A miracle, and a Sermon of Peters to the people, shevving that IESVS is Christ, and exhorting them to faith in him and penance for their sinnes, and so they shal haue by him (in Baptisme) the Benediction which was promised to Abraham.
1Now Peter and John went up into the temple at the ninth hour of prayer.Pietro, e Giovanni salivano al tempio sulla nona, ora di orazione.AND Peter and Iohn vvent vp into the temple, at the ninthe houre of praier.Petrus autem et Joannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam. 2And a certain man who was lame from his mother’s womb was carried: whom they laid every day at the gate of the temple, which is called Beautiful, that he might ask alms of them that went into the temple.E veniva portato un certo uomo stroppiato dalla nascita: il quale posavano ogni giorno alla porta del tempio chiamata la Speciosa, perché chiedesse limosina a que', che entravan nel tempio.And a certaine man that vvas lame from his mothers vvombe, vvas caried: vvhom they laid euery day at the gate of the temple, that is called Specious, that he might aske almes of them that vvent into the temple.Et quidam vir, qui erat claudus ex utero matris suæ, bajulabatur: quem ponebant quotidie ad portam templi, quæ dicitur Speciosa, ut peteret eleemosynam ab introëuntibus in templum. 3He, when he had seen Peter and John, about to go into the temple, asked to receive an alms.Questi avendo veduto Pietro, e Giovanni, che stavan per entrare nel tempio, si raccomandava ad essi per aver limosina.He, vvhen he had seen Peter and Iohn about to enter into the temple, asked to receiue an almes.Is cum vidisset Petrum et Joannem incipientes introire in templum, rogabat ut eleemosynam acciperet. 4But Peter with John, fastening his eyes upon him, said: Look upon us.E Pietro fissamente miratolo con Giovanni, disse: Volgiti a noi.But Peter vvith Iohn looking vpon him, said, Looke vpon vs.Intuens autem in eum Petrus cum Joanne, dixit: Respice in nos. 5But he looked earnestly upon them, hoping that he should receive something of them.E quegli guardavagli attentamente, sperando di ricevere da essi qualche cosa.But he looked earnestly vpon them, hoping that he should receiue some thing of them.At ille intendebat in eos, sperans se aliquid accepturum ab eis. 6But Peter said: Silver and gold I have none; but what I have, I give thee. In the name of Jesus Christ of Nazareth, arise and walk.Ma Pietro disse: Io non ho nè argento, nè oro: ma quello, che ho, te lo do: Nel nome di Gesù Cristo Nazareno alzati, e cammina.But Peter said, Siluer and gold I haue not, but that vvhich I haue, the same I giue to thee: In the name of IESVS CHRIST of Nazareth arise, and vvalke.Petrus autem dixit: Argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, hoc tibi do: in nomine Jesu Christi Nazareni surge, et ambula. 7And taking him by the right hand, he lifted him up: and forthwith his feet and soles received strength.E presolo per la man destra, lo alzò, e in un attimo se gli consolidarono gli stinchi, e le piante de' piedi.And taking his right hand, he lifted him vp, and forthvvith his feete and soles vvere made strong.Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum, et protinus consolidatæ sunt bases ejus et plantæ.
8And he leaping up, stood and walked and went in with them into the temple, walking and leaping and praising God.E si rizzo d'un salto, e camminava: ed entrò con essi nel tempio, camminando, e saltando, e lodando Dio.And springing he stoode, and vvalked: and vvent in vvith them into the temple vvalking, and leaping, and praising God.Et exiliens stetit, et ambulabat: et intravit cum illis in templum ambulans, et exiliens, et laudans Deum. 9And all the people saw him walking and praising God.E tutto il popolo lo vide, che camminava, e lodava Dio.And al the people savv him vvalking and praising God.Et vidit omnis populus eum ambulantem et laudantem Deum. 10And they knew him, that it was he who sat begging alms at the Beautiful gate of the temple: and they were filled with wonder and amazement at that which had happened to him.E lo conoscevano, che era quello, che si stava sedendo, e chiedendo la limosina alla porta Speciosa del tempio: e furono ripieni di stupore, ed erano fuori di se per quello, che era in lui avvenuto.And they knevv him, that, it vvas he vvhich sate for almes at the Specious gate of the temple: and they vvere excedingly astonied and agast at that had chaūced to him.Cognoscebant autem illum, quod ipse erat qui ad eleemosynam sedebat ad Speciosam portam templi: et impleti sunt stupore et extasi in eo quod contingerat illi. 11And as he held Peter and John, all the people ran to them, to the porch which is called Solomon’s, greatly wondering.E mentre egli teneva stretti Pietro, e Giovanni, tutto il popolo stupefatto corse verso di loro nel portico detto di Salomone.And as he held Peter and Iohn, al the people ranne to them vnto the porche vvhich is called Salomons, vvondering.Cum teneret autem Petrum et Joannem, cucurrit omnis populus ad eos ad porticum quæ appellatur Salomonis, stupentes. 12But Peter seeing, made answer to the people: Ye men of Israel, why wonder you at this? Or why look you upon us, as if by our strength or power we had made this man to walk?Lo che avendo veduto Pietro, rispose al popolo: Uomini Israeliti, perché vi maravigliate voi di questo, o perché tenete gli occhi sopra di noi, quasiché per virtù, o per potestà nostra abbiam fatto si, che costui cammini?But Peter seing them, made ansvver to the people, Ye men of Israël, vvhy maruel you at this, or vvhy looke you vpon vs, as though by our povver or holines vve haue made this man to vvalke?Videns autem Petrus, respondit ad populum: Viri Israëlitæ, quid miramini in hoc, aut nos quid intuemini, quasi nostra virtute aut potestate fecerimus hunc ambulare ? 13The God of Abraham and the God of Isaac and the God of Jacob, the God of our fathers, hath glorified his Son Jesus, whom you indeed delivered up and denied before the face of Pilate, when he judged he should be released.Il Dio di Abramo, e di Isacco, e di Giacobbe, il Dio de' padri nostri ha glorificato il suo Figliuolo Gesù, il quale voi avete tradito, e rinnegato davanti a Pilato, quando questi avea giudicato di liberarlo.The God of Abraham, and the God of Isaac, and the God of Iacob, the God of our fathers hath glorified his sonne IESVS, vvhom you in deede deliuered and denied before the face of Pilate, he iudging him to be released.Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus patrum nostrorum glorificavit filium suum Jesum, quem vos quidem tradidistis, et negastis ante faciem Pilati, judicante illo dimitti.
14But you denied the Holy One and the Just: and desired a murderer to be granted unto you.Ma voi rinnegaste il santo, e il giusto, e chiedeste, che fossevi dato per grazia un omicida:But you denied the holy and the iust one, and asked a mankiller to be giuen vnto you.Vos autem sanctum et justum negastis, et petistis virum homicidam donari vobis: 15But the author of life you killed, whom God hath raised from the dead: of which we are witnesses.Ma l'autore della vita voi lo uccideste, cui Dio risuscitò da morte, di che siamo noi testimoni.but the authour of life you killed, vvhom God hath raised from the dead, of vvhich vve are vvitnesses.auctorem vero vitæ interfecistis, quem Deus suscitavit a mortuis, cujus nos testes sumus. 16And in the faith of his name, this man, whom you have seen and known, hath his name strengthened. And the faith which is by him hath given this perfect soundness in the sight of you all.E mediante la fede nel di lui nome quest'uomo, che voi vedete, e conoscete, lo ha fortificato il di lui nome: e la fede, che vien da lui, ha dato a costui questa perfetta salute a vista di tutti voi.And in the faith of his name, this man vvhom you see and knovv, his name hath strengthened: & the faith vvhich is by him, hath giuen this perfect health in the sight of al you.Et in fide nominis ejus, hunc quem vos vidistis et nostis, confirmavit nomen ejus: et fides, quæ per eum est, dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum. 17And now, brethren, I know that you did it through ignorance: as did also your rulers.Or io so, fratelli, che lo avete fatto per ignoranza, come anche i vostri capi.And novv (brethren) I knovv that you did it through ignorāce, as also your princes.Et nunc, fratres, scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri. 18But those things which God before had shewed by the mouth of all the prophets, that his Christ should suffer, he hath so fulfilled.Ma Dio così ha adempito quello, che per bocca di tutti i profeti avea predetto, dover patire il suo Cristo.But God vvho foreshevved by the mouth of al the prophets, that his CHRIST should suffer, hath so fulfilled it.Deus autem, quæ prænuntiavit per os omnium prophetarum, pati Christum suum, sic implevit. 19Be penitent, therefore, and be converted, that your sins may be blotted out.Fate adunque penitenza, e convertitevi, perché siano cancellati i vostri peccati.Be Penitent therfore & conuert, that your sinnes may be put out.Pœnitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra:
20That when the times of refreshment shall come from the presence of the Lord, and he shall send him who hath been preached unto you, Jesus Christ.Onde venga il tempo della consolazione dalla faccia del Signore, ed egli mandi quel Gesù Cristo, il quale fu a voi predicato,that, vvhen the times shal come of refreshing by the sight of our Lord, and he shal send him that hath been preached vnto you IESVS CHRIST,ut cum venerint tempora refrigerii a conspectu Domini, et miserit eum qui prædicatus est vobis, Jesum Christum, 21Whom heaven indeed must receive, until the times of the restitution of all things, which God hath spoken by the mouth of his holy prophets, from the beginning of the world.Il quale conviene, che ricevuto sia nel cielo sino ai tempi della restaurazione di tutte le cose, del che ha Dio parlato pia tempo per bocca de' suoi santi profeti;vvhom heauen truely must receiue vntil the times of the restitution of al things, vvhich God spake by the mouth of his holy prophets from the beginnīg of the world.quem oportet quidem cælum suscipere usque in tempora restitutionis omnium quæ locutus est Deus per os sanctorum suorum a sæculo prophetarum. 22For Moses said: A prophet shall the Lord your God raise up unto you of your brethren, like unto me: him you shall hear according to all things whatsoever he shall speak to you.Imperocché Mosè disse: il Signore Dio vostro farà a voi sorgere uno trai vostri fratelli, profeta come me, a lui presterete fede in tutto quel, che vi dirà.Moyses in deede said, That a prophet shal the Lord your God raise vp to you of your brethren, as my self: him you shal heare according to al things vvhatsoeuer he shal speake to you.Moyses quidem dixit: Quoniam prophetam suscitabit vobis Dominus Deus vester de fratribus vestris, tamquam me: ipsum audietis juxta omnia quæcumque locutus fuerit vobis. 23And it shall be, that every soul which will not hear that prophet shall be destroyed from among the people.Chiunque poi non ascolterà questo profeta, sarà scancellato dal popolo.And it shal be, euery soule that shal not heare that prophet, shal be destroied out of the people.Erit autem: omnis anima quæ non audierit prophetam illum, exterminabitur de plebe. 24And all the prophets, from Samuel and afterwards, who have spoken, have told of these days.E tutti i profeti, che hanno parlato da Samuele in poi, hanno predetti questi giorni.And al the Prophets from Samuël and aftervvard that haue spoken, told of these daies.Et omnes prophetæ, a Samuel et deinceps, qui locuti sunt, annuntiaverunt dies istos.
25You are the children of the prophets and of the testament which God made to our fathers, saying to Abraham: And in thy seed shall all the kindreds of the earth be blessed.Voi siete i figliuoli de' profeti, e del testamento stabilito da Dio co' padri nostri, allorché disse ad Abramo: E nel tuo seme saran benedette tutte le famiglie della terra.You are the children of the Prophets and of the testament vvhich God made to our fathers, saying to Abraham, And in thy seede shal al the families of the earth be blessed.Vos estis filii prophetarum, et testamenti quod disposuit Deus ad patres nostros, dicens ad Abraham: Et in semine tuo benedicentur omnes familiæ terræ. 26To you first, God, raising up his Son, hath sent him to bless you: that every one may convert himself from his wickedness.Per voi primariamente Dio risuscitato avendo il suo Figliuolo, lo ha mandato a benedirvi: affinchè si converta ciascheduno dalle sue iniquità.To you first God raising vp his sonne, hath sent him blessing you: that euery one should conuert him self from his naughtines.Vobis primum Deus suscitans filium suum, misit eum benedicentem vobis: ut convertat se unusquisque a nequitia sua.
3:1
Witham
To the temple. Though the Jewish ceremonies were shortly to cease, yet it was not unlawful to follow them; and they went to the temple as a proper place for prayer. (Witham)
Menochius
The ninth hour, that is, about three in the afternoon. But we must here observe, that the Hebrews divided the light into twelve hours, and the dark into twelve hours; so that their hours would be of unequal length: longer in summer, shorter in winter. (Menochius)
The custom of praying three times in the day, is ancient among the Jews. Daniel at Babylon opened his window on the side which looked towards the temple of Jerusalem, and three times a day bent his knees before the Lord. The ancient Fathers of the Church have strongly recommended this established custom of praying three times in the day, morning, noon, and evening. It is indeed not a precept, but a religious observation, to which she invites all her children. See St. Clement of Alexandria, Constit. lib. vii. Acts 24.; Tertullian, de Jejuniis, etc.
Haydock
In Catholic countries, the toll of a bell at morning, noon, and evening, announces the time for the recital of the Angelus Domini, a short prayer, in honour of the incarnation. At these moments, all, however employed, whether at labour in the field, or at home, all cease from their employment, till they have recited the prayer. The repetition of this, and similar practices, cannot be too strongly recommended to Catholics of the present day. They are of singular advantage in recalling the soul, which is too easily dissipated and distracted, to God, her first beginning, and her last end. (Haydock)
3:3
about the year A.D. 33.
3:4
Witham
Look upon us. St. Peter said this to raise his attention and expectation, but the poor man thought of nothing but an alms. (Witham)
3:6
Witham
But what I have, I give thee. Though St. Luke told us, (chap. 2:43.) that the apostles did many miracles and prodigies, yet this is the first specified. In the name of Jesus of Nazareth, (known by that name, though of Bethlehem) arise, and walk. In the name of Jesus, lately nailed to a cross. (Witham)
St. Bernard
This is not the shadow of a great name, magni nominis umbra, but the truth of what it signifies, a Saviour. Not without reason is this name in the Canticles compared to oil, in its three-fold properties, of affording light, food, and medicine. When preached, it enlightens; thought on, it feeds us; and called on, it assuages our grief. Whence has such a sudden light of faith spread over the world, but in preaching the name of Jesus? How did this light shine, and attract the eyes of all, when proceeding like lightning from the mouth of Peter, it strengthened the weakness of the lame man's feet, and enlightened the minds of many spiritually blind? Did he not then scatter fire, when he exclaimed, in the name of our Lord Jesus Christ, arise and walk? This name is food too. Are you not refreshed, as often as you recall it to your mind? What is as powerful in consoling the mind? What so soon repairs our wearied senses, and gives new vigour to our strength; encourages virtues, cherishes chaste affections? All food is dry to me, if not seasoned with this oil; insipid, unless sprinkled with this salt. If you write, I relish it not, unless I read the name of Jesus. If your read, or speak, I take no pleasure in it, unless I hear the name of Jesus. Jesus is honey in the mouth, music to the ear, but ecstasy to the heart. This is also my medicine. Are you sad? let Jesus enter your heart, and thence ascend upon your tongue. And behold, at the rising of this star, every cloud will retire, and serenity return. Do you fall into a crime, or run on the brink of despair: call on this name of life, and you shall be restored to life, etc. (St. Bernard, Serm. xv. super Cant. propè medium.)
3:11
Witham
As he held Peter and John. That is, kept close by them, and with them, out of joy and gratitude. (Witham)
3:12
Peter seeing, made answer to the people. This is the second sermon, that is related, which, as St. Chrysostom, observes, was spoken publicly in the temple.
Witham
Why look you upon us? St. Peter, at the beginning takes care to give the glory to God. (Witham)
3:13
Calmet
Who does not admire, in this second discourse of St. Peter, as well as in his first, the prudence and discretion, with which he blames the Jews? He reproaches them, but with such mildness, as not to offend them, and dispenses to them truths in proportion to their capacity to bear them; after the example of his master and Saviour, he sweetens the bitterness of the truth, by furnishing them with an excuse. They sinned through ignorance. (Calmet)
3:14
Witham
The just one, and the holy one, even the author of life you killed: he that is the just one promised, the Messias, the Son of God, and true God. (Witham)
3:17
Witham
You did it through ignorance, but such as could not excuse the chief of you. (Witham)
3:20
The times of refreshment. The time of eternal rest and happiness, etc.
Witham
These words, you may be saved, must be understood, to make the sense complete. (Witham)
3:21
Witham
Whom heaven indeed must receive, as also in the Protestant translation not contain: nor can any argument be drawn from hence, that Christ's body cannot be truly at the same time in the holy Sacrament, especially after a different manner. The true sense of these words is, that heaven is the place of Christ's abode, till the day of judgment, and that it was in vain for them to think that he would come to take possession of any temporal kingdom. (Witham)
Calmet
The restitution of all things. Jesus remains in heaven, till his second coming to judge the living and the dead. That is the great day, when every thing shall be finally settled, and restored to its proper order. He shall avenge the injuries done to God; restore peace to the afflicted just men of the earth, and justice to their persecutors. He shall exalt his Church, and himself receive the homage of adoration, from every tribe of men. (Calmet)
See 2 Peter 3:13. which text, together with what we read in this place, joins inseparably the last coming of Jesus Christ, with the universal re-establishment promised in both these passages, and completely excludes the Millennium, which some erroneously expect to take place between the accomplishment of the first and second of these events. See Bossuet's reflexions on the 20th chapter of the Apocalypse, where the errors of many Protestant writers, especially of Dodwell, are refuted. To shew that the error of the Millennium cannot be assigned as a general cause which impelled the primitive Christians to martyrdom, it will suffice to produce this decisive passage of St. Justin, who after Papias, was the first supporter of that system: speaking to Tryphon concerning this temporal kingdom, which Christ was to enjoy here below, in the re-established Jerusalem with the saints risen from the dead, for a thousand years, he says: "I have already confessed that many others, with myself, were of this opinion; ... but there are many others, and persons of sound faith, and exemplary conduct, who reject this opinion." (In dialog. cum Tryph. n. 84.)
3:22
Witham
Moses said. He brings them this testimony of Moses concerning the Messias, to shew the punishment they deserve for not receiving him. (Witham)
3:23
Pensées. xv
Which will not hear that prophet. St. Peter's argument is this. If disobedience to the ordinances of God by the voice of Moses, was punishable with death, how much more severe will be the punishment of those, who refuse obedience to the doctrines of Jesus, to whom all the prophets bore testimony, and whom the apostles then preached. How different is this system of submission to the teaching of the prophets, and apostles, from that libertinism, which undermines the whole fabric of religion, by taking away from the Church the power of commanding, and from the disciple the necessity of obeying. By what wonderful and progressive shades of light was the prediction of this great prophet made to man! From the fall of Adam, it was predicted, that the seed of the woman would crush the serpent's head. Many ages after, God manifested that from Abraham's loins the Redeemer should spring, "in whom all nations should be blessed." The promise is renewed to Isaac, and that he is to spring from his son, but not from Esau, but from Jacob; and of the twelve sons of Jacob, the posterity of Juda is to have the privilege of bestowing a Messias to the world, and the token of its accomplishment is, "the failure of the sceptre in the posterity of Juda." After a long series of events, and of ages, an humble shepherd is chosen in the tribe of Juda: he is led to the throne; and to this man, David, it is repeated, that from him the Messias shall spring, and that his kingdom shall have no end. The oracle is so explicit in the psalms of that king, and in the writings of successive prophets, that it not only expresses the race, the tribe, the family, but also the character of the mother, the place of his birth, the precise period of the event, the ministry, the power, the dignity, the circumstances of his death, the change of the covenant, and conversion of the world. The particular prophecies, in their accomplishment, were a visible earnest to the Jews of the accomplishment of the prophecies relative to the Messias. Hence Pascal very justly remarks: "The prophets mingle particular prophecies with those of the Messias; that the prophecies regarding the Messias may not be without proof, and that the particular prophecies may not be without effect." (Pensées. xv.)
These oracles, which during a period of four thousand years, have been delivered to the world, and which have been completely and visibly fulfilled, still exist in books, scrupulously preserved by the greatest enemies of Christ, and of his holy religion, and satisfactorily demonstrate Jesus Christ to be the great prophet, and the Christian religion to be the new covenant, which had been announced so many ages before, in so many different manners.
3:25
Witham
You are the children ... to you first God raising up his Son. He gives them encouragement, that not only the promise of sending the Messias was made to them, but that he came, and is to be preached to them: and that the blessings of his coming are first offered to them. (Witham)
3:1
This maketh for distinction of Canonical houres and diuersitie of appointed times to pray in Se• Annot. 〈…〉.
3:6
•. That vvhich I haue.] Saincts doe miracles and the like, but by the power of God. This power of working miracles vvas in Peter, and Peter properly did giue this man his health, though he receiued that force and vertue of God, and in & by him executed the same. Therfore he saith, That vvhich I haue, I giue to thee. and the Heretikes are ridiculous that note here, a miracle done by Christ by the handes of the Apostles, to make the simple beleeue that they had no more to doe then a dead instrument in the workemans hand.
3:12
12. By our povver.] When the Apostles remit sinnes, or doe any other miracles, they doe it not by any humane, proper, or natural power in them selues: but of supernatural force giuen them from aboue, to proue that the faith of Christ is true, and that he is God whom the Iewes crucified, in whose name and faith they worke, and not in their owne.
Liturgia The Epistle vpō wenesday in Easter weeke.
3:13
Concordanza Luc. 23, 28.
3:16
This faith was not the faith of the same man (for he looked onely for almes) nor a special faith of the Apostles owne saluatiō: but the whole beleefe of Christian Religion.
3:21
〈Greek〉
Some Heretikes fouly corrupt this place, thus, Who must be conteined in heauen, of purpose (as they protest) to hold Christ in heauē, from the B. Sacramēt. Beza. As though his presēce there, drew him out of heauen. Neither cā they pretend the Greeke, which is word for word as in the vulgar latin, and as we translate.
3:22
Concordanza Deu. 18, 15.
3:25
Concordanza Gen. 22, 18. 26, 4.
3:1
Tertulliano † 220 d.C. On Prayer 25
… Holy Spirit into the congregated disciples took place at “the third hour.” Peter, on the day on which he experienced the vision of Universal Community, (exhibited) in that small vessel, had ascended into the more lofty parts of the house , for prayer’s sake “at the sixth hour.” The same (apostle) was going into the temple, with John, “at the ninth hour ,”
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 21
… For they both raised the dead, which God alone (can do), and restored the debilitated to their integrity,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Lord's Prayer 35
35. But for us, beloved brethren, besides the hours of prayer observed of old,
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 17.21
… And again in the same power of the Holy Ghost, Peter and John went up into the Temple at the hour of prayer, which was the ninth hour
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… And that you may not suppose that they carried him for some other purpose, but that it was in order that he might receive alms, hear what the writer says: “so that he might receive alms of those entering into the temple.” (Recapitulation of
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 72
… since even now, there is nothing else that causes the heathen to stumble, except that there is no love. “But,” saith some one, “they also urge against us the absence of miracles.” But not in the same way. “But where did the Apostles manifest their love?” Seest thou Peter and John inseparable from one another, and going up to the Temple? (
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Twelve Books on the Institutes of the Cœnobia, and the Remedies for the Eight Principal Faults 3.3
… In another passage, too, in the Acts of the Apostles, we are told as follows about the same time: “But Peter and John went up into the temple at the hour of prayer, the ninth hour.”
3:2
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… The man was conspicuous both from the place, and from his malady. Hear how the matter is related. “And a certain man, lame from his mother’s womb, was carried, whom they laid daily at the gate of the temple which is called Beautiful, to ask alms of them that entered into the temple.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 31.9
… since, indeed, He had said to them, “Without me ye can do nothing.” When that lame man who sat at the gate rose up at Peter’s voice, and walked on his feet, so that men marvelled, Peter spoke to them to this effect, that it was not by his own power that he did this, but in the virtue of Him whom they slew.
3:3
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… 2 .) He sought to receive alms, and he did not know who the men were. “Who seeing Peter and John about to go into the temple, asked an alms. And Peter, fastening his eyes upon him, with John, said, Look on us.” (
3:4
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… “He asked,” it is written, “to receive an alms.” ( v. 3 .) Their bearing marked them as certain devout and righteous men. [“And Peter fastening his eyes upon him, with John, said,” etc.] (
3:5
Tertulliano † 220 d.C. The Prescription Against Heretics 7
… What indeed has Athens to do with Jerusalem? What concord is there between the Academy and the Church? what between heretics and Christians? Our instruction comes from “the porch of Solomon,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… Let this put us to shame who fall back in our prayers. But observe, I pray you, Peter’s gentleness: for he said, “Look on us.” So truly did their very bearing, of itself, betoken their character. “And he gave heed unto them, expecting to receive something of them. Then Peter said, Silver and gold have I none; but such as I have I give thee.” (
3:6
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.12.3
… but such as I have give I thee: In the name of Jesus Christ of Nazareth, rise up and walk. And immediately his legs and his feet received strength; and he walked, and entered with them into the temple, walking, and leaping, and praising God.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.62
… But now he is besought, and thou grievest.” And in the Acts of the Apostles: “But Peter said unto him, Silver and gold indeed I have not; but what I have I give unto you: In the name of Jesus Christ of Nazareth, rise up and walk. And, taking hold of his right hand, he lifted him up.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Duties of the Clergy 2.25
… “Take neither gold nor silver nor money.” Whereby as with a sickle He cuts off the love of money that is ever growing up in human hearts. Peter also said to the lame man, who was always carried even from his mother’s womb: “Silver and gold have I none, but what I have give I thee. In the Name of Jesus Christ of Nazareth, arise and walk.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 3.4
31. Peter, again, when he healed Aeneas, said: “In the Name of Jesus of Nazareth, rise and walk.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Selections from the Letters of St. Ambrose 63.24
88. And the first of them said: “Silver and gold have I none.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Two Homilies on Eutropius 2.11
… he suffered shipwreck and the treasure was not lost; the ship was submerged and yet the freight floated. “But we have this treasure” he says. What kind of treasure? a supply of the Spirit, righteousness, sanctification, redemption. Of what nature, tell me? “in the name of Jesus Christ rise up and walk.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 86
… If it were good to have gold, Christ, who have the unutterable blessings, would have given this to His disciples. But now so far from giving it them, He forbad them to have it. Wherefore Peter also, so far from being ashamed of poverty, even glories in it, saying, “Silver and gold have I none; but what I have give I thee.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… “He asked,” it is written, “to receive an alms.” ( v. 3 .) Their bearing marked them as certain devout and righteous men. [“And Peter fastening his eyes upon him, with John, said,” etc.] ( v. 4, 5 .) And observe how John is everywhere silent, while Peter makes excuse for him also; “Silver and gold,” he says, “have I none.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 11
… 32 .) Do you see that together with the grace of God they also contributed their part? For everywhere it ought to be well observed, that together with the grace of God they do their part likewise. Just as Peter said above, “Silver and gold have I none”; and again, that “they were all together.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 20
… So do we also, because we know that this is the very goal of Christianity, continually discourse thereof. Nothing is more frigid than a Christian, who cares not for the salvation of others. Thou canst not here plead poverty: for she that cast down the two mites, shall be thine accuser. ( Luke xxi. 1 .) And Peter said, “Silver and gold have I none.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 21
… for they not only released men of their diseases, but in giving the health they gave the strength also. Moreover, at that time they had given no proofs of their power, so that the man could not reasonably have been required to show his faith, as neither in the case of the lame man did they demand it. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 25
… Do this also. For instance, if you be a physician, (give) your skill: for this also is a great matter. Can you by counsel? This (service) is much greater than all: this (alms) is better than all, or it is also more, by how much the gain it has is greater. For in so doing you put away not starvation, but a grievous death. (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 27
… Lo, I take up the plea in their defence. The chains were there, and the keepers within, and the prison shut, nowhere a wall broken through, all told the same tale: the man had been carried off: why dost thou condemn them? Had they wished to let him off, they would have done it before, or would have gone out with him. “But he gave them money?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on Paul's Epistle to the Romans 1
… for this it was which also wrought the miracles. For it says, “in the Name of Jesus Christ rise up and walk.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 15
… You will say, “How is it possible to become such as he was?” Do you then thoroughly desire it? Are you thoroughly anxious to become such? “Yes,” you will say. Well then, go the same way as he went and they that were with him. Now what way went he? One saith, ( 2 Cor. xi. 27 .) “In hunger, and thirst, and nakedness.” Another, (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 6
… For if thou wilt hear a voice from a living soul, hear Paul saying, “Having food and covering, we shall be therewith content:” ( 1 Tim. vi. 8 .) and “Godliness is great gain:” ( ib. 6 .) and, “The world is crucified unto me, and I unto the world.” ( Gal. vi. 14 .) Hear Peter saying, “Silver and gold have I none, but such as I have, give I thee.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 74
… xiii. 32 ), but here, “He shall glorify the Father”; for when the Son shall appear with great power, He who begat shall be glorified. But what is, “in My Name”? That which the Apostles said, “In the Name of Jesus Christ, arise and walk.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 18
… viii. 20 .) And again He said to His disciples, “Provide neither gold, nor silver, nor two coats.” ( Matt. x. 9, 10 .) And Paul in writing said, “As having nothing and yet possessing all things.” ( 2 Cor. vi. 10 .) And Peter said to him who was lame from his birth, “Silver and gold have I none.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 22.32
… The widow of Zarephath, who with her sons expected to die the same night, went without food herself that she might feed the prophet. He who had come to be fed then turned feeder, for, by a miracle, he filled the empty barrel. The apostle Peter says: “Silver and gold have I none, but such as I have give I thee. In the name of Jesus Christ rise up and walk.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 52.10
… Let us, therefore, think of His cross and count riches to be but dirt. Why do we admire what Christ calls “the mammon of unrighteousness”? Why do we cherish and love what it is Peter’s boast not to possess?
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 123.15
… and yet they could speak of themselves as “having nothing and yet possessing all things.” “Silver and gold,” say they, “have we none, but such as we have give we thee: in the name of Jesus Christ of Nazareth rise up and walk.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 44.5
… Was that the night when the Holy Spirit came, and, filling all who were in one place, gave them the power of speaking in the tongues of every nation? Was it night when that lame man was made whole at the word of Peter, or rather, at the word of the Lord dwelling in Peter?
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 13.16
… “Silver and gold have I none: but such as I have, give I unto thee. In the name of Jesus Christ of Nazareth, rise up and walk.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 7.19
… How was it that in His name devils were cast out, sick persons were cured, dead men were raised? For the Apostle Peter says to that lame man who was sitting at the beautiful gate of the Temple: “In the name of Jesus Christ arise and walk.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 95
… Hence the blessed Apostle Peter, when he was going up into the temple, and was asked for alms by the lame man, said, “Silver and gold is not mine, but what I have that I give thee: in the Name of Jesus Christ of Nazareth, arise and walk
3:7
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… “And he gave heed unto them, expecting to receive something of them. Then Peter said, Silver and gold have I none; but such as I have I give thee.” ( v. 5, 6 .) He did not say, I give thee something much better than silver or gold: but what? “In the name of Jesus Christ of Nazareth, rise up and walk. And he took him by the right hand, and lifted him up.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 25.3
… For I would not have you judge of me by the age which began with my natural birth, but by that which began with my spiritual new birth. For as to the natural life, my age is that which the cripple, healed by the apostles by the power of their word at the gate Beautiful, had attained.
3:8
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… “And he took him by the right hand, and lifted him up.” This act made manifest the Resurrection, for it was an image of the Resurrection. “And immediately his feet and ankle bones received strength. And he leaping up stood, and walked.” (
3:9
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
He was so well known to all, that “they recognized him. And all the people,” it says, “saw him walking and praising God; and they recognized ( ἐπεγίνωσκον ) that it was he which sat for alms at the Beautiful gate of the temple.” (
3:10
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… 9 .) It is well said, “they recognized,” inasmuch as he was one unknown now by reason of what had happened: for we use this term with regard to objects, which we find a difficulty in recognizing. [“And they were filled with wonder and amazement at that which had happened unto him.”] Needs must it be believed that
3:11
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… [“And they were filled with wonder and amazement at that which had happened unto him.”] Needs must it be believed that the name of Christ remits sins, seeing it produces even such effects as this. (“And as he held Peter and John, all the people came together at the porch that is called Solomon’s, greatly wondering.” (
3:12
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.12.3
… Ye are the children of the prophets, and of the covenant which God made with our fathers, saying unto Abraham, And in thy seed shall all the kindreds of the earth be blessed. Unto you first, God, having raised up His Son, sent Him blessing you, that each may turn himself from his iniquities.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies on the Statues to the People of Antioch 1.17
… For this reason Peter also, when they had restored the lame man, and all were wondering at them, in order to restrain the people, and persuade them that they had exhibited nothing of this power of themselves, or from their native strength, says, “Why look ye so earnestly on us, as though by our own power or holiness we had made this man to walk?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 25
But the apostles not so: rather in what way? The whole people being in amazement, they said, “Why give heed to us, as though by our own power or authority we had made him to walk?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 78
… that he attributes all to himself, saying, “Though all men shall be offended, yet will I not be offended;” and, “If I should die, I will not deny Thee” (when he should have said, If I receive the assistance from Thee);—yet after these things altogether the contrary, “Why do ye give heed to us, as though by our own power or holiness we had made him to walk?”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 4
… And there is a king of theirs, who thinks fit to die for the mere purpose of being accounted equal with the gods. But not so the men here: no, just the contrary. Hear how they speak on the occasion of the lame man’s cure. “Ye men of Israel, why look ye so earnestly on us, as though by our own power or holiness we had made him to walk? (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 8
… 11 .) From his good feelings and love towards the Apostles, the lame man would not leave them; perhaps he was thanking them openly, and praising them. “And all the people,” it is said, “ran together unto them. And when Peter saw them, he answered.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… (Recapitulation.) In the first place, he establishes the point that the miracle was performed by them ; saying, “Why marvel ye?” And he will not let the assertion be disbelieved: and to give it more weight, he anticipates their judgment. “Why look ye,” he says, “so earnestly on us, as though by our own power or holiness we had made this man to walk?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 20
… 17 ): observe this man also, how he utters nothing boastful, but just as Peter said in the case of the lame man, “Why look ye on us, as though by our own power or holiness we had made him to walk,” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 30
… We also are men of like passions with you.” ( v. 14, 15 .) See how on all occasions they are clean from the lust of glory, not only not coveting, but even repudiating it when offered: just as Peter also said, “Why gaze ye on us, as though by our own power or holiness we had made him to walk” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 10
… let him not keep them with himself, nor set them down to his own account; but let him impute them unto God who gave them all. Wouldest thou see faithful stewards? Hear what saith Peter, “Why look ye so earnestly on us, as though by our own power or godliness we had made this man to walk?” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Philippians 5
… ii. 30 .) And “the king worshiped him, and commanded that they should offer an oblation.” ( Dan. ii. 46 .) Seest thou his humility? seest thou his excellent spirit? seest thou this habit of lowliness? Listen also to the Apostles, saying at one time, "Why fasten ye your eyes on us, as though by our own power or godliness we had made this man to walk? (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Thessalonians 4
… And this again he also says: “Lest any man should account of me above that which he seeth me to be, or heareth from me.” ( 2 Cor. xii. 6 .) And again hear Peter, when he healed the lame man, saying, “Why fasten ye your eyes on us, as though by our own power or godliness we had made him to walk.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 2 Timothy 10
… we also are men of like passions with you.” ( Acts xiv. 14, 15 .) Peter, again, when he had healed the man lame from his birth, when all were amazed at the miracle, answered and said, “Ye men of Israel, why marvel ye at this, or why look ye so earnestly on us, as though by our own power or holiness we had made this man to walk”? (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 64
… What can be equal to this authority? And if He doth it not by His own strength, what shall He have more than the Apostles, who say, “Why look ye so earnestly on us as though by our own power or holiness we had made this man to walk?” (
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 15.6
… “Men and brethren, why marvel ye at this, or why look ye on us as though by our own power or holiness we had caused this man to walk.”
3:13
Tertulliano † 220 d.C. An Answer to the Jews 8
… Accordingly, all the synagogue of Israel did slay Him, saying to Pilate, when he was desirous to dismiss Him, “His blood be upon us, and upon our children;”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… ii. 30 .) And again Joseph, “Do not interpretations belong to God?” ( Gen. xi. 8 .) And David, “When the lion and the bear came, in the name of the Lord I rent them with my hands.” ( 1 Sam. xvii. 34 .) And so likewise here the Apostles, “Why look ye so earnestly on us, as though by our own power or holiness we had made this man to walk?” (
3:14
sant'Ippolito † 235 d.C. Expository Treatise Against the Jews 9
… Let us see, then, if his words be true, and let us prove what shall happen in the end of him; for if the just man be the Son of God, He will help him, and deliver him from the hand of his enemies. Let us condemn him with a shameful death, for by his own saying he shall be respected.”
Eusebio di Cesarea † 339 d.C. The Church History of Eusebius 3.7.8
8. Concerning those calamities, then, that befell the whole Jewish nation after the Saviour’s passion and after the words which the multitude of the Jews uttered, when they begged the release of the robber and murderer, but besought that the Prince of Life should be taken from their midst,
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… Pilate was desirous to let Him go; you would not, when he was willing. “But ye denied the Holy One and the Just, and desired a murderer to be granted unto you; and killed the Prince (or Author) of Life: Whom God hath raised from the dead; whereof we are witnesses.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 35
… ( Acts xiv. 13, 14 .) And after they had set the lame man upright, when all with open mouths were gazing at them, they said, “Why look ye so earnestly on us, as though by our own power we had made this man to walk
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Merits and Forgiveness of Sins, and on the Baptism of Infants 1.52
To the like effect, in the Acts of the Apostles, the Apostle Peter designated the Lord Jesus as “the Author of life,” upbraiding the Jews for having put Him to death in these words: “But ye dishonoured and denied the Holy One and the Just, and desired a murderer to be granted unto you, and ye killed the Author of life.”
3:15
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 2.22.4
… Then, at last, He came on to death itself, that He might be “the first-born from the dead, that in all things He might have the pre-eminence,” the Prince of life,
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. De Sententia Dionysii. (Defence of Dionysius.) 8
… Why, Peter, who calls Christ a man capable of suffering, at once went on (
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 5
… Through Him all things have their continuance and constitution, for He created all things, and metes out to each severally what is necessary for its health and preservation. Wherefore to Him all things are turned, looking with irresistible longing and unspeakable affection to “the author”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 3.15
… What can be a greater sin than to crucify Christ? Yet even of this Baptism can purify. For so spake Peter to the three thousand who came to him, to those who had crucified the Lord, when they asked him, saying, Men and brethren, what shall we do ? For the wound is great. Thou hast made us think of our fall, O Peter, by saying, Ye killed the Prince of Life
san Gregorio di Nissa † 395 d.C. Against Eunomius 2.8
… dead,” so having in all things the pre-eminence, after that “all old things,” as the apostle says, “have passed away ,” He becomes the first-born of the new creation of men in Christ by the two-fold regeneration, alike that by Holy Baptism and that which is the consequence of the resurrection from the dead, becoming for us in both alike the Prince of Life
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
Observe again how he speaks covertly concerning Christ’s power, showing that He raised Himself: just as in his first discourse he had said, “Because it was not possible that He should be holden of it” ( ch. ii. 24 ), so here he says, “And killed the Prince of Life.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 29
… And he does not say, They made a complaint (against Him), ( ἐνέτυχον , al. ἐντυγχάνει ) but, “They desired, though having found no cause of death” (in Him), “that He should be slain. ( e ) Who appeared,” he says, “for many days to them that came up with Him from Galilee to Jerusalem.” ( Rom. xi. 2 .) Instead of
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 7.4
… And yet it was said to the Ephesian elders: “Feed the Church of God which He has purchased with His own Blood.” Finally how can we think that the Author of life was Himself deprived of life: And yet Peter says: “Ye have killed the Author of life.”
3:17
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… “In the presence,” he says, “of you all.” As he had borne hard upon them, and had shown that He Whom they crucified had risen, again he relaxes, by giving them the power of repentance; “And now, brethren, I wot that through ignorance ye did it, as did also your rulers.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 84
… Yet nevertheless He not only bare these things, but even used every means to save and deliver from the appointed punishment those who did them. For He sent the Apostles also for their salvation, at least thou hearest them saying, that, “We know that through ignorance ye did it” (
3:18
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… xlv. 5 ); what in the former speech he had briefly said, in the words, “Him, being delivered by the determinate counsel and foreknowledge of God, ye have taken,”—this he here enlarges upon: “But what God before had showed by the mouth of all His Prophets, that His Christ should suffer, He hath so fulfilled.” (
3:19
Tertulliano † 220 d.C. On the Resurrection of the Flesh 23
… “Repent ye therefore, and be converted, that your sins may be blotted out, when the times of refreshing shall come from the presence of the Lord; and He shall send Jesus Christ, which before was preached unto you: whom the heaven must receive until the times of restitution of all things, which God hath spoken by the mouth of His holy prophets.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… “He hath so fulfilled,” he says. Do you see now how he refers everything to that source? “Repent ye therefore,” he says, “and be converted.” He does not add, “from your sins;” but, “that your sins, may be blotted out,” means the same thing. And then he adds the gain: “So shall the times of refreshing come from the presence of the Lord.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 9
Also, the converting our brethren from their wandering. For, it is said,
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 20.8
… For eternal salvation is not only promised to the bare fact of penitence, of which the blessed Apostle Peter says: “Repent and be converted that your sins may be forgiven;” and John the Baptist and the Lord Himself: “Repent ye, for the kingdom of heaven is at hand:”
3:20
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… him shall ye hear in all things whatsoever he shall say unto you.” Before, he had spoken of David, here he speaks of Moses. “Of all things,” he says, “which He hath spoken.” But he does not say, “which Christ,” but, “which God hath spoken by the mouth of all His holy prophets since the world began.” (
3:21
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 30
IV. Well, what is the second of their great irresistible passages? “He must reign,” till such and such a time…and “be received by heaven until the time of restitution,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… v. 4 .) Then to prove that Christ is the cause of the days of refreshing, he says, “And He shall send Jesus Christ, which before was for you ordained.” ( v. 20 .) He said not, “That your sin may be blotted out,” but, “your sins;” for he hints at that sin also. “He shall send.” And whence? “Whom the heaven must receive.” (
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 84.7
… As, for instance, that, after many ages and one “restitution of all things,”
3:22
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Antiochians 2
… and so God made man, after the image of God made He him.” And further, “In the image of God made He man.” And that [the Son of God] was to be made man, [Moses shows when] he says, “A prophet shall the Lord raise up unto you of your brethren, like unto me.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom 9
… But if, when there was no barbarian there, they so betrayed their books, much more when the barbarians had overrun them. For as to the fact, that the prophet had foretold it, the apostles themselves in many places call Him a Nazarene.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… so, he says, it is divinely ordered, so it is settled: not a word yet of His eternal subsistence.—“For Moses indeed said unto the fathers, A Prophet shall the Lord raise up for you:” “Him shall ye hear in all things that He shall speak unto you:” and having said, “All things which God hath spoken by the mouth of all His holy Prophets,” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on Second Corinthians 7
… “A Prophet shall the Lord raise up unto you of your brethren, like unto me; ( Deut. xvii. 15, 19 .) Him shall ye hear in all things whatsoever He shall command you. And it shall come to pass, that every soul which will not hear that Prophet shall be utterly destroyed .” (
3:23
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… Him shall ye hear in all things.” And then the greatness of the punishment: “And it shall come to pass, that every soul which will not hear that Prophet, shall be destroyed from among the people. Yea, and all the prophets, from Samuel and those that follow, after, as many as have spoken have likewise foretold of these days.” (
3:24
sant'Ippolito † 235 d.C. On the Psalms 1
… and he first gave to the Hebrews a new style of psalmody, by which he abrogates the ordinances established by Moses with respect to sacrifices, and introduces the new hymn and a new style of jubilant praise in the worship of God; and throughout his whole ministry he teaches very many other things that went beyond the law of Moses.
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… so that it is a mighty text that he has handled. “God shall raise Him up unto you,” says Moses, “from among your brethren,” etc.: consequently Moses himself threatens those that should not hear. “Yea, and all the prophets,” etc.: all this
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on First Corinthians 7
… 4 .) are the same with “the things which eye hath not seen, nor ear heard.” Either then this is his meaning, or probably it was actually written in some books, and the copies have perished. For indeed many books were destroyed, and few were preserved entire even in the first captivity. And this is plain, in those which remain to us. For the Apostle saith (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Gospel of St. John 8
… and the Apostle (mentions) the rest of the prophets; for Peter declares, that all the prophets from Samuel knew Him, and proclaimed beforehand His coming afar off, when he says, “All the prophets from Samuel and those that follow after, as many as have spoken, have likewise foretold of these days.” (
Anonymous The Teaching of the Apostles 24
24. The apostles further appointed: Let there be a Ruler over the elders who are in the villages, and let him be recognised as head of them all, at whose hand all of them shall be required: for Samuel also thus made visits from place to place and ruled.
3:25
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… just as in the other discourse he said, “Until He put His foes under His feet.” ( ch. ii. 35 .) The remarkable circumstance is, that the two things stand together; that is, subjection and disobedience, and the punishment. “Like unto me,” he says. Then why are ye alarmed? “Ye are the children of the prophets” (
Teodoreto di Cirro † 458 d.C. Dialogues. The “Eranistes” or “Polymorphus” of the Blessed Theodoretus, Bishop of Cyrus 1
Orth. —When He brought him out of his father’s house, and ordered him to come into Palestine, did He not say to him “I will bless them that bless thee, and curse him that curseth thee, and in thy seed
3:26
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. A Commentary on the Acts of the Apostles 9
… covenant which God made with our fathers, saying unto Abraham, ‘And in thy seed shall all the kindreds of the earth be blessed.’ Unto you first,” he continues, “God having raised up His Son ( τόν Παἵδα ) sent Him.” “To others indeed also, but to you first who crucified Him.” “To bless you,” he adds, “in turning away every one of you from his iniquities.” (
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. The Homilies of St. John Chrysostom on the Epistle to the Hebrews 5
… i. 21 .) For this too ought to have taken place first, and for this purpose He came, to save them and then through them the rest, although the contrary came to pass. This also the Apostles said at the first, “To you [God] having raised up His Son, sent [Him] to bless you” (
3:1
1. Petrus autem et Joannes. — Graecus praefigit ἐπὶ τὸ αὐτὸ, id est in idipsum, hoc est simul, pariter. Verum hoc pertinet ad finem capitis praecedentis, uti jam dixi: licet Cajetanus, Pagninus, Tigurina et alii referant hoc ad cap. III, q. d. Petrus et Joannes ascendebant in templum simul et pariter; vel, ut Cajetanus, sub idem tempus, quo scilicet gesta sunt ea quae audivimus cap. II. Notat S. Chrysostomus combinationem Petri et Joannis, tam hic quam cap. VIII, 14, et Joannis XX, 3, indicem magnae inter utrumque conjunctionis et amicitiae, ut suo exemplo doceant Praelatos et capita congregationum unionem et concordiam. Erant enim hi duo primarii, et quasi duo oculi, non tantum Ecclesiae, sed et Apostolorum. Nimirum sequuntur institutum Christi, qui Apostolos binos misit ad evangelizandum, Matth. X, 1 et Marc. VI, 7. Hoc exemplum sequantur Religiosi, qui nunquam soli, sed semper cum comite, qui vitae sit testis et adjutor, incedant; adeo, ut S. Thomas Aquinas Religiosum, qui solus incederet, vocare sit solitus daemonem solitarium. Hoc enim inter cetera ejus apophthegmata recenset Castiglius in ejus Vita. Ascendebant in templum. — Templum enim situm erat edito loco in monte Sion, ut toti urbi esset conspicuum, ad quod proinde per gradus ascendebatur, in quibus multi censent recitatos fuisse psalmos, qui inde Graduales dicantur. Templum enim est domus, uti Dei altissimi, ita et orationis, qua colloquimur cum Deo, et ad Deum mente ascendimus. Oratio enim est mentis in Deum elevatio: ita S. Chrysostomus. Porro templum hoc erat atrium laicorum, non Sanctum, multo minus Sanctum sanctorum: in illud enim solis sacerdotibus Aaronicis, in hoc soli pontifici semel in anno patebat ingressus. Disce hic contra haereticos, meliorem esse orationem quae fit in templo quam alibi, idque quinque de causis. Prima est, quod oratio in templo sit publica Dei invocatio, laus et adoratio coram tota Ecclesia, ideoque major et honorificentior Deo, quam quae fit alibi solitarie. Secunda, quod in templo quasi in domo sua habitet Deus, ac proinde ibi suam praesentiam exhibeat et postulata exaudiat, uti precatus est Salomon, III Reg. VIII, Deusque ei promisit ibidem, cap. IX, vers. 3, dicens: «Erunt oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus.» Tertia, quia in templo, ob consociationem, preces unius adjuvantur a precibus et meritis omnium praesentium, ac praesertim sacerdotis; qui speciatim pro omnibus praesentibus sacrificat. Sicut ergo nummus unus non habens justum pondus, si detur creditori, ab eo rejicitur; sin vero multis aliis misceatur, acceptatur, transitque cum ceteris: ita et oratio solitarii, si sit tepida, vaga, negligens, rejicitur a Deo; sin vero multis aliis ferventibus jungatur, earum vi et quasi alis attollitur, et in coelum ad Deum evolat. Quarta, oratio in templis facta adjuvatur a Sanctis, quorum corpora ibidem sepulta sunt. Quinta, eadem dat aliis orandi exemplum aliosque aedificat. Quare fanatica est haeresis recenter exorta in Hollandia, quae damnat templa et oratoria publica, coetusque fidelium et Ecclesiae non nisi in privatis cubiculis cogendos et celebrandos docet, ibique suos cogit et celebrat, nixa male intellectis Christi contra Pharisaeos, suae devotionis ostentatores, verbis Matth. VI, 6: «Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum, et clauso ostio, ora Patrem tuum in abscondito.» Ut quid enim jussit Deus Mosi fabricare tam amplum tabernaculum et Salomoni tam augustum templum, promittens se in eo ipsius et fidelium preces exauditurum, III Reg., cap. VIII et IX, nisi quia in eo volebat publice coli et adorari? Ut quid toties David, Christus, Petrus et Joannes hic ascenderunt in templum, nisi publicae orationis causa? Ut quid a tempore Constantini piissimi Imperatores, Reges, Pontifices singulis saeculis aedificaverunt tot basilicas, tot templa tanta amplitudine et magnificentia, quantam ubique terrarum cernimus, nisi ut fideles in iis turmatim adunati Deum unanimiter et propalam invocarent et laudarent? — juxta illud regii Psaltis: «Confitebor tibi in Ecclesia magna, in populo gravi,» id est multo, imo plurimo, «laudabo te.» Et illud Christi: «Apud te laus mea in Ecclesia magna: vota mea reddam in conspectu timentium eum,» Psal. XXI, 26. Et illud: «Omnes gentes, plaudite manibus, jubilate Deo in voce exultationis. Quoniam Dominus excelsus, terribilis, rex magnus super omnem terram,» Psal. XLVI, 1. Quocirca Deus horribiliter ulcisci solet templorum violationem vel eversionem: quin et Gentiles Historici multa raraque exempla narrant eorum qui in multas gravesque inciderunt calamitates, eo quod reverentiam debitam templis falsorum suorum deorum non detulissent. Unde Socrates Scholasticus, lib. VII Hist., cap. XXII, sapienter notat profanationem templorum certum esse signum irae Dei, et cladis reipublicae imminentis. Deo ejusque templis honorem, ut suo exemplo alios idem facere doceat. Id sapiebat Theodosius Imperator, qui adeo venerabatur templa, ut cum armis et diademate illa ingredi noluerit, sed utraque ad eorum fores deposuerit, dictitans hanc reverentiam se debere iis locis, in quibus magis resplendet divinitas et majestas Domini. Ita refertur in Concilio Ephesino, cap. XXI. S. Gregorius Nazianzenus, orat. 19, laudat Nonnam matrem suam ita venerantem templa, «ut in iis nunquam illius vox audita sit, quod silentio Sancta honorarit, quod venerandae mensae nunquam terga obverterit, nec in divinum pavimentum expuerit.» Nam, ut recte ait S. Augustinus in Regula, et refertur dist. XLII, can. 6: «In oratorio praeter orandi et psallendi cultum penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera jugiter impensa concordent.» Est enim et vocatur domus orationis: ibi ergo non aliud agendum, quam ut orationi vacetur. S. Chrysostomus, hom. 2 in epist. II ad Corinth., in fine, agens de liturgia Ecclesiae: «Quidam, ait, adeo sunt incogitantes, stulti ac dissoluti, ut non solum eo tempore, quo haec aguntur cum catechumenis, sed etiam in his quae aguntur cum fidelibus, stent et fabulentur. Hinc subversa sunt omnia, hinc perierunt omnia, et quidem eo tempore, quo maxime Deus erat placandus, illo magis irritato discedimus.» S. Mauritius tanta reverentia et devotione versabatur in templo, ut nunquam visus sit sedere, sed genuflexus semper, aut stans facie pavida et pallida. Rogatus causam, dixit: «Non pavebo, non tremam, sciens me hic stare coram Deo?» Ita Severus in ejus Vita. Quin et Abyssini omnes etiam laici, quantumvis senes, in templo ex reverentia nunquam sedent, sed genuflectunt, vel certe stant innixi scipionibus, si senes sint, vel infirmi; id Romae mihi asseverarunt viri graves et Abyssini ipsi. Moraliter, S. Gregorius Nazianzenus, in Sententiis: «Perpetuum, inquit, sit tibi hoc studium, ut mentem tuam templum Deo extruas: sic enim eum pro spirituali statua in intimo corde habebis.» Modum praescribit idem Nazianzenus, in Monasticis, dicens: Agendorum initium et finis sit Deus, etc. Si beneficus fueris, imitaberis Deum. Fac sis benignus, ut benignum habeas Deum. Vide dicta in fine Aggaei prophetae. Ad horam orationis nonam — quae incipiebat hora tertia post meridiem, et finiebatur in vespera solisque occasu. Judaei enim diem et noctem dividebant in quatuor partes et vigilias, puta in horam primam, tertiam, sextam et nonam, et quamque pie ordiebantur a Deo et precibus, juxta illud: «A te principium, tibi desinet.» Fideles enim omnia sua opera a Deo ordiri eaque ac finire decet. Hinc Psaltes, licet totius regni curis districtus: «Septies, inquit, in die laudem dixi tibi,» Psal. CXVIII, vers. 164; et Judaei, e Babylone reduces, «legerunt in volumine legis Domini Dei sui quater in die, et quater confitebantur et adorabant Dominum,» ait Esdras, lib. II, cap. IX, vers. 3. Daniel quoque in Babylone «tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat confitebaturque coram Deo suo,» Daniel. cap. VI, vers. 10, ubi causas hujus rei recensui. Rursum Psaltes, Psalm. CXVIII, vers. 62: «Media,» ait, «nocte surgebam ad confitendum tibi.» Ex quibus locis liquet, discrimen horarum orationi destinatarum ante Christum apud Judaeos et veteres fuisse, idemque Ecclesiam recte imitatam esse, imo perfectius facere per septem Horas Canonicas; nimirum, primo, in honorem SS. Trinitatis, ut tertia quaque hora eam laudemus, quam semper laudare deberemus ut angeli; sed cum id curae et necessitates corporis et vitae non permittant, id saltem faciamus initio cujusque horae, puta ad primam, tertiam, sextam et nonam, juxta illud Thren. cap. II, vers. 19: «Consurge, lauda in nocte, in principio vigiliarum.» Secundo, in gratiarum actionem ob beneficium creationis. Septem enim diebus Deus omnia creavit, Genes. cap. I. Tertio, ob septem primaria mysteria redemptionis, quae totidem horis recolimus. Nam nocturnis horis tam natus, quam captus est Christus. Prima judicatus est, et resurrexit. Tertia condemnatus est, et misit Spiritum Sanctum in Pentecoste. Sexta crucifixus est et in coelum ascendit. Nona mortuus est, et in limbum ad patres liberandos descendit. Vespere e cruce depositus est, omnibusque completis sepultus, quod recolimus Completorio: ita S. Cyprianus, serm. De Oratione Dominica; Tertullianus, Contra Psychicos, cap. X; S. Athanasius, serm. De Virginitate. Vide Bellarminum et Navarrum, tract. De Horis Canonicis. Porro, apud Judaeos primariae orationis horae erant duae, nimirum prima et nona, ob duplex juge sacrificium agni, quod iis offerebant, nempe matutinum, quod mane hora prima, et vespertinum, quod hora nona immolabant, de quo dixi Exodi cap. XXIX, vers. 39. Initium ergo diei aeque ac finem Judaei dabant Deo, per solemnem adorationem et sacrificium. Idem multo magis facere decet Christianos. Moraliter, disce hic primo, pietatem omnia a Deo impetrare: quia enim Petrus ascendit in templum pietatis et orationis causa, hinc meruit curare claudum. Secundo, unum opus bonum disponere et sternere viam ad aliud: ita hic oratio sternit viam ad eleemosynam, eleemosyna ad sanationem et miraculum. Sicut enim peccatum allicit et advocat aliud, ut superbia invidiam, invidia rixam, rixa caedem; ita una virtus provocat aliam: est enim virtutum, aeque ac vitiorum inter se concatenatio, et quasi contesseratio: «Somnus somnum adescat, et vigilias vigiliae pariunt,» ait S. Dominicus Loricatus, ut habet ejus Vita. Tertio, devotis et euntibus ad orationem omnia prospere succedere, Deumque mira providentia eorum res dirigere, secundare et exaltare. Denique docet hic S. Petrus fideles, praesertim Ecclesiasticos, observare stata et ab Ecclesia sancita orandi, et horarias preces persolvendi tempora, ut scilicet eas non simul et conjunctim, sed divisim suis quibusque horis et temporibus legant, quantum fieri potest, et quantum officia et occupationes cujusque patiuntur. Hac enim de causa ab Ecclesia per horas distincta et distributa sunt. Qua in re excelluit Illustrissimus Cardinalis Bellarminus piae memoriae, qui licet tot studiorum, lectionum, consultationum negotiis distringeretur, solebat tamen singulas seorsim et stato ab Ecclesia tempore, v. g. Nocturnas noctu, Primam hora prima, Tertiam tertia, Sextam sexta, Nonam nona recitare. Narrat beatus Petrus Damianus, epist. ad Desiderium, Cassinensem abbatem, S. Severinum, Coloniensem Archiepiscopum, post mortem apparuisse cuidam clerico, ac tactu manus suae tantum ei ardorem indidisse, ut e manu ejus carnes usque ad ossa defluerent, ac dixisse se relegatum ad ignes Purgatorii, hoc solo nomine et culpa, «Quia in aula regia, inquit, constitutus, imperialibus me consiliis vehementer implicui, Canonicae synaxis officia per distincta horarum spatia non persolvi. Mane quippe simul omnia coacervans, tota die negotiis ingruentibus secura libertate vacabam. Ob hanc itaque negligentiam horarum, ardoris hujus fero supplicium.» Idem ex Damiano refert Baronius, tom. XI, anno Christi 1062, ubi tamen recte censet pro Severino legendum Peregrinum, qui creatus est Archiepiscopus Coloniensis anno Domini 1021, et praefuit annis 16. Magnus ille Sabbas abbas pro suorum negotiis adiens Justinianum Imperatorem, eaque cum illo tractans, audita hora tertia illico ab imperatore transtulit se ad statas illius horae preces; cumque socius ejus Jeremias diceret hoc esse indecorum et incivile, respondit: «Imperator facit officium suum, nos nostrum;» ita habet ejus Vita die 5 decembris.
3:2
2. Vir — 40 annorum, ut dicitur cap. IV, vers. 22. Claudus. — Non dubium plures alios a Petro et Apostolis esse sanatos, inquit S. Chrysostomus, et satis insinuat Lucas, cap. V, vers. 12; hujus tamen unius curationem enarrat, tum quia ceteris fuit illustrior, praesertim quia facta est juxta templum, ubi erat turba populi; tum quia ejus occasione concionem habuit S. Petrus ad turbam, qua quinque millia ad Christum convertit, ut patet cap. IV, 4. Quem ponebant quotidie ad portam templi. — Hinc patet apud Judaeos, pauperes et aegros et mancos prae foribus templi mendicasse, uti fit Romae et apud Christianos multis in locis; idque quatuor de causis: primo, ut Christianis, qui raro hospitalia et carceres visunt, eleemosynae cogitationem mentemque injiciant. Secundo, ut per eleemosynam disponant se ad orationem, sciantque se esse mendicos Dei, et ab eo vicissim eleemosynam petant et accipiant. Rursum, mendici docent nos modum orandi piamque rhetoricen, scilicet affectuose, miserabiliter et clamose miserias nostras Deo proponere, ejusque liberalitatem et opes celebrando, opem et gratiam quasi stipem emendicare. Unde S. Chrysostomus, hom. De Martyribus, quae est tomo V, ordine secunda: «Praeveniuntur, ait, precibus preces: rogantem claudum rogaturi ante audiunt, quam precentur; nec permittit claudus orare illos quos petit, nisi prius acciperet ipse quod optavit.» Tertio, ut admoneantur miseriae et fragilitatis humanae, memores sibi idem contingere posse, quod in mendicis intuentur. Ex eadem carne constamus omnes, et eadem lege nati sumus, eidem peccato originali ejusque poenis obstricti nascimur. Altos ergo spiritus cristasque ponant, Deoque gratias agant, quod in sorte mendicorum eos non collocarit. Quarto, ut mendicorum preces efflagitent, sciantque se plus ab eis accipere quam dare. Quocirca Christus: «Ego,» inquit, «dico vobis, facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula,» Luc. cap. XVI, vers. 9. Mendici ergo sunt janitores coeli, cubicularii Dei, divitum non tam clientes quam patroni; ita S. Chrysostomus, hom. 28 ad Popul. Porro Antverpiae aliisque multis per Germaniam et Belgium bene ordinatis urbibus, non permittitur ut mendici fores templi obsideant; aut publice, multo minus per templum, mendicent, ne orantes obturbent, ne infirmis et praegnantibus nauseam et abortum moveant, neve mendici audaces et clamosi aliis honestis egentibus, sed timidis et verecundis, eleemosynas praeripiant, imo ipsis dantibus ditiores evadant, uti subinde deprehensum est. Quare Eleemosynarios publicos constituunt, qui templum obeant et eleemosynas petant, quas in egentes per hospitalia a se distributos, pro cujusque necessitate et meritis congrue distribuant. Quod sane uti ordinatius, ita et satius sancitum est, idque olim decrevit Concilium Turonense II, cap. V, nuperque Mediolani renovavit beatus Carolus Borromaeus. Quae dicitur Speciosa — a specie et pulchritudine. Haec enim est quae a Josepho, lib. XV Antiquit., cap. XIV, inter decem atrii portas pulcherrima describitur, quam proinde Baronius, anno Christi 34, censet esse illam, quae ab eodem Josepho «Corinthia» nuncupatur, eo quod ex aere Corinthio, quod apud veteres praestantissimum et laudatissimum erat, fabricata esset, quae multum, ait idem Josephus, ceteras portas argento inclusas et inauratas decore et honore superabat, quia crassiori argento et auro vestiebatur, quod quidem novem portis infuderat Tiberii pater Alexander. Sic et Ribera, lib. I De Templo, cap. XXXII. Verisimile est hanc portam non fuisse templi, puta atrii, mediam, ut nonnulli volunt, sed extimam; licet enim Josephus, lib. VI Belli, cap. VI, subindicet caecos et claudos templum laicorum, puta atrium, ingredi potuisse, tamen eos ibi mendicasse non est credibile, tum quia id non decebat sanctitatem loci, tum quia ille locus tantum erat Judaeorum et mundorum, extimus vero erat Gentilium quoque et immundorum. Mendici ergo ut tam a Gentilibus et immundis, quam a Judaeis et mundis stipem poscerent, ante extimam extimi atrii portam sese collocabant. Et ita eam extimam, ante atrium Gentium, graphice depingit Adrichomius in tabula Chorographica urbis Jerusalem; qui et addit portam hanc fuisse Orientalem, alias Sur, alias Seir dictam; et Speciosam cognominatam, quod omnium portarum esset maxima, altissima et pulcherrima, per quam etiam principalis in templum erat introitus. Hanc collapsam Joatham rex instauravit, II Paral. cap. XXVII.
3:3
3. Incipientes introire in templum. — Cur non potius in egressu post orationem, quam in ingressu hoc miraculum patrarunt? Variae sunt causae: Prima, quia in ingressu statim occurrit claudus hic eleemosynam ab Apostolis petens, quam proinde illico ei praestiterunt, bis enim dat qui cito dat. Secunda, ut hac beneficentia pararent se ad orationem, uti jam dixi. Tertia, ut divina liberalitas Apostolorum preces antevertens ostenderetur. Sic exponit D. Chrysostomus, in fine tom. I, serm. quodam in cap. III Sap.: «O gloriosum, inquit, meritum Apostolorum, qui ante in templo operantur, quam ipsi Dominum deprecentur; ante virtus ostenditur, quam oratio ad Dominum praemittatur: effectus preces praeveniunt; virtutes desideria antecedunt: nec exspectatur ut vota ad Dominum praemittantur; quia Dominus ipse ante efficit, quam oretur.» Rogabat. — «Quia vidit illos, inquit Chrysostomus, miracula facientes, et pios ex ipso habitu judicavit.»
3:4
4. Respice in nos. — Jussit claudo Petrus, ut in se respiceret: primo, ut ejus attentionem ad futurum miraculum excitaret; secundo, ut ejus spem erigeret et dirigeret, q. d. Oculos, spem et mentem in nos defige, quasi quid novum et magnum a nobis recepturus; tertio, ut claudus in se respiciens modum miraculi videret sciretque illud a se proficisci invocato nomine Jesu, ac consequenter audiret illud: «In nomine Jesu Christi Nazareni, surge et ambula»; eaque fide dextera apprehensum erigeret et sanaret: quare Christo miraculum deberet et gratias ageret, in eumque crederet, ac idipsum coram aliis profiteretur et celebraret. Moraliter: docuit Petrus quam potens sit vel solus aspectus Sanctorum. Sicut enim basiliscus suo aspectu eos quos aspicit, enecat; ita Sancti suo aspectu virtutem, gratiam et Dei benedictionem eis quos intuentur, aspirant. Ea de causa S. Chrysostomus, in cap. I et ult. ad Rom., scribit S. Paulum tam officiosum esse in salutationibus, quia sola Sanctorum salutatio efficax est potensque afferre salutem, uti beata Virgo salutans Elisabeth, eam cum prole sanctificavit. Unde ipsa exclamavit: «Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo,» Lucae I, 43. Vere S. Ambrosius, explicans illud Psal. CXVIII, «Qui timent te, videbunt me, et laetabuntur»: «Pretiosum est, inquit, videre virum justum: plerisque enim justi aspectus admonitio correctionis est, perfectioribus vero laetitia.» Et mox: «Justi sanat aspectus, et ipsi oculorum radii virtutem quamdam videntur infundere iis qui fideliter eum videre desiderant.» Ita solus S. Francisci aspectus intuentes compungebat et accendebat ad amandum Deum et coelestia, ait S. Bonaventura in ejus Vita. Idem de S. Dominico, S. Francisco Xaverio, beato Aloysio Gonzaga, testantur eorum Vitae.
3:6
6. Argentum et aurum non est mihi. — Apostoli pauperes erant censu, ideo divites erant sensu, spiritu et fide, ut ait S. Jacobus, cap. II, 5. Audi Nazianzenum, orat. 27 De Amore pauperum: «Adeo pauper vivendi genus sibi Petrus praescripsit, ut lupinis famem expelleret.» Lupini sunt pisa amara et agrestia. Praeclare S. Ambrosius in illud Psal. CXVIII, 57, «Portio mea, Domine»: «Cui, ait, portio Deus est, totius naturae possessor est effectus, videlicet totus quidam cum Domino dominus.» Declarat id exemplo S. Petri, qui, quia relictis omnibus secutus est Dominum, ipse quoque naturae dominus esse meruit; nam claudo petenti eleemosynam dixit: «Quod habeo tibi do: In nomine Jesu Christi, surge et ambula.» Ecce Petrus sub Christi nomine quasi unus Christus, ac ideo omnium dominus factus est, qui naturae damna reparabat. Quomodo ergo poterat naturae damna sentire?» Sic recte dixit S. Chrysostomus: «Agrum pauperis esse crumenam divitis.» Et S. Augustinus, serm. 28 De Verbis Apostoli: «Non tibi displiceat paupertas tua, nihil ea potest ditius inveniri. Vis nosse quam locuples sit? coelum emit. Quibus thesauris conferri possit, quid videmus paupertati indultum?» Hinc et Climacus, gradu 17, asserit pauperem monachum dominum esse mundi, et quia jactavit curam suam in Deum, in eo per fidem possidere omnes res et gentes in servos. Nam «desiderium pauperum exaudivit Dominus, praeparationem cordis eorum audivit auris tua,» Psal. IX. Pergit S. Augustinus: «Deo dives est inops auri, virtutes largitur et gratias confert.» Et superius: «Testimonium virtutis secuturae, est professio paupertatis. Unde Apostolus loquebatur: Nihil habentes, et omnia possidentes. Qui aurum non habet, fidem habet, virtutem habet. Videamus quid amplius coruscet. Aurum, quod nemo tutum habet, nisi qui semper abscondit? Aurum, quod in perniciem Domini fulget? Aurum, quod per tenebras quaeritur, per tenebras custoditur? Aurum, cujus inquisitio damnatos habet, cujus amor Judam facit? Aurum, quod apud avarum animum praefertur Christo? cujus gravis acquisitio aerumnosa possessio.» Haec et plura ibidem sparsim S. Augustinus. Aliam causam dat S. Ambrosius, lib. X, epist. 82: «Gloriatur, inquit, in paupertate, quasi vere fugiat contaminationem.» Quasi diceret: Contaminatio erat D. Petro, opulentia; gloriatio, inopia: hanc quodammodo ostentare, illam penitus abdicare cupiebat. Certe Jacob pauper et peregrinus in Aegypto, sic abundabat, ut suis filiis omnium bonorum benedictiones impertiret, Genes. XLIX, 2. De qua re D. Ambrosius, lib. II De Jacob et Vita beata, cap. IX: «Quis, inquit, tam dives in regno, quam iste in peregrino loco? Denique reges benedicebat. Nec immerito pauper non erat, qui nullo indigebat; pauper non erat, qui se pauperem non putabat. Et quis pauperem dicat, cujus comparatione dignus non erat mundus?» Legi vitas plurimorum Sanctorum, et deprehendi eos solos excelluisse miraculorum copia et pondere, qui excelluerunt in paupertate et austeritate vitae, quasi ejus merces et praemium congrue a Deo decretum fuerit donum miraculorum: tales fuere S. Bernardus, S. Dominicus, et tres S. Francisci, nimirum Assisias, de Paula et Xaverius, qui pauperrimus in India 25 mortuos, ut alia taceam, suscitavit. Legi apud auctores graves, S. Thomam Aquinatem, cum ad Innocentium IV Pontificem venisset, coram quo forte magna vis auri signati numerabatur, et ei Pontifex dixisset: Videsne, Thoma, Ecclesiam non amplius, sicut olim cum primum inciperet, dicere posse: «Aurum et argentum non habeo»? — modeste respondisse: «Fatendum hoc est, Pater sancte; sed etiam Ecclesia modo non potest, sicut primitiva, ad claudum dicere: Surge, ambula, sanus esto.» Et tamen certum est Ecclesiam licite et utiliter, imo necessario, possidere pecunias et praedia, uti docte contra Joannem Wiclefum demonstrat Bellarminus, tom. I, lib. I De Cleric., cap. XXVI. Verum Deus pro rerum et temporum exigentia ita sapientissime sua dona partitus est, ut Ecclesia primitus pauper coruscaret miraculis, ad infidelium conversionem: iis vero conversis, miraculis amplius non indigens, opibus et donis fidelium suum jus et dignitatem tueretur: quin et nonnullis eximiis in ea sanctis etiam Pontificibus, praesertim paupertatis studiosis, gratiam miraculorum concessit, uti S. Martino, qui praeter alia tres mortuos ad vitam revocavit, de quo canit Ecclesia: «Martinus hic pauper et modicus, coelum dives ingreditur,» etc. Et S. Gregorio, cujus vitam et miracula Joannes Diaconus quatuor libris conscripsit: sed et hic censu licet dives, spiritu tamen fuit pauperrimus; adeoque suum patrimonium, quod erat amplissimum, ac factus Pontifex omnes pontificatus redditus et opes in eleemosynas profudit, quibus omnes pauperes Romae et per totam Italiam, quin et in terra sancta aliisque provinciis, vere pauperum pater, aluit et sustentavit. Quod autem habeo, hoc tibi do. — q. d. Potestatem faciendi miracula quam habeo, tibi applico, per eamque tibi sanitatem dono. Potestatem enim hanc habebat Petrus permanentem, non per habitum (nullus enim habitus dari potest, qui physice quaevis miracula patret), sed instar habitus: Dei enim assistentiam habebat per modum habitus, ut per ejus omnipotentiam sibi paratam, quoties vellet, toties miraculum ederet. Deum ergo Deique potentiam Petrus quasi habebat in manu, ac per eam erat quasi omnipotens. Ecce quid facit Dei amicitia et sanctitas! Ecce quomodo Deus se suaque omnia Sanctis communicat! Dicit ergo Petrus: «Quod habeo, hoc tibi do,» q. d. ait Ambrosius, in illud Psal. CXVIII, 57, Portio mea, Domine: «Portio mea Christus est. In portione mea dives sum; in portione mea potens sum. Quomodo poterat Petrus portionis suae damna sentire, qui naturae damna reparabat?» Imo felicior est, qui Deum possidet, quam qui totam naturam possideret: hic enim suas saepe jacturas patitur, ille nullas. Unde subdit S. Ambrosius de eo qui Deum possidet: «Portio tua, inquit, non ariditate siccatur, non imbre diluitur, non frigore uritur, non tempestate quassatur. Ea est potior, quam terrenae partes aequare non possunt.» Moraliter: docet hic S. Petrus, ut in donis acceptis a Deo, communicandis simus liberales: ideo enim a Deo communicatur. Quocirca quisque det quod habet. Qui habet opes, det opes; qui eas non habet, porrigat manum, det linguam, consolando, docendo, etc.; porrigat cor compatiendo, orando, etc. «Esto calamitoso Deus,» ait Nazianzenus, orat. 27, ut vicissim Deum promereare, isque tibi sit Deus, id est beneficus et liberalis. Quare Petro Deique dissimiles sunt divites avari, qui, ut ait Hieronymus, ad Eustoch. De custodia virginitatis, cap. XIV: «Licet sermone taceant, opere loquuntur: Fidem et misericordiam non habeo; quod autem habeo argentum et aurum, tibi non do.» In nomine Jesu Christi, — qui, scilicet, est Christus Messias Judaeis promissus. Nazareni, — scilicet ex Nazareth oppidulo oriundi, quem proinde Judaei per contemptum vocarunt Nazarenum, imo cruci ejus hunc titulum praefixerunt: «Jesus Nazarenus rex Judaeorum.» Quare Deus eum ita humiliatum nunc exaltat, ac in nomine Nazareni te sanat tibique aetatis florem et membrorum vigorem restituit. Nazarenus enim hebraice idem est quod floridus, et floridos efficiens. Talis factus est Christus per resurrectionem, juxta illud Psal. XXVII, 7: «Refloruit caro mea.»
3:7
7. Protinus. — Ut appareret esse instantanea, ideoque non naturalis et medicinalis, sed divina sanatio. Fuit haec subita sanatio symbolum nostrae resurrectionis, quae fiet in momento. Unde S. Augustinus, hom. 28 De Verbis Apostoli: «Testimonium, ait, velocis resurrectionis, est velocitas ex debilitate surgentis in momento, in ictu oculi, in novissima tuba.» Hoc miraculum fecit Petrus anno 34 Christi, eodem scilicet quo in Parasceve Christus est passus, in Paschate resurrexit: unde quadragesimo die in coelum ascendit, ac die quinquagesimo in Pentecoste misit Spiritum Sanctum: nam paulo post Pentecosten, de qua cap. praeced., Petrus patravit primum hoc suum miraculum. Lucas ergo hic recenset fructus passionis Christi, et effectus. Consolidatae sunt bases ejus, — puta crura et tibiae, hisce enim quasi basibus moles corporis fulcitur, ait Lyranus. Et plantae. — Graece σφυρά, quod Beza vertit «malleoli,» id est ossa juxta talos extantia: sed frigide; σφυρόν enim significat totum pedem, ut a tibia secernatur. Unde σφυρόω idem est quod calceo, et εὔσφυρος, «bene calceatus.» Quare minus recte Pagninus et Tigurina σφυρά vertunt, «tali.» Melius Noster et Syrus vertunt «plantas,» puta pedes, quibus totum corpus insistit; qui in paralyticis, humore aqueo in eos defluente, resoluti sunt, in claudis contracti, debiles et manci. Mystice: claudus hic erectus a Petro significat Judaeos, quos quasi animas claudicantes, Petrus hoc sanationis miraculo ad fidem adduxit, ait Nyssenus, orat. De S. Stephano. Et S. Ambrosius, serm. 2 De S. Petri et Pauli encomiis, docet merito S. Petrum primum edidisse miraculum in pedum claudi confirmatione, ut ostenderet se esse fundamentum Ecclesiae: «Ut sicut, inquit, in Ecclesia fidei fundamentum continet, ita et in homine membrorum fundamenta (quae sunt pedes) confirmet; ut jam non trepidus, nec imbecillis possit, supra petram Ecclesiae, sed robustus et fortis incedere.» Quocirca saepius hoc miraculum in claudis operatus est S. Petrus. Memorabile est quod legimus in vita S. Eduardi, regis Angliae, scripta ab Alredo, qui floruit anno Domini 1164, nimirum contractum quemdam utroque pede, missum a S. Petro ad S. Eduardum, ut ei diceret se curatum iri, si Eduardus eum suis humeris impositum, ad templum S. Petri perferret. Quare Eduardum illico id fecisse, itaque ei integram sanitatem gressumque restituisse. Porro revelarat contracto S. Petrus se velle Eduardum in hoc miraculo habere socium, utpote sibi valde devotum: nuncuparat enim votum visitandi limina S. Petri Romae; sed votum jussu Pontificis, ad Anglorum petitionem, commutavit in templum hoc, quod in honorem S. Petri aedificavit. Tropologice: claudicant qui nunc in vitium, nunc in virtutem, nunc in fidem, nunc in haeresim inclinant, quos consolidat Petrus, id est Pastor et Praelatus vi verbi et gratiae Christi, Hebr. XII, 13. Claudicatio enim haec periculosa est, ut vicina ruinae extremae, ac Deo vehementer injuria et exosa. Componit enim et conjungit Deum cum daemone, eumque Deo quasi aemulum opponit, imo anteponit. Quocirca Elias, III Reg. XVIII, 21, ait ad populum: «Usquequo claudicatis in duas partes? Si Dominus est Deus, sequimini eum; si autem Baal, sequimini illum.» Et Josue, cap. ult., 19: «Non poteritis servire Domino: Deus enim sanctus et fortis, aemulator est, nec ignoscet sceleribus vestris, etc. Testes vos estis, quia ipsi elegeritis vobis Dominum, ut serviatis ei.» Et Moyses, Deuter. XXXII, 16: «Provocaverunt eum in diis alienis, et in abominationibus ad iracundiam concitaverunt.» Et vers. 39: «Videte quod ego sim solus, et non sit alius Deus praeter me.» Et Christus, Matth. VI, 24: «Non potestis Deo servire et mammonae.» Et Paulus, II Cor. VI, 14: «Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae societas luci ad tenebras? Quae autem conjunctio Christi ad Belial?» Ita Politici in Republica conjungunt haereticos cum Catholicis, itaque fidem et simul Rempublicam evertunt. Tales fuerunt Cuthaei, sive Samaritae, ex Assyria translati in Samariam, qui coluerunt Deum Israelis, et simul Deos Assyriorum, IV Reg. XVII, 33. Tales sunt quasi chamaeleontes; nam pro varietate locorum et personarum omnibus se conformant, cum haereticis loquuntur haeretice, cum Catholicis catholice, cum piis et castis simulant pietatem et castitatem, cum impiis et impudicis impia et impudica effutiunt; praesentibus adulantur, absentes lacerant; bilingues, trilingues, imo omnilingues sunt. Sedent sellis duabus, imo omnibus: fidem habent labilem, ideoque nullam. Vere noster Frusius de tanta secturum hujus aevi varietate: «Cur nunc tot fidibus luditur una fides?» Talis Proteus fuit Julianus Apostata; ait Nazianzenus, orat. Contra eumdem, qui cum Constantino et Christianis erat Christianus, cum Gentilibus Gentilis; modo palliatus, modo togatus; trocho versatilior, polypi mentem obtinens; biceps ut amphisbaena; anceps ut mulus; Euripo inconstantior, luna mutabilior, pila mobilior, magis varius quam hydra. Praeclare Cassianus, Collat. 6, cap. XII: «Mens justi, ait, non debet esse similis cerae, quae semper characteri signantium cedens, pro ejus forma et imagine figuratur, etc.; quin potius debet velut quoddam esse adamantinum signatorium, ut inviolabilem mens nostra figuram sui semper custodiens characteris, universa qua incurrerint sibi, qualitate sui status signet atque transformet, ipsa vero insigniri nullis incursibus possit.» Objecit olim Aeschines Demostheni, quod commutata factione, Euripum ipsum inconstantia sua superasset, essetque Euripistes et incertae fidei. Quot hodie sunt Euripistae, quibus nulla est nisi Graeca, aut Punica fides!
3:8
8. Ambulans et exiliens. — In eo ergo impletum est illud Isaiae, cap. XXXV, 6, de Christo et Apostolis oraculum: «Tunc saliet sicut cervus claudus,» ait S. Cyrillus, Catechesi 17. Nota: Hic duplex fuit miraculum: prius, quod claudo restituta sit pedum rectitudo et firmitas; posterius, quod illico prompte incesserit, imo exilierit. Qui enim diu non ambularunt, esto sani sint et valeant pedibus, ut incarcerati, tamen ex longa desuetudine ambulandi, expedite incedere nequeunt; sed sensim ambulare discunt ejusque usum et facilitatem ambulando acquirunt, uti experientia constat: ita Sanchez.
3:10
10. Et impleti sunt stupore et extasi, — θάμβους καὶ ἐκστάσεως; Pagninus et Tigurina, «repleti sunt admiratione et stupore»; Syrus, «admiratione et extasi»; Biblia Gothica quae citat Mariana, «stupore et mentis consternatione.» Extasis hic significat admirationem maximam, qua attoniti et perculsi, quasi emotae mentis, extra se fierent, perinde ac in extasi sive raptu proprie dicto mens a terrenis ad coelestia rapitur. Unde S. Augustinus explicans illud Psal. XXX: «Ego dixi in excessu (Graece ἐν ἐκστάσει, hebr. בחפזון bechippazon, id est in trepidatione et pavore) mentis meae: Omnis homo mendax. In excessu mentis, inquit, duo intelliguntur: aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodammodo de memoria labantur inferna.»
3:11
11. Cum teneret (ita et Graeca et Syrus: perperam ergo aliqui legunt «tenerent»; alii, «viderent») autem Petrum et Joannem, — puta claudus a Petro sanatus. Sed cur tenuit eos? Respondet Oecumenius, ex timore, ne, si ab eis disjungerent, rursus in claudicationem incideret; nam apprehensa dextera ejus a Petro, sanus evaserat. Melius S. Chrysostomus censet id eum fecisse ex amore, reverentia et gratitudine, ut suos sanatores arcte complecteretur, stringeret ut ab eis avelli non posset, eosque toti populo ostenderet et depraedicaret. Ad porticum quae appellatur Salomonis, — ante quam Petrus sanaverat claudum: claudus enim jacebat mendicans ante hujus porticus portam, quae vocabatur Speciosa; sed a Petro erectus, cum eo per portam in porticum hanc introivit, celebrans miraculum et miraculi auctorem Petrum. Unde populus, ut id videret, tam ad claudum curatum, quam ad Petrum curantem cucurrit. Quaeres, quaenam fuit porticus Salomonis? Nota: Templum Judaeorum proprie duas habebat partes, Sanctum et Sanctum sanctorum: in illud soli sacerdotes ingrediebantur, in hoc solus pontifex semel in anno. Quare pro populo ante Sanctum adjectum fuit atrium, ut populus in eo spectaret sacrificia Deumque oraret. Atrium hoc duplex erat: prius Judaeorum, posterius Gentium et immundorum. Judaeorum bipartitum erat: prior enim ejus pars vicina Sancto, in qua erat altare holocaustorum, cedebat sacerdotibus; posterior laicis, sed mundis. Porro non licebat sub poena mortis Gentibus, puta Romanis, ex suo atrio transire in atrium Judaeorum, nec Judaeis in atrium sacerdotum, teste Josepho, lib. VI Belli, cap. VI. Jam quaestioni huic tripliciter respondent Interpretes. Primo enim aliqui censent, porticum hanc fuisse exterius adhaerentem ipsi Sancto, quae proinde instar Sancti erat longa viginti cubitos, lata decem, uti dicitur III Reg. VI, 3, perinde ac videmus Romae Basilicis S. Petri, S. Laurentii, S. Caeciliae, et aliis extrinsecus adhaerere porticus, per quas in basilicas introitur; ita Adrichomius in Descriptione Jerusalem. Verum obstat quod in hanc porticum, imo in atrium sacerdotum, quod erat ante porticum, nulli nisi sacerdoti Aaronico fas erat introire. In hanc autem porticum ingressus est Petrus, claudus totusque populus. Secundo, alii censent porticum hanc fuisse ipsum atrium Judaeorum, dicique Salomonis, eum quia in eodem loco et area erectum fuit ab Herode, in quo olim Salomon suum erexerat; tum ad distinctionem porticus extimae, puta atrii Gentium, quod atrio Judaeorum adjecit Herodes: ita Ribera, De Templo lib. I, cap. XVI et seqq. Censet enim ipse Salomonem aedificasse tantum atrium Judaeorum, non vero atrium Gentium, sed illud adjectum esse ab Herode, ac proinde atrium Judaeorum vocari porticum Salomonis, atrium vero Gentium porticum Herodis. Quare porticus Salomonis fuit templum Judaeorum, in quo Christus docuit et miracula patravit. Verum obstat quod porticus haec erat extima, uti eam vocat Josephus, quodque mendici ante atrium, non interius Judaeorum, sed extimum Gentium desidebant, ut tam a Gentibus introeuntibus, quam a Judaeis stipem poscerent. Non enim decebat sordidos et putidos mendicos in loco Judaeis sanctissimo, tanto numero jugiter desidere: nec Judaei id permisissent, praesertim ne eorum clamore et tumultu in sacrificiis et precibus obturbarentur. Erant enim ipsi in sacris religiosi, imo superstitiosi; et practicabant illud vulgo tritum: «Caeci et claudi non intrabunt in templum,» II Reg. V, 8, etiamsi nulla lege id sancitum esset. Sic et apud Romanos mendicorum statio erat ad pontem, uti etiamnum est, ut patet ex Juvenali, Satyra IV, et Martiali, lib. X, Epigram. V. Ita Sanchez. Tertio ergo alii censent porticum Salomonis fuisse atrium Gentium, aut certe ejus partem. Hoc enim erat quasi templum Gentium, in quo ipsae Deum adorabant, et ante illud ejusque portam Speciosam sedebant mendici. Erat hoc atrium tale, qualia videmus Romae in palatiis, nimirum sub dio, ita tamen ut ad latera haberet porticus tectas columnis insistentes, ad quas tempore pluviae vel aestus reciperet se populus, eaque de causa vocatur porticus Salomonis, non quod Salomon in eo oraret (orabat enim in atrio Judaeorum, utpote Judaeus et Judaeorum rex), sed quod haec porticus ex incendio templi facto per Chaldaeos, superstes manserit, saltem bona sui parte, ita ut facile a Zorobabele, et postea ab Herode instaurari potuerit, inquit Oecumenius. Ita Villalpandus, De Templo lib. III, cap. IX, ubi idipsum confirmat ex eo quod Gentiles, qui non nisi in atrio Gentium versari poterant, adierint Philippum in porticu Salomonis, ut viderent Jesum. Jesus ergo tunc in atrio Gentium degebat, Joannis XII, 20. Idem, De Templo lib. V, disp. IV, cap. LXVII et LXVIII, in fine, idipsum confirmat ex Josepho, lib. XX Antiquit., cap. XIV, ubi porticum hanc ait fuisse extimam templi, eamque vocat «opus Salomonis,» non Herodis. In hanc ergo porticum, ingrediente Petro cum claudo sanato, accurrit populus turmatim, et concionante Petro conversa sunt quinque millia. Unde liquet porticum hanc, quae tot millia caperet, fuisse ingentem, ideoque fuisse idipsum atrium Gentium. Id enim dictum est «porticus,» tum quia erat extimum, tum quia pro immundis et profanis Gentibus erat quasi immundum et profanum respectu atrii Judaeorum, quod pro fidelibus et sanctis Judaeis quasi mundum et sanctum erat, et vocabatur templum, non porticus. Sic enim etiamnum vestibula ante templa, quia extima et quia extra templum sunt, vocamus porticus, non templum aut templi partem. Atrium ergo Gentium vocabatur «porticus,» ad distinctionem atrii Judaeorum, quod vocabatur «templum,» cui atrium Gentium exterius adjacebat quasi porticus.
3:12
12. Aut potestate. — Legit Interpres in Graeco ἐξουσίᾳ, id est potestate. Quocirca et Syrus vertit, beschultanan, id est «imperio nostro.» Unde Sultani Aegypti, Babylonis, Tartarorum, vocantur eorumdem principes et Imperatores. Jam aliqui legunt εὐσεβείᾳ, id est pietate, itaque in Latinis Bibliis legunt Lyranus, Hugo et Dionysius. Inepte haec Calvinus torquet contra invocationem Sanctorum, quasi nulla sit in eis eorumque reliquiis potestas. Non enim hoc vult Petrus, sed tantum docere potestatem patrandi miracula, quam ex effectu eum habere constabat, non esse suam, id est suarum virium, sed Dei, ab eoque sibi gratis concessam: Sancti enim, inquit S. Gregorius, lib. II, Dialog. 30, faciunt miracula, vel prece, vel potestate, hoc est, nunc invocando Deum, nunc per Dei virtutem sibi communicatam, imperando daemonibus, morbis, etc., ut abscedant.
3:13
13. Et justum, — tum formaliter, tum causaliter, hoc est, justificantem ceteros omnes, ita ut nemo hominum sit justus, nisi qui justitiam a Christo acceperit eique illam acceptam referat. Moraliter: Nota hic primos Sanctos sua miracula et dotes non sibi adscribere, sed Deo, cujus sunt, reddere cum gratiarum actione et glorificatione, ac dicere cum Psalte: «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam»; quod cum facimus, Deus novas in nos gratias effundit: gratia enim congruit daturque grato, quae aufertur ingrato. Vide S. Gregorium, hom. 9 in Ezech., sub finem: «Idcirco, ait, viri sancti semper laudem Creatori reddunt, ut vera stabilitate persistant in ea virtute quam accipiunt.» Et fides, quae per eum (hoc est, in eum) est, dedit integram sanitatem, — ὁλοκληρίαν, id est integritatem corporis et membrorum, puta pedum. Aliter Chrysostomus: Fides, inquit, quae per eum, puta Christum, est praedicata et evangelizata, dedit sanitatem claudo: fides autem a Christo praedicata, est fides in ipsum Christum; verum Petrum modestiae causa id non statim exprimere, sed velare et circumscribere, ne aversos a Christo Judaeos offendat, donec sensim se in mentes eorum insinuans idipsum declaret et clare denuntiet.
3:16
16. Et in fide nominis ejus. — q. d. Per fidem et invocationem nominis Christi, per fidem qua in Christum credimus eumque Salvatorem agnoscimus et praedicamus; vel per fidem quam habemus nomini Christi, id est ipsi Christo a me nominato et invocato, «hunc claudum, quem vos vidistis et nostis, confirmavit,» id est consolidavit et sanavit, «nomen ejus,» puta Christi, q. d. Christus in quem credo, a me nominatus et invocatus confirmavit et curavit hunc claudum, non ego mea medicina, vel virtute. Est hic triplex hebraismus. Primo, enim praepositio «in» ponitur pro «per»: «in fide,» id est «per fidem.» Secundo, «fides nominis» passive hic vocatur fides quae habetur nomini Christi, id est Christo ipsi: non enim active fides Christi hic vocatur illa, quam in se habet Christus (in Christo enim non fuit fides, sed visio); sed passive, quam scilicet nos habemus in Christum, qua credimus Christo. Tertio, nomen Christi metonymice vocatur ipse Christus nominatus et invocatus; vel certe ipsa invocatio nominis Christi. Nota: Fidei tribuitur hic miraculosa sanatio tanquam causae non primariae, sed instrumentariae. Primo, enim fides est causa applicans nobis merita Christi, per quae sanamur. Secundo, fides est dispositio ad sanitatem mentis et corporis. Tertio, fides et invocatio est quasi causa impetratoria sanitatis: ipsa enim est oratio vel tacita, vel expressa, quae sanitatem a Deo impetrat; unde et eam meretur, non de condigno, sed de congruo. Causa ergo physica principalis curationis claudi fuit Deus, instrumentalis fuit S. Petrus, manu elevans et erigens claudum. Causa vero moralis, puta meritoria, principalis fuit Christus ejusque merita; instrumentalis fuit fides S. Petri, ob tres rationes et modos quos jam recensui; ita D. Thomas, De Potentia, Quaest. VI, ad 19. Secundo, quanta sit virtus fidei excellentis et heroicae: haec enim omnia quae credit et sperat, impetrat a Deo juxta promissum Christi, Marci XI, vers. 24: «Omnia quaecumque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis.» Talis est fides miraculorum, per quam S. Petrus, S. Paulus, S. Gregorius Thaumaturgus et similes, tot tantaque prodigia ediderunt. Tertio, quantam fidem, spem et amorem debeamus gerere erga Christum, quem Deus nobis dedit redemptorem, salvatorem, mediatorem omnisque boni datorem, per quem nos benedixit omni benedictione spirituali in coelestibus, uti admirabundus docet et eructat S. Paulus toto cap. I ad Ephes. Unde ipse alibi passim non nisi Jesum et Christum sonat et crepat, dicens se nihil praedicare, nihil scire, nihil sperare, nihil amare, nisi Jesum Christum et hunc crucifixum; imo se in se non vivere, sed Christum: «Vivo, inquit, ego, jam non ego, vivit vero in me Christus. Mihi absit gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. Mihi vivere Christus est, et mori lucrum.» Idem fuit sensus primorum fidelium, ut S. Ignatii, epist. ad Rom.: «Amor meus crucifixus est,» ac consequenter et fides, et spes mea crucifixa est; S. Joannis, qui in Evangelio et Epistolis, non nisi Christi amorem, quem ex ejus pectore hausit, spirat; S. Polycarpi, S. Dionysii, S. Laurentii, etc., qui Christi amore ebrii ad ignes, furcas et leones ibant quasi ad epulas. Sapienter S. Nazianzenus, in Sententiis: «Alii, inquit, aurum, alii argentum, alii mensas delicatas, id est vitae ludibria in pretio habeant. Ego vero Christum amplissimarum opum instar duco: quem utinam aliquando pura mente mihi intueri contingat; cetera autem mundus habeat.» Praeclare S. Bernardus, De Conscientia, cap. I: «Cum amor Christi, inquit, totum absorbuit affectum hominis, ut negligens et immemor sui, nil nisi solum Jesum Christum et ea quae sunt Jesu Christi, sentiat, tunc demum in eo perfecta est charitas. Non est onerosa ei paupertas; iste non sentit injurias, ridet opprobria, contemnit damna, mortem lucrum deputat; imo nec mori se putat, cum magis de morte ad vitam transire se sciat.» Et cap. III: «Premat corpus, trahat mundus, frendeat diabolus, secura erit conscientia,» in Christo defixa. Vere oleum effusum nomen tuum, Jesu Christe. Vide eumdem, serm. 14 in Cant.
3:17
17. Per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri. — Sed longe culpabilior fuit principum ignorantia, quam populi, utpote crassissima vel etiam affectata: quia tamen haec quoque aliquo modo in scelere minuit audaciam, impudentiam et irreverentiam in Deum, eo quod minuit voluntarium (gravius enim peccassent si Christum cognitum, quod scilicet ipse esset Messias et Filius Dei, voluntarie et destinata malitia occidissent), idcirco a Petro hic allegatur quasi causa Christicidium excusans, non in toto, sed in tanto. Unde Christus pro iis orans in cruce: «Pater,» inquit, «ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.» Et Paulus, I Cor. cap. II, vers. 8: «Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent.»
3:18
18. Deus autem, quae (ita Graeca et Rom., non «qui,» uti nonnulli legunt) praenuntiavit (scilicet) pati Christum, — ut sequitur, q. d. Passiones et tormenta Christi, quae Deus praenuntiavit per Prophetas, omniaque de Christo passuro oracula, implevit per vos vestramque ignorantiam, qua factum est, ut Christus de facto pateretur ea omnia quae eum passurum praenuntiarant Prophetae.
3:19
19. Ut deleantur. — Non tegantur, ut volunt haeretici, non superficie tenus radantur, sed plane deleantur et aboleantur, ac, ut Syrus, expungantur: sicut litterae e tabulis ceratis olim expungebantur, et nunc e membranis expunguntur.
3:20
20. Ut cum venerint tempora refrigerii. — Vatablus, «refocillationis,» scilicet a peccatis et ira Dei, subaudi: salvi sitis, vel refrigeremini et vos. Refrigerium, vel, ut Syrus vertit, tranquillitatem et quietem, vocat salutem et beatitudinem aeternam, qua ab aestu tentationum, persecutionum et afflictionum hujus vitae, quibus in hujus vitae pelago assidue jactamur et urimur, quiescemus et refrigerabimur. Alludit S. Petrus ad excidium Jerusalem et Judaeorum mox futurum per Titum, ac ad Judaeorum aerumnas, quibus toto orbe vagi continue agitantur, a quibus in fine mundi liberabuntur. Porro hoc refrigerium poenitentibus et conversis ad Christum obveniet a conspectu Domini, id est ab ipso Domino praesente et conspiciente. Pro «conspectu,» Graece est προσώπῳ, quod Tertullianus, De Resurrectione carnis, vertit «a persona Domini»; Cajetanus, «a facie Domini»: quia, inquit, facies Christi erit objectum et causa beatitudinis. Visio enim divinitatis Christi est objectum beatitudinis essentialis; visio vero humanitatis ejusdem est objectum primarium beatitudinis accidentalis. Unde Vatablus exponit, q. d. Quae refrigeratio erit, cum rursus conspectus erit Christus. Notat Sanchez pro «refrigerii» Graece esse ἀναψύξεως, quae vox et resurrectionem et refrigerium significat; et utrumque huic loco convenit, q. d. Cum venerit ἀνάψυξις, quae resurrectio est et reanimatio (ψυχή enim est anima), illa ipsa tunc implebit nominis sui mensuram; nam vobis justis erit ipsa refrigerium, aeque ac e morte ad vitam beatam resurrectio. Unde vers. 21, eamdem vocat restitutionem omnium. Unica ergo hac voce duos Symboli articulos complectitur, nimirum: «Credo carnis resurrectionem,» et, «vitam aeternam.» Qui praedicatus est. — Ita et Pagninus, Tigurina et Vatablus, legentes in Graeco προκεκηρυγμένον, q. d. praeconizatum et proclamatum; alii legunt προκεχειρισμένον, id est «praeparatum,» ut vertit Syrus, itaque legit Irenaeus, lib. III, cap. XII; Tertullianus, De Resurrectione carnis, vertit «praedesignatum»: forte legit προωρισμένον.
3:21
21. Quem oportet quidem coelum suscipere. — Ambiguum est, ait Cajetanus, an dicere velit quod Jesus coelum suscipiat, sicut rex suscipit regnum; an vero quod coelum suscipiat Jesum, sicut locus suscipit locatum; utrumque enim est verum, et utrumque huic loco convenit; ac prius involvit posterius. Prior sensus augustior, posterior simplicior est, si cum Syro vertas, quem oportet coelo capi. Ex quo contra Ubiquetarios concludas Christi corpus non esse ubique, uti ubique est ejus divinitas. Sed ex eo contendebat Berengarius Christum non esse in Eucharistia, utpote coelo conclusum; quem secutus Beza: Nota, inquit, Christum coelo capi, contra eos qui, pro eo quod fide nobis ascendendum est in coelum, ut capiti nostro conjungamur, Christum iterum e coelo, velut Jovem quemdam Elicium evocandum, pertinacissime tuentur. Sed respondendum: Non docemus Christum coelo evocandum ad Eucharistiam, quasi caelum deserens locali motu ad nos descendat (hoc enim tantum fiet in die judicii), sed quod manens in coelo, per omnipotentiam Dei se praesentem sistat in Eucharistia (sive id fiat per corporis ejus replicationem, sive per acquisitionem duntaxat novi loci, de quo inter se disputant Scholastici), idque invisibiliter et indivisibiliter, cum in coelo sit visibiliter et divisibiliter respectu loci: alio enim in loco est Christi caput, in alio collum, in alio pectus, in alio pedes, cum in Eucharistia omnia Christi membra sint in eodem loco, eodemque hostiae puncto. Christus enim in Eucharistia est sicut anima in corpore, nimirum totus in tota et totus in qualibet ejus parte. Insuper nota Christum, post ascensum in coelum, subinde visibiliter in terris apparuisse, ut S. Paulo, dum eum convertit, Act. cap. IX, vers. 1, ac S. Petro. Cum enim ipse e carcere rogatu Christianorum fugisset, occurrit ei Christus, rogantique Petro: «Domine, quo vadis?» respondit: «Vado iterum crucifigi.» Ex quo intellexit Petrus Deum velle, ut in carcerem rediret seque pararet ad crucem et martyrium. In cujus apparitionis memoriam, Romae extra portam S. Sebastiani, in ipsomet apparitionis Christi loco erectum est sacellum, cui vulgo nomen «Domine quo vadis?» Sic apparuit S. Antonio post victoriam luctae cum daemonibus, ait S. Athanasius in ejus Vita; item S. Tarsillae, teste S. Gregorio, in Dial., lib. IV, cap. XVI. Quocirca S. Thomas et Cajetanus censent Christum tunc modico tempore coelum reliquisse, ac descendisse in terram ad S. Petrum, Paulum, Antonium, etc. Alii putant has visiones fuisse imaginarias; vel etiam reales, non corporis Christi, sed corporis aerei formati ab angelo, quod repraesentaret Christum, sicut ante incarnationem Verbum in corpore aereo Abrahae, Jacobo aliisque Patriarchis et Prophetis apparuit. Verius videtur quod Christus aliquando simul in coelo et simul in terra fuerit, et utrobique realiter proprieque sit visus, ut cum apparuit S. Petro et Paulo. Nam, ut hic dicitur, coelum non reliquit, et tamen in terra fuit apparuitque S. Petro et Paulo. Ergo tunc simul fuit utrobique. Insinuat id S. Chrysostomus. Videtur autem Christus coelum modico tempore reliquisse, cum descendit ad B. Virginem in ejus morte: nam cum ea rursum gloriose in coelum ascendit. Obiter ergo tunc coelum reliquit. Quod ergo hic dicitur, «oportet eum coelum suscipere,» intellige quod thronum gloriae suae in coelo firmiter collocarit, ita ut ex eo gloriose et publice non sit descensurus, nisi die judicii, cui non repugnat quod secreto, invisibiliter et obiter ad B. Virginem descenderit. Ita Suarez, III part., Quaest. LVIII, in fine. Quaeres, an simili modo coelum, purgatorium et infernus teneant et claudant animas ceterorum hominum, ut inde exire nequeant ante diem judicii? Aliqui censent animas damnatorum nunquam egredi ex inferno, ac consequenter nunquam apparere hominibus. Ratio est, quod inferno quasi perpetuo carceri et gehennae sint mancipatae. Rursum, quod in inferno nulla sit redemptio. Ita censet Dominicus Soto, in IV, dist. XLV, Quaest. I, art. 4, ad 1; Victoria, Relectio de Magia, num. 27; et Abulensis, in IV Reg. cap. IV, Q. LVI. Verum alii probabilius opinantur animas tam in inferno et purgatorio, quam in coelo commorantes, subinde egredi et viventibus apparere, idque ad hoc, ut efficacius iis vel gloriam coelestem, vel poenas ignesque inferni sive verbis, sive reipsa per flammas ostendant, itaque majores vel spem, vel metum et terrorem eis incutiant. Nec hoc quidquam de illorum gloria, vel de horum poena decerpit, quia utrique utrumque secum portant. Damnati ergo cum apparent, suum carcerem, puta ignem cui alligati sunt, secum ferunt, uti ex pluribus eorum apparitionibus constat. Ita sentiunt D. Thomas, in IV, dist. XLV, Quaest. I, art. 1, ad 3; Abulensis, in cap. XXV S. Matthaei, Quaest. DCCLIII; Alphonsus Mendoza, Quaest. V Scholastic. De Veris mortuorum apparitionibus, et noster Petrus Thyraeus, lib. I De Spirituum apparitionibus, num. 117 et 249, qui tamen recte addit animas e coelo et ex inferno rarius per se et personaliter apparere, sed crebrius id fieri per angelos. Rursum, animas e coelo apparere, quoties eis libuerit: animas vero ex purgatorio et inferno non posse egredi, nec apparere, nisi ex peculiari dispensatione Dei. Usque in tempore restitutionis omnium, — usque in diem judicii, quo Deum hominem lapsum in peccatum, aerumnas et mortem, Deo, gloriae et felici immortalitati restituet, itaque instaurabit angelorum ruinas. Pariter tunc cum homine coelum, elementa totumque orbem primaevae integritati, incorruptioni et splendori restituet. Erit enim tunc renovatio et quasi regeneratio totius mundi, uti docet Apostolus, Rom. cap. VIII, vers. 21, et S. Petrus, Epist. II, cap. III, vers. 13. Omnium, — non tantum temporum, ut vertit Syrus; sed et hominum rerumque omnium, uti jam dixi. A saeculo. — Hebr. מעולם meolam, q. d. Qui Prophetae ab olim, a priscis saeculis, ante aliquot annorum millia hanc mundi restitutionem, a Christo in die judicii faciendam, praedixerunt.
3:22
22. Moyses quidem dixit. — E multis Prophetis unum citat, eumque primarium, puta Mosen, qui clare de Christo Salvatore prophetavit, Deuter. cap. XVIII, vers. 18. Ejus oraculum ibidem explicavi: quare hic illud non retexam.
3:23
23. Exterminabitur de plebe. — Moses, Deut. XVIII, habet: «Ego (Deus) ultor existam»: quae verba paraphrastice hic explicat et interpretatur S. Petrus: cum enim Deus ad ultionem prosilit, exterminat et occidit vel morte corporali, vel spirituali et aeterna. Utraque hic significatur. Judaei enim Christo increduli excisi sunt corporaliter a Tito, et spiritualiter aeterna morte puniuntur in gehenna.
3:24
24. Dies istos, — adventus et redemptionis Messiae, puta Christi.
3:25
25. Vos estis filii Prophetarum. — «Filii,» scilicet spirituales in fide et religione, q. d. Vos amplectimini et creditis Prophetarum oracula eorumque fidem sequimini, quasi germani eorum in pietate filii. Sicut ergo ipsi in Christum venturum crediderunt eumque praedixerunt, ita et vos in eumdem jam natum, passum et resurgentem credite, ne a majorum vestrorum fide et spiritu degeneretis, imo apostatetis. Et testamenti. — Hoc est, foederis, pacti et promissionis divinae. Nota Hebraismum: filii foederis vocantur Judaei, ad quos pertinet foedus a Deo cum Abraham patre eorum initum: Deus enim Abrahae et posteris ejus promisit Messiam ejusque benedictionem, id est gratiam, justitiam et salutem, q. d. Vos estis filii Abrahae, ac consequenter filii foederis, quod Deus cum Abraham pepigit; ac promissionis, quam ei dedit de Messiae redemptione et salute: nunc ergo cum illa per me vobis a Deo ostenditur et offertur, avide et ambabus, ut aiunt, manibus illam excipite. Vos enim sicut estis filii et haeredes Abrahae, ita et promissionis illi a Deo factae. Sic et Christiani vocantur filii novi Testamenti, quia illi ascripti sunt per fidem, et ad illos pertinent Sacramenta, gratia omniaque bona, quae in novo Testamento Christus Christianis promisit et exhibuit. In semine tuo. — In filio tuo, puta in Christo ex semine et posteris tuis nascituro. Ita explicat Apostolus, Galat. cap. III, vers. 26, et ipse Petrus dicens vers. 26, «suscitans filium suum»: hic ergo est semen benedictum Abrahae promissum. Benedicentur (id est justificabuntur omnemque gratiam et gloriam accipient) omnes familiae terrae, — puta omnes gentes. Dei enim benedictio est efficax, nec verbalis tantum, uti est hominum; sed realis, quae bonum quod dicit et imprecatur, reipsa confert et praestat: Dei enim benedicere, est benefacere, non quomodolibet, sed eximie et divine. Hoc enim decet Deum Deique immensam liberalitatem et munificentiam. Magnum enim magna dare decet, ut aiebat Alexander Magnus. De hac Abrahae benedictione, vide ea quae dixi Genes. cap. XII, vers. 3.
3:26
26. Vobis primum. — Primo enim et directe missus est Christus ad Judaeos, quasi Messias patribus eorum promissus. Unde ab Apostolo vocatur «minister circumcisionis,» Rom. XV, 8, id est circumcisorum, puta Judaeorum, quia per se iis solis praedicavit. Suscitans, — ἀναστήσας in aoristo, id est cum suscitasset eum. Alludit Petrus ad illud Mosis: «Prophetam suscitabit vobis Deus,» quod citavit vers. 22. Jam «suscitans,» id est resuscitans, puta postquam resuscitavit eum a mortuis. Post resurrectionem enim Christus suam benedictionem, id est Spiritum Sanctum, gratiam et salutem, copiose in Judaeos effudit. Resurrectio enim graece vocatur ἀνάστασις. Benedicentem vobis. — Quia vobis benedicet, id est benefaciet, dando flumina gratiarum in hac vita, et gloriae in futura, ut in die judicii ab eo audiatis: «Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi.» Ita «qui crucifixus est, suos crucifixores benedixit,» ait S. Chrysostomus. Vide hic quantum malum, quamque fugiendum et execrandum sit peccatum; ac ex adverso quanta sit bonitas Dei et Christi, dum nos peccatores ex potestate diaboli, peccati et inferni transfert in regnum gratiae et dilectionis filii sui, facitque haeredes, imo reges coeli, ut illam merito admirari, gratias agere et celebrare debeamus tota vita, uti fecit S. Paulus, S. Magdalena, S. Pelagia aliique poenitentes, imo per totam aeternitatem, uti faciunt Beati in coelo. Quocirca Christus a S. Joanne Baptista hoc elogio, quasi indice toti orbi indicatus et praedicatus est: «Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi,» Joan. I, 29. Quem secutus S. Joannes Evangelista, passim in Apocalypsi Christum indigitat Agnum pro peccatis nostris occisum et immolatum, eumque ut talem a Beatis in coelo adorari et laudari pronuntiat, ut cap. V, 6: «Vidi Agnum stantem tanquam occisum, etc., et viginti quatuor seniores ceciderunt coram Agno, etc., dicentes: Dignus es, Domine, accipere librum, et aperire signacula ejus, quoniam occisus es, et redemisti nos Deo in sanguine tuo ex omni tribu, et lingua, et populo, et natione, et fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdotes, et regnabimus super terram.» Et cap. VII, 9; cap. XIV, 1; cap. XV, 3; cap. XIX, 7; cap. XX, 9 et 22. Quare merito hoc eximium Christi donum admirans Michaeas, oracula sua de Christo ita concludit, cap. VII, 18: «Quis Deus similis tui, qui aufers iniquitatem, et transis peccatum reliquiarum haereditatis tuae?» Et mox: «Revertetur et miserebitur nostri, et projiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Dabis veritatem Jacob, misericordiam Abraham, quae jurasti patribus nostris a diebus antiquis.» Vide ibi dicta.
3:1
v. 1 Petrus autem et Ioannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam, uli in narratione evangelica, ita hic quoque duo hi apostoli 82048 consuetudine iuncti apparent (cf. 00. vide Luc. 99.8. Ioan. 13,24; 18,15; 20,4; 21,7. 20. Act. 5,13. 19; 8,15. Gal. 2,9). Eminebat templum supra urbem in huius regione orientali (Patr.). Hora nona, scil. post solis ortum, erat hora orationis i. e. sacrificii; eo quippe tempore iuge sacrificium vespertinum offerebatur; bis enim quotidie, mane et circa horam nonam sacra faciunt in altari (Josephus, Antiq. 15,5,3), de quo holocausto sempiterno vide Ex. 99,38. Num. 928,3; ἀνέδαινον « imperfectum est quia non ante v. 8. ingrediuntur » (B/.);
3:2
v. 9 et quidam vtr qui erat claudus ez utero matris suae, cf. 14,7. Ioan. 9,1 a nativitate, amplius quadraginta annos natus 4,92, ba:ulabatur ἐδαστάζετο; imperfectum designat actionem eodem tempore cum ἀνέδαινον factam, quem ponebant quotidie ad portam templi quae dicitur Speciosa, ut peteret eleemosynam ab introeuntibus in. templum, τὸ ἱερόν totum aedificium, muros inquam, porticus, atrium, cetera designat (Patr.). Porta speciosa communiter censetur porta Nicanoris quae vocatur, porta orientalis, per quam in atrium templi accessus patebat. Eius meminit losephus : portarum novem quidem auro et argento undique tectae erant, una cum postibus et superliminari; una vero extra templum ex aere Corinthio quae multum argento inclusas et inauratas dignitate superabat (Bell. iud. 5,5,3). Non hanc, sed alteram, per quam ex atrio mulierum in atrium virorum intrabatur, eo nomine vocatam esse Patr. censet. Haec utique porta a Iosepho dicitur multo maior et magnificentiore cultu et ornatu decorata, crassioribus scil. auri et argenti laminis fores erant vestitae (1. c.). Sed dubitare licet, num mendicus positus sit in ipso loco orationi destinato; videtur magis convenire, ut ad portam in extimo templi latere sitam portatus sit; ibi enim petere poterat ab introeuntibus in templum; qui vero ad portam alteram orientalem consistebat, ille τὸ ἱερόν iam ingressus erat. Putat Chr. claudum illum fortasse ex toto habitu apostolorum conclusisse eos esse viros insigniter pios; unde
3:3
v. 3 ἐξ cum vidisset Petrum et. Ioannem inctptentes introire in templum μέλλοντας elodva, rogabat ut eleemosynam acciperet;
3:4
v. & intuens autem in eu Petrus cum / Ioanne dixit < respice in nos; uti ex v. 3 patet, totum hoe agitur extra templum; postulat Petrus peculiarem a claudo attentionem et consideretionem ; eum reddit attentum ad miraculum quod. patreturus est, ut is rei veritatem testis idoneus exponere possit Ur, Beel.) v. δ at idle iuendebat in eos sperans se aliquid accep- אאתא] ὧδ eis; ἐπεῖχεν αὐτοῖς 5011. τὸν νοῦν, attendit ad eos; cf. Luc. αἰ * et | Tim. 4,16 (attende tibi et doctrinae);
3:6
v. 6 Petrus autem diat 2 ἀν ΩΝ e£ aurum. Ron. est nui, « hoc ipsorum omnimodam aun inopiam demonstret, neque enim dicit, ut nos frequenter diximus : hoe loco aut hoc tempore non habeo, sed prorsus : non halves, sisüificans emuino se non possidere aurum » (Cec. TAeoph. sAm, CÀr.'; eed anie. habeo, hoc tibi do : in nomtne Iesu Christi \ וידי ב4 swnee 04 amóia?! ivi. e. mandatum habet vim et efficaciam fundatam ἐν memine leu; fdes xil. in Iesum et invocalio eius, ut patratiomne miraculi zloriam et potentiam suam manifesteí, nomen Populo sanationem claudi valde admiranti exponit Petrus illam effectam esse per vim ac virtutem nominis Iesu quem Deus glorificaverit, illi autem negaverint et occiderint. Eos quidem ex ignorantia id 1601886 ; quare eos ad poenitentiam adhortatur, ut deletis peccatis salute potiantur, de qua prophetae annuntiaverint et quae primo ad eos pertineat, utpote filios prophetarum et foederis Dei. Oratio ad animos commovendos valde apta est : eos arguit sceleris gravissimi quod negare non possunt ; sed quos terruit, hos statim erigit magna caritate ostensa et ad certam spem veniae ac beatitatis adducit, quae primarie illis est promissa ac proposita. , Homo sanatus prae gaudio et grata in apostolos benevolentia apprehendit tenaciter amborum manus seu vestes clamansque tenere se benefactores suos (Ca[m.);
3:11
v. 11 cum teneret autem Petrum et Ioannem, cucurrit omnts populus ad eos ad porticum quae appellatur Salomonis stupentes; sciebant enim eum claudum fuisse (v. 10); ingressi igitur in templum per portam extimam orientalem pervenerunt ad porticum Salomonis, quae pariter in orientali parte templi sita erat; unde etiam στοὰ ἀνατολική vocatur (Antiq. 20,9,7); vide ad Ioan. 10,93. Eo itaque loco consistunt apostoli cum homine sanato , teste virtutis et gloriae Iesu, ubi tempore encaeniorum, ultimo mense decembri, Iudaei illum Iesum lapidare volebant quia de sua natura divina testatus est (Ioan. 10,31);
3:12
v. 12 videns autem Petrus respondit ad populum; dicitur respondere, non solum si quaestio praecessit, verum etiam ,.si ad aliquid sive dictum, cogitatum sive factum loquens sermonem refert; unde non est sensus simpliciter : loqui incipere; viri Israelitae, quid mtramini in hoc, de hac re; notat CÀr. apostolum hunc sermonem non incepisse , uti priorem 2,14, quia omnium attentio iam maxime erat excitata; immo dicens : cur miramini? i. e. non est ratio cur tanta admiratione rem hanc prosequamini, attentionem omnium summopere in 56 converüt, aut nos quid intuemtni; quasi nostra virtute aut potestate 3i δυνάμει ἣ εὐσεξείχ propria virtute et pietate (gig) fecerimus hunc ambulare? tum esset ratio admirationis; tum haberent cur stupentes fixos oculos in apostolos intenderent. Neque propriae potestati neque merito pietatis religionisque suae sanationem attribui posse affirmat. Unum solum ut in isto eventu considerent monet
3:13
v. 13 Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob, Deus patrum nostrorum, sollemni hac appellatione, qua beneficia divina ab antiquissimis temporibus stirpi electae collata commemorantur, iam indicat in hoc quoque eventu exhiberi illis a Deo singularem gratiam ac favorem, glorifica- , vtt Filium suum Iesum τὸν παῖδα voce utitur qua propheta Messiam designavit tamquam עבד יהוה LXX παῖς ls. 52,1 (vide Matth. 12,28 : ecce puer meus) Is. 52,13; quo nomine eo aptius Iesum vocat, quia de Iesu patiente mox sermonem infert, et propheta quoque Messiam patientem ea appellatione inducit; si Fus Dei dicitur, solum υἱός vox est propria et sollemnis (Beel. Felt.), quem vos quidem tradidistis iudici romano ad sententiam mortis ferendam οἱ negastis ante faciem Pilati illum esse vestrum regem Messiam — non habemus regem nisi Caesarem (Oec.) — iudicante illo dimitti , quia palam professus est : non invenio in eo causam. Bene monet Oec. Petrum in hoc sermone multo maiore libertate loqui et scelus ludaeorum perstringere acrius quam in priore; « atque sane cum etiam Pilatus gentilis qui neque signa ἃ Christo viderat neque prophetas de Christo audierat, vellet tamen ipsum absolvere, vos ipsi qui et Christum miracula edentem conspexeraüis et notitiam habebatis prophetarum, non tamen ab eo vos continuistis » (Oec.). Atque repetens adaugetscelus v. 13 Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob, Deus patrum nostrorum, sollemni hac appellatione, qua beneficia divina ab antiquissimis temporibus stirpi electae collata commemorantur, iam indicat in hoc quoque eventu exhiberi illis 8 Deo singularem gratiam ac favorem, glorifica- , ctu. Filium suum Iesum τὸν παῖδα voce utitur qua propheta Messiam designavit tamquam עבד יהוה LXX παῖς ls. 12,1 (vide Matth. 12,28 : ecce puer meus) Is. 52,13; quo nomine eo aptius Iesum vocat, quia de Iesu patiente mox sermonem infert, et propheta quoque Messiam patientem ea appellatione inducit; si Fi/ius Dei dicitur, solum υἱός vox est propria et sollemnis ) 2660. Felt.), quem vos quidem tradidistis iudici romano ad sententiam mortis ferendam e/ negastis ante faciem Pilati illum esse vestrum regem Messiam — non habemus regem nisi Caesarem (Oec.) — iudicante illo dimitti , quia palam professus est : non invenio in eo causam. Bene monet Oec. Petrum in hoc sermone multo maiore libertate loqui et scelus ludaeorum perstringereacrius quam in priore; « atque sane cum etiam Pilatus gentilis qui neque signa a Christo viderat neque prophetas de Christo audierat, vellet tamen ipsum absolvere, vos ipsi qui et Christum miracula edentem conspexeratis et notitiam habebatis prophetarum, non tamen ab eo vos continuistis » (Oec.). Atque repetens adaugetscelus
3:14
v. 1& vos autem sanctum et iustum negastis! scil. clamantes : non hunc (Ioan. 18,50) e/ petistis virum homicidam donari vobis, v. 1& vos autem sanctum et iustum negastis! scil. clamantes : non hunc (Ioan. 18,40) et petistis virum homicidam donari vobis,
3:15
v. 15 auctorem vero vittae tnterfecistis eum scil. qui veram vitam largitur eiusque causa est, qui venit ut vitam habeant et abundantius habeant; explicat CÀr. - auctor vitae est qui a seipso vitam habet; in cat. auctor vitae dicitur, quia per eum facti sumus et vivimus et sumus, quia ipse est causa. nostri figmenti et creator omnium. De vita naturali et physica vocem esse intelligendam aliqui existimant propter oppositionem ad virum homicidam (Beel.). Sed cum loquatur de Messia quem interfecerunt, de illa Verum Deus eum glorificavit. : quem Deus suscitavit a. mortuis, cutus nos testes sumus et hoc testimonium statim praesenti documento confirmat v. 15 auctorem vero vitae interf ecistis eum scil. qui veram vitam largitur eiusque causa est, qui venit ut vitam habeant et abundantius habeant; explicat CAr. : auctor vitae est qui a seipso vitam habet; in cat. auctor vitae dicitur, quia per eum facti sumus et vivimus et sumus, quia ipse est causa. nostri figmenti et creator omnium. De vita naturali et physica vocem esse intelligendam aliqui existimant propter oppositionem ad virum homicidam (Beel.). Sed cum loquatur de Messia quem interfecerunt, de illa vita solum cogitari potest, cuius auctor et largitor est Messias i. i. 6 6 > vita supernaturali. Verum Deus eum glorificavit : quem Deus suscitavit a. mortuts, cutus nos testes sumus et hoc testimonium statim praesenti documento confirmat
3:16
v. 16 61 ἐπ fide nominis eius hunc quem vos 0100551595 6 videtis (gig) e! nostis confirmavit nomen etus, quia nos credimus in eum tamquam Messiam e mortuis suscitatum, nomen eius invocatum ה nobis, virtus huius nominis et mandati hoc nomine enuntiati hunc restituit sanum et firmum. Nomen eum confirmavit ; nam dixerat Petrus : in.nomine Iesu ambula v..6; hoc autem ipse solum dicere poterat in fide nominis eius. Cum jam pro Israelitis tota spes salutis in hac fide sit reposita, cum emphasi repetitur: e£ fides quae per eum est, fides quam ipse efficit et largitur, similiter 1 Petr. 1,21 : per ipsum fideles estis in Deo, dedit integram sanitatem istam in. conspectu omnium vestrum; Iesus hanc nobis fidem dedit et hac fide iussi eum ambulare; unde, uti Christi potentia et virtus est causa miraculi princeps, ita fides Petri erat quasi occasio vel causa instrumentalis qua usus est Christus ad sanitatem illi conferendam. Iam ostenditur efficacia fidei, de qua Christus locutus est (Matth. 17,19. Luc. 17,6). Expositione sceleris eos perstrinxit, accusationem summopere auxit virtute et gloria Iesu declarata; iam quos perculit, magna caritatis et consolationis exhibitione erigit v. 16 e in fide nominis eius hunc quem vos 0105811595 6 videtis (gig) e/ nostis confirmavit nomen eius, quia nos credimus in eum tamquam Messiam e mortuis suscitatum, nomen eius invocatum ἃ nobis, virtus huius nominis et mandati hoc nomine enuntiati hunc restituit sanum et firmum. Nomen eum confirmavit ; nam dixerat Petrus : in. nomine Iesu ambula v. 6; hoc autem ipse solum dicere poterat in fide nominis eius. Cum iam pro Israelitis tota spes salutis in hac fide sit reposita, cum emphasi repetitur: et fides quae per eum est, fides quam ipse efficit et largitur, similiter 1 Petr. 1,21 : per ipsum fideles estis in Deo, dedit integram sanitatem istam in. conspectu omnium vestrum; Iesus hanc nobis fidem dedit et hac fide iussi eum ambulare; unde, uti Christi potentia et virtus est causa miraculi princeps, ita fides Petri erat quasi occasio vel causa instrumentalis qua usus est Christus ad sanitatem illi conferendam. Iam ostenditur ef- (icacia fidei, de qua Christus locutus est (Matth. 17,19. Luc. 17,6). Expositione sceleris eos perstrinxit, accusationem summopere auxit virtute et gloria Iesu declarata; iam quos perculit, magna caritatis et consolationis exhibitione erigit
3:17
v. 17 e£ nunc, in hac rerum conditione, fratres, eos alloquitur, ut se caritate sincera impelli ostendat eorumque animos emolliat, scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri, synedristae, quorum quidem ignorantia longe culpabilior erat quam plebis; sed de iis tamen valet illud : si enim cognovissentí, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (1 Cor. 2,8); quam ignorantiam tamen valde culpabilem fuisse et in populo et magis etiam in principibus Christus haud semel aperte declaravit (Ioan. 5,82 seq. 7,24; 8,9&; 9,51; 10,37 ; 19,37; 15,92) ; eam tamen aliquid excusationis admittere et secum ferre, ipse Christus in cruce orans ad Patrem significavit (Luc. 23,34 : non enim sciunt quid faciunt). 11100 sicut et refertur ad totum incisum, non solum ad fecistis; nam certum est etiam synedristas posse dici per ignorantiam quandam fecisse; pariter certum est Petrum omnibus, et plebi et principibus velle spem veniae et salutis proponere. Ad hanc spem omnibus ingerendam valde confert quod Petrus monet, sicut 2,93, sic oportuisse fieri et Christi passionem & prophetis praedictam fuisse (cf. CAr.) v. 17 et nunc, in hac rerum conditione, fratres, eos alloquitur, ut se caritate sincera impelli ostendat eorumque animos emolliat, scio quia per ignorantiam fecistis, sicut et principes vestri, synedristae, quorum quidem ignorantia longe culpabilior erat quam plebis; sed de iis tamen valet illud : si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (1 Cor. 2,8); quam ignorantiam tamen valde culpabilem fuisse et in populo et magis etiam in principibus Christus haud semel aperte declaravit (Ioan. 5,&2 seq. 1,25; 8,24; 9,51; 10,37 ; 19,37; 15,92) ; eam tamen aliquid excusationis admittere et secum ferre, ipse Christus in cruce orans ad Patrem significavit (Luc. 23,34 : non enim sciunt quid faciunt). Illud sicut et refertur ad totum incisum , non solum ad /ecistis; nam certum est etiam synedristas posse dici per ignorantiam quandam fecisse; pariter certum est Petrum omnibus, et plebi et principibus velle spem veniae et salutis proponere. Ad hanc spem omnibus ingerendam valde confert quod Petrus monet, sicut 2,93, sic oportuisse fieri et Christi passionem ἃ prophetis praedictam fuisse (cf. Chr.)
3:18
v. 18 Deus autem quae praenuntiavit. per os omnium prophetarum, pati Christum suum, sic implevit; fuit itaque passio Christi secundum divinam voluntatem. Bene affert CÀr. effatum Ioseph : Deus me misit ante vos (Gen. 45,5), quo fratres consolatur ostendens quomodo Deus eorum malitiam in bonum converterit. Et provocans ad omnes prophetas qui vario modo et verbis et rebus gestis labores Messiae passionemque praedixerant, simul removet scandalum crucis , imo quod Iudaeis offensioni est vel esse potest, in argumentum pro Iesu convertit; nam si non passus fuisset, non essel Messi8s, quem passurum esse prophetae annuntiarant. Num revera omnes prophetae de laboribus et passione Messiae annuntiabant? Iam Didymus in cat. dicit omnes intelligi non omnes omnino, sed omnes illos qui passionem annuntiaverint, quae sententia iterum in cat. recitatur. Ceterum bene notandum est, de iis quae prophetae docuerint, non ex solis paucis eorum scriptis esse iudicium ferendum. Iam in primo vaticinio labor et vulnus, quo demum victoria acquiritur, clare exhibetur (Gen. 3,15); cogita de typo agni paschalis, serpentis in deserto (loan. 3,15; 19,36), de aerumnis prophetarum. qui in munere suo Messiam proplietam praefigurabant et oraculis suis expiationem peccatorum fieri poenis & Deo inflictis continuo demonstrant. Salutem itaque per Messiam omnibus offerri una est omnium prophetarum vox; quare infertPetrus v. 18 Deus autem quae praenuntiavit. per os omnium prophetarum, pati Christum suum, sic implevit; fuit itaque passio Christi secundum divinam voluntatem. Bene affert CAr. effatum Ioseph : Deus me misit ante vos (Gen. 45,5), quo fratres consolatur ostendens quomodo Deus eorum malitiam in bonum converterit. | Et provocans ad omnes prophetas qui vario modo et verbis et rebus gestis labores Messiae passionemque praedixerant, simul removet scandalum crucis , imo quod Iudaeis offensioni est vel esse potest, in argumentum pro Iesu convertit; nam si non passus fuisset, non esset Messids, quem passurum esse prophetae annuntiarant. Num revera omnes prophetae de laboribus et passione Messiae annuntiabant? Iam Didymus in cat. dicit omnes intelligi non omnes omnino, sed omnes illos qui passionem annuntiaverint, quae sententia iterum in cat. recitatur. Ceterum bene notandum est, de iis quae prophetae docuerint, non ex solis paucis eorum scriptis esse iudicium ferendum. lam in primo vaticinio labor et vulnus, quo demum victoria acquiritur, clare exhibetur (Gen. 3,15); cogita de typo agni paschalis, serpentis in deserto (loan. 3,15; 19,36), de aerumnis prophetarum. qui in munere suo Messiam prophetam praefigurabant et oraculis suis expiationem peccatorum fieri poenis a Deo inflictis continuo demonstrant. Salutem itaque per Messiam omnibus offerri una est omnium prophetarum vox; quare infert Petrus
3:19
v. 19 poenitemini igitur et convertimint, ut deleantur peccata vestra; doleant de culpis admissis, sese sincero corde ad Deum convertant, πρὸς in eum finem, τὸ 55205002 ut oblitterentur, expungantur peccata vestra; cf. 2,38; a poenitentia incipit praedicatio regni Dei; per illam patet via ad Deum et ad beatitatem v. 19 poenitemini igitur et convertimini, ut deleantur peccata vestra; doleant de culpis admissis, sese sincero corde ad Deum convertant, πρὸς in eum finem, τὸ ἐξαλειφθῆναι, ut oblitterentur, expungantur peccata vestra; cf. 2,38; a poenitentia incipit praedicatio regni Dei; per illam patet via ad Deum et ad beatitatem
3:20
v. 20 ut cum venerint tempora refrigerii a conspectu Domini , tempora beatae consolationis , quae 8 Deo quasi egressa mittentur et miserit eum qui praedicatus est. vobis, Iesum Christum; tempora itaque refrigerii erunt post secundum Christi adventum. Quale refrigerium futurum sit, vide Apoc. 21,5 : et absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum etc. et cf. Is. 65,18; 66,19. Secundum vulg. sententia est incompleta; supplent: μέ cum venerint ... et mise- . rit.. veniant et vobts a facie Domini (Beda), vel, etiam vos in refrigerio sitis (Beel.) vel similiter. Sententiam etiam in vulg. esse completam Patr. censet ita explicans : utpote cum venerint tempora etc., - ita et occasio iam sit peccatorum veniam a Deo per Iesum impetrandi; unde refrigerium intelligit de eo quod Christus iam nobis attulit. Quae tamen explicatio coacta est, si latinum spectas; nam wt non sine violentia explicatur utpote; et si graecum consulis, evadit illa interpretatio falsa. Habetur enim ὅπως ἄν, quae particula etiam in vulg. vertitur u/ (Luc. 2,35 ut revelentur; Act. 15,17. Rom. 3,&), et cum coniunctivo iuncía significat iis in locis intentionem. Proinde eadem notio erit hic retinenda. Enuntiatur itaque poenitentiam et conversionem ad Deum necessario praecedere debere ex Dei ordinatione, ut venire possint tempora refrigerii et ut secundus Christi adventus locum habeat. Consummatio enim saeculorum non erit, donec evangelium omnibus est annuntiatum (Matth. 24,154) et donec omnis Israel docente apostolo fidem Christi professus salvus fit (Rom. 11,96). Uti in oratione ecclesiastica dicitur, soli Deo notus est numerus electorum in aeterna felicitate locandus; isto numero completo erit consummatio saeculi; unde conclude vere dici: convertimini, ut veniant tempora refrigerii; tendit itaque propagatio regni messiani ad beatum illum finem, quo demum in perfecta gloria manifestetur. Haud absimile est quod habetur Apoc. 6,10.11 : clamant animae interfectorum : usquequo Domine non iudicas? et dicitur eis, ut requiescant, donec compleantur conservi eorum et fratres qui interficiendi sunt sicut et illi. Vertunt aliqui ὅπως ἄν quandocumque venerint ; id quod aeque contra grammaticam peccat atque contra rei veritatem. Nam ὅπως particula temporalis iungitur indicativo et optativo, non autem coniunctivo et insuper hic habes ὅπως ἄν (cf. Klotz, Devar. 1] p. 681 seq.); dein evidens est peccata non tum demum expungi ac deleri , quandocum - que venerint tempora refrigerii. Tempora refrigerii porro declarantur : xat ἀποστείλῃ et ut mittat τὸν προχεχειρισμένον ὑμῖν Iesum vobis praeordinatum, vobis destinatum, qui scil. a Deo iudex constitutus in secundo adventu suis praemium regni messiani tribuet. Messiam ipsis esse destinatum, in eorum commodum ac bonum praeparatum, non potuit non esse argumentum magnae consolationis et fiduciae. Nam cum uotione Messiae intime iungitur notio pacis, felicitatis summae, gloriae. Spes itaque praeclara iis exhibetur. At simul innuitur per tribulationes ac varias miserias ad beatum illum finem esse tendendum. Nam illa tempora futura dicuntur refrigerium; unde merito inferunt tempus intermedium designari tamquam tempus aestus ac laborum et dolorum (cf. CAr. Oec. Salm.) i. e. periodum terrestrem regni messiani ita conformari , ut tempora refrigerii summis votis sint exoptanda. — Aliqui tempus refrigerii et Christi adventum referunt ad iudicium quod Christus per Romanos in urbem et gentem iudaicam infidelem exercuit, quo iudicio Christifideles ἃ vexationibus Iudaeorum quietem et refrigerium nacti sint (cf. Oec. Theoph. Lap. Calm.). Verum hoc a proprietate verborum alienum est et refutatur statim in v. 91, quo claré enuntiatur, quando Christus e coelo mittendus sit v. 20 ut cum venerint tempora refrigerii ₪ Domini, tempora beatae consolationis, quae 8 Deo quasi egressa mittentur e£ miserit eum qui praedicatus est. vobis, Iesum Christum; tempora itaque refrigerii erunt post secundum Christi adventum. Quale refrigerium futurum sit, vide Apoc. 21,4 : et absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum etc. et cf. Is. 65,18; 66,19. Secundum vulg. sententia est incompleta; supplent: τὲ cum venerint ... et mise- . rit.. veniant et vobis a facie Domini (Beda), vel, etiam vos in refrigerio sitis (Beel.) vel similiter. Sententiam etiam in vulg. esse completam Patr. censet ita explicans : utpoíe cum venerint tempora etoc., ita et occasio iam sit peccatorum veniam a Deo per Iesum impetrandi; unde refrigerium intelligit de eo quod Christus iam nobis attulit. Quae tamen explicatio coacta est, si latinum spectas; nam vt non sine violentia explicatur utpote; et si graecum consulis, evadit illa interpretatio falsa. Habetur enim ὅπως ἄν, quae particula etiam in vulg. vertitur μέ (Luc. 2,35 ut revelentur; Act. 15,17. Rom. 3,&), et cum coniunctivo iuncta significat iis in locis intentionem. Proinde eadem notio erit hic retinenda. Enuntiatur itaque poenitentiam et conversionem ad Deum necessario praecedere debere ex Dei ordinatione, ut venire possint tempora refrigerii et ut secundus Christi adventus locum habeat. Consummatio enim saeculorum non erit, donec evangelium omnibus est annuntiatum (Matth. 24,14) et donec omnis Israel docente apostolo fidem Christi professus salvus fit (Rom. 11,26). Uti in oratione ecclesiastica dicitur, soli Deo notus est numerus electorum in aeterna felicitate locandus; isto numero completo erit consummatio saeculi; unde conclude vere dici: convertimini, ut veniant tempora refrigerii; tendit itaque propagatio regni messiani ad beatum illum finem, quo demum in perfecta gloria manifestetur. Haud absimile est quod habetur Apoc. 6,10.11 : clamant animae interfectorum : usquequo Domine non iudicas? et dicitur eis, ut requiescant, donec compleantur conservi eorum et fratres qui interficiendi sunt 81006 et illi. Vertunt aliqui ὅπως ἄν quandocumque venerint; id quod aeque contra grammaticam peccat atque contra rei veritatem. Nam ὅπως particula temporalis iungitur indicativo et optativo, non autem coniunctivo et insuper hic habes ὅπως ἂν (cf. Klotz, Devar. II p. 681 seq.); dein evidens est peccata non tum demum expungi ac deleri , quandocumque venerint tempora refrigerii. Tempora refrigerii porro declarantur : xai ἀποστείλῃ et ut mittat τὸν προχεχειρισμένον ὑμῖν Iesum vobis praeordinatum, vobis destinatum, qui scil. a Deo iudex constitutus in secundo adventu suis prsaemium regni messiani tribuet. Messiam ipsis esse destinatum, in eorum commodum ac bonum praeparatum, non potuit non esse argumentum magnae consolationis et fiduciae. Nam cum notione Messiae intime iungitur notio pacis, felicitatis summae, gloriae. Spes itaque praeclara iis exhibetur. At simul innuitur per tribulationes ac varias miserias ad beatum illum finem esse tendendum. Nam illa tempora futura dicuntur refrigerium; unde merito inferunt tempus intermedium designari tamquam tempus aestus ac laborum et dolorum (cf. CAr. Oec. Salm.) i. e. periodum terrestrem regni messiani ita conformari , ut tempora refrigerii summis votis sint exoptanda. — Aliqui tempus refrigerii et Christi adventum referunt ad iudicium quod Christus per Romanos in urbem et gentem iudaicam infidelem exercuit, quo iudicio Christifideles a vexationibus Iudaeorum quietem et refrigerium nacti sint (cf. Oec. Theoph. Lap. Calm.). Verum hoc a proprietate verborum alienum est et refutatur statim in v. 21, quo claré enuntiatur, quando Christus e coelo mittendus sit
3:21
v. 21. quem oportet quidem coelum suscipere 1. e. proprius Christi commorationis locus est coelum, neque mittendus est secunda vice in terram ; sed manere debet in coelo, usque tn tempora restitutionis omnium; si haec advenerint, tunc e coelo redibit iterum in terram; unde in hoc ipso usque tn... habes oppositionem ad illud μέν quidem; δεῖ dicitur de necessitate divino decreto constituta et a prophetis praedicta (BI/.).. Verbum restituere ἀποχαθιστάναι dicitur de sanatione, restitutione sanationis Matth. 19,13, Marc. 3,5; 8,95, Luc. 6,10; dicitur de Elia qui venturus est et restituet omnia Matth. 17,11. Unde ἀποχατάστασις omnium, quae locutus est Deus per os sanctorum suorum a saeculo prophetarum idem est, atque cuncta quae a prophetis promissa sunt tum demum integrum ac perfectum sortiuntur effectum; tum omnia illa in statu ac conditione perfecta restituentur, quae eousque inchoatione quadam et imperfectione habebantur. Servatur notio γ6stitutionis, vel translationis in novum statum, in qua prior status deterior removetur (cf. απο); quare illud ὧν recte refertur ad πάντων, neque opus est illud referre ad χρόνους (cum Beel. Felt. Wendt antea in ed. 5,1880; sed 1888 aliter). Per prophetas olim ab antiquo tempore Deus promiserat se esse Deum foederis, daturum benedictionem, pacem (cf. Gen. 9,26; 12,3; 18,18; 49,10); imo, ut Iudas nos docet in epistola v. 1& iam septimus ab Adam Enoch prophetavit : ecce venit Dominus in sanctis millibus suis facere iudicium; porro imago illa summae pacis ac felicitatis quam prophetae de regno messiano exhibent hisce in terris solum imperfecta quadam adumbratione in effectum deducitur. Restat itaque, ut illa omnia ex conditione imperfecta et manca restituantur in statum perfectum; cf. Is. 65, Si me persecuti sunt, et vos persequentur (Ioan. 15,20). Quam vere Christus id suis praedixisset, mox primi Christifideles experti sunt, et primo quidem ipsi apostoli. Eius persecutionis occasio fuit miraculum in nomine Iesu 8 Petro patratum et intrepida Petri de Iesu resurrectione concio. Synedristae enim, uti Iesum occiderant, ita eius noACT. 3,1-3. 67 minis mentionem plane exsürpare unice in votis habebant. Quare pugnam suscipiunt, quam primum Petrus in ipso templo Iesum Servatorem annuntiat. Quomodo itaque Ecclesia ipsis infestationibus creverit gloriosa et victrix, in sequentibus enarratur. Novae quasi huius periodi initium exstitit a sanatione hominis claudi a nativitate; v. 1 Petrus autem et loannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam; α in narratione evangelica, ita hic quoque duo hi apostoli 82048 consuetudine iuncti apparent (cf. 0/0". vide Luc. 99,8. loan. 13,95; 18,15; 90,5; 21,1. 20. Act. 5,13. 19; 8,15. Gal. 2,9). Eminebat templum supra urbem in huius regione orientali (Patr.). Hora nona, scil. post solis ortum, erat hora orationis i. e. sacrificii; eo quippe tempore iuge sacrificium vespertinum offerebatur; bis enim quotidie, mane et circa horam nonam sacra faciunt in altari (Josephus, Antiq. 14,54,3), de quo holocausto sempiterno vide Ex. 99,38. Num. 928,8; ἀνέδαινον « imperfectum est quia non ante v. 8. ingrediuntur » (B/.); v. 2 et quidam vir qui erat claudus ez utero matris suae, cf. 15,7. Ioan. 9,1 a nativitate, amplius quadraginta annos natus &,92, baiulabatur ἐδαστάζετο; imperfectum designat actionem eodem tempore cum ἀνέδαινον factam, quem ponebant quotidie ad portam templi quae dicitur Speciosa, ut peteret 6106mosynam ab introeuntibus ת? templum, τὸ ἱερόν totum aedificium, muros inquam, porticus, atrium, cetera designat (Patr.). Porta speciosa communiter censetur porta Nicanoris quae vocatur, porta orientalis, per quam in atrium templi accessus patebat. Eius meminit losephus : portarum novem quidem auro et argento undique tectae erant, una cum postibus et superliminari; una vero extra templum ex aere Corinthio quae multum argento inclusas et inauratas dignitate superabat (Bell. iud. 5,5,3). Non hanc, sed alteram, per quam ex atrio mulierum in atrium virorum intrabatur, eo nomine vocatam esse Patr. censet. Haec utique porta 8 Iosepho dicitur multo maior et magnificentiore cultu et ornatu decorata, crassioribus scil. auri et argenti laminis fores erant vestitae (1. c.). Sed dubitare licet, num mendicus positus sit in ipso loco orationi destinato; videtur magis convenire, ut ad portam in extimo templi latere sitam portatus sit; ibi enim petere poterat ab introeuntibus in templum; qui vero ad portam alteram orientalem consistebat, ille τὸ ἱερόν iam ingressus erat. Putat Chr. claudum illum fortasse ex toto habitu apostolorum conclusisse eos esse viros insigniter pios; unde v. 8 is cum vidisset Petrum et Ioannem incipientes introtre in. templum μέλλοντας εἰσvx, rogabat ut eleemosynam acciperet; v. & 1ntuens autem in eum Petrus cum lLoanné dixit : respice in. nos; uti ex v. 3 patet, totum hoc agitur extra templum; postulat Petrus peculiarem a claudo attentionem et considerationem ; eum reddit attentum ad miraculum quod patraturus est, ut is rei veritatem testis idoneus exponere possit (Patr. Beel.) v. 8 at ille intendebat in eos sperans se aliquid accepturum ab eis; ἐπεῖχεν αὐτοῖς 8011. τὸν νοῦν, attendit ad eos; cf. Luc. 15,7 et 1 Tim. &,16 (attende tibi et doctrinae); v. 6 Petrus autem dixit : argentum et aurum non est mihi; « hoc ipsorum omnimodam auri inopiam demonstrat, neque enim dicit, ut nos frequenter dicimus : hoc loco aut hóc tempore non habeo, sed prorsus : non habeo, significans omnino se non possidere aurum » (Oec. TAeoph. sim. CÀr.); quod autem habeo, hoc tibi do : in nomine Iesu Christ Nazavreni surge et ambula! ἐν 1. e. mandatum habet vim et efficaciam fundatam in nomine Iesu; fides scil. in Iesum, et invocatio eius, ut patratione miraculi gloriam et potentiam suam manifestet, nomen suum reddat gloriosum ad salutem plurimorum, efficit miraculum. Atque eius nominis virtus statim apparuit v. 7 et apprehensa manu eius dextera allevavit eum et protinus consolidatae sunt bases eius et plantae, αἱ βάσεις, proprié gressus, incessus; dein pedes, uti Sap. 13,18; notat Beda : « bases nomen graecum est et in ipso graeco sic positum, quod latine fuituras significat, quo nomine gressus eius confirmatos indicat, sicut etiam latine quidam interpretati sunt » ; xai τὰ 090500 al. σφυρά et tas. | Sentit vir vim ac vigorem pedibus talisque reddi v. 8 e/ ezsiliens stetit e loco quo iacebat, vel fortasse e lecto aut ferculo in quo baiulabatur (v. 2) cum gaudio exsiliens firmiter pedibus stetit, e ambulabat et intravit cum illis in templum ambulans et exsiliens prae gaudio et laudans Deum ; ita incedebat ut prae laetitia per intervalla subsiliret gaudens de beneficio accepto, pro quo Deo laudes et gratiarum actiones refert; v. 9 et vidit omnis populus eum ambulantem et laudantem Deum, v. 10 cognoscebant autem illum quod ipse erat qui ad eleemosynam sedebat ad Speciosam portam templi et impleti sunt stupore et extast tn eo quod contigerat illi; > ad significandam maguitudinem admirationis duas passiones animi apposuit, stuporem quidem magnitudinem admirationis significantem et ecstasim effectum eius, hoc est fere alienationem ἃ seipsis » )001.( et Beda notat : « 8118 editio pro ecstasi i. e. excessu mentis admirationem non proprie posuit; quia maior admiratio solet nonnunquam mentem ad excessum deducere et ultra consuetum cogitandi modum ad altiora transferre ». Atque gig 8264 : et repleti sunt stupore et ammiratione in eo quod acciderat ei. — Repetunt critici (Weiss, Populo sanationem claudi valde admiranti exponit Petrus illam effectam esse per vim ac virtutem nominis Iesu quem Deus glorificaverit, illi autem negaverint et occiderint. Eos quidem ex ignorantia id fecisse ; quare eos ad poenitentiam adhortatur, ut deletis peccatis salute potiantur, de qua prophetae annuntiaverint et quae primo ad eos pertineat, utpote filios prophetarum et foederis Dei. Oratio ad animos commovendos valde apta est : eos arguit sceleris gravissimi quod negare non possunt ; sed quos terruit, hos statim erigit magna caritate ostensa et ad certam spem veniae ac beatitatis adducit, quae primarie illis est promissa ac proposita. , Homo sanatus prae gaudio et grata in apostolos benevolentia apprehendit tenaciter amborum manus seu vestes clamansque tenere se benefactoressuos (Calm.); v. 11 cum teneret autem Petrum et Ioannem, cucurrit omnis populus ad eos ad porticum quae appellatur Salomonis stupentes; sciebant enim eum claudum fuisse (v. 10); ingressi igitur in templum per portam extimam orientalem pervenerunt ad porticum Salomonis, quae pariter in orientali parte templi sita erat; unde etiam στοὰ ἀνατολική vocatur (Antiq. 20,9,7) ; vide ad Ioan. 10,93. Eo itaque loco consistunt apostoli cum homine sanato , teste virtutis et gloriae 1650, ubi tempore encaeniorum, ultimo mense decembri, Iudaei illum Iesum lapidare volebant quia de sua natura divina testatus est (Ioan. 10,31); v. 12 videns autem Petrus respondit ad populum; dicitur respondere, non solum si quaestio praecessit, verum etiam ,.si ad aliquid sive dictum, cogitatum sive factum loquens sermonem refert; unde non est sensus simpliciter : loqui incipere; viri Israelitae, quid miramini in hoc, de hac re; notat Cr. apostolum hunc sermonem non incepisse , uti priorem 2,14, quia omnium attentio iam maxime erat excitata; immo dicens : cur miramini? i. e. non est ratio cur tanta admiratione rem hanc prosequamini, attentionem omnium summopere in se convertit, aut nos quid intuemint; quasi nostra virtute aut potestate i3ia δυνάμει ἣ εὐσεξείχ propria virtute et pietate (gig) fecerimus hunc ambulare? tum esset ratio admirationis; tum haberent cur stupentes fixos oculos in apostolos intenderent. Neque propriae potestati neque merito pietatis religionisque suae sanationem attribui posse affirmat. | Unum solum ut in isto eventu considerent monet v. 21. quem oportet quidem coelum suscipere 1. e. proprius Christi commorationis locus est coelum, neque mittendus est secunda vice in terram ; sed manere debet in coelo, usque tn tempora restitutionis omnium; si haec advenerint, tunc e coelo redibit iterum in terram; unde in hoc ipso usque tn... habes oppositionem ad illud μέν quidem; δεῖ dicitur de necessitate divino decreto constituta et a prophetis praedicta (B/.).. Verbum restituere ἀποχαθιστάναι dicitur de sanatione, restitutione sanationis Matth. 129,13, Marc. 3,5; 8,95, Luc. 6,10; dicitur de Elia qui venturus est et restituet omnia Matth. 17,11. Unde ἀποχατάστασις omnium, quae locutus est Deus per os sanctorum suorum a saeculo prophetarum idem est, atque cuncta quae 8 prophetis promissa sunt tum demum integrum ac perfectum sortiuntur effectum; tum omnia illa in statu ac conditione perfecta restituentur, quae eousque inchoatione quadam et imperfectione habebantur. Servatur notio restitutionis, vel translationis in novum statum, in qua prior status deterior removetur (cf. azo); quare illud ὧν recte refertur ad πάντων, neque opus est illud referre ad χρόνους (cum Beel. Felt. Wendt antea in ed. 5,1880; sed 1888 aliter). Per prophetas olim ab antiquo tempore Deus promiserat se esse Deum foederis, daturum benedictionem, pacem (cf. Gen. 9,26; 129,3; 18,18; 49,10); imo, ut Iudas nos docet in epistola v. 1& iam septimus ab Adam Enoch prophetavit : ecce venit Dominus in sanctis millibus suis facere iudicium ; porro imago illa summae pacis ac felicitatis quam prophetae de regno messiano exhibent hisce in terris solum imperfecta quadam adumbratione in effectum deducitur. Restat itaque, ut illa omnia ex conditione imperfecta et manca restituantur in statum perfectum; cf. Is. 65, 17 : ecce enim ego creo coelos novos et terram novam; 2 Petr. 3,13. . Quale itaque bonum exspectandum sit a poenitentia et conversione, eos docet in v. 19-21, quibus simul rationes efficaces suppeditat. Pergit eos urgere, ut fidem Christi amplectantur minis quoque propositis, si renuerint
3:22
v. 22 Moyses quidem dixit : quoniam prophetam suscitabit vobis Dominus Deus vester de fratribus vestris tamquam me; ipsum audietis 2uxta omnia quaecumque locutus fuerit vobis;
3:23
v. 93 erit autem : omnis anima quae non audierit. prophetam 1llum, exterminabitur de plebe; cf. Deut. 18,15 seq.; quae si valent de omni propheta quem Deus missurus est, a fortiore valent de. summo .propheta, de Messia qui populo. erat promissus et qui maxime omnium erat os Dei et auctoritate divina loquebatur. Uti Deus olim multifariam multisque modis locutus est.in prophetis, ita postea locutus est in Filio (Hebr. 1,1), inde quasi ostendens agmen prophetarum ducere ad Christum , culmen et caput prophetarum, per quem locutio Dei ad nos absolvatur. Quo sensu verba illa Deut. 18,15 seq. vere sint messiana, vide apud Cornely, Introd. I] 9 (2. ed.) p. 275 seq. Verba recitantur 8 Petro ad sensum 80curate; pro ego ultor erzsistam ilam ponit poenam quae toties in wet. test. proponitur (Gen. 17,15. Lev. 7,90. 91. Num 19,13. 20 etc.) .: exterminabitur de plebe, ἃ populo Dei, 8 salute messiana excludetur; uti in vet. test. formula illa declaratur poena mortis, ita hic mors altera, perditio aeterna designatur. Quanta enim cura ac sollicitudine debeant adhortationem hanc suscipere et proinde, quantopere sese reddant obnoxios ultioni divinae, si neglexerint, ulterius inculcat Petrus ex eo quod Deus longa prophetarum serie hanc salutem messianam, quae nunc iis offeratur, annuntiandam ac praeparandam curavit
3:24
v. 94 et omnes prophetae a Samuel, qui quasi princeps ac caput erat cunei prophetarum (1 Reg. 19,90) e/ deinceps qui locuti sunt τῶν valsZzz , ὅσοι ἐλάλησαν — saepe construunt ὅσοι τῶν χαθεξῆς ἐλάλησαν — sed melius refertur ad ἀπὸ; « esse debebat xai x20. Sine τῶν, ne οἱ 20. simul cum Samuele initium significarent; sed est negligentia excusabilis » (B/.) annunttaverunt dies istos, «χαὶ χατήγγειλαν etiam annuntiarunt 1. e. non solum generatim prophetarunt, verum etiam Aos dies i. e. salutem messianam quae nune vobis offertur praedicabant. Quantam igitur culpam contraherent, si huius salutis negligentes se praeberent, quae primo et iure quodam praecipuo ad eos pertinet; nam
3:25
v. 25 vos estis filii prophetarum et testamenti quod disposuit Deus ad patres nostros; dicuntur fiii more hebraico, quia oracula prophetarum et foedus Dei ad eos pertinet et quia inde quasi spiritualiter nati indolem illorum et quasi mentem in se exprimere debent. Gravissima est adhortatio et apta peroratio, quae ipsa anaphora vos , vobis v. 26 vim habet et vigorem; dicens ad Abraham : et in semine tuo benedicentur omnes famtliae terrae; cf. Gen. 92,18; 26,4; quod semen postea clarius determinatur v. ₪. Ps. 11,17 et benedicentur in ipso (in rege messiano, de quo agitur) omnes tribus terrae. Hanc iam benedictionem iis mittit Deus, iis primum prae reliquis,
3:26
v. 26 vobis primum Deus suscitans Filium suum, postquam suscitayit ἀναστήσας τὸν παῖδα αὐτοῦ, Vide ad v. 13, mistt eum benedicentem vobis; nam 100860 primum, ut apostolus loquitur, evangelium est virtus Dei in salutem ; innuit Petrus iam vocationem gentium (ex verbis Christi 1,8. Luc. 25,88); suscitans non dicitur de resurrectione Christi, sed eo sensu quem habet verbum in v. 22. Deus enim, uti olim prophetas suscitavit, ita Iudaeis suscitarat et miserat Iesum eumque Jenedicentem; cf. v. 95; quam benedictionem ab eo semper dari ac permanere ipsa verbi forma exprimitur; « non dicit servantem, sed quod maius est, benedicentem, ostendens crucifixum benedicere iis qui crucifixerunt » (CÀr.). Sed quando et qua conditione haec illis contingat benedictio, adiungit ἐν τῷ ἀποστρέφειν, ea scil. conditione, u4 convertat se unusquisque a nequitia sua; bene versio syriaca : δὲ convertamini, et philox. quando conversus fuerit quisque. Redit itaque sermo ad v. 19, ad adhortationem et doctrinam pro vita et usu immediato. « Demulcet autem apostolus animos Iudaeorum, quo ad credendum faciat promptiores, dicendo quod totius mundi Sanator eos primum visitaturus et benedicturus elegerit » (Beda). et. In v. 6 BD ιωναθας, d loathas; in minusc tspaztxov; item e gig vulg. In v. 8DEP al pler syr (utr) arm Chr Ir Cyp add xov (opa; itcm gig; add ἀχουσατε E alq minuso syr aeth Cyp; non add am fu demid. In v. 9 D E syr (utr) Ir Cyp add ag υμων; gig 8 vobis. In v. 10 D E ph (mg) Cyp add (xat) εν αλλω οὐδενι, item. Bed ex graeco. In v. 12 D ανθρωξοις; solum B vga; ; al ἡμᾶς. Quod Christus apostolis de persecutionibus praedixerat, iam experiuntur &,1 /oquentibus autem t/lis ad populum supervenerunt sacerdotes et magistratus templi οἱ 500000064 ἐπέστησαν αὐτοῖς: verbum significat repentinum et minime exspectatum illorum adventum (Saím.), subito et ex improviso eis adstiterunt sacerdotes, illi nimirum quibus per illam hebdomadam erat templi sacrorumque ministerium et custodia, quae munia viginti quattuor sacerdotum classes singulae singulis hebdomadis obibant (Patr.). Nominantur autem ἀρχιερεῖς et qui olim pontificatum gesserant et qui erant ex familiis ex quibus pontifices eligebantur vel etiam (ut aliis videtur) principes viginti quattuor illarum classium sacerdotum (vide quae dixi in Comment. Matth. I. p. 88) et magistratus templi 5 στρατηγὸς τοῦ ἱεροῦ, praetor templi, ut teste Beda alia editio habet, vel praepositus; hebr. princeps domus Iahve ^ בבית 23 cf. 1 Chron. 9,11; 9 Chr. 35,8. ler. 20,1; cuius erat praeesse excubiis templi, levitis eas excubias agentibus; ad munus eius pertinebat ordini quoque in templo invigilare; nominat losephus quoque cum Anania pontifice τὸν στρατηγὸν "Avavov (Antiq. 20,6,9), et sadducaei; hi fortasse auctores erant, ut illi supervenirent. Nam hi videntur describi instigatores, quia additur
3:1
… Per quanto ristrette siano le notizie sul culto cristiano ai primi tempi della Chiesa, si sa tuttavia che gli Apostoli non hanno abbandonato del tutto gli usi giudaici, che hanno solo completato con il culto specificamente cristiano: l'Eucaristia (Lc. 24, 52 sgg.; Act. 2, 46; 3, 1). Non è escluso, anzi è probabile, che la parte formale del culto apostolico, compreso quello eucaristico, che non si faceva nel Tempio, usasse fin da principio il Vecchio Testamento …
Fra le sue opere sono da segnalare le commemorazioni del Venerdì aureo, quelle del Digiuno dei Niniviti e del Miracolo di s. Pietro (Act. 3, 1-10), edite da A. Scher (PO 7, 53-87).
… Questa ora di preghiera, usata già nella Sinagoga (cf. Dan. 6, 10; Ps. 54, 18), passò nell'uso cristiano (Act. 3, 1; cf. 2, 15; 10, 9) come preghiera privata per santificare il giorno (Didaché, cap. 8, 3; Tertulliano, De oratione, 23; De ieiunii, cap. 10; Cost. apost., cap. VIII, n. 34, 1); come …
… 4, 10) e avverte i Colosssesi che non vige più l'obbligo di osservare i noviluni e i sabati (Col. 2, 16). Gli Apostoli e i primi cristiani, se per qualche tempo si riuniscono, insieme con i Giudei, nel giorno di sabato per la lode a Dio (Act. 2, 46; 3, 1; 5, 12; 21, 26), ben presto hanno proprie adunanze per la preghiera e per la celebrazione eucaristica (Act. 2, 42), in modo da introdurre la consuetudine della santificazione del giorno …
I. STORIA DELLE ORE LITURGICHE. – 1. Le Ore private dei tre primi secoli. – Dalla S. Scrittura appare che gli Apostoli per la loro orazione seguivano i tempi usati già nella sinagoga, cioè l'ora terza (Act. 2, 15), la sesta (Act. 10, 9) e la nona (Act. 3, 1), che perciò vengono dette anche «ore apostoliche». …
3:2
… Quella orientale era detta di Nicanore e «la porta bella» (Act. 3, 2); probabilmente è la «Corinthia» di Fl. Giuseppe (Bell. …
3:6
… Il nome composto Ἰησοῦς Χριστός ricorre solo 4 volte nei Vangeli (Mt. 1, 1; Mc. 1, 1; Io. 1, 17; 17, 3), è raro altrove (Act. 3, 6; 4, 10; 9, 34; Apoc. 1, 1, 2, 3), mentre è frequentissimo nelle epistole di Paolo e di Pietro.
… Nazaraeus); 26, 71; Lc. 18, 37; Io. 18, 5, 7; 19, 19; Act. 2, 22; 3, 6; 4, 10; 6, 14; 22, 8; 26, 9. In Act. 24, 5 sg. Paolo viene accusato come «capo della setta dei Nazorei». …
PRIMATO DI SAN PIETRO E DEL ROMANO PONTEFICE
… pieno possesso cosciente e operante del suo p. Egli presiedette all'idezione di un nuovo apostolo (Act. 1, 15-26); per primo, come capo degli Apostoli predicò (ibid. 2, 14) e come tale fu interpellato dagli uditori (ibid. 2, 37); operò il primo miracolo (ibid. 3, 6) e altri poi con la sola sua ombra (ibid. 5, 15); fu lui che rispose al Sinedrio (ibid. 4, 8) e che come capo del movimento venne incarcerato da Erode (ibid. 12, 3); giudice della …
3:8
Altri ancora affermano l'infallibilità ed una ineluttabile necessità ad adempirsi di quanto « è scritto » (cf., p. es., Lc. 18, 31; Mt. 5, 18; Act. 1, 16; 3, 8, 21); ne proclamano l'autorità suprema ed incontrastata a dirimere tutte le questioni che toccano fede e costumi, riconosciuta da Gesù, dagli Apostoli e dai giudei. …
3:11
… Servivano per riparare dalle intemperie, per passeggio, per ascoltare i maestri (Io. 10, 23; Act. 3, 11; 5, 12), per la vendita degli animali ed il cambio delle valute. …
3:12
in qualche modo di ricostruirne le grandi linee (discorsi di Pietro: Act. 2, 14-40; 3, 12-26; 5, 29-32; 10, 34-43; discorsi di Paolo: Act. 13, 16-41; 17, 22-31; discorso di Stefano: Act. 7, 2-53). Soprattutto nei Vangeli sinottici si hanno il riflesso e l'espressione della c. apostolica. …
3:13
All'infuori della narrazione del processo di Gesù Cristo, in cui P. ha sì gran parte, egli è nominato sei volte nel Nuovo Testamento, tre volte con il nome completo, in Lc. 3, 1; Act. 4, 27; I Tim. 6, 13; altre tre volte con il solo soprannome di P.: Lc. 13, 1; Act. 3, 13; 13, 28. Di passaggio, s. Luca (13, 1) accenna ad un episodio di crudeltà in cui P. fece uccidere un gruppo di Galilei nel Tempio, mentre stavano offrendo sacrifici.
3:14
BARABBA (IN ARAMAICO SIGNIFICA «FIGLIO DEL PADRE»; ORTOGRAFIA INCERTA NEL TESTO GRECO)
… Ma l'intento dei Procuratore (Act. 3, 14) fallì: B. fu graziato, su richiesta del popolo istigato dai seducce e dagli anziani, per continuare forse la sua vita torbida; egli entrò in una cornice di leggenda, divulgata da qualche apocrifo. …
… In tal senso infatti s. Giuseppe è detto « giusto » (Mt. 1, 19) e s. Pietro rimprovera agli Ebrei di aver messo a morte colui che aveva attuato come nessuno la g. (Act. 3, 14 sgg.); in tal senso Gesù è detto « giusto » da Pilato (Mt. 27, 34), dal centurione (Lc. 23, 27); in tal senso si dice che Gesù è venuto a chiamare non i « giusti » ma i peccatori (ibid. …
SANTITÀ DI CRISTO E DI MARIA. - I. PROSPETTO STORICO. - 1. S. di Cristo. - Il Nuovo Testamento applica formalmente a Gesù l'aggettivo « santo » (ἅγιος: Lc. 1, 35; Act. 3, 14; 4, 27, 30; Hebr. 7, 26) ed anche il sostantivo (ὁ ἅγιος): i demoni riconobbero in lui « il Santo » per eccellenza (Mc. 1, 24); lo stesso titolo gli dà l'Apoc. 3, 7.
3:15
… Il B. segnava il passaggio dallo schieramento di Satana a quello di Dio. Il demonio è il principe della morte (Hebr. 2, 14; Rom. 6, 23). Gesù Cristo è il principe e l'autore della vita (Act. 3, 15; Hebr. 2, 10). Passando a Gesù Cristo l'uomo «rinasce». …
… Pietro (Act. 2, 36; 3, 15) e Paolo predicavano: Gesù, il C., è il Signore (Κύριος), è il «Sovrano della vita» (ὁ ἀρχηγὸς τῆς ζωῆς). …
… Uno degli argomenti fondamentali usati, da parte cattolica, nelle discussioni con i monofisiti in E. era stata la kávokis (etiopico: vardai «avvilimento») del Verbo Incarnato, con ovvia citazione dei passi della Scrittura (e particolarmente Phil. 2, 6-10; Rom. 3, 10; Hebr. 2, 9; Act. 3, 15) che si interpretano riferendosi alla natura umana. …
ξ) Le manifestazioni della nuova vita. - Gli Apostoli nella loro predicazione si presentano come testimoni della nuova vita di G., e connettono costantemente il loro apostolato con G. risorto: cf. Act. 4, 33; 2, 32; 3, 15; 13, 31; I Cor. 9, 1. Gli Apostoli sentono inoltre che devono il dono dello Spirito Santo all'influsso del Risorto, che essi chiamano « spirito vivificante » (I Cor. 15, 45; cf. Act. …
… I suoi fratelli e lui hanno un identico concetto dell'apostolato: secondo l'ordine avuto da Gesù (Lc. 24, 48; Act. 1, 8), si presentano come i « testimoni » di fatti non avvenuti in angulo, in segreto (Act. 26, 26; 1, 21-22; 2, 32; 3, 15; 4, 19-20; 5, 32; 10, 39), non come spacciatori di favole ingegnosamente inventate, doctas fabulas secuti (II Pt. 1, 16; I Pt. 5, 1-4; I Io. 1, 1-3, ecc.). …
3:18
… Accanto alla forma integra tradizionale ὁ χριστός Κυρίου (Θεοῦ), che permane solo negli scritti lucani (Lc. 2, 26; 9, 20 [cf. Mt. 16, 16]; Act. 3, 18; 4, 26), appare nei Vangeli (come già in Ps. Salom. 17, 32; cf. Eccl. gr. 46, 19) Χριστός Κύριος (Lc. 2, 11), titolo in cui la messianità culmina nella divinità che Gesù rivendicava …
3:19
Tale dottrina è fondata sia nella S. Scrittura (Joel, 2, 12 sgg.; Lc. 13, 3-5; Act. 3, 19; cf. Ez. 18, 21 sgg.; Ier. 18, 8; Eccl. 2, 22) nella quale il perdono di Dio è condizionato alla detestazione delle proprie colpe ed alla volontà di far frutti di penitenza; …
Num et quomodo docente s. Petro (Act. 3, 19 n.; II Pt. 3, 12) Parusium accelerare possimus?, in Verbum Domini, 18 (1938), pp. 209-307; id., «... Appropriquat redemptio vestra », ibid., pp. 334-37; D. Busy, St Paul et st Matthieu, …
… L'ultimo comando del Signore (« ... praedicari in nomine eius paenitentiam in remissionem peccatorum »: ibid. 24, 47) fu fedelmente eseguito nella predicazione apostolica (cf. Act. 2, 38; 3, 19; 8, 22; 17, 30). Se nelle epistole paoline, come via della vita viene proposta la fede, la morte di s. Paolo include la « metanoia », della quale lo stesso s. Paolo è fulgido esempio.
3:20
… Non si ha notizia di altri profeti (cf. I Mach. 14, 41) fino a Giovanni Battista (Mt. 11,9 sg.; Le. 7, 26 sg.), precursore del p. per eccellenza, Gesù (Act. 3,20 sg. = Deut. 18, 15-19; Io. 1, 21,45; 6,14; 7,40; Act. 7,37; Hebr. 1,1 sg.; A. Clamer, Ste Bible, II, Parigi 1940, p. 634 sg.).
3:21
APOCATÄSTASI. - Parola greca (ἀποκατάστασις) che etimologicamente significa «rimettere una cosa al suo posto primitivo». È adoperata una sola volta nella Sacra Scrittura da S. Pietro (Act. 3, 21) per significare il ristabilimento di ogni cosa (ἀποκατάστασις πάντων) nell'ordine voluto da Dio, ordine che è stato turbato dal peccato delle creature libere. …
3:22
… mosaica del nostro libro deve ritenersi per fede divina: così A. Bea), sulla singolare importanza dell'opera personale di Mosè e sull'antica tradizione nazionale (cf. II Reg. 14, 6 = Deut. 24, 16; Bar. 2, 2 sg. = Deut. 28, 53; Mt. 19, 8 = Deut. 24, 1; Act. 3, 22 = Deut. 18, 15, 19; Rom. 10, 19 = Deut. 32, 21, ecc.). …
… A prescrizioni del P. come di Mosè si riportano ugualmente i contemporanei di Cristo: i farisei (Mt. 19, 7; Io. 8, 5; Act. 6, 14), i Sadducei (Mt. 22, 24), i discepoli (Io. 1, 45). La convinzione passa agli Apostoli (Act. 3, 22; Rom. 10, 5, 19; I Cor. 9, 9 ecc.) e ai primi fedeli (Act. 7, 37; 28, 23).
3:24
… annunzia a Heli la decadenza della sua Casa (I Sam. 2,27); Samuele (v.), dopo il quale, dati i gravi pericoli dello jahwismo e le connesse vicende della nazione, il messaggio profetico si sussegue ininterrottamente come ministero costante (I Sam. 3,1; Act. 3,24; Hebr. 11,32). Al tempo di David: Gad (I Sam. 22,5; ecc.) e Nathan (II Sam. 7,2; ecc.); sotto Salomone: Ahia (I Reg. 11,20; ecc.); Semeia sotto Roboam; un « uomo di Dio » sotto …
3:25
Pietro, Stefano e Paolo ricorderanno le promesse abramitiche (Act. 3, 25; 7, 2-8, 17; Hebr. 6, 13; II Cor. 11, 22) che si sono compiute in Cristo su quanti, per la fede, sono figli del grande patriarca (Rom. 9, 7-9; Gal. 3, 29; 4, 22-31). A. è l'esponente …
3:29
… Così nell'Epistolario di Schlettstadt (ca. sec. VIII): In Pascha, Act. 3,29-41: Viri fratres, liceat audenter dicere. …
3:42
FRACTIO PANIS (ἘΛΑ͂ΣΙΣ ΤΟΥ͂ ΔΡΥ͂ΣΟΥ)
… La f. p. a Emmaus (Lc. 24, 30-35), sulle sponde del lago (ibid., 24, 41-43; « piscis ausus ») e durante il tempestoso viaggio verso Malta (Act. 27, 35) è oggi comunemente considerato un pasto ordinario, invece quella celebrata dai primi cristiani a Gerusalemme (ibid. 3, 42, 46) e da s. Paolo a Troade (ibid. 20, 7, 11) è ritenuta eucaristica. …
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.