As Corinth in Achaia, he vvorketh vvith his ovvne hands, preaching IESVS to be CHRIST, vnto the Ievves vpon their Sabboths. 6 But they being obstinate and blaspheming, he in plaine termes forsaketh them, and turneth to the Gentils, among vvhom according to a vision that he had to embolden him, he planteth the Church in great numbers, 12 the obstinat Ievves in vaine soliciting the Proconsul against him. 18 From thence as length departing he returneth 19 by Ephesus (vvhere he promiseth the Ievves to returne to them) 22 and so to Antioch in Syria (from vvhence he began his iourney Act. 15) 23 but not resting, by and by he goeth againe to visite the nevv Churches that he planted Act. 16 in Galatia and Phrygia: 24 Apollo in his absence mightily confounding the Ievves at Ephesus, 27 and aftervvard at Corinth.
1After these things, departing from Athens, he came to Corinth.Dipoi partito da Atene andò a Corinto:AFTER these things, departing from Athens, he came to Corinth.Post hæc egressus ab Athenis, venit Corinthum: 2And finding a certain Jew, named Aquila, born in Pontus, lately come from Italy, with Priscilla his wife (because that Claudius had commanded all Jews to depart from Rome), he came to them.E avendo trovato un certo Giudeo, per nome Aquila, nativo di Ponto, il quale era venuto di fresco dall'Italia, e Priscilla sua moglie (essendo che Claudio aveva ordinato, che partisser da Roma tutti i Giudei) andò a star con essi.and finding a certaine Ievv, named Aquila, borne in Pontus, vvho of late vvas come out of Italie, and Priscilla his vvife (because Claudius had commaunded al Ievves to depart from Rome,) he came to them.et inveniens quemdam Judæum nomine Aquilam, Ponticum genere, qui nuper venerat ab Italia, et Priscillam uxorem ejus (eo quod præcepisset Claudius discedere omnes Judæos a Roma), accessit ad eos. 3And because he was of the same trade, he remained with them and wrought. (Now they were tentmakers by trade.)E perché aveva lo stesso mestiere, abitava in casa loro, e lavorava (perché l'arte loro era di far le tende).And because he vvas of the same craft, he remained vvith them, and vvrought, (and they vvere tentmakers by their craft.)Et quia ejusdem erat artis, manebat apud eos, et operabatur. (Erant autem scenofactoriæ artis.) 4And he reasoned in the synagogue every sabbath, bringing in the name of the Lord Jesus. And he persuaded the Jews and the Greeks.E disputava nella Sinagoga ogni sabato, interponendo il nome del Signore Gesù, e convinceva i Giudei, e i Greci.And he disputed in the synagogue euery Sabboth, interposing the name of our Lord IESVS, and he exhorted the Ievves and the Greekes.Et disputabat in synagoga per omne sabbatum, interponens nomen Domini Jesu: suadebatque Judæis et Græcis. 5And when Silas and Timothy were come from Macedonia, Paul was earnest in preaching, testifying to the Jews that Jesus is the Christ.Ma quando furono arrivati dalla Macedonia Sila e Timoteo, accudiva assiduamente Paolo alla parola, seguitando a protestare a' Giudei, che Gesù era il Cristo.And vvhen Silas and Timothee vvere come from Macedonia, Paul vvas instant in preaching, testifying to the Ievves that IESVS is CHRIST.Cum venissent autem de Macedonia Silas et Timotheus, instabat verbo Paulus, testificans Judæis esse Christum Jesum. 6But they gainsaying and blaspheming, he shook his garments and said to them: Your blood be upon your own heads: I am clean. From henceforth I will go unto the Gentiles.E contraddicendo quegli, e bestemmiando, scosse egli le sue vesti, e disse loro: Il vostro sangue sul vostro capo: io non ci ho colpa, d'ora in poi anderò ai Gentili.But they contradicting and blaspheming, he shaking his garmēts, said to them, Your bloud vpon your ovvne head: I being cleane, from hence forth vvil goe to the Gentiles.Contradicentibus autem eis, et blasphemantibus, excutiens vestimenta sua, dixit ad eos: Sanguis vester super caput vestrum: mundus ego: ex hoc ad gentes vadam.
7And departing thence, he entered into the house of a certain man, named Titus Justus, one that worshipped God, whose house was adjoining to the synagogue.E uscito di lì andò in casa d'uno chiamato Tito Giusto, che onorava Dio, la casa di cui era contigua alla sinagoga.And departing thēce, he entred into the house of a certaine man, named Titus Iustus, one that serued God, vvhose house vvas adioyning to the synagogue.Et migrans inde, intravit in domum cujusdam, nomine Titi Justi, colentis Deum, cujus domus erat conjuncta synagogæ. 8And Crispus, the ruler of the synagogue, believed in the Lord, with all his house. And many of the Corinthians hearing, believed and were baptized.E l'archisinagogo Crispo credette al Signore con tutta la sua famiglia: e molti de' Corinti ascoltando credevano, ed erano battezzati.And Crispus the prince of the Synagogue beleeued our Lord, vvith al his house: and many of the Corinthians hearing beleeued, and vvere baptized.Crispus autem archisynagogus credidit Domino cum omni domo sua: et multi Corinthiorum audientes credebant, et baptizabantur. 9And the Lord said to Paul in the night, by a vision: Do not fear, but speak. And hold not thy peace,E il Signore disse la notte a Paolo in una visione: Non temere, ma parla, e non tacere:And our Lord said in the night by a vision to Paul, Doe not feare, but speake, and hold not thy peace,Dixit autem Dominus nocte per visionem Paulo: Noli timere, sed loquere, et ne taceas: 10Because I am with thee and no man shall set upon thee, to hurt thee. For I have much people in this city.Conciossiachè io son teco: e nissuno si avanzerà a farti male: perché io ho un gran popolo in questa città.for-because I am vvith thee: and no man shal set vpon thee to hurt thee: for I haue much people in this citie.propter quod ego sum tecum, et nemo apponetur tibi ut noceat te: quoniam populus est mihi multus in hac civitate. 11And he stayed there a year and six months, teaching among them the word of God.E si fermò un anno, e sei mesi, insegnando tra loro la parola di Dio.And he sate there a yere & sixe moneths, teaching among them the vvord of God.Sedit autem ibi annum et sex menses, docens apud eos verbum Dei. 12But when Gallio was proconsul of Achaia, the Jews with one accord rose up against Paul and brought him to the judgment seat,Essendo poi Gallione proconsole dell'Acaja, si levaron su tutti d'accordo i Giudei contro Paolo, e lo menaron al tribunale,But Gallio being Proconsul of Achaia, the Ievves vvith one accord rose vp against Paul, and brought him to the iudgement seate,Gallione autem proconsule Achaiæ, insurrexerunt uno animo Judæi in Paulum, et adduxerunt eum ad tribunal, 13Saying: This man persuadeth men to worship God contrary to the law.Dicendo: Costui persuade alla gente di adorare Dio contro il tenor della legge.saying, That this man contrarie to the Lavv persuadeth men to vvorshippe God.dicentes: Quia contra legem hic persuadet hominibus colere Deum.
14And when Paul was beginning to open his mouth, Gallio said to the Jews: If it were some matter of injustice or an heinous deed, O Jews, I should with reason bear with you.E in quel, che Paolo cominciava ad aprir bocca disse Gallione a' Giudei; Se veramente si trattasse di qualche in giustizia, o di delitto grave, io, o Giudei, con ragione vi sopporterei.And Paul beginning to open his mouth, Gallio said to the Ievves, If it vvere some vniust thing, or an heinous facte, O you men Ievves, I should by reason beare you.Incipiente autem Paulo aperire os, dixit Gallio ad Judæos: Si quidem esset iniquum aliquid aut facinus pessimum, o viri Judæi, recte vos sustinerem. 15But if they be questions of word and names and of your law, look you to it. I will not be judge of such things.Ma se sono questioni di parole, e di nomi, e intorno alla vostra legge, pensateci voi: io non voglio esser giudice di tali cose.But if they be questions of vvord & names, and of your lavv, your selues looke vnto it: I vvil not be iudge of these things.Si vero quæstiones sunt de verbo, et nominibus, et lege vestra, vos ipsi videritis: judex ego horum nolo esse. 16And he drove them from the judgment seat.E li mandò via dal tribunale.And he droue them from the iudgement seate.Et minavit eos a tribunali. 17And all laying hold on Sosthenes, the ruler of the synagogue, beat him before the judgment seat. And Gallio cared for none of those things.Ma quegli avendo tutti preso Sostene principe della Sinagoga, lo battevano dinanzi al tribunale: e Gallione non si prendeva fastidio di niuna di queste cose.And al apprehēding Sósthenes the prince of the synagogue, strooke him before the iudgement seate: and Gallio cared for none of those things.Apprehendentes autem omnes Sosthenem principem synagogæ, percutiebant eum ante tribunal: et nihil eorum Gallioni curæ erat. 18But Paul, when he had stayed yet many days, taking his leave of the brethren, sailed thence into Syria (and with him Priscilla and Aquila), having shorn his head in Cenchrae. For he had a vow.E Paolo fermatosi ancora per molti giorni, detto addio ai fratelli, navigò verso la Siria (e con lui Priscilla ed Aquila), tosatosi egli il capo in Cencrea: perché aveva voto.But Paul vvhen he had staied yet many daies, taking his leaue of the brethren, sailed to Syria, (and vvith him Priscilla and Aquila,) vvho had shorne his head in Cenchris. for he had a vovv.Paulus vero cum adhuc sustinuisset dies multos fratribus valefaciens, navigavit in Syriam (et cum eo Priscilla et Aquila), qui sibi totonderat in Cenchris caput: habebat enim votum.
19And he came to Ephesus and left them there. But he himself, entering into the synagogue, disputed with the Jews.E arrivò ad Efeso e quivi gli lasciò. Ed egli entrato nella Sinagoga disputava con i Giudei.And he came vnto Ephesus, and them he left there. But him self entring into the synagogue, disputed vvith the Ievves.Devenitque Ephesum, et illos ibi reliquit. Ipse vero ingressus synagogam, disputabat cum Judæis. 20And when they desired him that he would tarry a longer time, he consented not:E pregandolo questi, che si fermasse più lungamente con loro, non condiscese,And vvhen they desired him, that he vvould tarie a longer time, he consented not,Rogantibus autem eis ut ampliori tempore maneret, non consensit, 21But taking his leave and saying: I will return to you again, God willing, he departed from Ephesus.Ma licenziatosi, e dicendo: un'altra volta a Dio piacendo tornerò da voi, fece vela da Efeso.but taking his leaue, and saying, I vvil returne to you againe God vvilling, he departed from Ephesus.sed valefaciens, et dicens: Iterum revertar ad vos, Deo volente: profectus est ab Epheso. 22And going down to Cæsarea, he went up to Jerusalem and saluted the church: and so came down to Antioch.E sbarcato a Cesarea, si portò a salutare la Chiesa, e andò ad Antiochia.And going dovvne to Caesaréa, he vvent vp, and saluted the Church, and came dovvne to Antioche.Et descendens Cæsaream, ascendit, et salutavit ecclesiam, et descendit Antiochiam. 23And after he had spent some time there, he departed and went through the country of Galatia and Phrygia, in order, confirming all the disciples.E ivi fermatosi per alquanto tempo, ne parti scorrendo per ordine il paese della Galazia, e la Frigia; confermando tutti i discepoli.And hauing taried there a certaine time, he departed, vvalking in order through the countrie of Galatia and Phrygia, confirming al the disciples.Et facto ibi aliquanto tempore profectus est, perambulans ex ordine Galaticam regionem, et Phrygiam, confirmans omnes discipulos. 24Now a certain Jew, named Apollo, born at Alexandria, an eloquent man, came to Ephesus, one mighty in the scriptures.Ma un certo Giudeo, per nome Apollo, nativo di Alessandria, uomo eloquente, e potente nelle scritture giunse ad Efeso.And a certaine Ievv, named Apollo, borne at Alexandria, an eloquent man, came to Ephesus, mighty in the scriptures.Judæus autem quidam, Apollo nomine, Alexandrinus genere, vir eloquens, devenit Ephesum, potens in scripturis.
25This man was instructed in the way of the Lord: and being fervent in spirit, spoke and taught diligently the things that are of Jesus, knowing only the baptism of John.Questi aveva appreso la via del Signore; e fervoroso di spirito parlava, e insegnava esattamente le cose di Gesù, conoscendo solo il battesimo di Giovanni.This man vvas taught the vvay of our Lord: and being feruent in spirit he spake, and taught diligently those things that pertaine to IESVS, knovving only the baptisme of Iohn.Hic erat edoctus viam Domini: et fervens spiritu loquebatur, et docebat diligenter ea quæ sunt Jesu, sciens tantum baptisma Joannis. 26This man therefore began to speak boldly in the synagogue. Whom when Priscilla and Aquila had heard, they took him to them and expounded to him the way of the Lord more diligently.Questi adunque cominciò a parlare liberamente nella Sinagoga. E Priscilla, e Aquila avendolo ascoltato, lo preser seco, e gli esposero più minutamente la via del Signore.This man therfore began to deale confidently in the synagogue. Vvhom vvhen Priscilla and Aquila had heard, they tooke him vnto them, and expounded to him the vvay of our Lord more diligently.Hic ergo cœpit fiducialiter agere in synagoga. Quem cum audissent Priscilla et Aquila, assumpserunt eum, et diligentius exposuerunt ei viam Domini. 27And whereas he was desirous to go to Achaia, the brethren exhorting wrote to the disciples to receive him. Who, when he was come, helped them much who had believed.E avendo egli volontà di andare nell'Acaja, i fratelli avendonelo stimolato, scrissero ai discepoli di riceverlo. Ed egli essendovi arrivato, fu di molto vantaggio a quelli, che avevan creduto.And vvhereas he vvas desirous to goe to Achaia, the brethren exhorting vvrote to the disciples to receiue him. Vvho, vvhen he vvas come, profited them much that had beleeued.Cum autem vellet ire Achaiam, exhortati fratres, scripserunt discipulis ut susciperent eum. Qui cum venisset, contulit multum his qui crediderant. 28For with much vigour he convinced the Jews openly, shewing by the scriptures that Jesus is the Christ.Imperocché con gran forza convinceva pubblicamente i Giudei, mostrando con le scritture, Gesù essere il Cristo.For he vvith vehemencie conuinced the Ievves openly, shevving by the scriptures, that IESVS is CHRIST.Vehementer enim Judæos revincebat publice, ostendens per Scripturas esse Christum Jesum.
18:1
about the year A.D. 52.
18:3
Tirinus
Critics are divided in their opinions about the nature of St. Paul's employment: but it is generally supposed to be making tents of skins, such as were formerly used by travellers and soldiers. (Tirinus)
St. Augustine
Hence the expression, esse sub pellibus. The apostle submitted to this labour, that he might be no burden to those to whom he preached the gospel. (St. Augustine, tract. in Joan.)
Passim
The Jews, with their characteristic good sense, in matters of this kind, made it the first duty of parents, to teach their children some trade, by which they might gain their livelihood. To neglect this was supposed to be equivalent to teaching them to steal. Hence their learned men were likewise practitioners in some laborious trade. They were ignorant of the distinction between low, and honourable professions, which refinement and vanity have introduced among us. Every employment was honourable, which was conducive to the good of their neighbour, and compatible with virtue and modesty; and the more so, in proportion as the wants of mankind made it more necessary. See Fleury's Manners of the Israelites. (Passim.)
18:4
Witham
Introducing the name of the Lord Jesus. These words are found in few Greek copies, and so are omitted in the Protestant translation. (Witham)
18:5
18:6
Witham
Shaking his garments. See Matthew 10:14. Your blood be upon your own heads: that is, you are guilty of your own perdition: we have discharged our duty by preaching to you. (Witham)
18:12
This Gallio was brother to the great Seneca, Nero's preceptor, as that author himself assures us. (Praef. lib. V. Quaes. Natur.) He was called Annaeus Novatus, but took the name of Gallio by adoption, and was made proconsul by his brother's interest, whose honours and disgraces he equally participated. Being condemned to death by Nero, he laid violent hands upon himself. It is probable St. Paul became acquainted with Seneca. St. Jerome and St. Augustine say, many letters passed between them, which are not now extant. (Tirinus) See also Eusebius. An. Christi 66. [The year A.D. 66.]
18:17
Witham
Beat him. It is uncertain whether the Jews themselves beat Sosthenes, being vexed at him, for not managing well the cause; or whether he was struck by the attendants of the proconsul, to force him away, when he would not desist, nor retire. See the Analysis, dissert. xxxv. (Witham)
18:18
Denis the Carthusian
Shorn, etc. It was customary among the Jews to make vows of abstaining from all inebriating liquor, not to cut their hair for a limited time, etc. This was the vow of the Nazarites, mentioned in Numbers 6:18; Acts 22:24.[xxi. 24.?] St. Paul had probably taken upon himself some obligation of this kind; perhaps in condescension to the Jews, who were yet weak in faith. The time being now expired, he cut his hair as before. It was lawful for converts to observe these legal ceremonies, till the gospel was perfectly established, provided they did not place their hopes of salvation in them, or believe that the faith and grace of Christ were ineffectual without them. (Denis the Carthusian)
Witham
For he had a vow, that is, Paul, not Aquila. This seems to have been such a vow, as those called Nazarenes, used to make, of abstaining from wine for a time, of not cutting their hair, and of making some offerings in the temple at Jerusalem. (Witham)
18:22
Calmet
He went up. To Jerusalem is most probably understood, that being the chief object of St. Paul's journey. It seems rather extraordinary that St. Luke should have omitted the express mention of the city. But having told us his object was to be at Jerusalem, he perhaps thought it was enough to say, he went up. (Calmet)
Bible de Vence
In Palestine, the expression, to go up, was sometimes taken for going up to Jerusalem. (John 7:8. 10; John 12:20; Acts 24:11) And reciprocally in Acts Acts 24:1. to go down, is taken for going down from Jerusalem to Caesarea. (Bible de Vence)
He went up. In the Scripture, when Antioch and Caesarea are simply mentioned, Antioch, in Syria, and Caesarea, in Palestine, are uniformly designated.
Witham
To Caesarea, not in Cappadocia, but in Palestine, from whence he went up to Jerusalem, and then down to Antioch, in Syria. (Witham)
18:24
Witham
Apollo...one mighty in the Scriptures. Literally, powerful in the Scriptures, yet knew no baptism, but that of John. (Witham)
Haydock
When we consider the great harvest, and few labourers, and the small time that the apostles could give to any one place for instructions, we shall not be so much surprised, that this zealous convert should not yet be perfectly instructed in every doctrine of Christianity. This happened about twenty years after our Lord's ascension. He is the same person as is mentioned 1 Corinthians 3:7.[4.?] (Haydock)
18:18
Concordanza Nu. 6, 18. Act. 21, 24.
18:24
Apollo.
18:1
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… 34 .) “And after these things,” etc. “And having found a certain Jew by name Aquila, of Pontus by birth, lately come from Italy, because that Claudius had ordered all Jews to depart from Rome, he came to them, and because he was of the same craft, he abode with them, and wrought: for by their occupation they were tent-makers.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 22
… and having found a certain Jew, by name Aquila, of Pontus by birth, lately come from Italy, and Priscilla his wife, because that Claudius had ordered all Jews to depart from Rome, he came unto them, and because he was of the same craft he abode with them, doing work: for they were tent-makers.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 10.17
… For we thus read: “After this, Paul departing from Athens came to Corinth; and finding a certain Jew named Aquila, born in Pontus, and Priscilla his wife, he came to them because they were of the same trade; and abode with them, and worked: for they were tent-makers by trade.”
18:2
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 2.18.9
… and Aquila and Priscilla, leaving Rome with the other Jews, came to Asia, and there abode with the apostle Paul, who was confirming the churches of that region whose foundations he had newly laid. The sacred book of the Acts informs us also of these things.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 72
3. Whence one may most marvel at Christ’s power, and their courage, for that they preached in such times, in which most especially the Jewish state was warred against, in which most especially men regarded them as movers of sedition, when Cæsar commanded all of them to be driven away.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… ( a ) To Corinth then, as I said, he was led by the Spirit, in which city he was to abide. ( c ) “And having found a certain Jew named Aquila, of Pontus by birth, lately come from Italy”—for the greater part of his life had been passed there—“and Priscilla his wife, because that Claudius had commanded all the Jews to depart from Rome.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
( a ) We have one world that we all inhabit, with the same fruits we all are fed. But these are small matters: by the same Sacraments we partake of the same spiritual food. These surely are justifications of loving! ( c ) Mark
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Our Lord’s Sermon on the Mount 2.17
… And in what he often says of himself, that he wrought with his hands that he might not be burdensome; and in what is written of him, that he joined himself to Aquila on account of the similarity of their occupation, in order that they might work together at that from which they might make a living;
18:3
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Instructions to Catechumens 2.4
… do this in thine heart; a psalm is a great com panion. In this case thou shalt undergo nothing serious, but shalt be able to sit in thy workshop as in a monastery. For not suitableness of place, but strictness of morals will afford us quiet. Paul, at least, pursuing his trade in a workshop suffered no injury to his own virtue.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… This is why it is so ordered by Providence that Paul was led thither as a prisoner, that he might not as a Jew be driven away, but as acting under military custody might even be guarded there. (Having found these,) “he came to them, and because he was of the same craft, he abode with them and wrought: for by occupation they were tent-makers.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 30
To the excellence of these St. Luke also bears witness. Partly when he says that Paul “abode with them, for by their occupation they were tent-makers” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 44
… 34 .) And writing to the Corinthians he said, “What is my reward then? Verily, that when I preach the Gospel, I may make the Gospel of Christ without charge.” ( 1 Cor. ix. 18 .) And when he was in that city, he abode with Aquila and Priscilla, “and wrought, for by their occupation they were tentmakers.” (
18:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… xi. 12 ), it is providentially ordered that he there abides. “And he reasoned in the synagogue every sabbath, and persuaded the Jews and the Greeks. And when Silas and Timotheus were come from Macedonia, Paul was straitened in the word, testifying to the Jews that Jesus is the Christ.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of the Work of Monks 21
… on this account, indeed, was his need supplied from Macedonia, as he says in the second to the Corinthians: though in fact he could work both at other hours and of nights, because he was so strong in both mind and body. But when he had gone from Athens, let us see what says the Scripture: “He disputed,” saith it, “in the synagogue every sabbath;”
18:6
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… and though he does not now say, “It was need that the word should be spoken unto you,” yet he darkly intimates it to them:—“and when they opposed themselves, and blasphemed, he shook his raiment, and said unto them, Your blood be upon your own heads; I am clean: from henceforth I will go unto the Gentiles.” (
18:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… “From this time forth I will go to the Gentiles.” So that also when he says, “Henceforth let no man trouble me” ( Gal. vi. 17 ), he says it to terrify. For not so much did the punishment terrify, as this stung them. “And having removed thence he came into the house of one named Justus, that worshipped God, whose house was contiguous to the synagogue” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Titus 1
… 5 .) He would not have given him jurisdiction over so many Bishops, if he had not placed great confidence in him. They say that he also was a young man, because he calls him his son, though this does not prove it. I think that there is mention made of him in the Acts.
18:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… “And many of the Corinthians hearing believed, and were baptized. Then spake the Lord to Paul in the night by a vision, Be not afraid, but speak, and hold not thy peace: for I am with thee, and no man shall set on thee to hurt thee: for I have much people in this city.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians introductory-discourse
The Philippians are of a city in Macedonia, a city that is a colony, as Luke saith. Here that seller of purple was converted, a woman of uncommon piety and heedfulness. Here the ruler of the synagogue
18:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… Yet He says also, “Fear not:” for the danger was become greater now, both because more believed, and also the ruler of the synagogue. This was enough to rouse him. Not that he was reproved as fearing; but that he should not suffer aught; “I am with thee, and none shall set upon thee to hurt thee.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Ephesians 9
… for surely it cannot be that He was seen by Abraham, and yet was not with Paul. No, it was His own promise, “I am with you alway, even unto the end of the world.” ( Matt. xxviii. 20 .) And again, when He appeared to him, He said, “Be not afraid, but speak, for I am with thee, and no man shall set on thee to harm thee.” (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Letters of the Blessed Theodoret, Bishop of Cyprus 123
… but if it is intended to remind me of the advice which recommended silence, and of the so-called œconomy, I am very much obliged, but I do not accept the suggestion. For the divine Apostle charges us to take quite the opposite course. “Be instant in season and out of season.” And the Lord says to this very spokesman, “Be not afraid, but speak”
18:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… And yet, the writer tells us, they prevailed nothing, but brought him to the proconsul. “And he continued there a year and six months, teaching the word of God among them. And when Gallio was proconsul of Achaia, the Jews made insurrection with one accord against Paul, and brought him to the judgment-seat.” (
18:12
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… For nothing so grieved Paul, as men’s unbelief and setting themselves (against the Truth): this was worse than the dangers. Therefore it is that (Christ) appears to him now. “And he continued a year and six months,” etc. ( v. 11 .) After the year and six months, they set upon him. “And when Gallio was proconsul of Achaia,” etc. (
18:13
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 15
… But he now discoursed more openly, and perhaps spoke of the cessation of the Divine Law: or, spoke it not, but hinted as much: since had he spoken plainly, there had been no need of suborned men, nor yet of false witnesses.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… And when Paul was about to open his mouth, Gallio said: If indeed it were any wrong-doing or wicked lewdness, O ye Jews, reason would that I should bear with you. But if it be a question of words and names, and of your law, look ye to it; for I will be no judge of such matters. And he drave them from the judgment-seat.” (
18:14
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… ( c ) And observe how prudent he is: for he does not say straightway, I care not, but, “If,” says he, “it were a matter of wrong-doing or wicked lewdness, O ye Jews, reason would that I should bear with you; but if it be a question of doctrine and words and of your law, see ye to it, for I do not choose to be a judge of such matters.” (
18:16
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… And he does not say, It is not my duty, but, “I do not choose,” that they may not trouble him again. Thus Pilate said in the case of Christ, “Take ye Him, and judge him according to your law.” ( John xviii. 31 .) But they were just like men drunken and mad. ( d ) “And he drave them from the judgment-seat” (
18:17
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 1.12.2
2. They say that Sosthenes also, who wrote to the Corinthians with Paul, was one of them.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 39
… “If indeed it were” any matter affecting the city, “any wrong-doing or wicked lewdness,” etc. ( c ) “Then all the Jews took Sosthenes the ruler of the synagogue, and beat him before the judgment-seat: and Gallio cared for none of these things” (
18:18
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
See how the Law was breaking up; see how they were bound by conscience. This, namely, was a Jewish custom, to shear their heads agreeably with a vow. But then there ought to be also a sacrifice ( ch. xxi. 26 ), which was not the case here.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 16
… For he even circumcised (Timothy, Acts xvi. 3 ), and we pay no attention to what was done, but to the intention of it, and the cause of it, and hence we wonder at him the more. And he not only circumcised a person, but he even shaved himself and sacrificed (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 26
Again, he requires the greater alternative, that they should not only not force him, but even condescend to him. For he often did this himself also, as when he circumcised ( Acts xvi. 3 ), when he was shorn (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 75.9
… Again, it is written: “Paul after this tarried there yet a good while, and then took his leave of the brethren, and sailed thence into Syria, and with him Priscilla and Aquila; having shorn his head in Cenchrea, for he had a vow.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 82.8
… This was the position maintained at Antioch by those of the circumcision who had believed; against whom Paul protested constantly and vehemently. As to Paul’s circumcising of Timothy, performing a vow at Cenchrea,
18:19
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… Thus observe him here, entreated (by them) to stay, but because he could not comply, being in haste to depart, “he bade them farewell.” However, he did not leave them without more ado, but with promise (to return): “But I will return again unto you, if God will. And he sailed from Ephesus.” (
18:20
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… “But he himself went into the synagogue.” It seems to me that the faithful still assembled there, for they did not immediately withdraw them. “And when they besought him to stay, he consented not” (
18:22
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… “But I will return again unto you, if God will. And he sailed from Ephesus.” ( v. 19–21 .) “And when he had landed at Cæsarea, and gone up, and saluted the Church, he went down to Antioch. And after he had spent some time there, he departed, and went over all the country of Galatia and Phrygia in order, strengthening all the disciples.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Commentary on Galatians 2
“Then after the space of fourteen years, I went up again to Jerusalem with Barnabas, taking Titus also with me. And I went up by revelation.”
18:23
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 15.4
… But what is to become of me? I cannot bear to desist from this counsel, until I see that ye have put it in practice; since Paul also, when he saith to the Galatians, “Henceforth let no man trouble me,” appears again to have met and addressed them.
18:24
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… And after he had spent some time there, he departed, and went over all the country of Galatia and Phrygia in order, strengthening all the disciples.” ( v. 22–23 .) He came again to those places which he had previously visited. “And a certain Jew named Apollos, born at Alexandria, an eloquent man, and mighty in the Scriptures, came to Ephesus.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 3
“But if it was ‘not by wisdom of speech,’ why did they send Apollos who was eloquent?” It was not, he replies, through confidence in his power of speech, but because he was (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 23
… 13 .) for the present he withdraws the disciples from their authority by less offensive considerations; and this not out of envy to them, but to secure these. Else why does he not hinder Apollos, who was, however, a “learned man, and mighty in the Scriptures;” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Titus 6
These were not of the number to whom Churches had been intrusted, but of the number of his companions. But Apollos was the more vehement, being “an eloquent man, and mighty in the Scriptures.” (
18:25
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… “This man was instructed in the way of the Lord; and being fervent in the Spirit, he spake and taught diligently the things of the Lord, knowing only the baptism of John. And he began to speak boldly in the synagogue: whom when Aquila and Priscilla had heard, they took him unto them, and expounded unto him the way of God more perfectly.” (
18:26
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
See how the Law was breaking up; see how they were bound by conscience. This, namely, was a Jewish custom, to shear their heads agreeably with a vow. But then there ought to be also a sacrifice ( ch. xxi. 26 ), which was not the case here.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 30
To the excellence of these St. Luke also bears witness. Partly when he says that Paul “abode with them, for by their occupation they were tent-makers” ( Acts xviii. 3 ); and partly when he points out the woman as receiving Apollos, and instructing him in the way of the Lord. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 5
[2.] But what means, “according to the flesh?” According to what is in sight; according to the life that now is; according to the discipline of the Gentiles. Then, lest he should seem to be at variance with himself, (for he had convinced both the Proconsul, ( Acts xiii. 12 .) and the Areopagite, ( Acts xvii. 34 .) and Apollos; (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 86.14
… Behold man everywhere poor, everywhere in need of help. Those who are beside the way are not Christians, or not yet Catholics: let them be guided to the way: but when they have been brought to the way and made Catholics in Christ, they must be guided by Him in the way itself, lest they fall.
18:27
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… But neither does he receive baptism. That expression, then, “they expounded more perfectly,” seems to me to be this, that he behooved also to be baptized. Because the other twelve knew nothing accurate, not even what related to Jesus. And it is likely that he did in fact receive baptism. But if these (disciples) of John,
18:28
san Metodio d'Olimpo † 311 d.C. Oration Concerning Simeon and Anna On the Day that They Met in the Temple 1
… as the connecting Band and Preserver of that which has been brought into being; as the Framer of things by nature different; as He who, with wise and steady hand, holds the helm of the universe; as the very Principle of all good order; as the irrefragable Bond of concord and peace. For in Thee we live, and move, and have our being.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 40
… 27 .) He wished then also to depart into Achaia, and these also encouraged (him to do so), having also given him letters. “Who when he was come, helped them much which had believed through grace: for he mightily convinced the Jews, and that publicly, showing by the Scriptures that Jesus was Christ.” (
18:1
1. Post haec egressus ab Athenis. — Quia Athenienses novitatis studiosi, nova Pauli doctrina statim exsaturati, aliis novis de more suo audiendis et dicendis intendebant, ait Chrysostomus. Haec enim est novitatis amantium indoles, ut novis auditis statim illa quasi vetera fastidiant, moxque nova alia et alia captent: nam quasi febricitantes, insatiabili novitatis siti laborant. VENIT CORINTHUM. — Quia Corinthus, ait S. Chrysostomus, erat urbs plena Philosophis et Oratoribus. Erat haec metropolis Achaiae, sive Peloponnesi, quae nunc Morea dicitur, de cujus situ, opibus, moribus, vide dicta in praefat. epist. ad Corinth. Hic Paulus scripsit epist. ad Thessalonicenses, quae omnium epistolarum S. Pauli est prima, si tempus scriptionis spectes. Paulus enim Silam et Timotheum evocatos ad se Athenas, miserat Thessalonicam: illi ad eum redierunt Corinthum statumque Thessalonicensis Ecclesiae ei retulerunt: quo audito, primam ad eos dedit epistolam. Ita Baronius. Vide dicta I Thessal. III, 6.
18:2
2. PONTICUM GENERE. — oriundum ex provincia Ponti. Perperam aliqui legunt, pontificum genere, quasi fuerit oriundus ex pontificibus. Alius hic est Aquila ab Aquila pariter Pontico, qui primus post Septuaginta vetus Testamentum ex Hebraeo in Graecum convertit, vixitque sub Adriano Imperatore, factus ex Gentili Christianus, ex Christiano Judaeus, de quo Epiphanius, lib. De Mensuris, et Philastrius, haeresi 90. Nam noster hic illo Interprete fuit prior magnusque Evangelii propagator. Unde eum mire laudat Paulus, epist. II ad Timoth., cap. IV, 19, et I Corinth., cap. XVI, 19. Quocirca Aquila hic cum uxore Priscilla, sive Prisca, Sanctorum catalogo ascriptus legitur in Martyrol., die 8 julii. Ubi vide Baronium. Qui nuper. — προσφάτως, id est recenter; Syrus, eo tempore. EO QUOD PRAECEPISSET CLAUDIUS DISCEDERE OMNES JUDAEOS A ROMA. — Causam dat Suetonius in Claudio, cap. XXV, quod Judaei Romae assidue tumultuarentur; sed in eo quod addit, «impulsore Christo,» splendide mentitur, uti solent Gentiles historici in rebus Judaicis. Videtur ergo quod Judaei Romae, increbrescente religione Christiana, se ei more solito opposuerint, et cum Christianis assidue de Messia, id est Christo, ejusque regno altercati sint; affirmantibus Christianis Christum jam venisse, negantibus Judaeis. Claudius metuens ne quis inde tumultus existeret, quo ipse imperio pelleretur per Christum et Christianos (erat enim timidissimus et umbras nomenque novi regis exhorrescebat, uti superius ex Suetonio dixi), jussit omnes Roma excedere. Nam non solum Judaeos, sed et Christianos e Judaeis oriundos, quasi genere Judaeos, Roma excessisse, patet hic exemplo Priscillae et Aquilae, ac S. Petri, qui ea de causa Roma discedens, venit Hierosolymam, ibique celebravit primum Concilium Hierosolymitanum, uti dixi cap. XV. Audi nuperum Poetam, Claudium suis coloribus pingentem: «Vecors, stupidus, prudentibus stultus, stultis prudens visus. Clarior erat, si fuisset obscurior. In angulo gladium fugiens, sceptrum invenit. Dominium sub domino gessit, liberti libertus, uxoris servus. Omnia in imperio habuit praeter imperium.» Aliam causam expulsionis Judaeorum dat Hugo et Lyranus, nimirum quod ipsi Agrippinam, Claudii uxorem, pellexissent ad Judaismum, sicut paulo ante Tiberius eosdem Roma proscripserat, eo quod Fulviam, Saturnini senatoris uxorem, ad Judaismum traduxissent, ab eaque aurum et purpuram extorsissent, uti narrat Josephus, lib. XVIII Antiq., cap. I et V. Porro haec expulsio contigit anno Claudii 9, Christi 51, uti ex Paulo Orosio, Beda, Adone et aliis demonstrat Baronius.
18:3
3. ET OPERABATUR. — idque per sesquiannum continue praedicans, et sibi suisque operans, ut victum compararet. Vide hic generositatem Pauli: poterat alimoniam et stipendium praedicationis a Christianis exigere, eoque se sustentare, uti faciebant alii Apostoli; sed noluit, ut omnibus liqueret eum non lucra, sed animas venari, itaque plures ad Christum converteret. Vide S. Gregorium, hom. 12 in Ezech., et ea quae dixi I Cor. cap. IX. Praeclare Chrysostomus laboriosam arduamque vitam Pauli commendans: «Sic enim palaestra, inquit, pugili magis utilis quam molles lecti, et militi ferreus gladius magis quam aureus probatur. Et operabatur praedicans. Erubescamus nos, qui etiam absque praedicatione vivimus otiose.» ERANT AUTEM SCENOFACTORIAE ARTIS. — puta tabernaculorum factores; Syrus, opifices conopeorum; Vatablus et alii, aulaeorum, quae scilicet fiunt ex consutis pellibus, uti sunt aulaea Turcica: haec enim omnia sunt ejusdem artis, scilicet sutrinae pellium. Origenes, lib. IV Contra Celsum, Paulum vocat phrygionem, quem vulgus recamatorem appellat. Apposite Paulus fuit scenifex, utpote qui tota vita peregrinatus, omnes doceret hic vivere ut peregrinos ac cives Sanctorum et domesticos Dei: peregrini enim non habent domum, sed hospitantur in tabernaculis, uti fecerunt filii Israel peregrinantes per desertum, et etiamnum faciunt milites in castris: ita Chrysostomus. Porro haec tabernacula et conopea fiebant ex pellibus. Unde Paulus ab Origene, hom. 17 in Numer., vocatur «pellium sutor, qui a terrenorum tentoriorum sutura ad aeterna consuenda vocabatur.» Ubi et quo consilio hanc artem mechanicam didicerit et exercuerit Paulus, dixi II Thessal. III, 8. Ita S. Franciscus, Pauli discipulus et paupertatis professor, illam sui Ordinis fundamentum jaciens, inquit S. Bonaventura, suos jubebat construere et inhabitare domos pauperes, non ut proprias, sed ut alienas, quasi peregrinos: quorum leges sunt, «sub alieno colligi tecto, sitire ad patriam, pacifice pertransire.» Ita veteres monachi operabantur manibus, indeque vivebant. Vide S. Augustinum, tract. De Opere monachorum, tom. III. Idem exemplo Pauli factitasse multos sacerdotes et Praelatos Ecclesiae, testatur S. Epiphanius, haeresi 80. Porro miratur Paulum Chrysostomus, hom. 4 De ejus Laudibus: «Homo enim ignobilis, ait, abjectus et circumforaneus, qui artem exercebat in pellibus, in tantum virtute progressus est, ut vix triginta annorum spatio et Romanos, et Persas, et Parthos, et Medos, et Indos, et Scythas, et Aethiopes, et Sauromatas, et Saracenos, et omne prorsus humanum genus sub jugum mitteret veritatis. Responde igitur: Unde iste opifex vilis ac publicus, stans in loco artis suae, ac scabellum in manu gerens, ita ut ipse philosophatus sit, et alios docuerit philosophari, gentes scilicet, urbes atque regiones; nec vim in se sermonis ostendens?» Haec rhetorica amplificatione dicit os aureum; nam non legimus Paulum Indis, Aethiopibus et Sauromatis praedicasse. Addit causam: «Ipse enim velut ignis in foenum, aut in stipulas immissus, omnia daemonum opera consumpsit, atque in quod voluit, omnia convertit. Virtutem venerare Crucifixi.» Et inferius, recensens Gentes et Judaeos quasi feras ubique in Paulum insurgentes: «Beatus tamen Paulus, inquit, in tantos ignes insiliens, atque in medio talium luporum consistens, quanquam ictus omnium exciperet, non modo tamen obrutus ipse non est, sed etiam omnes illos in partem transtulit veritatis, etc.; ac sicut igne succenso paulatim spinae consumuntur, et cedunt flammisque superantur; sic etiam insonante Pauli lingua, et omni igne vehementius irruente, cedebant omnia, fugiebant daemonum cultus, mores patrii, populorum furores, tyrannorum minae, insidiae domesticorum, pseudoapostolorum operationes malignae. Magis autem; sicut radiis solis orientibus, et tenebrae fugantur, et ferae latitant, et latrones, homicidae, fures ad antra suffugiunt, lucidaque efficiuntur omnia, terra, pelagus, montes, urbes, regiones, sic etiam tunc praedicatione fulgente, et ubique Evangelium disseminante Paulo, fugabatur error veritasque remeabat.» Concludit hortando ut satagamus Paulo fieri similes: «Neque illud, ait, impossibile putemus: nam tale illi, quale etiam nobis corpus fuit, talis anima, tales cibi; sed voluntas in eo mirabilis et praeclara devotio: et illud est prorsus, unde ille talis effectus est.»
18:4
4. INTERPONENS NOMEN DOMINI JESU CHRISTI. — Haec verba desunt in Graeco et Syro. Sensus est, q. d. Paulus in synagoga disserendo more Judaeorum de Scriptura passim inserebat mentionem de Christo: scopus enim ejus erat praedicare Jesum Christum. Vide dicta cap. XVII, 3.
18:5
5. CUM AUTEM VENISSENT DE MACEDONIA (Beroea et Thessalonica. Vide dicta vers. 1), SILAS ET TIMOTHEUS, INSTABAT VERBO (praedicationis) PAULUS. — q. d. Instanter et crebro praedicabat nunc per se, nunc per Silam, nunc per Timotheum. Graece est συνείχετο τῷ πνεύματι, id est coarctabatur spiritu, prae molestia quam illi facessebant Judaei, ait Chrysostomus. Unde Syrus vertit constrictus erat in sermone Paulus, quia insurgebant in eum Judaei, q. d. Judaei suis persecutionibus ligabant quasi cor et linguam Pauli, ut vix posset proloqui et praedicare: praesentiebat enim se lusurum operam. Melius alii, «coarctabatur spiritu,» id est zelo, inquiunt, adeo ardente, ut fere cum non caperet: ut sit idem quod de eodem Athenis dixit cap. XVII, 16: «Incitabatur spiritus ejus, videns idololatriae deditam civitatem.» Unde alii vertunt, «comprimebatur spiritu,» quasi Spiritus Sanctus premeret et urgeret cor et os Pauli ad praedicandum. Haec omnia complexus Noster apte vertit, «instabat verbo.» TESTIFICANS (e testimoniis S. Scripturae efficaciter ostendens) JUDAEIS ESSE CHRISTUM JESUM. — quod scilicet Jesus Nazarenus crucifixus, esset verus eorum Messias, id est Christus.
18:6
6. BLASPHEMANTIBUS. — conviciantibus tum Christum, tum Paulum. Notanda est hic aurea gnome S. Chrysostomi: «Convicium, ait, sive contumelia est quasi furax ancilla, quae vas immundum e domo heri furatur (v. g. matulam), eamque in publico praeponit; quare magis se confundit, quam herum: idem facit conviciator; immundis enim verbis magis se coinquinat, quam suum hostem. Idem enim fit, quando cum malis pugnamus, ac si quis sterquilinio obvolutum percutiat, qui dimissis in stercus manibus, dum illum ferire studet, sese coinquinat.» EXCUTIENS PAULUS VESTIMENTA SUA. — iisdem de causis, quibus excussit pulverem pedum, cap. XIII, vers. 51. Eadem enim utriusque excussionis est ratio. Vide ibi dicta. SANGUIS VESTER SUPER CAPUT VESTRUM. — q. d. Exitium et mors sempiterna capiti vestro, ob hostilitatem in Christum et fidem, imminens, vobis imputetur: culpa vestra peribitis, non mea, nec alterius cujuspiam. Ego enim a vobis hoc exitium amoliri conatus sum: at vos mihi contradicitis et Christum blasphematis. Vos ergo vestri estis peremptores et homicidae. MUNDUS EGO. — a vestro sanguine et exitio, quia quod mei muneris erat, praedicare scilicet vobis salutem per Christum, hoc feci: at vos Christum, et consequenter salutem vestram, impugnatis: mundus enim non essem, si vobis non praedicassem. Hinc infert Chrysostomus: «Ergo et nos rei sumus sanguinis eorum qui nobis concrediti sunt, si illos negligamus.» EX HOC. — ἀπὸ τοῦ νῦν, id est ex nunc, ex hoc tempore et momento ad Gentes vadam praedicatum. Idem dixit et fecit cap. XIII, vers. 46.
18:7
7. TITI (cognomento) JUSTI. — Forte a justitia qua praecellebat, inquit Beda. Vox «Titi» jam non est in Graeco, sed in Syro. Unde verisimile est olim fuisse in Graeco: inde enim translata est versio Syra. Alius est hic Titus a Tito, Pauli discipulo, quem Cretae constituit Episcopum, ad eumque scripsit epistolam inscriptam ad Titum. Ita Beda, Hugo et alii. COLENTIS DEUM. — puta Gentilis, sed Deum verum colentis, non idola, ut ceteri Gentiles, idque vel ex institutione parentum, vel ex familiaritate cum Judaeis: unde et eorum synagogae vicina erat domus Titi. Ita Glossa et Hugo.
18:8
8. CRISPUS AUTEM ARCHISYNAGOGUS (princeps et praefectus synagogae Judaeorum Corinthi) CREDIDIT DOMINO. — eumque solum cum Caio et Stephana, Corinthi se sua manu baptizasse scribit Paulus, I Cor. I, 14. Ascriptus est Crispus Sanctis die 4 octobris. Miratur S. Chrysostomus, hom. 7 De Laudibus S. Pauli, ejus virtutem et efficaciam, qua Proconsules, judices, principes Judaeorum sibi infensissimorum, ad se et Christum repente convertit. «Sicut enim ignis, inquit, in diversas materias incidens, augetur magis, et ex subjecta sibi substantia incrementa sortitur: sic etiam lingua Pauli quibuscumque fuisset admota, ad seipsum continuo transferebat. Impugnatores quoque ejus celeriter ipsius verbo capti, pabulum quoddam spirituali huic efficiebantur igni, perque ipsos magis Evangelii fama crescebat.»
18:9
9. DIXIT AUTEM DOMINUS NOCTE PER VISIONEM (in somno) PAULO: NOLI TIMERE. — Poterat enim jure timere Paulus, ne propter Crispum archisynagogum a se conversum, tota synagoga Judaeorum contra se insurgeret. Praeclare S. Augustinus, serm. 6 De Verbis Evang. secundum Matth.: «Quid times hominem, inquit, homo, in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere; quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum Martyres pertulerunt, et timent Christiani injurias temporum Christianorum?» LOQUERE (praedica Evangelium), NE TACEAS. — Haec negatio priorem affirmationem more Hebraeo confirmat et auget, q. d. Loquere palam, libere et intrepide, aperto ore, sonora voce, constanti corde. Qui enim timens loquitur, non diducit os, haesitat, mussitat, ac verba non tam promit quam premit; frangit magis quam pangit, ait noster Lorinus. PROPTER QUOD (διότι, id est propterea quod, quia) EGO SUM TECUM. — ut te defendam, propugnem, animos et verba suggeram, ac te hostibus omnibus omnique mundi et inferni potentia superiorem efficiam. Sic angelus ait Gedeoni, mittens eum contra castra numerosissima Madian: «Dominus tecum, virorum fortissime, etc. Vade in hac fortitudine tua, et liberabis Israel de manu Madian: scito quod miserim te,» Judic. cap. VI, vers. 12 et 14.
18:10
10. ET NEMO APPONETUR TIBI. — Graece ἐπιθήσεταί, quod active verti potest, nemo imponet, vel injiciet tibi, manus scilicet, nemo adorietur, vel invadet te. UT NOCEAT TE. — tibi: olim enim noceo regebat accusativum. Graece τοῦ κακῶσαί σε, id est ut affligat te. QUONIAM POPULUS EST MIHI MULTUS. — q. d. Multi Corinthii tua praedicatione convertentur fientque meus populus meaque Ecclesia.
18:11
11. SEDIT. — resedit, commoratus est.
18:12
12. GALLIONE AUTEM PROCONSULE. — L. Junius Gallio, Proconsul Achaiae, fuit frater germanus L. Annaei Senecae, praeceptoris Neronis, uti testatur ipse Seneca in praefatione lib. IV Quaest. natur., qui et eidem inscripsit librum De Remediis fortuitorum, et alterum De Vita beata. Ita Baronius. Hic enim Gallio fuit coaevus Paulo, non alius senior, ut vult Delrio praefatione in Senecam, cap. III. Nec enim senior, puta junioris hujus Gallionis pater, legitur fuisse Proconsul Achaiae, sed junior, sive filius. Hi enim tres fuerunt fratres, videlicet M. Annaeus Novatus, L. Annaeus Seneca, Neronis praeceptor, et L. Annaeus Mela, qui pater fuit Lucani poetae. Novatus autem mox nomen mutavit, et in Junii Gallionis familiam transiit, ab eo adoptatus. Vide Lipsium prooemio in Senecam, cap. II De Vita Senecae. Quocirca ab utraque familia in Eusebii Chronico, hic Gallio cognominatur «Junius Annaeus Seneca Gallio, frater Senecae, egregius declamator.» Favet, quod Seneca, epist. 104, asserat Gallionem fratrem suum seniorem et primogenitum, quem idcirco (et quia Proconsul erat Achaiae) dominum suum vocat, ait Lipsius, in Achaia fuisse: sed inde ob febrim discessisse, quod diceret non corporis, sed loci esse morbum. Per Senecam autem videtur Gallio factus Proconsul. Cum enim Seneca a Messalina Augusta, Claudii uxore (ut tradit Dio, lib. LX), injuste damnatus exilio, post illius necem ab Agrippina, altera Claudii uxore et Neronis matre, restitutus, ac Neroni, quem Claudius in filium adoptarat, praeceptor datus esset, in ejus gratiam Achaia provincia Gallioni ejus germano est tributa. Hinc per Gallionem, cui causam suam propagavit Paulus, videtur conciliata amicitia inter Paulum et Senecam: unde utriusque ad alterum circumferuntur litterae, sed viris doctis merito de suppositione suspectae, nec satis dignae gravitate et Pauli et Senecae; scripsisse tamen Paulum ad Senecam, et vicissim ab eo accepisse litteras, testatur S. Augustinus, epist. 54; S. Hieronymus, lib. De Script. Eccles., et alii. Errant vero, qui Senecam censent fuisse Christianum: vixit enim Stoicus, et mortuus est Stoicus, ac proinde scripta ejus nil Christiani, sed Stoica dogmata continent, uti patet ex dictis cap. XVII, vers. 18. Denique moriens sanguinem suum Jovi libavit. Nimirum inflatus opinione sapientiae, quasi primus illius aevi Philosophus et Neronis magister, dedignatus est fieri discipulus Pauli et Christi crucifixi; alioqui Paulum Romae videre et alloqui potuit: nam biennio ante Paulum occisus est a Nerone. Hoc est quod ait Paulus, I Cor. I, 26: «Non multi sapientes, etc., sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus.» Hic Gallio cum fratre Seneca a Nerone damnatus, «propria se manu interfecit, mortem ejus Nerone in suam praesentiam differente,» ait Eusebius in Chronico, anno Christi 66. Porro Paulus jam egerat Corinthi sesquiannum, ait S. Chrysostomus (licet aliqui ante exactum sesquiannum, tumultum hunc contigisse putent); eo exacto, cum novus Proconsul in Achaiam veniret Gallio, ad ejus tribunal Paulum Judaei traxerunt, forte quod putarent Gallionem suum esse amicum et fautorem, aeque ac Messalina Augusta, nuper Judaeis amica et familiaris, judaizarat.
18:13
13. QUIA CONTRA LEGEM. — tum Judaeorum, quae colit unum solum Deum incorporeum; tum Romanorum quae vetat sine senatusconsulto novos inducere deos. (PAULUS) PERSUADET HOMINIBUS COLERE DEUM. — puta Christum hominem a nostris pontificibus crucifixum. Gallio autem judex legem Romanorum neglexit, sciens, vel interpretans illam solum Romae locum habere, non in provinciis exteris: legem autem Judaeorum, de qua proprie contendere Judaeos cum Paulo Judaeo suspicabatur, contempsit, aut certe ad se non pertinere censuit. Unde dixit: «Judex ego horum nolo esse.»
18:14
14. SI QUIDEM ESSET INIQUUM, etc. — q. d. Si Paulo objiceretur crimen iniquitatis, v. g. quod esset fur, homicida, seditiosus, turbator reipublicae, audirem vos et judicarem: nunc autem, cum eum violatae legis et religionis vestrae accusetis, nolo huic liti me immiscere, tum quia ego legem vestram non intelligo, tum quia ego sum judex politicus, cujus est judicare causas civiles, non Ecclesiasticas. Sic Augustus causas religionis aperto foro cognoscere noluit, ait Suetonius in ejus Vita, cap. XXXIX. Ex adverso reges Aegypti, ut de iis judicare possent, creabantur pontifices, ait Dio, lib. LIII. Idem aliarum gentium reges factitasse tradit Aristoteles, lib. III Polit., cap. X.
18:15
15. SI VERO QUAESTIONES SUNT DE VERBO, ET NOMINIBUS, ET LEGE VESTRA. — id est «de verbo et nominibus legis vestrae,» uti legunt nonnulli codices. Est hendiadys. Paulus enim contendebat Christum in re esse eumdem Deum quem colebant Judaei: Judaei vero eum diversum et alium vocabant. Rursum Paulus asserebat Jesum vocandum esse Messiam et Christum: negabant Judaei. Unde Gallio censebat esse quaestionem de voce et nomine. Insuper contendebat Paulus cum Judaeis de legis et S. Scripturae sensu, an videlicet is esset de Christo, quem praedicabat Paulus; an alius, ut volebant Judaei: quare Gallio recte censuit hoc judicium esse legis Judaicae, ac proinde ad se non pertinere. Hoc liberum Gallionis judicium consentit cum iis quae de indole, integritate et adulationis odio Gallionis fratris sui, scribit Seneca initio lib. IV Quaestionum natur.
18:16
16. ET MINAVIT. — id est abduxit, vel potius abduci jussit. Aliud est minare, aliud minari. Nam «Pastor ovem baculo minat, lupus ore minatur.» Graece ἀπήλασεν, id est depulit, abegit; Syrus, amandavit.
18:17
17. PERCUTIEBANT SOSTHENEM, PRINCIPEM SYNAGOGAE. — Qui videlicet Crispo converso ad Christum, vers. 8, in principatu et primatu synagogae successerat. Minus enim probabile est quod opinatur Chrysostomus, scilicet Sosthenem eumdem esse cum Caio; fuisse enim binomium. Nam Martyrologia distinguunt faciuntque duos. Porro Beda, Hugo, Cajetanus et Carthusianus censent Sosthenem adhuc fuisse Judaeum: itaque percussum a Graecis, ut addunt Graeca, puta a ministris Proconsulis, ut juxta ejus sententiam, cum eum suis Judaeis a Tribunali pugnis abigerent; aut potius percussum instigantibus Judaeis per Graecos, id est Gentiles, eo quod frigidius causam eorum egisset, Pauloque favere videretur, eumque a Judaeorum volentium eum occidere, manibus eripuisset. Incredibile enim est quod ait Hugo, Sosthenem verberatum a Christianis, eo quod Paulo et Evangelio resisteret. Verius est Judaeos, cum spe sua Paulum necandi apud Proconsulem excidissent, furorem suum evomuisse in Sosthenem, praesertim cum a Proconsule audissent: «Vos videritis;» putarunt enim hac voce sibi permissam esse suae legis vindictam. Sosthenes enim Pauli praedicatione conversus, animo erat Christianus, adeoque Paulo favit eumque defendit: quare cum quasi causae et legis suae proditorem, Judaei vel per se, vel per Graecos, id est Gentiles, verberant. Unde S. Paulum quoque hoc tumultu Judaico verberatum fuisse, scribit S. Chrysostomus hic, et praefatione in I epist. ad Cor. Id ita esse liquet ex eo quod Sosthenem hunc laudat sociumque suum facit S. Paulus initio epist. I ad Cor. Ad haec Menologium Graecorum, die 7 decembris, facit eum Colophonis Episcopum. Denique Martyr. Roman., die 28 novembris, clare haec de eo habet: «Apud Corinthum natale S. Sosthenis, discipuli B. Pauli, cujus mentionem facit idem Paulus Corinthiis scribens. Hic ex principe synagogae conversus ad Christum, ante Gallionem proconsulem acriter verberatus, praeclaro initio fidei suae primordia consecravit.» Vere ergo fuit Sosthenes, id est salvator robustus, scilicet Pauli: σώζω enim est salvo, σθένος est robur: robustam enim ejus (et cujusvis patientis) patientiam et mansuetudinem, qua plagas acriores animis Judaeorum inflixit, quam ipse ab eis in corpore recipiebat, egregie laudat hic S. Chrysostomus. ET NIHIL EORUM GALLIONI CURAE ERAT. — vel quod contemneret Judaeos eorumque rixas; vel quod metueret ne, si eas dirimeret, in ipsummet iras suas verterent: alioqui non satis dignitati suae, nec Sosthenis innocentiae, nec reipublicae quieti hac dissimulatione consuluit, uti ex officio debebat: erat enim Proconsul et praeses provinciae.
18:18
18. PAULUS VERO CUM ADHUC SUSTINUISSET (Tigurina, commoratus esset) DIES MULTOS. — post turbas illas Judaeorum intrepide et constanter evangelizans. Aliqui hos dies includunt sesquianno, de quo vers. 11, per prolepsin; ita ut universim sesquiannum tantum Corinthi egerit Paulus: S. Chrysostomus vero eos separat et post sesquiannum exactos hos dies censet; utrumlibet est probabile. Porro Paulum multa magna patrasse, et miracula edidisse, quae subticet Lucas, docet idem scribens postea ad Corinth., epist. II, cap. XII: «Signa,» inquit, «apostolatus mei facta sunt super vos in omni patientia, in signis, et prodigiis, et virtutibus. Quid est enim quod minus habuistis prae ceteris Ecclesiis?» Denique Corinthi sicut anno priore (sedit enim ibi sesquiannum) scripsit priorem epistolam ad Thessalonicenses, ita anno posteriore scripsit posteriorem ad eosdem. Ita Baronius. QUI SIBI TOTONDERAT. — To «qui» ad Aquilam refert Isidorus, lib. II Offic., cap. De tonsura, et Baronius; imo quidam codices legunt, «totonderant,» scilicet Aquila et Priscilla. Verum to «qui» referre Paulum, censet S. Augustinus, epist. 19, et S. Hieronymus, epist. 11, quae exstat tomo II epist. S. Augustini; Beda et alii passim. Unde Romani codices Priscillam et Aquilam parenthesi intercipiunt, ita ut ad eos haec tonsio pertinere nequeat. HABEBAT ENIM VOTUM. — Quaeres, quaenam haec tonsio, et quale votum? Primo, aliqui censent fuisse votum Pauli peculiare, distinctum a voto Nazaraeorum (illud enim fieri et expleri debuisset Hierosolymae), a Paulo editum Dei cultus et mortificationis studio. Secundo, alii censent fuisse votum nazaraeatus, sed editum a Paulo ante conversionem in Judaismo: ut enim everteret Christum et Christianismum, vovisse eum se fore Nazaraeum, id est, a vino abstemium et alentem comam, donec Christianam religionem exstinxisset. Sicut nostro aevo nonnulli Nobiles, ex iis qui suscitarunt primos rebellionis tumultus in Belgio, jurarunt se non posituros caesariem, donec ulti essent necem aliquot principum Belgarum, a rege Hispaniae capite plexorum, eo quod haereticis favissent. Verum hoc votum, aeque ac juramentum, est impium, et consequenter ejus executio in Paulo fuisset impia: illa enim professus fuisset se votum illud Judaicum probare, esseque Judaeum et Judaismi vindicem, ac per votum hoc Deo supplicare ut Christianismum everteret. Dico ergo votum hoc Pauli fuisse votum nazaraeatus, quod scilicet abstineret vino et aleret comam, non tota vita, sed ad certum tempus a se praefinitum, de quo dixi Num. VI. Probatur primo, quia hoc erat commune et ordinarium votum apud Judaeos, adeoque antonomastice vocabatur votum: perinde ac apud Christianos est votum religionis, cujus nazaraeatus erat typus et praeludium; quare cum nominabant votum, intelligebant nazaraeatum. Secundo, quia votum Nazaraeorum proprie consistebat in coma capitis, ut eam alerent, et finito voto tonderent. Tertio, quia ideo navigavit Paulus in Syriam, ut scilicet Hierosolymis illud expleret. Dat enim causam Lucas, cur Paulus navigarit in Syriam, quia scilicet tonderat sibi caput, id est obstrinxerat se voto nazaraeatus, quod expleri debebat in templo Hierosolymitano. Quarto, quia praecise tonsionem capitis vovere leviculum est, et indignum religione voti, praesertim Paulini: ergo haec tonsio erat annexa nazaraeatui. Quinto, quia votum hoc nazaraeatus, vel simile explevit Paulus in templo, cap. xxi, 24. Ex quo loco magna lux huic versiculo affulget. Ibi enim S. Jacobus dicit S. Paulo: «Audierunt de te (Judaeo-Christiani) quia discessionem doceas a Moyse eorum, etc., dicens non debere eos circumcidere filios suos, neque secundum consuetudinem ingredi, etc. Hoc ergo fac quod tibi dicimus. Sunt nobis viri quatuor, votum (Nazaraeatus) habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum illis, et impende in illis ut radant capita, et sciant omnes, quia quae de te audierunt falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens legem.» Idipsum jam ante viderat et praeviderat Paulus. Itaque ut Judaeos et Judaeo-Christianos sibi, quasi vetanti legalia servari, offensos reconciliaret, ac ne eos, quos a Judaismo ad Christianismum convertebat, scandalizaret, utpote qui Judaismo assueti, tam cito eum deponere non poterant, multo minus ejus abolitionem audire, fecit votum Judaicum, ac ut Nazaraeus comatus incessit, et abstemius vixit. Nazaraei enim summe erant legis Mosaicae observantes, in eaque erant id quod apud nos sunt Monachi et Religiosi. Unde vocabantur corban, id est Dei donum, eo quod seipsos Deo dicassent et donassent, teste Josepho, Antiq., lib. IV, cap. IV. Nazaraeatus autem consistebat in abstinendo a vino et alenda coma: in hac enim erat sanctitas rudis illius saeculi. Quod si illa contaminaretur per funus aliquod, aut contactum morticini, debebat Nazaraeus tondere comam quasi pollutam, et de novo nazaraeatus sui tempus inchoare; quod quia saepe contingebat, hinc ille, illiusque votum subinde per plures annos protrahebatur. Expleto autem voto, debebat adire templum, tondere comam Deoque sacrificia lege, Num. VI, statuta offerre. Videtur ergo quod Paulus habens votum nazaraeatus, ideoque alens comam, funere aliquo fuerit pollutus, ideoque juxta legem totondit comam, ut rursum nazaraeatum inchoaret et comam aleret, usque ad voti sui expletionem, tunc eam positurus Hierosolymis in templo, quod fecit vers. 22, ut ibi dicam, aut certe cap. xxi, 24. Ita Baronius, Cajetanus, Sanchez et alii. Dices: Nazaraeus, si pollueretur super mortuo, tonderi debebat, et simul offerre victimas expiatorias, ut praescribitur Num. VI, 9. Paulus autem nullas victimas hic obtulit, nec offerre potuit, quae solum in templo Hierosolymis offerri poterant et debebant. Respondeo: Victimas hasce offerre debebant illi, qui erant Hierosolymae eique vicini: remoti enim ab ea, uti erat Paulus, id facere non poterant, nemo enim tenetur ad impossibile; unde hi solum tondebant caput. Porro id fecit Paulus Corinthi, quia ibi erat Judaeorum multitudo, ut eis ostenderet se legem non aspernari, sed venerari et colere. Hinc patet Paulum vino et sicera, id est, omni eo quod inebriare potest, abstinuisse; hoc enim faciebant Nazaraei. Ecce sobrietatem Pauli in tantis laboribus, ecce charitatem, qua omnibus omnia fit, Judaeis Judaeus, Gentilibus Gentilis, ut omnes lucrifaciat. In Cenchris. — Cenchra, vel Cenchrea est navale, ait Strabo, lib. VIII, et portus Corinthi ad Orientem, cui vicinus est alter dictus Lechaee. Ab his duobus portubus Graeci Corinthum vocant bimarem et amphithalassum, uti dixi in praefat. Epist. ad Corinth.
18:19
19. DEVENITQUE EPHESUM. — Ephesus erat metropolis Asiae Minoris, in qua erat nobile Dianae templum, de quo cap. xix, ac oratorum et philosophorum multitudo: quare Apollonius Thyanaeus, celebris philosophus, vel potius magus, Ephesi resedit. Ejus Episcopum Paulus postea constituit Timotheum, cui successit Onesimus. Ephesi quoque frequentius morabatur S. Joannes apostolus cum B. Virgine ejus curae a Christo concredita, dum totius Asiae fundaret et gubernaret Ecclesias, uti asserunt Patres Concilii Ephesini, cap. xxvii, ad Clericum Constantinopolitanum; unde et Ephesi mortuus est. ILLOS (Aquilam et Priscillam) IBI RELIQUIT. — ut Ephesios fide Christi imbuerent.
18:21
21. Dicens. — Graeca addunt: «Oportet omnino festum quod instat, me agere Hierosolymis.» Ita quoque legunt S. Chrysostomus, Oecumenius, Cajetanus, Vatablus et alii passim. REVERTAR AD VOS, DEO VOLENTE. — Hoc exemplo Pauli et S. Jacobi, cap. IV, 13, usurpant pii Christiani, ut cum aliquid se facturos dicunt, addant: «Deo volente,» vel: «si Deus voluerit.» Credunt enim sperantque se suaque omnia regi a Deo, quo praeeunte omnia succedunt prospere: juxta illud Nazianzeni in Distichis: Deo annuente, nihil potest livor. Deo abnuente, nihil potest labor.
18:22
22. ET DESCENDENS CAESAREAM. — Cappadociae, inquiunt Rabanus, Beda, Lyranus, Gagneius et alii, quia necdum in Syriam pervenerat Paulus; Cajetanus vero, Baronius, Arias et alii intelligunt Caesaream Palaestinae. Censent enim eo venisse Paulum; indeque perrexisse Hierosolymam, ibique salutasse Ecclesiam, puta Hierosolymitanam, quasi matricem, utpote e qua ceterae prognatae erant. Id exigunt verba graeca paulo ante citata, itemque profectio Pauli in Syriam, et votum nazaraeatus, de quo vers. 18; hoc enim explendum erat Hierosolymae in templo. Quod si verum est, haec est tertia (licet aliqui quartam velint) Pauli post conversionem profectio in Jerusalem. Multa enim brevitatis studio subticet, vel praetervolat Lucas. Nam prima fuit post triennium a conversione sua, Act. ix, 26, et Galat. i, 18, puta anno Christi 39. Secunda, post 14 annos, puta anno Christi 51; tunc enim ob quaestionem legalium adiit Apostolos, interfuitque Concilio Hierosolymitano, Act. cap. xv. Tertia est hic. Quartam audiemus cap. xxi, 17. Porro Paulus, salutans Ecclesiam, imprimis salutavit B. Virginem Deiparam, Ecclesiae matrem et principem, consilia sua cum ea communicans, eamque vicissim in dubiis consulens, ac poscens ejus opem et preces apud Filium in tantis suis laboribus, difficultatibus et persecutionibus, uti par est credere. Vide dicta 1, 14, et cap. xx, 22. ET DESCENDIT ANTIOCHIAM. — Pisidiae, utpote vicinam Caesareae Cappadociae, aiunt Beda et auctores prioris sententiae jam citati, qui per Caesaream acceperunt eam quae est Cappadociae. At vero Chrysostomus, Baronius et alii passim accipiunt Antiochiam Syriae. Haec enim absolute vocatur «Antiochia,» utpote caput Syriae, reliquae vero cum addito, ut «Antiochia Pisidiae.» Amabat Paulus, inquit Chrysostomus, Antiochiam, utpote ubi creatus erat Apostolus Gentium, imo ubi primum iis praedicarat tanto fructu, ut ibi primum discipuli cognominati sint Christiani.
18:23
23. PERAMBULANS EX ORDINE GALATICAM REGIONEM ET PHRYGIAM. — Vide Apostolum instar fulguris celerrime per Asiae regiones discurrentem. Vere S. Chrysostomus, hom. 8 De Laudibus S. Pauli: «Sol quidam, ait, est hominibus Paulus, qui totum prorsus orbem fulgentibus linguae suae radiis illuminavit, quique universas circumeundo gentes, cursum omnino solis imitatus est, ac mundi regiones omnes quasi libero a corpore animo pervolavit, et hoc cum amara ei vulnera crebrius obviarent;» ac mox confert et praefert eum Patriarchis, Prophetis, Angelis et Archangelis. Porro Galatae Paulum quasi Angelum de coelo lapsum susceperunt, uti testatur Paulus ad eosdem scribens cap. IV, 14.
18:24
24. APOLLO. — Quidam apud Oecumenium censent hunc esse Apellem, Pauli discipulum et ab eo creatum Episcopum Corinthi, de quo idem scribit ad Roman. xvi, 10: «Salutate Apellem probum in Domino.» Verum alii passim distinguunt «Apollo» ab Apelle. Hic est Apollo de quo Apostolus ait: «Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem incrementum dedit,» I Corinth. III, 6. Ascriptus est Sanctis in Martyrol., die 22 aprilis. Porro Apollo graece Ἀπολλώς, est nomen indeclinabile, ac proinde diversum ab Apolline Gentium deo. VIR ELOQUENS. — λόγιος Vatablus vertit, eruditus; alii, prudens; alii, disertus; alii historiae et antiquitatis peritus. Haec enim omnia significat λόγιος. Potens in Scripturis. — puta versatus et efficax in iis citandis, explicandis, urgendis ad revincendos adversarios. Putant aliqui quod Apollo Alexandriae (erat enim ipse Alexandrinus) in schola S. Marci inter Essaeos eruditus fuerit, et exercitatus in sacris Litteris. Verum obstat id quod sequitur: «Sciens tantum baptisma Joannis.» Vatablus vertit: «Hic erat doctissimus librorum veteris Testamenti.» Unde Apollo idem est quod vibrans radios, ait Pagninus, in Interpr. Nom. hebr., aut perdens et exterminans, ut sit idem quod Apollyon, Apoc., IX, 11. Nam sua doctrina vehementer Judaeos revincebat, vers. 28, et Judaismum exterminabat.
18:25
25. Hic erat edoctus, — κατηχημένος, id est catechizatus, institutus ut catechumenus, initiatus, doctus primordia fidei Christianae; nam necdum erat baptizatus baptismo Christi, sed tantum Joannis Baptistae, ut sequitur, ac proinde necdum erat Christianus. Fervens spiritu. — Unde videtur quod ante baptismum per actum contritionis et charitatis fuerit justificatus. Ita Chrysostomus. DOCEBAT EA QUAE SUNT JESU, — scilicet Jesum crucifixum esse Messiam, sive Christum a Prophetis promissum, ex illis ipsis ostendebat. Sciens tantum baptisma Joannis, — cujus professio et quasi forma erat, ut crederent in venturum Jesum, de quo cap. xix, vers. 1 et 4. Forte olim baptismo Joannis erat baptizatus, in eoque audierat Jesum esse Christum, ac deinde rarius viderat vel audierat Christianos, ut baptismum Christi aliaque ejus mysteria ignoraret: unde ea didicit ab Aquila, moxque Christi baptismum suscepit.
18:26
26. HIC ERGO COEPIT FIDUCIALITER AGERE IN SYNAGOGA, — q. d. Libere et intrepide coepit Judaeis praedicare Jesum Christum. Assumpserunt eum — in domum suam plenius in Christiana fide erudiendum. Notat Chrysostomus laudatque sinceram fidem et charitatem Aquilae et Priscillae, utpote qui non suam, sed Christi gloriam quaesiverunt, ideoque Apollo instruxerunt, ut ille eloquens et potens in Scripturis, melius et efficacius praedicaret Christum. «Sicut, inquit Chrysostomus, in cithara varias quidem habes voces, unam autem harmoniam, et unus musicus est qui citharam in manum sumit: sic hoc in loco cithara quidem est charitas ipsa; voces, loquentes verba quae ad charitatem conciliandam pertinent; omnes in unam suavem conspirant consonantiam. Musicus vero est charitatis vis, illa dulcem melodiam pulsando affert. Haec melodia et Deum et angelos laetificat. Haec totum in coelo spectaculum excitat; haec et daemonum furorem compescit, et affectionum demulcet impetus, imo eis silentium inducit: sicut musico choro personante, omnes auditores, quantumvis garruli et turbidi, silent et auscultant. Nihil sic facit amicum, ut anima gratitudinis studiosa, os bene loqui solens, anima sine fastu, contemptus vanae gloriae, contemptus honoris.» ET DILIGENTIUS EXPOSUERUNT EI VIAM DOMINI, — puta institutum Christianismi a Deo sancitum. Nota hic humilitatem et docilitatem Apollo, qui vir eloquens potensque in Scripturis, erudiri se sinit ab Aquila et Priscilla. Cicero in Catone Majore laudat hanc Solonis sententiam: «Quotidie addiscens plurima, fio senex.» Tale est et illud Salvii Juliani jurisconsulti: «Etsi alterum pedem in sepulcro haberem, adhuc addiscere vellem.» Diogenes Cynicus ab Antisthene baculo repulsus: «Caede, ait, si vis, at nullum invenies baculum tam durum quo me abs te abigas, dum aliquid dixeris.» Ita Laertius, lib. VI, cap. II. Zeno oraculum consulens, «quo pacto optime vitam institueret,» audivit: «Si mortuis concolor fieret.» Ille sentiens se vocari ad veterum lectionem, contulit se ad philosophiam: nam studium ac victus parcimonia maciem et pallorem homini conciliat. Ita Laertius, lib. VII, cap. 1. Ita S. Hieronymus natu grandior adiit Constantinopolim, ut S. Gregorium Nazianzenum audiret, eoque praeceptore saepe gloriatur. Ita S. Augustinus sua dubia in Scripturis proposuit S. Hieronymo, ut ab eo doceretur. Idem fecit S. Damasus Pontifex.
18:27
27. EXHORTATI FRATRES, — προτρεψάμενοι. Syrus: «praevenerunt eum fratres,» exhortando scilicet eum, ut pergeret in Achaiam, puta Corinthum, ac fideles sua sapientia et facundia in fide et pietate confirmaret. Noster recte vertit, «exhortati»: nam λόγος προτρεπτικός vocatur oratio exhortatoria. CONTULIT MULTUM HIS QUI CREDIDERANT. — Graece addunt, διὰ τῆς χάριτος, id est per gratiam verbi, spiritus ac fervoris sibi a Deo aspiratam.
18:28
28. Vehementer, — εὐτόνως, id est acriter, magna contentione, nervose et efficaciter. Esse Christum Jesum, — quod Jesus esset Christus. Est anastrophe.
18:1
v. 1 post haec egressus ab Athenis venit Corinthum, urbs locuples dicitur ob emporium, in Isthmo sita, portus duos habet, unum Italiae, alterum Asiae obversum; ita Strabo (8,0,90; al. 378 al. 580); eodem teste fanum Veneris πλείους ἢ χιλίας 160050600 ἐκέχτητο ἑταίρας; urbs erat ob morum corruptionem male famosa, uti voce χορινθιάζειν satis proditur;
18:2
v. 9 et inveniens quendam Iudaeum nomine Aquilam, ᾿Αχύλας (cf. 110000 Quirinius); est Aquila nomen romanum et effertur graece ᾿Αχύλας, uti patet etiam ex titulo libri 59 historiarum Dionis Cassii, ubi Aquila Iulianus ᾿Αχύλας transcribitur; quare nomen nequaquam Aquilius efferatur necesse est, Ponticum genere, oriundum ex Ponto provincia Asiae minoris (cf. 2,9); ibi Iudaeos inhabitasse vide 1 Petr. 1,1; quare frivolum est Lucam erroris arguere; quasi ex eo quod tempore Ciceronis Pontius quidam Aquila vixerit iam necessario sequatur Aquilam hunc fuisse libertum illius Pontii et proin non Ponticum genere, sed Pontium fuisse appellandum, uti aliqui volunt, contra quos Feit. bene agit; qui nuper venerat ab [talia, et Priscillam wrorem eius; nomen uxoris pariter est romanum; nomen deminutivum a Prisca, uti nominatur Rom. 16,3 et 2 Tim. 5,19 ; unde discimus eos iterum postea Romam redisse. Cur dictum sit προσφάτως eos venisse, ratio redditur : eo quod pracecepisset Claudius discedere omnes Iudaeos a Roma; id quod nono Claudii anno (549 vel 50 p. Ch.) factum esse Orosius affirmat (7,6; M. 31,1075) et Suetonius scribit : Iudaeos impulsore Chresto assidue tumultuantes Roma expulit (Claud. 25). Uti Iudaei contra Christianos tumultus excitabant Antiochiae, Iconii, Lystris, Thessalonicae, Beroeae (13,50; 15,2. 18; 17,5. 13); ita Romae quoque contra nascentem Christi ecclesiam a Petro fundatam. Gentilibus nomen Christi erat ignotum, Chrestus autem erat nomen haud infrequens; unde haud raro immutata littera Chrestum ex ignorantia dicere solebant pro Christo, uti Lactantius quoque notat (Instit. &,7; M. 6,564). Si itaque propter Christum Iudaei tumultuabantur et in Christianos, facile intelligitur, quomodo Suetonius ipsum Chrestum tamquam ducem et impulsorem tumultuum potuerit erronee describere. Atque ita plerique explicant; alii tamen Chrestum quendam Iudaeum auctorem rebellionis assumere malunt. Iudaei Romae magno numero habitabant; exemplo est quod legationi Iudaeorum, quae contra Archelaum Romam venerat, sese adiungebant ex Iudaeis Romae degentibus plus quam octo millia (Zosephus, Antiq. 17,11,1). Mox tamen conatum eos expellendi esse derelictum, concludendum est ex eo quod Dio Cassius narrat : propter multitudinem. difficile fuisse Iudaeos sine perturbatione ab urbe arcere, unde Claudium eos non quidem expulisse, sed τῷ πατρίῳ βίῳ χρωμένους μὴ συναθροίζεσθαι iussisse (60,6). Apud Aquilam et Priscam Paulus Corinthi habitabat : accessit ad eos et salutavit eos (gig)
18:3
v. 3 et quia eiusdem erat gentis et artis manebat apud eos; quaerunt fueritne Aquila iam Christianus. Dubium movetur quia v. 2 solum ludaeus vocatur. Sed potest responderi ibi originem efferri quia origo erat causa, cur debuissent ab Italia migrare; et operabatur, erant autem scenofactoriae artis, σχηνοποιοὶ τῇ τέχνη, tabernaculorum, tentoriorum confectores (Cai. Lap. Decl. Patr. Felt. Wendt), qui ex corio, ciliciis, pannisque linteis tentoria minora portabilia conficiunt vel consuunt (cf. Grimm, Lex.). Etiam rabbini saepe opificium quoddam exercebant (cf. Schürer l|. c. 1] p. 259) et Maimonides dicit : multi ex sapientibus opificium aliquod exercebant, ne aliis graves essent (Bee/.). Et apostolus hac ratione sibi victum comparasse, ne cuiquam oneri esset et ut evangelium sine sumptu faceret, saepius professus est )90,3%. 1 Cor. 4,12; 9,18. t Thess. 2.9. 9 Thess. 3,8). « Et operabatur praedicans : erubescamus nos qui ctiam sine praedicatione vivimus otiose » (Chr.);
18:4
v. & et disputabat per omne sabbatum διελέγετο cf. 17,9. 17, interponens, ἐντιθείς inscrens nomen Domini Iesu suadebatque ludaeis et Graecis, cum in synagoga praedicaret, Graeci potissimum proselyti erunt intelligendi. Videtur 330035: indicare eum ab initio non statim aperte de Iesu praedicasse, verum longiore quadam praeparatione usum esse, donec notionem Messiae in Iesu esse adimpletam et absolutam aperte profiteretur. Postea, cum eius socii advenissent, maiori vi praedicationi instabat et aperte Iesum esse unum illum Messiam ac salvatorem affirmabat
18:5
v. 8 cum venissent autem de Macedonia Silas et Timotheus, cf. 1 Thess. 3,1. 2; vide quae notata sunt ad 17,16; ?nstabat verbo Paulus testificans Iudaeis esse Christum Iesum ; 9,922 et διαμαρτυρόμενος 2,40; 8,25; 10,49. Verum Messias talis, patiens, crucifixus ludaeis erat scandalum (1 Cor. 1,23);
18:6
v. 6 contradicentibus autem eis et blas- = phemantibus, uti 13,45 Antiochiae factum est, ezcutiens vestimenta sua, hoc emblemáte designans se omne cum illis commercium abiicere iuxta illud Christi : quicumque non audierit sermones vestros, exeuntes foras excutite pulverem de pedibus vestris (Matth. 10,14. Luc. 10,11; Caím.) ; cf. 13,51; dixit ad eos : sanguis vester super caput vestrum; cf. 2 Reg. 1,16; exitium vestrum vobis ipsis imputetur (Beel. Patr.); fit allusio ad illud : sanguinem eius de manu speculatoris requiram (Ez. 33,6-9) : nuntium laetissimum omnium de salute vestra aeterna vobis obtulimus, quem vos vestro malo maximo respuistis (Sa/m.); vestes excutit; opere et verbo eos terret; est autem ac si diceret : unusquisque qui a Christo qui vita est discedit seipsum iudicatur occidere transiens a vita ad mortem, quasi sanguinem suum fundens per caedem quam sibi infert (Oec.); mundus ego : ego insons sum vestri exitii; quod inuneris mei erat feci (Beel.); sibi applicat illud : si autem annuntiante te ad impium ut 8 viis suis convertatur, non fuerit conversus, ipse in iniquitate sua morietur; porro tu animam tuam liberasti (Ez. 33,9; 3,19). Cum itaque frustra iam labor ludaeis impendatur : er ₪00 tempore a vobis ad gentes vadam; cf. 13,46. ^7. Haec itaque in synagoga Iudaeis exprobravit
18:7
v. 7 et migrans inde 612666 ἐχεῖθεν ex synagoga; iam non in synagoga docuit; sed in domo vicina exinde praedicabat et suos coetus religiosos celebrabat; ἐπέγαvit in domum cutusdam, nomine Titi Iusti, colentis Deum, proselyti, cuius domus erat contuncta συνομοροῦσα contermina , contigua synagogae; in domo vicina praedicat, ne Iudaeis praedicationem suam subtrahere videatur, ut ex ipsa vicinia eorum zelum invitet (cf. CÀr.), quasi demonstrans aegre sc fratres suos secundum carnem relinquere, paratum se esse semper ad operam illis praestandam (Calm.). Alteram igitur synagogam iuxta synagogam sibi constituit, ita continuo Iudaeos quoque invitans ad nuntium messianum audiendum. Perperam aliqui (uti iam D) illud ἐχεῖθεν referunt ad domum Aquilae et hospitii mutationem enuntiari volunt (Hi/g. Clemen, contra quos Bl. Wendt, Weiss); id quod aperte contra contextum et narrationem " asseritur. Paulus ludaeis obstinationem et contumaciam obiicere vult et se ab infidelibus illis separare gravissimasque minas hac ipsa secessione illis intentare; quid tandem ad hoc conferret mutatio hospitii? Confert autem, ut minisillis pronuntiatis statim discedat ex synagoga et prope cam praedicationem continuet. Quae Pauli severitas fructu non caruit; nam gravi illa denuntiatione animos percelli oportuit et ad salutare propositum adduci
18:8
v. 8 Crispus autem archisynagogus (cf. 13,15) credidit Domino cum omni domo sua, quem Paulus ipse baptizavit (1 Cor. 1,14). Gentilibus quoque maior offerebatur opportunitas eo quod Paulus in domo Titi Iusti praedicabat : et multi Corinthiorum audientes credebant et baptizabantur; de quo successu vide 1 Cor. 1,26 seq.; praedicavit non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis 1 Cor. 91-6; 3,9. « Et ego in infirmitate et timore et tremore multo fui apud vos » (1 Cor. 2,3). Sed qui consolatur nos in omni tribulatione nostra (2 Cor. 1,4) apostolum suum confortavit
18:9
v. 9 dizit autem Dominus nocte per visionem Paulo : noli timere, sed loquere et ne taceas;
18:10
v. 10. propter quod ego διότι propterea quod ego, vel nam ego sum tecum et nemo apponetur tibi ut noceat te ἐπιθήσεταί σοι aggredietur te, impetum faciet in te τοῦ xaxócal cs ea intentione ut te affligat (cf. 12,1; et ad genitivum cf. 3,2. Luc. 2,97; 5,7 etc.). Inlingua vulgari nocere etiam cum accusativo coniungitur; vide Num. 5,19. Iudith 16,7. Ps. 35,1. Eccli. 28,2. Sap. 14,29. Act. 7,26. Apoc. 11,5; etiam apud profanos (ita in inscriptione : rogo te viator ne noceas meos; vide Georges, Lex. 1 ed.). « Vide quot rationibus illi suadeat et quomodo quod illum maxime erigebat, hoc ultimo dicit » (Chr.) quoniam populus est mihi multus in hac civitate, « ex quo videtur quod Paulus nonnihil dubitaverit de relinquenda Corintho » (Calm.). Iesus populum suum ex gentibus sumet (15,15). Et diu ea in regione mansit
18:11
v. 11 sedit autem tbi annum et sex menses docens apud eos verbum Dei ; ità comprehendi videtur totum spatium temporis per quod Corinthi commoratus est, ita ut etiam illi dies multi v. 18 includantur (Patr. Felt. Bl. Weiss). Neque tamen putandum est apostolum in sola urbe toto illo tempore commoratum esse. Nam ex 1 Cor. 1,2 et eliam ex 2 Cor. 1,1 patet praeter Corinthum in aliis quoque civitatibus exstitisse coetus (fidelium et Rom. 15,19 apostolus dicit se usque ad Illyricum replevisse evangelium. dicantur Corinthii quos Paulus baptizaverit. Sed 1. c. Paulus solum dicit : neminem vestrum i. e. neminem ex fidelibus vestri coetus, baptizavi nisi Crispum et Caium. Porro ín v. 8 Lucas dicere vult praeter Crispum archi- $ynagogum eliam multos Graecos, Corinthios, qui non essent genere Judaei, suscepisse fidem. Plane arbitrarium est eiicere v. 4. 5^. 6, quasi non ex ipsis epistolis Pauli abunde constet quantam curam de Iudaeorum quoque conversione gesserit.
18:12
v. 19 Gallione autem proconsule Achatae, Iunius Annaeus Gallio, frater Senecae philosophi, antea vocatus Marcus Annaeus Novatus, cum a Iunio Gallione adoptatus esset, eius nomen assumpsit. Romani universam Graeciam in duas provincias distribuerant : Macedoniam et Achaiam. Achaia complectebatur Graeciam proprie dictam et Peloponnesum. Quae provincia magna varietate administrata est. Nam primo erat provincia senatoria, proin per proconsules administrata; Tiberio imperante facta est imperatoria, proin praesides vel procuratores in eam mittebantur (Tacitus, An. 1,76 : tradi Caesari placuit). Sub Claudio iterum facta est senatoria; nam « provincias Achaiam et Macedoniam quas Tiberius ad curam suam transtulerat, senatui reddidit » (Suetonius, Claud. 935; cf. Dio Cass. 60,94). Post mortem Claudii universae Achaiae libertatem Domitius Nero dedit sicque denuo senatui 656 adempta (cf. Suet. Nero 9%; Pausanias 1,17); Vespasianus Achaiam iterum in provinciae formam redegit (Suet. Vesp. 8). In tanta igitur varietate administrationis difficile fuisset scriptori seriori provinciae praepositum recte designare. Lucas autem hac quoque in re sese praebet apprime edoctum. Gallionem vocat ἀνθύπατον, proconsulem; nam sub Claudio provincia facta est senatoria; dicit Achaiae (non 'E»^32z:;), sicut eo tempore tota illa pars Graeciae Achaiae nomine comprehendebatur. Iterum Iudaei movent persecutionem ; ?nsurrezerunt uno animo Iudaei in. Paulum οἱ adduxerunt eum. ad. tribunal
Unum affert Lucas exemplum quo ostendatur quam mirifice facta responderint promissioni Christi v. 9. 10, nihil scil. fuisse quod Paulus sibi timeret a Iudaeis. Intra illud tempus commorationis quod modo v. 11 enuntiavit id evenit (Patr. Felt. Bl. Wendt)
18:13
v. 13 dicentes : quia contra legem hic persuadet hominibus colere Deum : variis decretis concessum erat ludaeis secundum suam legem vivere et sacra celebrare; varia ea de re statuta et decreta refert losephus (Anliq. 15,10); ita 1. c. n. 8 > Caius Caesar cum edicto vetaret ullas in urbe coitiones (θιάσους) haberi, solum istae (Iudaeorum) ne fierent non interdixit; similiter et ego (Caius Iulius, praetor, consul Romanorum) alias coitiones prohibens illis solis permitto patriis moribus et institutis congregari et in eo persistere ». Cum itaque Iudaei ipsi Paulum urbe pellere non possent, id factum iri sperabant per magistratum romanum, si Paulum deferrent violatorem legis illius, secundum quam sibi vivere liceret concessione Romanorum. Verum res aliter cessit;
18:14
v. 18 incipiente autem Paulo aperire 05, μέλλοντος cum Paulus iam in eo esset, ut responderet, defensionem eius Gallio praevenit, satis intelligens ex accusatione quid rei agevetur, dtr: Gallio ad ludaeos : si quidem esset iniquum aliquid ἀδίχημά τι, aut facinus pessimum, o viri Iudaei (D ὦ ανδρες ιουδαιοι est, sollemnior compellatio, quam solum D fl vulg habent) ὦ Ιουδαῖοι, omisso ἄνδρες sane melius congruit ad contemptum Iudaeorum quem Gallio clare in v. 16.17 prae se fert; recte vos susttnerem xaxà λόγον secundum rationem, ut ratio exigit (Patr. secundum rationem officii mei (Beel.), iure meritoque (B/. Wendt, Weiss; sim. Felt.); cf. 10, 29 (τίνι λόγῳ quam ob causam, vulg.). Verum ex ipsa accusatione, quae pluribus quam in v. 13 indicatur erat prolata Gallio perspexit nihil afferri quod sibi consideratione dignum videretur
18:15
v. 15 si vero quaestiones sunt de verbo περὶ λόγου, de doctrina et nominibus, audierit fortasse in accusatione nomen Iesu, Messiae e/ lege vestra, num quis secundum vestrum morem patrium vivat, vos 125% videritis; cf. Matth. 27,8; has contro- . versias vos componite; iudez ego horum nolo esse; « responsum ironiae contemptusque plenum et homine romano et Senecae philosophi fratre dignum est; apud Senecam ipsum haec sunt de Iudaeis (frag. 42, apud August. Civ. D. 6,11) : usque eo sceleratissimae gentis consuetudo invaluit, ut per omnes iam terras recepta sit; victi victoribus leges dederunt » (B/.). Integritatis, aequitatis, suavitatis fuisse indolem Gallionis commemorant; et revera Seneca frater eius de eo scribit : « solebam tibi dicere Gallionem fratrem meum, quem nemo non parum amat, etiam qui amare plus non potest, alia vitia non nosse, hoc (vitium adulationis) etiam odisse » (natur. quaest. lib. *, praefat.) et Papinius Statius dulcem Gallionem eum vocat (Silvarum 9,7,39(. Sed hoc loco potius suum in Iudaeos prodit contemptum;
18:16
v. 16 δέ minavit. eos a. tribunali ἀπήλασεν abegit eos; proinde satis suam manifestavit indignationem quod talia « gens illa sceleratissima » ad suum detulisset tribunal. Ex eius vultu et contemptu Iudaeorum plebs corinthia libenter arripit occasionem insultandi illis; fortasse Iudaei aegre discedebant (Beel.);
18:17
v. 11 apprehendentes autem omnes Sosthenem, prin-. cipem synagogae ἀρχισυνάγωγον; cf. v. 8; videtur successisse in munus Crispi; percutiebant eum ante. tribunal, “Ἕλληνες rectum est . interpretamentum ; Graeci ceciderunt pro apostolo Paulo Sosthenem, scribit Augustinus (ep. 93 n. 17; M. 33,324); etiam Beda; notat : « in graeco melius scriptum est : apprehendentes autem omnes Graeci Sosthenen; Iudaeis enim cum ignominia expulsis a tribunali gentiles etiam principem eorum contumelia verberantes afficiebant ». Sosthenes frater nominatur 1 Cor. 1,1; silne idem qui olim erat archisynagogus et postea Christo nomen dedit, ignoratur; haud pauci id censent probabile. Gallio contemptum suum etiam eo ostendit, quod fingebat, simulabat se non videre quod illi facerent (vide lect. var.) : et nihil eorum Gallioni curae erat; Sosthenes nomine Iudaeorum causam egit; repulsam quam tulit alii suo modo exsequi et augere gestiebant. « Contumeliam hanc Sostheni impune illatam Lucas ideo, opinor, commemorare voluit, ut indicaret ludaeos adeo spe sua Paulo nocendi excidisse, ut vel ipsi male muletati a tribunali recesserint » (Beel.). Eo eventu ostensum est Paulum protegi, uti Christus promiserat v. 9. 10. Atque deinceps quoque Paulum potuisse sine impedimento suo fungi munere declaratur
18:18
v. 18 Paulus vero cum adhuc sustinuissel dies multos προσμείνας cum remansisset (1 Tim. 1,3) dies multos, qui scil. deerant implendis anno et sex mensibus mansionis Corinthi v. 11 (Patr. Calm. Felt. Bl. Wendt et plerique); quo fructu et successu praedicarit, collige inter alia ex 2 Cor. 12,12, fratribus valefaciens navigavit in. Syriam (et cum eo Priscilla et Aquila), qui sibt totonderat in. Cenchris caput; habebat enim votum, Cenchreae vicus (χώμη) et portus, ab urbe distans ad septuaginta stadia, quo portu utuntur ad negotiationes asianas (πρὸ: τοὺς &x τῆς Acía;, Strabo 8,6,99 al. p. 380 al. 583); portus erat ad sinum saronicum ; cum totondisset; sunt qui id referant ad Aquilam (8. Wendt). Sed bene iam advertit Cai. : contextus sonat Paulum, eo quod omnia reliqua verba ac participia ad Paulum referuntur. Et eo modo de Paulo, cuius res gestas scribit Lucas, longe plerique intelligunt; ita Hieronymus (qui illud qu? vulg. non habet; cf. epist. 112,9; M. 22,9232 et inter epist. August. epist. 75; M. 33,2350), Theoph. Bed. Lap. Calm. Beel. Patr. Felt. Weiss; Paulo id adscribitur quoque in cat. (ἐξ ἀνεξιγράφου et a Didymo), voluisse apostolum ludaeis ostendere legem se non contemnere, verum id re gesta probare quod dixit : factus sum iis qui sub lege erant quasi essem sub lege (1 Cor. 9,21) cl eum simile quid etiam postmodum fecisse (21,9*. 26). De qua re pluribus Be/íser disputat )1. c. p. 89 seq.). Votum quod Paulus fecerat est voto nasiraeorum simile. In quo voto tonsio fiebat tempore voti expleto (Num. 6,18); quae utique ex lege ante ostium tabernaculi facienda erat; at facile fieri potuit, ut pro iis qui in regionibus dissitis versabaniur alia consuetudo valeret. Tempus eiusmodi voti triginta dierum usu introductum esse videtur. Nam losephus scribit : iis qui morbo laboraverant aut in angustias quascumque coniecti fuerant moris erat precibus vacare triginta diebus antequam victimas oblaturi essent et vino abstinere et radere comam (Bell. iud. 2,15,1). Voti persolvendi causa apostolus etiam Ephesi dicit (ex multorum testimonio v. 21) : oportet me sollemnem diem advenientem facere lerosolymis (gig). Apostolus igitur, ut Calm. rem concipit, procul a Palaestina voti tempore impleto comam totondit in portu Corinthi antequam mari se committeret, ac deinde solvit, sacrificia et reliquum voti pensum in templo lerosolymis redditurus (sim. Lap. Felt.) Quare votum fecerit, nescimus. Dubitat Patr. num illud 2006201 enim votum exhibeatur tonsurae causa ; at verbis id clare enuntiatur; nam ad iter hierosolymitanum referri nequit, quia de illo itinere ne mentio quidem facta est. Quare nequit admitti quod alii quandoque proponunt, apostolum ex more iudaico in gratiam Iudaeorum sibi totondisse comam, quam, dum Corinthi versaretur, Graecorum causa et eorum more aluisset. Eo in itinere primo visitat nobilissimam 186ת10 urbem primamque Asiae proconsularis
18:19
v. 19 devenitque Ephesum, sitam ad mare aegeum prope fluvium Caystrum, quam toto orbe celebrem fecit templum Dianae positum inter urbem et portum (Patr.) et illos, Aquilam οἱ Priscillam, 10% reliquit; cf. v. 26; ipse vero ingressus synagogam disputabat cum Iudaeis διελέξατο; cf. 17,2; hoc loco Hilg. quoque contra aliquos eriticos affirmat verum narrari et Paulum in diaspora debuisse adire ludaeos et conari eos ad Messiam adducere neque hoc obstare eius vocationi apostoli gentium. Sed cur aliis in locis id perperam esse insertum (13,86. 47; 18,6) contendit? Iudaei ephesii bene dispositi videntur;
18:20
v. 20 rogantibus autem eis ut ampliori tempore maneret, non consensit; festinationis eius simulque voti suscepti ratio redditur apud multos testes : omnino oportet me proximum diem festum agere in lerusalem, quem textum genuinum esse satis certum videtur (vide lect. var.); cf. 208.
18:21
v. 21 sed valefaciens οἱ dicens : iterum revertar ad vos Deo volente, proin iam sibi proposuit in prima illa Asiae urbe diutius commorari, postquam evangelium in Macedonia et Graecia propagavit, profectus est ab Epheso ; ibi reliquit tamen Aquilam et Priscillam tamquam qui alios docerent et viam quasi praepararent evangelio (cf. Οὐ». Oec. Theoph.). Ab Epheso navigavit ἀνήχθη, (cf. 13,13; 16,11) in altum scil. mare ductus est et ita venit Caesaream;
18:22
v. 92 et descendens Caesaream χατελθὼν εἰς Καισάρειαν (alii-psíav) ex alto mari scil. devectus ad litus, ascendit et salutavit. ecclesiam scil. hierosolymitanam ; nam ascendere est quasi terminus technicus pro itinere in urbem Ierusalem (cf. 3 Reg. 23,9. 4 Reg. 254,10. Ps. 121,5. Matth. 20,18. Marc. 10,33; 15,15. Luc. 29,542. Ioan. 2,13; 5,1; 7,8; 11,55. Act. 21,54. 19.15; 95,1. Gal. 2,1 etc.). Porro cum vellet tandem pervenire Antiochiam Syriae, mirum iter instituisset ab Epheso in Caesaream, nisi animo sibi proposuisset visitare lerusalem. Quare explicatio a recentioribus adoptata : ex portu Caesareae ascendit in oppidum salutaturus fideles Caesareae (cf. Bl.), admitti nequit. Ex veteribus Cassiod. ita accipit : « descendit Caesaream, ubi salutavit congregationem ecclesiae »; qui tamen iter in lerusalem pariter asserit : « Ephesi diutius non potuit commorari, Hierosolymam pro Pentecostes sollemnitate festinans ». Merito itaque longe plerique iter hic vident hierosolymitanum (cf. Cai. Lap. Calm. Beel. Patr. Hake, Felt. Wendt, Weiss, idque egregie probat Bels.); et ἃ Ierusalem descendit Antiochiam Syriae, unde profectus erat ad primum et alterum iter apostolicum (15, 95; 15,35). 4. Terlium $ler apostolicum 18,28-21,106. Paulus ab Antiochia profectus prius visitat et confirmat coetus fidelium in regione Galatica et in Phrygia; dein fere per triennium Ephesi commoratus evangelium annuntiat Iudaeis et gentilibus fructu magno. Ab Epheso transit in Macedoniam et Graeciam (Corinthum), ubi per tres menses versatur; revertitur per Macedoniam Troadem ; inde proficiscitur per Asson, Mitylenen, Samum, Miletum (ubi presbyteris quoque ephesiis valedicit), Coum, Rhodum, Pataram, Tyrum, Ptolemaidam, Caesaream, in urbem lerusalem.
18:23
v. 23 et facto ibi Antiochiae Syriae aliquanto tempore; cf. 15, 33, profectus est perambulans 62 ordine χαθεξῆς (11,89) Galaticam regionem prius scil. et dein (ordine a priore itinere diverso 16,6) et Phrygiam, confirmans omnes discipulos (cf. 15,39. 51 ; Luc. 22,32); δὰ quod iter plerique referunt Gal. 1,9; 4,16; 5,3. Hoc iter ergo non habuit ut novas ecclesias constitueret neque ut Christum apud alios populos praedicaret (Patr.); ex coetibus ab eo insttutis evangelium iam virtute sibi innata propagabatur, uti testimonio sunt ecclesiae Colossis, Laodiceae, Hierapoli (Col. 4,13) et alibi constitutae, quae eius faciem non viderint (Col. 2,1). lam antea apostolus sibi proposuerat Deo volente Ephesi diutius consistere (v. 21). Quomodo annuntialioni evangelii ea in urbe quasi via parata sit, Lucas nunc refert
Tamquam bonus pastor qui visitat gregem, ut requirat quod perierat, ut quod infirmum est consolidet et quod forte est custodiat (Ez. 34,16), Paulus mox iterum se itineri committit, ut fidelibus quos iam Christo genuit aliquid impertiatur gratiae spiritualis (Rom. 1, 11);
18:24
v. 24 Judaeus autem quidam, Apollo nomine, ' Axcioz;, nomen abbreviatum ᾿Λπολλώνιος (plura exempla dedi in Comment. Luc. p. %( , Alerandrinus genere, vir eloquens λόγιος, ita vox est intelligenda de eloquentia (Beel. Patr. Bl. Weiss), disertus (gig); alii explicant : eruditus, doctus, quae notio utique 1 etiam inest; verum hoc loco eius erüditio et doctrina explicite effertur altero encomio; devenit Ephesum, potens in scripturis δυνατὸς ὧν 1,92, cgregic eruditus in s. litteris, qui illas bene noverit, memoria teneat, recte intelligat magnamque habeat in argumentis inde promendis efficacitatem (Patr.). Alexandriae ortus facundo dicendi genere et fortasse etiam philosophia erat imbutus, utpote in illa eruditionis sede enutritus;
18:25
v. 25 Aic erat edoctus viam Domini in patria (vide lect. var.) cf. 9,2, et fervens spiritu loquebatur et docebat diligenter ea quae sunt Iesu τὰ περὶ τοῦ '1moz9, docebat certissime de Iesu (gig), sciens tantum baptisma loannis; proin ex praedicalione Ioannis didicerat Iesum esse Messiam ; eum itaque ut talem docebat magno fervore. — Quem versum perperam esse insertum Weiss contendit. Ratio est, quia 19,1 de discipulis Ioannis ita narratur, ut nullo modo mentio fiat huius discipuli neque huius conversio connectatur cum illorum conversione. Quae ratio profecto valde infirma est. Nam quid, si illi discipuli Ephesum venerint, postquam Apollo diu iam profectus erat? Quae erat necessitas commemorandi prioris illius? Insuper Weiss male supponit ex praedicatione Ioannis non potuisse disci τὰ περὶ τοῦ Ἰησοῦ; num nihil de Iesu Messia? Apollo itaque Iesum esse Messiam Iudaeis praedicabat magna fiducia et libertate
18:26
v. 26 Aic ergo coepit fiducialiter agere in synagoga; quem cum audissent Priscilla et Aquila assumpserunt eum et diligentius exposuerunt ei viam Domtni ; per hositaque praedicatio evangelii Ephesi coepta est. Qua occasione Apollo consilium ceperit eundi Corinthum, traditur altera lectione : aliqui Corinthii commorantes Ephesi, cum eum docentem audissent, eum hortabantur ut secum in patriam urbem proficisceretur; annuit ipse; unde
18:27
v. 27 cum autem vellet ire Achaiam exhortati fratres scripserunt discipulis ut susciperent eum προτρενάμενοι 1. e. eius consilium approbantes eum ad profectionem adhorlati sunt. Ita plerique vocem referunt (CÀr. Lap. Calm. Beel. Patr. Felt.), quae acceptio altera lectione clare confirmatur. Sunt qui vocem explicent : adhortati scripserunt discipulis; discipulos litteris adhortati sunt, ut eum bene susciperent ( Wendt, Weiss). Neutrum approbat 87. ; putat neque ad apostolum neque ad Corinthios cohortaricommode referri posse ; aptissime verti syr. anteverterunt, ut sit latinismus ante-verto == προ-τρέπομαι. Verum unde /alis latinismus apud Lucam? Ceterumsyr. legitur verbum המכו quod lexicographi explicant : incitare, adhorlari (cf. Brun s. v.). Habemus hic primum exemplum litterarum formatarum et commendatoriarum , quibus praeter litteras communicatorias et dimissorias veteres ecclesiae inter se commercium habere solebant (cf. Binterim, Denkwürdigkeiten 5,9 p. 3149; Hae). Atque Apollo pro doctrina sua et fervore rem christianam multum promovit : ctum venisset contulit multum συνεξάλετο profuit (Beel. Bl. ; cf. Sap. 5,8) λὲς qui crediderant; valide enim 68 refutabat quibus Iudaei fideles aggredi et ἃ fide Iesu avertere conabantur; v. 98 veAementer enim, εὐτένως acriter (Luc. 23,10, vulg. constanter) Iudaeos revincebat ξιαγατηλέγχετο, explicat Cr. ἐπεστόμιζε 08 eorum obturabat, ad silentium eos adigebat, publice ostendens per scripturas esse Christum Iesum ; « quod publice eos redargueret , hinc fiducia (παρρηcíz) ostendebatur, quod acriter, vis enitebat, quod ex divinis scriptu- D πνευμα αγιον λαμέανουσιν τινες, item sah ph (mg). In v. 3 gig in quid ergo baptizati estis. In v. 5 D add χρίστου 5% ἀφεσιν agapttov item ph c*. In v. 6 ph (mg) additur donum interpretationis eos sensisse se accepisse. In v. 8 D tv δυναμει μεγαλη ἐπαρρ.; item ph (mg). In v, 9 πληθους των sÜvov DE 100. syr ph c*; τυράννου sine 10% NAB pl minusc fu tol sah cop syr; add D 137 ph gig ab hora quinta usque in horam decimam. In v. 10 D 506 πάντες, 6 usque quo omnes, item syr. In v. 11 gig virtutesque non modicas. In v. 17 gig sudaria eel semicincta; item am fu demid; x«t aliq minusc Theoph in secundo textu. Quod apostolus promiserat Iudaeis ephesis, qui bene dispositi erant ad verbum Dei audiendum (18,20. 21), id iam opere implevit longiore in illorum urbe commoratione!;
18:1
… Claudio, che doveva il trono a Agrippa I (v.), era loro favorevole, ma non seppe impedire una nuova espulsione da Roma (Act. 18, 1-2) dei Giudei (che erano ritornati sotto Caligola) «assidue tumulturantes» (Svetonio, Claud., 25, 4). Nerone li protesse; Vespasiano e Tito, dopo aver debellato la rivolta giudaica (66-70), …
… Paolo abitò presso di essi, esercitando il mestiere con cui si procurava il cibo senza essere a carico di alcuno (Act. 18, 1-3), ma lasciò la loro casa per abitare presso Giusto, quando, volendo dare la merituta risposta alla criminalità dei Giudei, li abbandonò e si rivolse ai Gentili. …
… Vi prosperavano comunità giudaiche e sinagoghe (Act. 18, 1-4); l'Apostolo vi introdusse il cristianesimo.
PERSECUZIONI CONTRO I CRISTIANI
Le prime avvisaglie delle p. sembra sorgessero sotto Claudio [IV.], 50 d. C.) quando, secondo Svetonio, quell'Imperatore cacciò da Roma gli Ebrei tumultuanti a causa di Cresto (Vita Claudii, 25, 4; Act. 18,1; Rom. 16, 3). Che la frase sia da porre in relazione col cristianesimo, è ora comunemente accettato (cfr. …
18:2
AQUILA e PRISCILLA (PRISCA). - Coniugi giudeo-cristiani, «collaboratori» di s. Paolo (Rom. 16, 3). Provenienti da Roma in seguito al decreto di Claudio (anno 49-50) che espelleva i Giudei (Act. 18, 2 sg.; Svetonio, Claudius, 25), s'incontrarono, nel 51 d. C., a Corinto per la prima volta con l'Apostolo. …
CLAUDIO (TI. CLAUDIUS CAESAR AUGUSTUS GERMANICUS), IMPERATORE ROMANO
In seguito, tra il 49 ed il 50, i giudei di Roma furono colpiti da un decreto di espulsione: tra gli esuli figurano i due coniugi cristiani Aquila e Priscilla (v.), che s'incontrarono con s. Paolo a Corinto (Act. 18, 2). La ragione del provvedimento è indicata da Svetonio nel famoso passo:
Gli Act. 18, 2 ricordano l'Editto di Claudio (v.) che imponeva a tutti i Giudei di abbandonare R. (49 d. C.) ed in questa occasione i due giudei, Aquila (v.) e Priscilla, lasciata R., s'incontrarono …
18:4
… A questi, prima d'andare decisamente ai pagani (Act. 18, 4-7), Paolo indirizzò le proprie cure, come a coloro che avevano diritto di godere delle primizie del Vangelo. …
… Graecus) equivale nel Nuovo Testamento a «pagano» (Io. 7, 35; Act. 11, 19; 14, 1; 18, 4; Rom. 1, 14, 16; 2, 9 sgg.; 3, 9; Gal. 3, 28) in opposizione a Ἰουδαῖος; οἱ Ἕλληνες equivale a τὰ ἔθνη (cf. Act. 13, 47), con esplicito riferimento al mondo culturale greco-romano. …
SCRIBA (EBR. SÔPHÊR, PLUR. SÔPHÊRÎM, GR. ΓΡΑΜΜΑΤΕΌΣ)
Il Nuovo Testamento traccia un quadro vivissimo delle loro attività sotto i portici del Tempio (Lc. 2, 46), nelle sinagoghe (cf. Act. 18, 4) e scuole (ibid. 22, 3). La loro menzione ricorre specialmente a proposito delle polemiche con Gesù o dei rimproveri che loro rivolge Gesù: con la massa delle loro prescrizioni minute, …
… Le riunioni avvenivano il sabato (Lc. 13, 10; Act. 18, 4) e nelle feste; ma in seguito vi furono adunanze
18:5
… La predicazione apostolica ha per tema centrale che Gesù è il C., da Pietro (Act. 2, 36) e Paolo (Act. 9, 22; 17, 3; 18, 5, 28) a Giovanni (Io. 20, 31; I Io. 2, 22; 5, 1; II Io. 7, 9). Ferve in proposito la polemica contro i giudei, i quali aspettavano il C. (Io. 1, 20, 25, 41; 3, 28; Lc. 3, …
… deferenza, perché anch'egli godeva del diritto di cittadinanza romana (ibid. 16, 19-40). A Berea si separa momentaneamente dall'Apostolo costretto a fuggire, il quale da Atene gli fa sapere di raggiungerlo quanto prima; ciò avvenne a Corinto (ibid. 17, 14; 18, 5). S. non compare più nella vita successiva di Paolo, che se lo associa nello scrivere le due lettere ai Tessalonicesi (I Thess. 1, 1; II Thess. 1, 1), composte precisamente a Corinto. …
… Gli Ebrei fomentarono tumulti e costrinsero il missionario a rifugiarsi prima a Berea e poi ad Atene dove Paolo si fece raggiungere da Sila e da Timoteo (Act. 17, 15; 18,5) che poi rinviò a T. (I Thess. 3, 1).
18:7
BARSABA (GR. ΒΑΡΑΣΒΑ͂Σ «FIGLIO DI SABA O ŠĒBHĀ»)
Il suo soprannome romano Iustus ('Ιούστος') fu proprio di altri due discepoli: Tizio (Act. 18, 7) e Gesù (Col. 4, 11). 'Ιούστος (Iustus), adattamento greco (latino) di Ṣaddīq o Ṣādōq, ricorre spesso come nome nelle iscrizioni giudaiche. …
… (II Cor. 11, 9); lavorò con la parola, in prevalenza tra i ceti umili, che furono i più docili al messaggio evangelico (I Cor. 1, 26); ebbe come punto di appoggio la casa di Tizio Giusto, un romano simpatizzante già prima per la religione d'Israele (Act. 18, 7); fu tratto dai giudei al tribunale del proconsole Giunio Gallione, il quale, accertatosi che si trattava di una questione puramente religiosa, se ne lavò le mani con ostentazione …
… G. portava anche un altro nome, questo di origine latina: Ἰωάντος, Iustus, che era pure di Giuseppe Barsaba (Act. 1, 23) e di un certo Tito (o Tizio), «colens Deum», nella casa del quale Paolo viene accolto a Corinto (Act. 18, 7). L'uso d'aggiungere un nome greco o latino a quello ebraico era abbastanza frequente: si preferivano i nomi che davano una certa assonanza, come Paolo unito a Saulo.
18:8
ARCHISINAGOGO (EBR. RŌŠ HAK-KĒNĒSETH « CAPO DELLA ASSEMBLEA »)
… Su invito dell'a., Gesù prese la parola nella sinagoga di Nazaret (Lc. 13, 14). L'a. aveva probabilmente un consiglio, i cui membri sono talvolta detti anche « a. » (Act. 13, 15). Una buona conquista della predicazione di Paolo fu l'a. Crispo di Corinto (Act. 18, 8). Vincenzo Cavalla
… Inoltre, I C. è in perfetto accordo con la narrazione degli Atti (cf. I Cor. 4, 17 sgg. e 16, 5: Act. 19, 2, 21; I Cor. 1, 14: Act. 18, 8; I Cor. 3, 6: Act. 18, 27 sg.). …
… C. credette, « con tutta la sua casa », alla predicazione di Paolo (Act. 18, 8). Non è escluso che, mentre la grande maggioranza dei correligionari restava ostinata, altri seguissero l'esempio di C. e della sua casa: s. Luca si limiterebbe a nominare il personaggio …
… Nell'antichità si parla solo di un arcisinagogo (Mc. 5, 22; Lc. 13, 14; Act. 13, 15; 18, 8), detto in ebraico rôf bêth hak-hênêseth, cui spettava di dirigere le riunioni, e di un ministro od inserviente (Lc. 4, 20), chiamato in ebr. hazzân ed in greco ὕπρετῆς, che …
18:10
… accogliere la «parola della Croce» (I Cor. 1, 18), si realizzava, in meno di due anni (50-52 o 51-53), ciò che Gesù aveva preannunciato a Paolo, al momento della rottura con la sinagoga di C., che in questa città Egli si riservava un popolo numeroso (Act. 18, 10). Ivi l'Apostolo lavorò con il braccio, per procacciarsi di che vivere, particolarmente prima che a lui giungessero i soccorsi dei buoni figli di Macedonia (II Cor. 11, 9); lavorò …
18:11
rifiutandosi di interessarsi delle loro questioni religiose (Act. 18, 11-17).
18:12
… simpatizzante già prima per la religione d'Israele (Act. 18, 7); fu tratto dai giudei al tribunale del proconsole Giunio Gallione, il quale, accertatosi che si trattava di una questione puramente religiosa, se ne lavò le mani con ostentazione di disprezzo (Act. 18, 12-27).
… Conquistata nel 146 a. C., fu dapprima aggregata alla Macedonia; fu elevata a provincia senatoria da Augusto nel 27 a. C., con capoluogo Corinto (v.) «totius Graeciae lumen» (Cicerone, Pro lege Man., 5). Dell'Acaia, distinta dalla Macedonia (Act. 20, 2), era proconsole Gallione (v.; Act. 18, 12) quando giunse s. Paolo, fuggitivo da
18:17
… In opposizione al popolo israelita (ὑπός Ἰσραήλ), unico detentore del monoteismo e del vero culto, gentile equivale a «pagano», idolatra: Io, 7, 35; Act. 11, 20; 18, 17, ecc. È sinonimo di etnico (v.).
In Act. 18, 17 si parla di un S. che, dopo l'inutile tentativo di far condannare l'Apostolo dal proconsolo Gallione viene beffeggiato e picchiato da un gruppo di pagani. …
18:18
… A C. s. Paolo s'imbarcò nel ritorno dal secondo viaggio apostolico con Aquila e Priscilla, che ivi avevano sciolto un voto di nazireato radendosi i capelli (Act. 18, 18). Vi era organizzata una Chiesa ove esercitava fervorosa attività caritativa la disconnessa Febe. …
… Restarono intanto Aquila e Priscilla a preparare la conquista cristiana di E. (Act. 18, 18-21). Nel frattempo vi giunse l'eissandeino Apollo (v.), anima ardente di apostolo, ma imperfettamente iniziato al cristianesimo, che i due coniugi istruirono compiutamente e battezzarono. …
18:19
… Dopo che l'Apostolo partì per Gerusalemme, guadagnarono al cristianesimo il predicatore Apollo (Act. 18, 19.26).
18:22
… dopo essere stato arrestato a Gerusalemme, vi fu trattenuto per due anni prigioniero (dal 58 al 60), sotto i procuratori Felice e Feste: qui appellò a Cesare e, dopo essersi difeso anche dinanzi ad Agrippa II e Berenice, s'imbarcò per Roma (Act. 9, 30; 18, 22; 21, 8; 23, 23-27, 2).
… Egli andò in Gerusalemme (Act. 18, 22; ἀναβὰς καὶ ἀστασάμενος τὴν Ἐκκλησίαν); quindi si recò ad Antiochia, donde nella primavera del 54 iniziò il suo terzo viaggio missionario. …
18:23
… ivi i discepoli di Cristo furono per la prima volta chiamati cristiani (Act. 11, 19-26). A. fu il punto di partenza e di arrivo del primo e secondo viaggio apostolico di s. Paolo (Act. 13, 1-14, 27; 15, 35-18, 22), ed il terzo mosse pure di là (Act. 18, 23). Ad A. sorse la disputa intorno ai rapporti delle osservanze legali con la nuova religione (Act. 14, 26-15, 1); perciò fu dapprima comunicata ad A. la soluzione data dagli Apostoli …
… L'ambiguità è soprattutto nella G. È vero che se la Galazia percorna da Paolo secondo Act. 16, 8 (secondo viaggio missionario) è il territorio abitato dai veri G., s. Luca ci farebbe sapere ben poco della loro evangelizzazione e della successiva visita dell'Apostolo (Act. 18, 23), durante la quale dovettero
18:24
… Ciò che essi gli narrarono dell'opera di Paolo iniziata a Corinto, lo invogliò a recarsi, munito di commendatizie, in Acaia, ove fiancheggiò la predicazione dell'Apostolo, dimostrando dalle Scritture la messianità di Gesù (Act. 18, 24-28). Ottimo servizio recò in Corinto alla causa del Vangelo e Paolo gli dà la lode di aver irrigato ciò che egli aveva piantato (I Cor. 3, 6).
… Secondo Act. 19, 1-7, un gruppo di 12 fedeli di Efeso aveva ricevuto solo il battesimo di G. B.; famoso è il caso di Apollo (Act. 18, 24-26). Più tardi si parla delle sette dei gioanniti, degli emerobattisti, ecc. (cf. Buzy, pp. 370-72). G. B. occupa un posto eminente nelle concezioni teologiche dei mandei (v.). …
… P. completò l'istruzione dei pochi aderenti e, coadiuvato da numerosi collaboratori, svolse un'attività intensa anche nelle città vicine (ibid. 18, 24 - 19, 40). L'efficacia della sua predicazione si rileva dall'agitazione dell'argentiere Demetrio, che vide compromesso il suo commercio di statuette della dea Artemide (ibid. 19, 24). Ad …
18:25
… che domanda a s. Pietro: «che cosa dunque dobbiamo fare per essere salvi?», s. Pietro risponde: «Fate penitenza e battezzatevi» (Act. 2, 38). Quando per errore i convertiti ricevono solo il B. di Giovanni, vengono ribattezzati con il B. di Gesù Cristo (Act. 18, 25; 19, 5; cf. 10, 48; 16, 12-15; 22, 11-16). Nella mente dei primi cristiani la necessità del B. era tanto radicata, che il Pastor Hermae la estese anche ai giusti nel Vecchio Testamento, …
… In questo senso adoperano il verbo κατηχεῖν, nel Nuovo Testamento, s. Luca, che compose il suo Vangelo per far ricordare a Teofilo ciò che aveva già imparato dal colloquio: περὶ ὧν κατηχήθης (Lc. 1, 4); designa Apollo come κατηχημένος τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου (Act. 18, 25); s. Paolo, che parla nell'adunanza (ἐκκλησία) per istruire (ἵνα κατηχήσω, I Cor. 14, 19) e vuole che colui che è istruito (ὁ κατηχοῦμενος) comunichi con colui che catechizza (τῷ κατηχοῦντι, …
18:26
… Quindi occorre distinguere tra una c. prima e rudimentale (come, ad es., all'eunuco d'Etiopia, Act. 8, 27-38) e una c. più ampia e approfondita (cf. Act. 18, 26; s. Paolo distingue tra il lavoro di « piantare » e quello d'« innaffiare », tra il gettare le fondamenta ed il costruirvi sopra, I Cor. 3, 6-10). Tra i « primi elementi della parola …
18:27
… Inoltre, I C. è in perfetto accordo con la narrazione degli Atti (cf. I Cor. 4, 17 sgg. e 16, 5: Act. 19, 2, 21; I Cor. 1, 14: Act. 18, 8; I Cor. 3, 6: Act. 18, 27 sg.). …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.