, cannot fail to bring forth abundant fruit. The other is had at Pollegio whose income scarcely reaches five hundred francs; to which are added another twelve hundred francs constituted by the Ticino Government from six thousand francs of fruits owed for goods assigned to the treasury in the year of Our Lord one thousand eight hundred fifty-one, and not yet returned; so that one thousand seven hundred francs constitute merely the Seminary's endowment: the remaining four thousand eight hundred francs of fruits We wish to be assigned to feeding and training sixteen adolescents from the first gymnasium to the complete curriculum of theology: which indeed benefits both seminaries together.
12 There are finally also nine other Alumnates endowed with a pension of three hundred, or three hundred fifty francs each; and, if it were a matter of training some noble adolescent from Ascona, the necessary pension could be sought from the Pontifical Seminary at Ascona. To these moreover are to be added two Alumnates, called Swiss, granted in the archiepiscopal seminary of Milan, as a subsidy for Ticino, and also two granted in the Urban College at Rome by the Apostolic See, at the request of the deceased Bishop Eugenio Lâchât. By the excellent care moreover of this Prelate, never sufficiently praised, there was procured for himself and the Apostolic administration a house on Via Nassa numbered four hundred four, and there the apostolic Administrator of Lugano shall reside with his Curia, or offices pertaining to the same; which if they require enlargement, they shall have it ready in the adjoining houses pertaining to the same apostolic Administration, which join this residence with the seminary.
13 What chiefly weighs upon Our mind is that the instruction of Catholic youth in all schools, whether public or private, be carefully required according to the norm of Catholic doctrine: the apostolic Administrator therefore, by the authority of his pastoral office, shall so regulate religious instruction of youth in all places of instruction, that nothing contrary to the Catholic religion and to the honesty of morals ever creep in during the teaching of any discipline. In instructing Catholic youth, therefore, only Catholic men shall be appointed as teachers or masters; but since in a teacher no less than honesty of faith is necessary, honesty of morals, whoever is found to be deficient in either shall be removed. Books also suitable for imparting religious instruction shall be proposed by the apostolic Administrator himself. But if, notwithstanding these cares, it should still seem to anyone that a school is not sufficiently provided for, the aforesaid apostolic Administrator shall freely appoint an ecclesiastical man who may teach catechism to the pupils.
14 Moreover, for the preservation of the apostolic Administration and pious institutions, We decree that not only the aforesaid apostolic Administration, the Cathedral Church, the Chapter, the Curia, Parishes, Seminaries, but also each ecclesiastical and religious institute of the same Administration, corporations, pious confraternities whether already existing or future, shall preserve and freely and validly defend both the legitimate possession of their goods of whatever kind, and also the full power and full right freely to acquire, enjoy, and administer goods, revenues, donations legitimately offered and accruing. We decree that no suppression, union, or alienation of any of them can be made without the intervention of the authority of the Apostolic See, saving the faculties granted to Bishops by the Sacred Council of Trent. But if the good or utility of this new apostolic Administration should require some circumscription or deduction, even without any territorial compensation being assigned, it shall remain free to the Apostolic See, after taking counsel with the Government.
15 Furthermore, if in this new Apostolic Administration any unknown or unforeseen difficulty should arise concerning ecclesiastical things, rights, and persons, concerning which nothing has been constituted in the present convention with the Government, it shall be referred according to the practice of the Canons to the Apostolic See, whose duty it shall be to declare, amend, or, after taking counsel with the same Government, to settle the matter. Finally, the canonical tax in the individual expeditions of solemn Apostolic Letters, whenever a new Administrator is to be appointed, having regard also with indulgence to the circumstances of particular cases, We establish at two hundred gold florins of the Camera, and thus We order it to be inscribed in the books of the Apostolic Camera and of the sacred College of Cardinals of the Holy Roman Church for perpetual memory of the matter. But lest concerning the Parishes and Vice-Parishes of the Ticino District subject to the Apostolic Administration as aforesaid, which were mentioned above only in general terms, any ambiguity be introduced from an arbitrary Latin version of names, We enumerate them here below by name, preserving the vernacular designation of each: to each therefore adding the designation of the Vicariate to which each belongs, and preserving the distinction of Parishes committed to an irremovable pastor, and of those entrusted to a removable priest, which are therefore called Vice-Parishes.
16 The Parishes therefore which enjoy an irremovable rector are these ...
17 These things being thus established, We decree that these present letters and whatever is contained in them shall always and perpetually be valid and efficacious and shall produce their full and complete effects, and shall never at any time be noted, impugned, invalidated, brought into question or controversy, or any remedy of law or fact, grace or justice be sought against them on account of any defect of subreption or obreption, or nullity, or of Our intention, or any other defect whatsoever; nor shall they be comprehended under any revocations, suspensions, limitations, derogations, or other contrary dispositions of similar or dissimilar grants made or to be made by Us and Our Successors the Roman Pontiffs and the aforesaid Apostolic See under whatsoever tenors and forms and with whatsoever clauses and decrees, even by Motu proprio, even from certain knowledge, even consistorially made and to be made from time to time, or be deemed to be comprehended in any way; but they shall always be excepted from them, and as often as they shall be issued, so often shall they be restored to their pristine and most valid state, replaced and fully reintegrated, and again granted under whatsoever date to be chosen at any time thereafter, and shall produce their full and complete effects and be obtained, and thus be judged by all, and in this manner and no otherwise by whatsoever ordinary or delegated judges exercising any authority or holding any dignity, even the Auditors of the Causes of the Apostolic Palace and the Cardinals of the Holy Roman Church, even Legates a Latere, Vice-Legates and Nuncios of the said See, all power of judging and interpreting otherwise having been removed from them and from each of them, and ought to be judged and defined; and if anything contrary to these matters shall be attempted by anyone whatsoever with any authority, knowingly or unknowingly, it shall be null and void.
18 Wherefore, that all these things established by Us above may produce their full effect and be rightly and exactly carried out, We commit and command by these presents to the aforesaid venerable Brother of Ours Vincent Molo, apostolic administrator of this day, that he himself proceed to the execution of all and singular the aforesaid matters, and not otherwise. Notwithstanding Our rules and those of the Apostolic Chancery — De iure quaesito non tollendo — and — De unionibus ad partes committendis vocatis quorum interest — and other special or general Constitutions and Ordinances made or to be made in synodal, provincial, general and universal Councils, and also privileges, indults, and Apostolic letters of whatsoever kind granted, approved, confirmed and renewed to superior persons and others, in general or in particular, or otherwise in contravention of the aforesaid matters in any way whatsoever; all and singular of which, even if for their sufficient derogation special, specific, express and individual mention of them and their entire tenors ought to be made, and not by general clauses importing the same, or any other expression, or any other exquisite form to be observed for this purpose, We, having these tenors as if they were inserted word for word with nothing whatsoever omitted and the form contained in them observed, and which would otherwise remain in their force, most broadly and fully and specially and expressly for the purpose of these presents and the validity of all and singular the aforesaid matters for this occasion only, by Motu proprio, knowledge and fullness of power equal to these, by the tenor of these letters also, We derogate, and to all other things contrary whatsoever.
19 We will, moreover, that the same Vincent, Bishop and Administrator, within two months from the completion of the execution of these letters, shall be bound to transmit an authentic copy of whatsoever decrees which shall have been happily issued for the perfect completion of this work to the Congregation of the venerable Brothers of Ours, the Cardinals of the Holy Roman Church, placed in charge of consistorial matters, so that they may be kept in the Archive of the same Congregation for perpetual memory of the matter. We will also that transumpts of these letters, even printed ones, subscribed however by the hand of some public notary and furnished with the seal of some person constituted in ecclesiastical dignity, shall have the same force entirely in judgment and outside of it as these presents themselves would have if they were exhibited or shown in the original. Let no one whatsoever be permitted to infringe this page of Our absolution, erection, declaration, constitution, foundation, adjunction, union, election, precept, faculty, impartition, declaration, statute, constitution, command, mandate, derogation and will, or to dare to act contrary to it; if anyone, however, shall presume to attempt this, let him know that he shall incur the indignation of Almighty God and of the Blessed Apostles Peter and Paul His.
20 Given at Rome at St. Peter's in the year of the Lord's Incarnation one thousand eight hundred and eighty-eight, on the seventh day before the Ides of September, in the eleventh year of Our Pontificate.
21 *A.A.S., vol. XXII (1889-90), n. 6, pp. 449-457.
Traduzione automatica, non rivista. Fa fede il testo originale.