If any sinne mortally, he must not dispaire. 3 To knovv God rightly, is not to beleeue onley, but to keepe his commaundements: 7 and that this is no nevv doctrine, but the very primitiue, though a nevv life it is. 9 Therfore he that beleeueth must also loue his brethren: 12 and that men must not loue the vvorld but doe that vvhich God vvilleth. 18 Many are gone out of the Church and become Seducers al the ministers of Antichrist: but true Christians must continue in their old faith, considering the revvard, and that they neede not goe to schole to any Heretike, the Holy Ghost himself being the scholemaster of the Church, 29 he doth earnestly inculcate iustice and good vvorkes.
1My little children, these things I write to you, that you may not sin. But if any man sin, we have an advocate with the Father, Jesus Christ the just.Figliuolini miei, scrivo a voi queste cose, affinchè non pecchiate. Che se alcuno avrà peccato, un avvocato abbiamo presso del Padre, Gesù Cristo giusto:My litle children, these things I vvrite to you, • that you sinne not. But & if any man shal sinne, vve haue • an aduocate vvith the Father, IESVS Christ the iust:Filioli mei, hæc scribo vobis, ut non peccetis. Sed et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum justum: 2And he is the propitiation for our sins: and not for ours only, but also for those of the whole world.Ed egli è propiziazione pe' nostri peccati: né solamente pe' nostri, ma anche per quelli di tutto il mondo.and he is the propitiation for our sinnes: and not for ours only, but also • for the vvhole vvorldes.et ipse est propitiatio pro peccatis nostris: non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. 3And by this we know that we have known him, if we keep his commandments.E da questo sappiamo, che lo abbiam conosciuto, se osserviamo i suoi comandamenti.And in this vve know that vve haue knovven him, if vve obserue his commaundements.Et in hoc scimus quoniam cognovimus eum, si mandata ejus observemus. 4He who saith that he knoweth him and keepeth not his commandments is a liar: and the truth is not in him.Chi dice che lo conosce, e non osserva i suoi comandamenti, è bugiardo, e non è in costui verità.• He that saith he knovveth him, and keepeth not his cōmaundements: is a lier and the truth is not in him:Qui dicit se nosse eum, et mandata ejus non custodit, mendax est, et in hoc veritas non est. 5But he that keepeth his word, in him in very deed the charity of God is perfected. And by this we know that we are in him.Ma chi osserva la parola di lui, in questo veramente è perfetta la carità di Dio: e da questo sappiamo, che siamo in lui.But he that keepeth his vvord, in him in very deede the charitie of God is perfited: in this vve knovv that vve be in him.Qui autem servat verbum ejus, vere in hoc caritas Dei perfecta est: et in hoc scimus quoniam in ipso sumus. 6He that saith he abideth in him ought himself also to walk even as he walked.Chi dice di stare in lui, dee batter la strada, che quegli battè.He that saith he abideth in him: ought euen as he walked, him self also to vvalke.Qui dicit se in ipso manere, debet, sicut ille ambulavit, et ipse ambulare. 7Dearly beloved, I write not a new commandment to you, but an old commandment which you had from the beginning. The old commandment is the word which you have heard.Carissimi, io non vi scrivo un comandamento nuovo, ma un comandamento vecchio, quale voi riceveste da principio: il comandamento vecchio è la parola, che udiste.My deerest, I vvrite not a nevv cōmaundement to you, but an old cōmmaundemēt vvhich you had from the beginning. The old cōmaundement is the vvord vvhich you haue heard.Carissimi, non mandatum novum scribo vobis, sed mandatum vetus, quod habuistis ab initio. Mandatum vetus est verbum, quod audistis.
8Again a new commandment I write unto you: which thing is true both in him and in you, because the darkness is passed and the true light now shineth.Pel contrario un comandamento nuovo scrivo a voi, il quale è vero in lui, ed in voi: dappoiché sono passate le tenebre, e il vero lume già splende.Againe a nevv commaundement vvrite I to you, vvhich thing is true both in him and in you: because the darkenesse is passed, and the true light novv shineth.Iterum mandatum novum scribo vobis, quod verum est et in ipso, et in vobis: quia tenebræ transierunt, et verum lumen jam lucet. 9He that saith he is in the light and hateth his brother is in darkness even until now.Chi dice se essere nella luce, e odia il proprio fratello, è tuttora nelle tenebre.He that saith he is in the light, and hateth his brother: is in the darkenesse euen vntil novv.Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. 10He that loveth his brother abideth in the light: and there is no scandal in him.Chi ama il proprio fratello, sta nella luce, e non vi ha in lui scandalo.He that loueth his brother, abideth in the light, and scandal is not in him.Qui diligit fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est. 11But he that hateth his brother is in darkness and walketh in darkness and knoweth not whither he goeth: because the darkness hath blinded his eyes.Ma chi odia il proprio fratello, è nelle tenebre, e nelle tenebre cammina, e non sa, dove vada: perché le tenebre hanno accecati gli occhi di lui.But he that hateth his brother: is in the darkenesse, and vvalketh in the darkenesse, and knovveth not vvhither he goeth, because the darkenes hath blinded his eies.Qui autem odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat: quia tenebræ obcæcaverunt oculos ejus. 12I write unto you, little children, because your sins are forgiven you for his name’s sake.Scrivo a voi, figliuolini, che vi sono rimessi i peccati pel nome di lui.I vvrite vnto you litle children, because your sinnes are forgiuen you for his name.Scribo vobis, filioli, quoniam remittuntur vobis peccata propter nomen ejus. 13I write unto you, fathers, because you have known him who is from the beginning. I write unto you, young men, because you have overcome the wicked one.Scrivo a voi, padri, che avete conosciuto colui, che è da principio. Scrivo a voi, giovinetti, che avete vinto il maligno.I vvrite vnto you fathers, because you haue knovven him vvhich is from the beginning. I vvrite vnto you yong men, because you haue ouercome the vvicked one.Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis eum, qui ab initio est. Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis malignum.
14I write unto you, babes, because you have known the Father. I write unto you, young men, because you are strong, and the word of God abideth in you, and you have overcome the wicked one.Scrivo a voi, fanciulli che avete conosciuto il Padre. Scrivo a voi, o giovinetti, che siete forti, e la parola di Dio sta in voi, ed avete vinto il maligno.I vvrite to you infantes, because you haue knovven the Father. I vvrite vnto you yong men, because you are strong, and the vvord of God abideth in you, & you haue ouercome the vvicked one.Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis patrem. Scribo vobis juvenes, quoniam fortes estis, et verbum Dei manet in vobis, et vicistis malignum. 15Love not the world, nor the things which are in the world. If any man love the world, the charity of the Father is not in him.Non vogliate amare il mondo, né le cose del mondo. Se uno ama il mondo, la carità del Padre non è in lui.Loue not the vvorld, nor those things vvhich are in the vvorld. If any man loue the vvorld, the charitie of the Father is not in him.Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est caritas Patris in eo: 16For all that is in the world is the concupiscence of the flesh and the concupiscence of the eyes and the pride of life, which is not of the Father but is of the world.Dappoiché tutto quello, che è nel mondo è concupiscenza della carne, concupiscenza degli occhi, e superbia della vita: la quale non viene dal padre, ma dal mondo.because al that is in the vvorld, is the concupiscence of the flesh, & the concupiscence of the eies, and the pride of life, vvhich is not of the Father, but is of the vvorld.quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitæ: quæ non est ex Patre, sed ex mundo est. 17And the world passeth away and the concupiscence thereof: but he that doth the will of God abideth for ever.E il mondo passa, e la di lui concupiscenza. Ma chi fa il volere di Dio, dura in eterno.And the vvorld passeth and the concupiscence thereof. But he that doeth the vvil of God, abideth for euer.Et mundus transit, et concupiscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei manet in æternum. 18Little children, it is the last hour: and as you have heard that Antichrist cometh, even now there are become many Antichrists: whereby we know that it is the last hour.Figliuolini, ell'è l'ultima ora: e siccome udiste, che l'Anticristo viene, anche adesso molti sono diventati Anticristi: donde intendiamo, che è l'ultim'ora.Litle children, it is the last houre, & as you haue heard, that Antichrist commeth: now there are become • many antichristes: vvhereby vve knovv, that it is the last houre.Filioli, novissima hora est: et sicut audistis quia antichristus venit, et nunc antichristi multi facti sunt; unde scimus, quia novissima hora est.
19They went out from us but they were not of us. For if they had been of us, they would no doubt have remained with us: but that they may be manifest, that they are not all of us.Sono usciti di tra noi, ma non erano de' nostri: perché se fossero stati de' nostri, si sarebbon certamente rimasi con noi: ma si dee far manifesto, che non tutti sono de' nostri.• They vvent out from vs: but they vvere not of vs. for if they had been of vs, they vvould surely haue remained with vs: but • that they may be manifest that they are not al of vs.Ex nobis prodierunt, sed non erant ex nobis, nam, si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: sed ut manifesti sint quoniam non sunt omnes ex nobis. 20But you have the unction from the Holy One and know all things.Ma voi avete l'unzione dal santo, e sapete ogni cosa.But you haue the vnction from the Holy one, and • knovv al things.Sed vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. 21I have not written to you as to them that know not the truth, but as to them that know it: and that no lie is of the truth.Non vi ho scritto come ad ignoranti la verità, ma come a tali, che la sanno: e che nissuna bugia vien dalla verità.I haue not vvritten to you as to them that knovv not the truth, but as to them that knovv it: and that no lie is of the truth.Non scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam: et quoniam omne mendacium ex veritate non est. 22Who is a liar, but he who denieth that Jesus is the Christ? This is Antichrist, who denieth the Father and the Son.Chi è bugiardo se non colui, che nega, che Gesù sia il Cristo? Costui è un Anticristo, che nega il Padre, e il Figliuolo.Vvho is a lier, but he vvhich denieth that IESVS is not Christ? This is Antichrist vvhich denieth the Father and the Sonne.Quis est mendax, nisi is qui negat quoniam Jesus est Christus ? Hic est antichristus, qui negat Patrem, et Filium. 23Whosoever denieth the Son, the same hath not the Father. He that confesseth the Son hath the Father also.Chi nega il Figliuolo, non ha nemmeno il Padre: chi confessa il Figliuolo, ha anche il Padre.Euery one that denieth the Sonne, neither hath he the Father. He that confesseth the Sonne, hath the Father also.Omnis qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet. 24As for you, let that which you have heard from the beginning abide in you. If that abide in you, which you have heard from the beginning, you also shall abide in the Son and in the Father.Quello, che voi udiste da principio, stia fermo in voi: se in voi starà fermo quello, che udiste da principio, anche voi starete fermi nel Padre, e nel Figliuolo.You, that vvhich you haue heard from the beginning, let it abide in you. If that abide in you vvhich you haue heard from the beginning, you also shal abide in the Sonne & the Father.Vos quod audistis ab initio, in vobis permaneat: si in vobis permanserit quod audistis ab initio, et vos in Filio et Patre manebitis.
25And this is the promise which he hath promised us, life everlasting.E questa è quella promessa, che egli ha fatto a noi, la vita eterna.And this is the promis vvhich he promised vs, life euerlasting.Et hæc est repromissio, quam ipse pollicitus est nobis, vitam æternam. 26These things have I written to you concerning them that seduce you.Queste cose vi ho scritto riguardo a quelli, che vi seducono.These things haue I vvritten to you concerning them that seduce you.Hæc scripsi vobis de his, qui seducant vos. 27And as for you, let the unction, which you have received from him abide in you. And you have no need that any man teach you: but as his unction teacheth you of all things and is truth and is no lie. And as it hath taught you, abide in him.Ma resti in voi l'unzione, che avete da lui ricevuta. Né avete bisogno, che alcuno vi ammaestri: ma siccome l'unzione di lui insegna a voi tutte le cose, ed è verace, e non bugiarda. E siccome ha a voi insegnato: statevi in lui.And you, the vnction vvhich you haue receiued from him, let it abide in you. And you haue no neede that any man teache you: but as his vnction teacheth you of al things, and it is true, and it is no lie. And as it hath taught you, abide in him.Et vos unctionem, quam accepistis ab eo, maneat in vobis. Et non necesse habetis ut aliquis doceat vos: sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus, et verum est, et non est mendacium. Et sicut docuit vos: manete in eo. 28And now, little children, abide in him, that when he shall appear we may have confidence and not be confounded by him at his coming.Adesso adunque, figliuolini, state in lui: affinchè quand'egli apparirà, abbiamo fiducia, e non siamo nella sua venuta svergognati da lui.And now litle children abide in him: that vvhen he shal appeare, vve may haue confidence, and not be cōfounded of him in his cōming.Et nunc, filioli, manete in eo: ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus. 29If you know that he is just, know ye, that every one also who doth justice is born of him.Se sapete, che egli è giusto, sappiate eziandio, che chiunque pratica la giustizia, è nato di lui.If you know that he is iust, knovv ye that euery one also vvhich doeth iustice, is borne of him.Si scitis quoniam justus est, scitote quoniam et omnis, qui facit justitiam, ex ipso natus est.
2:1
That you may not sin, or not lose the grace of God by any considerable sin.
Witham
But if any man sin, we have an advocate with the Father, Jesus Christ, the eternal Son of the Father, who being made man to redeem us from sin, is our great Advocate, our chief Mediator, and only Redeemer, by whose merits and grace we have been reconciled, after we had lost and forfeited the grace and favour of God by our offences. He is the only propitiation for the sins of the whole world; for, as St. Paul says, (Hebrews 10:14.) Christ, for one oblation on the cross, hath perfected for ever them that are sanctified. All remission of sins, all sanctification, is derived from the merits and satisfaction of our Redeemer, Jesus Christ; not but that the Angels and saints in heaven, and virtuous persons upon earth, when they pray to God for us, may be called advocates, mediators, and intercessors (though not redeemers) in a different sense, and in an inferior manner, without any injury, but on the contrary with an honour done to Christ; because what they pray and ask for us, is only begged and hoped for through Christ, and by his merits. St. Augustine[Ver. 1. Sed dicet aliquis, says St. Augustine on this place, ergo sancti non petunt pro nobis. Ergo episcopi et praepositi non petunt pro populo; sed attendite scripturas, etc.] in his commentary on this epistle, on these very words, we have an advocate, etc. prevents and answers this very objection of the late pretended reformers: (tom. iii, part 2. p. 831. Nov. Edit.) "Some one will say: therefore the saints do not ask for us, therefore the bishops and governors of the Church do not ask for the people." He denies that this follows, the saints being advocates in a different sense. Though God be our protector and defender from dangers, this does not hinder us from owning the Angels to be our defenders in an inferior manner under God, as the Church of England acknowledges in the common prayer book on the feast of St. Michael, and all Angels, which runs thus: "mercifully grant, that as thy holy Angels always do thee service in heaven, so by thy appointment they may succour and defend us on earth through Jesus Christ, our Lord. Amen." (Witham)
The calling and office of an advocate is in many things proper to Christ, and in every condition more singularly and excellently applying to him than to any Angel, saint, or living creature, though these also may be truly so called without any derogation from Christ. To him solely it belongs to procure us mercy before God, by the general ransom of his blood for our delivery; hence he is our only advocate of redemption, though others may be and are advocates of intercession. Hence St. Irenaeus (lib. 3:chap. 33. and lib. V. post med.) says: "the obedient Virgin Mary is made the advocate of the disobedient Eve." Our Saviour declares that Angels are deputed for the protection of infants; (Matthew xviii.) and frequent are the examples we find in the old Scripture, such as Genesis 48:16.; Tobit 5:27.; Tobit 12:12.; Daniel 10. See also the common prayer book, in the collect of Michaelmas day.
2:3
Challoner
We have known him, if we keep his commandments. He speaks of that practical knowledge by love and affection, which can be only proved by our keeping his commandments; and without which we cannot be said to know God, as we should. (Challoner)
2:4
Witham
He that says he knoweth him, etc. To know, in this and many other places, is not taken for a speculative knowledge alone, but is joined with a love of God, and an earnest desire of serving him and keeping his commandments. (Witham)
2:5
The charity of God is truly perfect.[Ver. 5. Perfecta est, teteleiotai. This must only be understood of charity so perfected as to be true charity, but not a perfect degree of charity.] Notwithstanding his lesser failings, he retains the habit of charity and grace, by which he remains united to God.
Witham
And by this we know that we are in him; that is we are morally, though not absolutely, certain that we are in the state of grace. (Witham)
2:7
Witham
An old commandment....and again, a new commandment. He means the commandment of charity, or of the love of God and the love of our neighbour. This he calls both an old and a new precept. It may be called old, not only as being a precept of the law of nature, and always obligatory, but because St. John and the other apostles had delivered it to them long ago, that is when these persons were first converted. It may also be called a new precept, St. John recommending it anew to them in this epistle, and declaring it to be enjoined in a particular manner by our Saviour Christ, after it had been misconstrued and neglected, especially as it regards our neighbour, that is, every one without exception; so that if any one hate another, it is in vain that he pretends to walk in the light of the gospel. (Witham)
Challoner
A new commandment; viz. the commandment of love, which was given in the old law, but was renewed and extended by Christ. See John 13:33. (Challoner)
2:12
Witham
I write to you, little children, etc. St. Augustine and divers others think that by these different words, he only means Christians more or less instructed and advanced in the knowledge and practice of the Christian faith. Others expound it with a regard also to their different ages and advancement in years. (Witham)
2:15
Witham
If any man love the world, this wicked world, or any thing in it, as pleasures, riches, honours, so that his affections be more upon these then upon God, the charity of the Father (or of God) is not in him. (Witham)
2:16
All that is in the world, is the concupiscence of the flesh, under which is comprehended all that pleaseth the senses, or the concupiscence of the eyes; that is a longing after such things which enter by the eyes, as of riches in gold and silver, in apparel, in houses and palaces, train and equipage, etc. curiosity as to vain arts and sciences; or, the pride of life, as to honours, dignities, and preferments. But the world passeth away, and all these things that belong to it.
Witham
He that doth the will of God, abideth for ever, with God in heaven. (Witham)
2:18
It is the last hour. That is, according to the common interpretation, the last age of the world, from the coming of Christ to the day of judgment, and the end of the world, which St. Paul calls the end and consummation of ages. (Hebrews 9:26.)
Witham
And as you have heard that antichrist (the great antichrist) cometh, or is to come in this last age: now there are already many antichrists; that is as the word signifies, many adversaries to Christ, who are forerunners of the great and last antichrist. (Witham)
Challoner
Many antichrists; that is, many heretics, enemies of Christ and his Church, and forerunners of the great antichrist. (Challoner)
Ep. lxxvii. ad Magnum
St. Cyprian says all are called antichrists that have divided themselves from the charity and unity of the Catholic Church. (Ep. lxxvii. ad Magnum.)
Witham
Whereby we know that it is the last hour, it being foretold that many false prophets should rise in the latter days. (Matthew 24:11. etc.) (Witham)
2:19
Witham
They were not of us, true and profitable members; though it can scarce be doubted but that some of them, at least for some time, truly believed: and by their going off, God was pleased to make it manifest that they were not of his faithful members. Such were Simon Magus, Cerinthus, Ebion, Nicolas of Antioch, etc. (Witham)
Challoner
They, etc. That is, they were not solid, steadfast, genuine Christians, otherwise they would have remained in the Church. (Challoner)
The true note or mark of heresy, is the going out of or leaving the Catholic Church. God permitteth some to go out, that the true and tried faithful may be known.
2:20
Witham
You have an unction from the holy one. You are sufficiently instructed by the grace and spirit of God against such false teachers. (Witham)
Challoner
An unction, etc. That is, grace and wisdom from the Holy Ghost. (Challoner)
Witham
And you know all things, as to what you ought to believe and practise, and therefore I have not written to you as to ignorant persons. (Witham)
Challoner
The true children of God's Church, remaining in unity, under the guidance of their lawful pastors, partake of the grace of the Holy Ghost, promised to the Church and her pastors; and have in the Catholic Church all necessary knowledge and instruction, so as to have no need to seek it elsewhere, since it can be only found in that society of which they are members. (Challoner)
2:22
He who denieth that Jesus is the Christ? He is antichrist: is in a special manner an adversary of Christ and the Christian religion, when he denies Jesus to be the Messias, or to have been from eternity the true Son of God.
Witham
He who denieth him to be the Son, neither hath he the Father. He who denies either of these truths denieth both. He who denies the Son of God to be the eternal Son, denies the Father to be the eternal Father. (Witham)
2:24
Witham
Let that (faith) which you have heard from the beginning, abide in you: when you received the Christian faith, and were baptized in the name of the three divine Persons. The promise which was then made to you, was life everlasting. (Witham)
2:27
Challoner
You have no need, etc. You want not to be taught by any of these men, who, under pretence of imparting more knowledge to you, seek to seduce you, (ver. 26) since you are sufficiently taught already, and have all knowledge and grace in the Church, with the unction of the Holy Ghost, which these new teachers have no share in. (Challoner)
Witham
His unction teacheth you concerning all things. Unction here signifies the doctrine which they received together with the Holy Ghost or Spirit of God; in which he exhorts them to remain, as being sufficient for their instruction, and to make them avoid the new teachers of false doctrine. (Witham)
2:3
We have known him, if we keep his commandments.... He speaks of that practical knowledge by love and affection, which can only be proved by our keeping his commandments; and without which we can not be said to know God as we should do.
2:8
A new commandment.... Viz., the commandment of love, which was first given in the old law; but was renewed and extended by Christ. See John 13.34.
2:18
It is the last hour.... That is, it is the last age of the world. Many Antichrists; ... that is, many heretics, enemies of Christ and his church, and forerunners of the great Antichrist.
2:19
They were not of us.... That is, they were not solid, steadfast, genuine Christians: otherwise they would have remained in the church.
2:20
The unction from the Holy One.... That is, grace and wisdom from the Holy Ghost. Know all things.... The true children of God’s church, remaining in unity, under the guidance of their lawful pastors, partake of the grace of the Holy Ghost, promised to the church and her pastors; and have in the church all necessary knowledge and instruction; so as to have no need to seek it elsewhere, since it can be only found in that society of which they are members.
2:27
You have no need, etc.... You want not to be taught by any of these men, who, under pretence of imparting more knowledge to you, seek to seduce you (ver. 26), since you are sufficiently taught already, and have all knowledge and grace in the church, with the unction of the Holy Ghost; which these new teachers have no share in.
2:1
1. That you sinne not.] S. Iohn (saith V. •ede vpon his place) is not contrarie to him self, in that he seeketh here to make them vvithout sinne. vvhom he said in the last chapter could not be vvithout al sinnes. but in the former place he vvarned vs only of our frailety, that vve should not arrogate to our selues perfect innocencie: here he prouoketh vs to vvatchfulnes and diligence in resisting and auoiding si•nes, specially the greater, vvhich by Gods grace may more easily he repelled.
1. An aduocate.] Hovv Christ is our only Aduocate. The calling and office of an Aduocate, is in many things proper to Christ, and in euery condition more singularly and excellently agreing to him then to any Angel, Sainct, or creature liuing. though these also be rightly and cruely so called, & that not onely vvithout al derogation, but much to the honour of Christs aduocation. To him soly and onely it agreeth to procure vs mercie before Gods face, by the general ransom, price, & paiment of his bloud for our deliuerie, as is said in the sentence folovving, And he is the propitiation for our sinnes, and n•t for ours onely, but for the vvhole vvorlds. In vvhich sort he is our onely aduocate, because he is our onely redeemer, and herevpon he alone immediatly, by and through him self. and vvithout the aide or assistance of any other. man or Angel, in his ovvne name, right, and merites, confidently dealeth in our causes before God our iudge, & so procureth our pardon, vvhich is the highest degree of aduocation that can be.
Al vvhich notvvithstanding. How Angels, Saincts, & men aliue are our aduocates. yet the Angels, and Saincts. and our fellovves aliue, may and do pray for vs, and in that they deale vvith God by intercession to procure mercie for vs, may iustly be called our aduocates: not so as Christ is, vvho demaundeth al things immediatly by his ovvne merites, but as secondary intercessors, vvho neuer aske nor obtaine any thing for vs, but per Christum Dominum nostrum, by and through Christ our common Lord, Aduocate, and Redeemer of mankinde. And behold hovv S. Augustine (tract. 1 in ep. Io. vpon these very vvordes) preuented the Heretikes cauillations. Sed dicit aliquis &c. But some man vvil say, Do not the Saincts them pray for vs? do not Bishops then or Prelates and Pastors pray for the people? Yet• saith he: Marke the Scriptures, and you shal finde that the Apostles praied for the people, and againe desired the people to pray for them, and so the head praieth for al, Sainctes in heauen pray for vs. and the members one for an other. And likevvise (lest the Heretikes should say, there is a difference betvvixt the liuing and the dead in this case) thus the same holy father vvriteth vpon the 85 Psalme in fine. Our Lord Iesus Christ doth yet make intercession for vs, al the Martyrs that be vvith him, pray for vs: neither vvil their intercession cease. til vve cease our gronings.
In this sense therfore vvhosoeuer praieth for vs, either aliue or dead, is our aduocate. as S Augustine (ep. 59 to Paulinus circa med.) calleth Bishops, the peoples aduocates, vvhen they giue them their benediction or blessing. So doth the holy Church call our B. Lady our aduocate, by the very vvordes of S. Irenaeus, Iren. li. 3. c. 33. & li. 5 post med. that you may see such speaches be no nevv inuentions of the later ages, The B. virgin is our aduocate. but Apostolical. The obedient Virgin MARIE (saith he) is made the aduocate of the disobedient virgin Eue. And to confound the Protestāts plainely, in that they thinke or pretend that the aduocation or patronage of Saincts should be iniurious to Christ, remēber that our Sauiour acknovvledgeth Angels to be deputed for the protection (vvhich is nothing els but aduocation) of infants before the face of God, D. Hiero. in Mat. c. 18. besides the plaine examples in the old Testament Gen. 48. v. 16. Tob. 5. v. 27. &c. 12. v. 12. Dan. 10. And this not onely the Catholike Church, Angels are our protectors. but the very English Protestants them selues in their seruice booke and in the Collect of Michelmas day, professe, and pray for the same protection or aduocation of Angels, and defend the same against their yonger brethren the Puritanes.
〈Greek〉
2:2
2. For the vvhole vvorlds.] S. Augustine gathereth hereof against the Donatistes, and al other Heretikes, The Catholike Church is the only true Church. that vvould driue the Church into corners or some certaine countries, from the vniuersalitie of al Nations (vvhereof it vvas named by the Apostles, Catholike) that the true religion, and Church, and consequently the effect of Christs propitiation, death, and aduocation, pertaineth not to one age, nation, or people, but to the vvhole vvorld. S. Augustine vpon this place to. 9. tract. 1 in ep. Io.
2:4
4. He that saith he knovveth.] Not only faith To knovv God here, signifieth (as it doth often in the Scriptures) to loue, that is, as in the last chapter, to be in societie vvith him, and to haue familiar and experimental knovvledge of his graces. If any vaunt them selues thus to knovv God, and yet keepe not his commaundements, he is a lier, as al Caluinistes and Lutherans, that professe them selues to be in the fauour of God by onely faith: affirming, that they neither keeper not possibly can keepe his commaundements.
2:7
Concordanza Io. 13, 34 15, 12.
2:9
Concordanza • Io. 3, 14.
2:16
Hovv al sinne & tentation procede of these three, see S. Thomas Summe. 1. 2. quaest. 77. art. 5.
2:18
18. Many antichrists.] Al Heretikes are antichrists the forerūners of the great Antichrist. The holy Apostle S Iohn (saith S. Cyprian) did not put a difference betvvixt one heresie or schisme and an other, not meant any sort that specially separated them selues, but generally called al vvithout exception, antichristes, that vvere aduersaries to the Church, or vvere gone out from the same. And a litle after, It is euident that al be here called antichristes, that haue seuered them selues from the charitie and vnitie of the Catholike Church. So vvriteth he ep. 76. nu. 1 ad Magnum. Vvhereby vve may learne, that al Heretikes, or rather Arch-heretikes be properly the precursors of that one and special Antichrist, vvhich is to come at the last end of the vvorld, & vvhich is called here immediatly before, 〈Greek〉, that peculiar and singular Antichrist.
〈Greek〉
2:19
19. They vvent cut from vs.] An euident note and marke, vvhereby to conuince al Heretikes and false teachers. The marke of al heretikes is, their going out of the Catholike societie. to vvit, that being once of the common Catholike Christian fellovvship, they forsooke it, and vvent out from the same. Simon Magus, Nicolas the Deacon, Hymenaeus, Alexander, Philétus, Arîus, Macedonius, Pelagius, Nestorius, Eutyches, Luther, Caluin, and the like, vvere of the common societie of al vs that be Christian Catholikes, they vvent out from vs vvhom they savv to liue in vnitie of faith and religion together, and made them selues nevv conuenticles. therfore they vvere (as the Apostle here shevveth) antichristes, and vve and al that abide in the auncient fellovvship of Christian religion, that vvent not out of their fellovvship, in vvhich vve neuer vvere, nor out of any other societie of knovven Christians, can not be Schismatikes or Heretikes, but must needes be true Christian Catholike men. Let our aduersaries tel vs, out of vvhat Church vve euer departed, The Catholikes can not be proued to haue gone out. vvhen, and vvhere, and vnder vvhat persons it vvas that vve reuolted, as vve can tel them the yere, the places, the Ringleaders of their reuolt.
19. They vvere not of vs.] He meaneth not, that Heretikes vvere not, or could not be in or of the Church, before they vvent out or fel into their heresie or schisme: but partly that many of them vvhich aftervvard fall out, Hovv Heretikes are of the Church, before they fall. though they vvere before vvith the rest, and partakers of al the Sacraments vvith other their fellovves, yet in deede vvere of naughtie life and conscience vvhen they vvere vvithin, and so being rather as if humors and superfluous excrements, then true and liuely partes of the body, after a sort may be said not to haue been of the body at al. So S. Augustine expoundeth these vvordes in his commentarie vpon this place. tract. 3. but els vvhere, more agreably as it seemeth, that the Apostle meaneth, that such as vvil not tarie in the Church, but finally forsake it to the end, in the prescience of God, and in respect of the small benefite they shal haue by their temporal smal abode there, be not of or in the Church, though according to this present state, they are truely members thereof. Li. de corrept. & gr. c. 9 & de dono perseuer. c. 8.
19. That they may be manifest] God permitteth heresie to be, that such as be permanent, constant, By heresies constāt Catholikes are knovven. and chosen members and children of the Catholike Church, onely knovven to God before, may novv also be made manifest to the vvorld, by their constant remaining in the CHVRCH, vvhen the vvinde and blast of euery heresie or tentation driueth out the other light and vnstable persons.
They vvere of vs for the time, that is, of and in the Church: otherwise they could not haue gone out. but they vvere not of the cōstāt sort, or of the elect & predestinat: for then they had taried within, or returned before their death.
2:20
20. Knovv al things.] Euery good Catholike is sufficiently taught by the Church to saluation. They that abide in the vnitie of Christes Church, haue the vnction, that is, the Holy Ghost, vvho teacheth al truth, not that euery member or man thereof hath al knovvledge in him self personally, but that euery one vvhich is of that happie societie to vvhich Christ promised and gaue the Holy Ghost, is partaker of al other mens giftes and graces in the same holy Spirit, to his saluation. Neither neede any to seeke truth at Heretikes handes or others that be gone out. vvhen it is vvithin them selues and onely vvithin them selues in Gods Church. If thou loue vnitie (saith S. Augustine) for thee also hath he, vvhosoeuer hath any thing in it, take avvay enuie, it is thine vvhich I haue, it is mine vvhich thou hast. &c. Tract. 32 in Euang. Ioan.
〈Greek〉 Chrisma. whereof Christ & Christiās
2:24
Keepe that firmely & constantly vvhich you haue heard euen from the beginning, by the mouth of the Apostles: & not that only vvhich you haue receiued by vvriting.
2:27
or, in it.
2:29
Vve see it is Apostolical doctrine, that men may do or vvorke iustice, and that so doing they be iust by their workes proceding of Gods grace, & not by faith or imputation onely.
2:1
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.17.3
… Wherefore we have need of the dew of God, that we be not consumed by fire, nor be rendered unfruitful, and that where we have an accuser there we may have also an Advocate,
Tertulliano † 220 d.C. On Modesty 19
… For see yet again: “If we say,” he says, “that we have not sinned, we make Him a liar, and His word is not in us.” All the more fully: “Little children, these things have I written to you, lest ye sin; and if ye shall have sinned, an Advocate we have with God the Father, Jesus Christ the righteous; and, He is the propitiation for our sins.”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis 2.7.4
… And since we have made mention of the Paraclete, and have explained as we were able what sentiments ought to be entertained regarding Him; and since our Saviour also is called the Paraclete in the Epistle of John, when he says, “If any of us sin, we have a Paraclete with the Father, Jesus Christ the righteous, and He is the propitiation for our sins;”
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.23
… for He was before me.” And in his Catholic Epistle John says that He is a Paraclete for our souls with the Father, as thus:
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 1.38
But none of the names we have mentioned expresses His representation of us with the Father, as He pleads for human nature, and makes atonement for it; the Paraclete, and the propitiation, and the atonement. He has the name Paraclete in the Epistle of John:
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 6.37
… is well founded,—the Apostles, too, were for the same reason the filth of the world and the offscouring of all things, —what and how great things must be said of the Lamb of God, who was sacrificed for this very reason, that He might take away the sin not of a few but of the whole world, for the sake of which also He suffered? If any one sin, we read,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 51.18
… yea, he shall stand, for God is able to make him stand.” John also proves that Jesus Christ the Lord is our Advocate and Intercessor for our sins, saying, “My little children, these things write I unto you, that ye sin not. And if any man sin, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ the Supporter: and He is the propitiation for our sins.”
san Pietro I di Alessandria † 311 d.C. The Canonical Epistle, with the Commentaries of Theodore Balsamon and John Zonaras 11
… and He is the propitiation for our sins.”
san Basilio † 379 d.C. De Spiritu Sancto 18
… any man have not the Spirit of Christ, he is none of His.” Hence He alone worthily glorifies the Lord, for, it is said, “He shall glorify me,” not as the creature, but as “Spirit of truth,” clearly shewing forth the truth in Himself, and, as Spirit of wisdom, in His own greatness revealing “Christ the Power of God and the wisdom of God.” And as Paraclete
san Gregorio Nazianzeno † 389 d.C. Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 30
… For He still pleads even now as Man for my salvation; for He continues to wear the Body which He assumed, until He make me God by the power of His Incarnation; although He is no longer known after the flesh —I mean, the passions of the flesh, the same, except sin, as ours. Thus too, we have an Advocate,
sant'Ambrogio † 397 d.C. On the Holy Spirit 1.13
157. So, then, the Son is one Paraclete, the Holy Spirit another Paraclete; for John called the Son a Paraclete, as you find: “If any man sin, we have a Paraclete [Advocate] with the Father, Jesus Christ.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.2
… I imagine too that all sin is of the devil. Now John confesses himself a sinner, and hopes for forgiveness of sins after baptism. My friend Jovinianus says, “Touch me not, for I am clean.” What then? Does the Apostle contradict himself? By no means. In the same passage he gives his reason for thus speaking:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Of Holy Virginity 50
… and, if one shall have sinned, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ the righteous, and Himself is a propitiation of our sins.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Reply to Faustus the Manichæan 19.7
… And in this also He fulfills the law; for what we fail in through weakness is supplied by His perfection, who is the Head, while we are His members. Thus John says: "My little children, these things write I unto you, that ye sin not; and if any man sin, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ the righteous: He is the propitiation for our sins."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 2.106
… but for that Priest who is the Master and Lord of the apostles is prayer not made. Hear John confessing this, and saying, "My little children, these things write I unto you, that ye sin not. And if any man sin, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ the righteous, and He is the propitiation for our sins."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise Against Two Letters of the Pelagians 3.15
… And yet the Lord prescribed to them to say in their prayer, “Forgive us our debts.” For all the pious, therefore, who lie under this burden of a corruptible flesh, and groan in the infirmity of this life of theirs, there is one hope: “We have an advocate with the Father, Jesus Christ the righteous: and He is the propitiation for our sins.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 52.9
… And if he sometimes wounds us, we have the remedy at hand. For as the combatants are told, “These things I write unto you, that ye sin not:” so those who are wounded have the sequel to listen to, “And if any man sin, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ, the righteous; and He is the propitiation for our sins.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 74.4
4. But when He says, “I will ask the Father, and He shall give you another Paraclete,” He intimates that He Himself is also a paraclete. For paraclete is in Latin called advocatus (advocate); and it is said of Christ, “We have an advocate with the Father, Jesus Christ the righteous.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 87.2
… “The Son of man came not to condemn the world, but that the world through Him might be saved.” And John says in his epistle: “We have an advocate with the Father, Jesus Christ the righteous: and He is the propitiation for our sins; and not for ours only, but also [for those] of the whole world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.7
… To thine own hurt thou wouldest be secure; thou must be solicitous. For “He is faithful and just to forgive us our sins,” provided thou always displease thyself, and be changing until thou be perfected. Accordingly, what follows? “My little children, these things I write unto you, that ye sin not.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 139.20
… for even “if any man sin, we have an Advocate with the Father, Jesus Christ the righteous; and He is the propitiation for our sins;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 141.8
… For all these daily sins then what is our hope, save to say with humble heart in the Lord’s Prayer, while we defend not our sins, but confess them, “Forgive us our debts, as we forgive our debtors;” and to “have an Advocate with the Father, Jesus Christ the righteous,” that He may be “the propitiation for our sins”?
2:2
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
… but some [He saves], converting them by punishments; others, however, who follow voluntarily [He saves] with dignity of honour; so “that every knee should bow to Him, of things in heaven, and things on earth, and things under the earth;”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 3.49
… but it invites also others who are very different from these, since Christ is the Saviour of all men, and especially of them that believe, whether they be intelligent or simple; and “He is the propitiation with the Father for our sins; and not for ours only, but also for the sins of the whole world.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 4.28
… For He Himself is said to be the Saviour of all men, especially of them that believe; and His Christ to be the “propitiation for our sins, and not for ours only, but also for the sins of the whole world.”
Origene † 254 d.C. Origen Against Celsus 8.13
… Accordingly, we worship with all our power the one God, and His only Son, the Word and the Image of God, by prayers and supplications; and we offer our petitions to the God of the universe through His only-begotten Son. To the Son we first present them, and beseech Him, as “the propitiation for our sins,”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Two Homilies on Eutropius 2.6
… or of its relationship to God a daughter; and to express its productiveness it calls her barren who has borne seven: in fact it employs countless names to represent its nobleness. For as the master of the Church has many names: being called the Father, and the way, and the life, and the light, and the arm, and the propitiation,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 93.32
… and, on the other hand, Christ “is the propitiation for our sins, and not for ours only, but also for the sins of the whole world,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 5.9
… the world, when the word is used in praise, is heaven and earth, and the works of God that are in them; whence it is said, “And the world was made by Him.” Also, the world is the fullness of the earth, as John himself hath said, “Not only for our sins is He the propitiator, but (for the sins) of the whole world:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 34.25
… “And they that hate the righteous one” (saith he) “shall perish.” What righteous one, but “Him that justifieth the ungodly”? Whom, but our Lord Jesus Christ, who is also “the propitiation for our sins”?
2:3
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 3 . “And by this we know that we know Him, if we keep His commandments.” For the Gnostic
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 24
… teaching them to observe all things whatsoever I have commanded you.” And the Apostle John, remembering this charge, subsequently lays it down in his epistle: “Hereby,” says he, “we do know that we know Him, if we keep His commandments. He that saith he knoweth Him, and keepeth not His commandments, is a liar, and the truth is not in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.9
9. “And in this,” saith he, “we do know Him, if we keep His commandments.”
2:4
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 2.2
… If we give Christ a lodging-place in our hearts, we banish the devil from thence. If we sin and the devil enter through the gate of sin, Christ will immediately withdraw. Hence David after sinning says: “Restore unto me the joy of thy salvation,” that is, the joy which he had lost by sinning.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 3.6
… These names departed not out of their mouths, but so far forth as the sound only and the clatter of the tongue, for the heart was empty of truth. Still they cried, “Truth, Truth,” and spoke much about it to me, “yet was it not in them;”
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 7.15
… For it is evident that after the incarnation of the Lord no one can be saved, even of those who hold His faith, who have not the life of faith; since it is written, They acknowledge that they know God , but in deeds they deny Him ( Tit. i. 16 ). And John says, He that saith that he knows Him, and keepeth not His commandments, is a liar (
2:5
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 5 . “But whoso keepeth His word, in him verily is the love of God perfected: hereby know we that we are in Him,”—by faith and love.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.9
9. “And in this,” saith he, “we do know Him, if we keep His commandments.” What commandments? “He that saith, I know Him, and keepeth not His commandments, is a liar, and the truth is not in him.” But still thou askest, What commandments? “But whoso,” saith he, “keepeth His word, in him verily is the love of God perfected.”
2:6
Tertulliano † 220 d.C. On Monogamy 3
… When, however, he turns their minds back to continence, (“But I will you all so to be,”) “I think, moreover,” he says, “I too have the Spirit of God;” in order that, if he had granted any indulgence out of necessity, that, by the Holy Spirit’s authority, he might recall. But John, too, when advising us that “we ought so to walk as the Lord withal did,”
Origene † 254 d.C. Origen De Principiis iv.section24
… “He that saith that he believeth in Christ, ought so to walk, as He also walked.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 55.1
… For this is to wish to be found with Christ, to imitate that which Christ both taught and did, according to the Apostle John, who said, “He that saith he abideth in Christ, ought himself also so to walk even as He walked.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Dress of Virgins 7
… It is written, and it is read and heard, and is celebrated for our example by the Church’s mouth, “He that saith he abideth in Christ, ought himself also so to walk even as He walked.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Advantage of Patience 9
9. But if we also, beloved brethren, are in Christ; if we put Him on, if He is the way of our salvation, who follow Christ in the footsteps of salvation, let us walk by the example of Christ, as the Apostle John instructs us, saying, “He who saith he abideth in Christ, ought himself also to walk even as He walked.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.12
… but having a good conversation among the Gentiles, that while they detract from you as if from evildoers, yet, beholding your good works, they may magnify God.” Of this same thing in the Epistle of John: “He who saith he abideth in Christ, ought himself also to walk even as He walked.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 14.6
… Repeatedly does He proclaim, “If any one will come after me let him deny himself and take up his cross and follow me.” If I load myself with gold can I think that I am following Christ? Surely not. “He that saith he abideth in Him ought himself also so to walk even as He walked.”
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 54.2
… for in it I shall but recognize a name given to my Lord. But one thing is certain. I do not sever the daughter from the mother, I do not use the words of the gospel: “let the dead bury their dead.” For whosoever believes in Christ is alive; and he who believes in Him “ought himself also so to walk even as He walked.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.8
… We, because we are men, cannot imitate our Lord’s nativity; but we may at least imitate His life. The former was the blessed prerogative of divinity, the latter belongs to our human condition and is part of human effort. I would that all men were like me, that while they are like me, they may also become like Christ, to whom I am like. For
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 51.12
… And those, therefore, are the servants of Jesus Christ, who seek not their own things, but the things that are Jesus Christ’s. For “let him follow me” is just this: Let him walk in my ways, and not in his own; as it is written elsewhere, “He that saith he abideth in Christ, ought himself also so to walk, even as He walked.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.9
… now they drank it while they believed. “In this we know that we are in Him, if in Him we be made perfect.” Touching the very perfection of love of enemies, the Lord admonishing, saith, “Be ye therefore perfect, as your Heavenly Father is perfect. He,” therefore, “that saith he abideth in Him, ought himself also so to walk, even as He walked.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Sermons 90
… In Him therefore we find our Model of patience, in Whom we have our Hope of life eternal; for “if we suffer with Him, we shall also reign with Him ,” since, as the Apostle says, “he that saith he abideth in Christ ought himself also to walk as He walked
2:7
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 7 . “I write no new commandment unto you, but an old commandment, which ye had from the beginning,”—through the Law, that is, and the prophets; where it is said, God is one. Accordingly, also, he infers, “For the old commandment is the word which ye have heard.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. De Decretis. (Defence of the Nicene Definition.) 2
… For Abel too in this way witnessed, knowing what he had learned from Adam, who himself had learned from that Lord, who said, when He came at the end of the ages for the abolishment of sin, “I give no new commandment unto you, but an old commandment, which ye have heard from the beginning
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.10
10. “Dearly beloved, I write unto you no new commandment, but the old commandment which ye had from the beginning.”
2:8
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 8 . “This is the commandment; for the darkness” of perversion, that is, “has passed away, and, lo, the true light hath already shone,”—that is, through faith, through knowledge, through the Covenant working in men, through prepared judgments.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.10
… Not as pertaining to the old man. But why? “Which ye had from the beginning. The old commandment is the word which ye have heard.” Old then, in this regard, that ye have already heard it. And the selfsame he showeth to be new, saying, “Again, a new commandment write I unto you.”
2:9
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 9 . “He that saith he is in the light,”—in the light, he means in the truth,—“and hateth,” he says, “his brother.” By his brother, he means not only his neighbour, but also the Lord. For unbelievers hate Him and do not keep His commandments. Therefore also he infers:—
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On Jealousy and Envy 11
… and ye know that no murderer hath life abiding in him.” And again: “He that saith he is in the light, and hateth his brother, is in darkness even until now, and walketh in darkness, and knoweth not whither he goeth, because that darkness hath blinded his eyes.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.4
… first be reconciled to thy brother, and then come and offer thy gift at the altar.” Also in the Epistle of John: “God is love and he that dwelleth in love dwelleth in God, and God in him.” Also in the same place: “He who saith he is in the light, and hateth his brother, is a liar, and walketh in darkness even until now.”
san Giovanni Crisostomo † 407 d.C. Homilies on 1 Timothy 7
… i. 16 .) And again, “He hath denied the faith, and is worse than an infidel.” ( 1 Tim. v. 8 .) And, “If any man that is called a brother be a fornicator, or covetous, or an idolater” ( 1 Cor. v. 11 .), such a man honors not God. And, “He that hateth his brother, knoweth not God.” (
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 4.13
… for "the Lord knoweth them that are His," and "Let every one that nameth the name of Christ depart from iniquity." There is also "no communion between light and darkness," not only without, but also within the Church; for "he that hateth his brother is still in darkness."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 5.19
27. He makes an assumption, then, not "of mere custom," but "of the reason of truth itself," when he says that the sacrament of God cannot be turned to error by the error of any men, since it is declared to exist even in those who have erred. Assuredly the Apostle John says most plainly, "He that hateth his brother is in darkness even until now;"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 5.21
… If "whosoever cannot give the Holy Spirit cannot baptize," why does the murderer baptize within the Church? Or how has the murderer the Holy Spirit, when every one that has the Holy Spirit is filled with light, but "he who hates his brother is still in darkness?"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 6.14
… and whosesoever sins ye retain, they are retained." How then do the wicked baptize within, who cannot remit sins? How also is it that they baptize the wicked whose hearts are not changed, whose sins are yet upon them, as John says, "He that hateth his brother is in darkness even until now?"
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 32.3
… Whereas if thou hate, and wouldest correct him, how dost thou improve his light, when thou hast lost thine own light? For the same Scripture, where it is written, “Whosoever hateth his brother is a murderer,” hath expressly told us this also. “He that hateth his brother is in darkness even until now.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.11
11. “He that saith he is in the light”—now he is making all clear that he has been saying—“he that saith he is in the light, and hateth his brother, is in darkness even until now.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 55.7
7. “Fearfulness and trembling have come upon me, and darkness hath covered me” ( ver. 5 ). “And I have said,” “He that hateth his brother, is in darkness until now.”
2:10
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 10 . “He that loveth his brother abideth in the light; and there is none occasion of stumbling in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Holy Trinity 8.8
… What therefore does love love, except that which we love with love? But this, to begin from that which is nearest to us, is our brother. And listen how greatly the Apostle John commends brotherly love: “He that loveth his brother abideth in the light, and there is none occasion of stumbling in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 35
… for love shall cover the multitude of sins.” The Apostle James also says, “If ye fulfil the royal law, according to the Scripture, Thou shalt love thy neighbour as thyself, ye do well.” So also the Apostle John says, “He that loveth his brother abideth in the right;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.12
12. “He that loveth his brother abideth ( manet ) in the light, and there is none occasion of stumbling in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 8.4
4. But perchance it will have struck some of you all along, while we have been expounding to you this epistle of blessed John, why it is only “brotherly” love that he so emphatically commends. “He that loveth his brother,” saith he: and, “a commandment is given us that we love one another.”
2:11
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 1.11
16. To these we reply, following the Scriptures, by asking them to answer themselves what they ask of us. For I beg them to tell us whether there is any remission of sins where there is not charity; for sins are the darkness of the soul. For we find St. John saying, "He that hateth his brother is still in darkness."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 25.5
… “It was now dark, and Jesus had not come to them.” As the end of the world approaches, errors increase, terrors multiply, iniquity increases, infidelity increases; the light, in short, which, by the Evangelist John himself, is fully and clearly shown to be charity, so much so that he says, “Whoso hateth his brother is in darkness;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 1.13
13. “For he that hateth his brother is in darkness, and walketh in darkness, and knoweth not whither he goeth.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 5.7
… let him teach us; lest haply I may have rashly said that the sin here is the violation of charity, because he said above, “He that hateth his brother is in darkness, and walketh in darkness, and knoweth not whither he goeth, because the darkness hath blinded his eyes.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 7.19
… but the other He made not, but yet He ordered this too. But now that sins are signified by darkness, so is it seen in the Prophet, who says, “And thy darkness shall be as the noon day:” and in the Apostle, who says, “He that hateth his brother is in darkness:”
Anonymous A Treatise Against the Heretic Novatian by an Anonymous Bishop 13
… read, that “God destroys the remembrance of the proud, and does not forsake the memory of the lowly?” Hast thou not read, that “with what judgment a man shall judge he must be judged?” Hast thou not read, that “he who hateth his brother is in darkness, and walketh in darkness, and knoweth not whither he goeth, because the darkness hath blinded his eyes?”
2:12
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
… and calls those whose sins have been forgiven, for the Lord’s name’s sake, “little children,” for many believe on account of the name only. He styles “fathers” the perfect, “who have known what was from the beginning,” and received with understanding,—the Son, that is, of whom he said above, “that which was from the beginning.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.4
4. “I write unto you, little children, because your sins are forgiven you through His name.”
2:13
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Festal and Personal Letters of Athanasius 14
… And if enemies afflict us and persecute us, He again, instead of Moses, will encourage us with better words, saying, ‘Be of good cheer; I have overcome the wicked one
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.5
… why, before Noe? why, before Adam? Hear the Scripture: “Before the day-star have I begotten Thee.” In fine, before heaven and earth. Wherefore? Because “all things were made by Him, and without Him was nothing made.” By this know ye the “fathers:” for they become fathers by acknowledging “That which is from the beginning.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.7
… “I write unto you, young men.” Again and again consider that ye are young men: fight, that ye may overcome: overcome, that ye may be crowned: be lowly, that ye fall not in the fight. “I write unto you, young men, because ye are strong, and the word of God abideth in you, and ye have overcome the wicked one.”
2:15
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 15 . “For the world,” he says, “is in the wicked one.” Is not the world, and all that is in the world, called God’s creation and very good? Yes. But,
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 12.36
… If therefore any one of us wishes to be taken by Jesus, and led up by Him into the high mountain, and be deemed worthy of beholding His transfiguration apart, let him pass beyond the six days, because he no longer beholds the things which are seen, nor longer loves the world, nor the things in the world,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Dress of Virgins 7
… For all that is in the world, is lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, which is not from the Father, but is of the lust of the world. And the world passeth away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth for ever, even as God also abideth for ever.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Lord's Prayer 14
… For all that is in the world is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the ambition of life, which is not of the Father, but of the lust of the world. And the world shall pass away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth for ever, even as God also abideth for ever.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Mortality 24
… For all that is in the world is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, which is not of the Father, but of the lust of the world. And the world shall pass away, and the lust thereof; but he who doeth the will of God abideth for ever, even as God abideth for ever.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.12
… Because everything which is in the world is lust of the flesh, and lust of the eyes, and the ambition of this world, which is not of the Father, but of the lust of this world. And the world shall pass away with its lust. But he that doeth the will of God abideth for ever, even as God abideth for ever.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 7.14
… For if we call on Him as Father, who without respect of persons judgeth according to every man’s work, let us pass the time of our sojourning here in fear , loving not the world, neither the things that are in the world: for if any man love the world, the love of the Father is not in him
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 108.19
… The Lord gave, and the Lord hath taken away: blessed be the name of the Lord:” and Saint John’s words, “Love not the world neither the things that are in the world. For all that is in the world, the lust of the flesh, and the lust of the eyes and the pride of life, is not of the Father but is of the world. And the world passeth away and the lust thereof.”
san Girolamo † 420 d.C. Against Jovinianus 1.40
… And yet that handsome monk so fat and sleek, and of bright appearance, who always walks with the air of a bridegroom, must either marry a wife if he is to show that virginity and marriage are equal: or if he does not marry one, it is useless for him to bandy words with us when his acts are on our side. And John agrees with this almost to the letter:
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 220.6
… If any man love the world, the love of the Father is not in him. For all that is in the world, the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and pride of life, is not of the Father, but is of the world. And the world passeth away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth for ever, as God abideth for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 220.9
… If any man love the world, the love of the Father is not in him. For all that is in the world, the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, is not of the Father, but is of the world. And the world passeth away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth forever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 14.7
… And if any one fancy that amor is no doubt used both of good and bad loves, but that dilectio is reserved for the good only, let him remember what the psalm says, “He that loveth ( diligit ) iniquity hateth his own soul;” and the words of the Apostle John, “If any man love ( diligere ) the world, the love ( dilectio ) of the Father is not in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Patience 14
… With regard to which the Apostle John saith; “Love not the world, neither the things that be in the world. If any man love the world, the love of the Father is not in him: because all that is in the world, is lust of the flesh, and lust of the eyes, and pride of life; which is not of the Father, but is of the world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On the Morals of the Catholic Church 21
39. To this New Testament authority, requiring us not to love anything in this world,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 1.20
… If any man love the world, the love of the Father is not in him. For all that is in the world, the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, is not of the Father, but is of the world. And the world passeth away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth for ever, even as also God abideth for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Grace and Free Will 4
… “Do not err, my beloved brethren . . . and have not the faith of our Lord Jesus Christ with respect to persons;” and, “Do not speak evil one of another.” So also John in his Epistle writes, “Do not love the world,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 46.0
On the words of the Gospel, Mark viii. 34 , “If any man would come after me, let him deny himself,” etc. And on the words
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 46.7
… If any man love the world, the love of the Father is not in him. For all that is in the world, is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, which is not of the Father, but of the world. And the world passeth away, and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth for ever,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 62.6
… let him look well to it that he die not by an inward famine. Attend to John, the holy Apostle and Evangelist; “Love not the world, neither the things that are in the world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 9.7
… For the Holy Spirit is not that of the Father only, nor of the Son only, but the Spirit of the Father and of the Son. For it is written,” If any man love the world, the Spirit of the Father is not in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 87.4
… It hates, therefore, the true nature that is in it, and loves the vice: it hates what it is, as made by the goodness of God, and loves what has been wrought in it by free-will. And hence also, if we rightly understand it, we are at once forbidden and commanded to love it: thus, we are forbidden, when it is said to us, “Love not the world;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.8
… if he finds the field cleared, he plants it. He would plant a tree there, charity. And what is the wood he would root up? Love of the world. Hear him, the rooter up of the wood! “Love not the world,” (for this comes next,) “neither the things that are in the world; if any man love the world, the love of the Father is not in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.9
… Make clear riddance of the woods. A mighty seed ye are about to put in: let there not be that in the field which shall choke the seed. These are the uprooting words which he hath said: “Love not the world, neither the things that are in the world. If any man love the world, the love of the Father is not in him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.14
… If any man love the world, the love of the Father is not in him. For all the things that are in the world, is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, which is not of the Father, but is of the world:”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 8.13
… Now these three kinds of vice, namely, the pleasure of the flesh, and pride, and curiosity, include all sins. And they appear to me to be enumerated by the Apostle John, when he says, “Love not the world; for all that is in the world is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Conferences of John Cassian 23.8
… If any man love the world, the love of God is not in him: for everything that is in the world is the lust of the flesh and the lust of the eyes and the pride of life, which is not of the Father but of the world. And the world perisheth and the lust thereof: but he that doeth the will of God abideth forever.”
2:16
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 16 . “The lust of the flesh, the lust of the eyes, and the ambition of the world,” which arise from the perversion of life, “are not of the Father, but of the world,” and of you.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 5.3
… For they seek not religiously whence they have the ability where-with they seek out these things. And finding that Thou hast made them, they give not themselves up to Thee, that Thou mayest preserve what Thou hast made, nor sacrifice themselves to Thee, even such as they have made themselves to be; nor do they slay their own pride, as fowls of the air,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 10.30
41. Verily, Thou commandest that I should be continent from the “lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 10.34
51. There remain the delights of these eyes of my flesh, concerning which to make my confessions in the hearing of the ears of Thy temple, those fraternal and devout ears; and so to conclude the temptations of “the lust of the flesh”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 10.35
… This longing, since it originates in an appetite for knowledge, and the sight being the chief amongst the senses in the acquisition of knowledge, is called in divine language, “the lust of the eyes.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. The Confessions 10.37
… for then I inquire of myself how much more or less troublesome it is to me not to have them. Riches truly which are sought for in order that they may minister to some one of these three “lusts,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 145.2
… For this world is more dangerous to us in pleasant than in painful hours, and is to be guarded against more when it allures us to love it than when it warns and constrains us to despise it. For although “all that is in the world” is “the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Patience 15
… come, nor height, nor depth, nor any other creature, shall be able to separate us from the love of God, which is in Christ Jesus our Lord.” This is that “love of God” which “is shed abroad in our hearts by the Holy Spirit which is given unto us.” But the concupiscence of the bad, by reason of which there is in them a false patience, “is not of the Father,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Grace of Christ, and on Original Sin 1.21
… but he is likewise able to have cupidity, which makes the tree evil. This human cupidity, however, which is a vice, has for its author man, or man’s deceiver, but not man’s Creator. It is indeed that “lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life, which is not of the Father, but is of the world.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.14
… while the union of the two pertains to the procreation of children; and their fruitfulness to the blessing pronounced on the marriage institution. But all these things are of God; yet amongst them he was unwilling to name that “lust of the flesh, which is not of the Father, but is of the world;”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.16
… So that from Him comes the union of bodies, from whom first came the creation of bodies.” We have already furnished an answer to this statement, when we said that these bodies are of God. But as regards the disobedience of the members of these bodies, this comes through the lust of the flesh which “is not of the Father.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Marriage and Concupiscence 2.17
… Who can deny this statement, especially if he be a catholic Christian? A man is God’s work; but carnal concupiscence (without which, if sin had not preceded, man would have been begotten by means of the organs of generation, not less obedient than the other members to a quiet and normal will) is not of the Father, but is of the world.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 74.4
… for it is not subject to the law of God; neither indeed can be;” just as if we were to say, Unrighteousness cannot be righteous. For in speaking in this passage of the world, He refers to those who love the world; and such a love is not of the Father.
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 2.10
10. “For all that is in the world, is the lust of the flesh, and the lust of the eyes, and the pride of life,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 7.9
… He therefore seeth our cares, who searcheth the heart. He seeth too the ends of cares, that is delights, who narrowly searcheth the reins; that when He shall find that our cares incline neither to the lust of the flesh, nor to the lust of the eyes, nor to the pride of life,
2:17
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 17 . “Therefore also the world shall pass away, and the lust thereof; but he that doeth the will of God” and His commandments “abideth for ever.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.20
… but he who doeth the will of my Father which is in heaven, he shall enter into the kingdom of heaven.” Also according to Luke: “But that servant which knoweth his Lord’s will, and obeyed not His will, shall be beaten with many stripes.” In the Epistle of John: “But he that doeth the will of God abideth for ever, even as He Himself also abideth for ever.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.24
… And, indeed, in the sacred writings which are peculiar to ourselves, and not common to the Hebrews and us,—I mean the evangelic and apostolic books,—the following expressions are used: “The figure of this world passeth away;” “The world passeth away;”
2:18
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 3.16.5
… They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would have continued with us: but [they departed], that they might be made manifest that they are not of us. Know ye therefore, that every lie is from without, and is not of the truth. Who is a liar, but he that denieth that Jesus is the Christ? This is Antichrist.”
sant'Ireneo di Lione † 202 d.C. Against Heresies 4.pref.3
… then, the ideas of the apostles as to all these points have been set forth, [to the effect] that not only did they, “who from the beginning were eye-witnesses and ministers of the word” of truth, hold no such opinions, but that they did also preach to us to shun these doctrines, foreseeing by the Spirit those weak-minded persons who should be led astray.
Tertulliano † 220 d.C. On Fasting 11
… And how is it that he enjoins duties which belong to our God, and enjoins them to be offered to none other than our God? Either contend that the devil works with our God, or else let the Paraclete be held to be Satan. But you affirm it is “a human Antichrist:” for by this name heretics are called in John.
sant'Ippolito † 235 d.C. A discourse by the most blessed Hippolytus, bishop and martyr, on the end of the world, and on Antichrist, and on the second coming of our lord Jesus Christ 10
… And there shall be false teachers among you, who privily shall bring in damnable heresies.” After him, John the theologian, and the beloved of Christ, in harmony with him, cries, “The children of the devil are manifest; and even now are there many antichrists;
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on Matthew 11.1
“ And when even was come His disciples came to Him, ” that is, at the consummation of the age in regard to which we may fitly say what is found in the Epistle of John, “It is the last hour.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 69.3
… even now there are many Antichrists; whereby we know that it is the last time. They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, no doubt they would have continued with us.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 75.1
… but he called all who had gone out from the Church, and who acted in opposition to the Church, antichrists, saying, “Ye have heard that Antichrist cometh, and even now are come many antichrists; wherefore we know that this is the last time. They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would have continued with us.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.15
135. John, likewise, saith that heretics are Antichrists,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.19
… and as ye have heard that Antichrist shall come, even now are there many antichrists; whereby we know that it is the last time. They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have continued with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Christian Doctrine 3.36
… says, “In that day,” the time of the revelation of the Lord will be thought the time for giving heed to these sayings, unless the reader be watchful and intelligent so as to understand the recapitulation, in which he will be assisted by that other passage of Scripture which even in the time of the apostles proclaimed: “Little children, it is the last time.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 6.18
Chapter 18.— 30. Secundinus of Cedias said: "Since our Lord Christ said, ‘He that is not with me is against me,’ and the Apostle John declares those who go out from the Church to be antichrists,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 79.7
7. It is said of Antichrist, and all understand of him what the Lord said, “I am come in My Father’s Name, and ye have not received Me; if another shall come in his own name, him ye will receive.” But let us hear John too; “Ye have heard that Antichrist cometh, and even now are there many Antichrists.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 22
… This hour, however, is still passing. For the hour of which the Lord spoke will not be an hour of the twelve hours of a day. From the time when He spoke even to the present, and even to the end of the world, the same one hour is passing; of which hour John saith in his epistle, “Little children, it is the last hour.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 76.3
… But He said, “a little while,” because that which appears tedious to men is very brief in the sight of God: for of this same “little while” our evangelist, John, himself says, “Little children, it is the last time.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 101.6
… and again a little while, and ye shall see me.” For the whole of that space over which the present dispensation extends, is but a little while; and hence this same evangelist says in his epistle, “It is the last hour.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 114.4
… But as they did not depart thence, until freed by Divine help; so no man is turned away in heart from this world, unless aided by the gift of the Divine mercy. For what was there once prefigured, the same is fulfilled in every faithful one in the daily travailings of the Church, in this end of the world, in this, as the blessed John writeth, last time.
papa san Gregorio I Magno † 604 d.C. Register of the Epistles of St. Gregory the Great 5.18
Of a truth it was proclaimed of old through the Apostle John, Little children, it is the last hour (
2:19
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
… but they were not of us”—neither the apostate angels, nor men falling away;—“but that they may be manifested that they are not of us.” With sufficient clearness he distinguishes the class of the elect and that of the lost, and that which remaining in faith “has an unction from the Holy One,” which comes through faith. He that abideth not in faith.
Tertulliano † 220 d.C. The Prescription Against Heretics 3
… the betrayer of Christ was himself one of the apostles. We are surprised at seeing His churches forsaken by some men, although the things which we suffer after the example of Christ Himself, show us to be Christians. “They went out from us,” says (St. John,) “but they were not of us. If they had been of us, they would no doubt have continued with us.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 54.7
… for if they had been of us, no doubt they would have continued with us.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. On the Unity of the Church 9
… The light straws are tossed about by the tempest, the feeble trees are overthrown by the onset of the whirlwind. The Apostle John execrates and severely assails these, when he says, “They went forth from us, but they were not of us; for if they had been of us, surely they would have continued with us.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.79
To Titus: “A man that is an heretic, after one rebuke avoid; knowing that one of such sort is perverted, and sinneth, and is by his own self condemned.” Of this same thing in the Epistle of John: “They went out from among us, but they were not of us; for if they had been of us, they would doubtless have remained with us.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 6.14
… that Simon, who in the Acts of the Apostles thought to purchase with money the unsaleable grace of the Spirit, and heard the words, Thou hast neither part nor lot in this matter , and the rest: concerning whom also it is written, They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would have remained with us
san Girolamo † 420 d.C. Jerome's Apology for Himself Against the Books of Rufinus 3.23
… It is as if you were to contend that he would not be dead if a short time before he had been alive, or as if it were not equally certain that he had first reproved you and then, after the kiss of peace, excommunicated you. “They went out from us,” it is said,
san Girolamo † 420 d.C. The Dialogue Against the Luciferians 1
… There are vessels of wrath and of mercy which the Apostle speaks of in the house of God. The day then will come when the storehouses of the Church shall be opened and the Lord will bring forth the vessels of wrath; and, as they depart, the saints will say,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Letters of St. Augustin 93.29
… I do not cast thee forth, but ‘go thy way forth,’ that of thee it may be said, ‘They went out from us, but they were not of us.’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. City of God 20.8
… For it is not without reason that John, the same apostle as wrote this Apocalypse, says in his epistle regarding certain persons, “They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have remained with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 3.19
… "A man wishing to separate himself from his friends, seeketh opportunities." But even if occasions are wanting, while they seem to be within, they are severed from that invisible bond of love. Whence St. John says, "They went out from us, but they were not of us; for had they been of us, they would no doubt have continued with us."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 5.21
… just as when men thresh, all that flies from the threshing-floor is shown not to be corn, but not all that remains there is therefore corn. And so John too says, "They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have continued with us."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 7.51
… not only the crowd which within the Church afflicts the hearts of the saints, who are so few in comparison with so vast a host, but also the heresies and schisms which exist in those who have burst the meshes of the net, and may now be said to be rather out of the house than in the house, of whom it is said, "They went out from us, but they were not of us."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. On Baptism, Against the Donatists 7.53
… but have not charity, I am nothing." Just as already, from the established decrees of our predecessors, I have no hesitation in saying that all those have baptism who, though they receive it deceitfully, yet receive it in the Church, or where the Church is thought to be by those in whose society it is received, of whom it was said, "They went out from us."
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Answer to the Letters of Petilian, the Donatist 2.39
… the lees have no fellowship with oil though they are related to it as being its dregs, but everything that is reprobate will flow away. It is the very sink of iniquity; according to the saying of John, ‘They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have continued with us.’
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on Rebuke and Grace 20
… And, again, there are some who are called by us children of God on account of grace received even in temporal things, yet are not so called by God; of whom the same John says, “They went out from us, but they were not of us, because if they had been of us they would, no doubt, have continued with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.19
Let the inquirer still go on, and say, “Why is it that to some who have in good faith worshipped Him He has not given to persevere to the end?” Why except because he does not speak falsely who says, “They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, doubtless they would have continued with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. A Treatise on the Predestination of the Saints 2.21
… Yet to believers it ought to be a most certain fact that the former is of the predestinated, the latter is not. “For if they had been of us,” says one of the predestinated, who had drunk this secret from the breast of the Lord, “certainly they would have continued with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Sermons on Selected Lessons of the New Testament 88.7
… but thou a man of one mind with Me, My guide, and My familiar, who didst take sweet meats together with Me, in the house of God we walked with consent.” Why then now against the house of the Lord with dissent, but that “they have gone out from us, but they were not of us?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 45.15
15. But what is this, “He shall go in and out, and find pasture”? To enter indeed into the Church by Christ the door, is eminently good; but to go out of the Church, as this same John the evangelist saith in his epistle, “They went out from us, but they were not of us,”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Lectures or Tractates on the Gospel According to St. John 61.2
… and therefore not one who is of you, but one who is to go forth from you. For how else can this “one of you” be true, of which the Lord so testified, and said, if that is true which the writer of this very Gospel says in his Epistle, “They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have continued with us”?
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.8
8. But let us not be made sad: “They went out from us, but they were not of us; for if they had been of us, they would no doubt have continued with us.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Expositions on the Book of Psalms 107.9
9. “And they became few, and were vexed” ( ver. 39 ). Whence this? From athwart? Nay, from within. For that they should “become few,” “They went out from us, but they were not of us.”
papa san Leone I Magno † 461 d.C. Letters 22
There are some “in sheep’s clothing, but inwardly they are ravening wolves :” whom we know by their fruit. These men seem indeed at first to be of us, but they are not of us: “for if they had been of us, they would no doubt have continued with us
2:20
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 1.12
… From Him then we have begun to receive the unction and the seal, John saying, ‘And ye have an unction from the Holy One;’ and the Apostle, ‘And ye were sealed with the Holy Spirit of promise
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 21.7
7. Keep This unspotted: for it shall teach you all things, if it abide in you, as you have just heard declared by the blessed John, discoursing much concerning this Unction
2:21
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 3.80
In the Epistle of John: “If our heart blame us not, we have confidence towards God; and whatever we ask, we shall receive from Him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 31
… It is said unto God, “Thy law is truth:” and consequently, what is against truth cannot be just. Now who can doubt that every lie is against truth? Therefore there can be no just lie. Again, what man doth not see clearly that every thing which is just is of the truth? And John crieth out, “No lie is of the truth.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 33
… but concerning a citizen of that city which is above and free, our mother, eternal in the heavens. And to our asking it is answered, “No lie is of the truth.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Against Lying 37
… But if, in order that he may be able to find some disciple, he upholds that he teaches a truth when he teaches that it is meet to lie, how will that lie be of the truth, when the Apostle John reclaimeth, “No lie is of the truth?”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.6
6. “I write unto you not because ye know not the truth, but because ye know it, and that no lie is of the truth.”
2:22
sant'Ignazio di Antiochia † 108 d.C. Epistle to the Antiochians 5
… He also that confesseth Christ, yet not as the Son of the Maker of the world, but of some other unknown being, different from Him whom the law and the prophets have proclaimed, this man is an instrument of the devil. And he that rejects the incarnation, and is ashamed of the cross for which I am in bonds, this man is antichrist.
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 22 . “A liar” and “an antichrist, who denieth that Jesus is the Christ.” For Jesus, Saviour and Redeemer, is also Christ the King.
Tertulliano † 220 d.C. Against Praxeas 28
… “Let all the house of Israel know assuredly that God hath made that same Jesus, whom ye have crucified, both Lord and Christ,” that is, Anointed . John, moreover, brands that man as “a liar” who “denieth that Jesus is the Christ;” whilst on the other hand he declares that “every one is born of God who believeth that Jesus is the Christ.”
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 7.5
… Therefore we also say like the Apostle, Blessed be the God and Father of our Lord Jesus Christ, the Father of mercies, and God of all consolation : and, We bow our knees unto the Father from whom all fatherhood in heaven and on earth is named : glorifying Him with the Only-begotten: for he that denieth the Father, denieth the Son also
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.14
14. For that He is Jesus the Jews allow, but not further that He is Christ. Therefore saith the Apostle, Who is the liar, but he that denieth that Jesus is the Christ
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.7
… for if they had been of us, they would no doubt have continued with us.” Therefore, whoso continue not with us, but go out from us, it is manifest that they are antichrists. And how are they proved to be antichrists? By lying. “And who is a liar, but he that denieth that Jesus is the Christ?”
san Giovanni Damasceno † 749 d.C. An Exact Exposition of the Orthodox Faith 4.26
It should be known that the Antichrist is bound to come. Every one, therefore, who confesses not that the Son of God came in the flesh and is perfect God and became perfect man, after being God, is Antichrist
2:23
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 23 . “He who denies the Son,” by ignoring Him, “has not the Father, nor does he know Him.” But he who knoweth the Son and the Father, knows according to knowledge, and when the Lord shall be manifested at His second advent, shall have confidence and not be confounded. Which confusion is heavy punishment.
Origene † 254 d.C. Origen's Commentary on the Gospel of John 2.28
… As he who in these times does not know the Son has not the Father either,
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Exhortation to Martyrdom, Addressed to Fortunatus 5
… “For if we die with Him, we shall also live with Him; if we suffer, we shall also reign with Him; if we deny Him, He also will deny us.” John too: “Whosoever denieth the Son, the same hath not the Father; he that acknowledgeth the Son, hath both the Son and the Father.”
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. Three Books of Testimonies Against the Jews 2.28
… “For in this also was it preached to them that are dead, that they might be raised again.” Also in the Epistle of John: “Whosoever denieth the Son, the same also hath not the Father. He that confesseth the Son, hath both the Son and the Father.”
sant'Atanasio di Alessandria † 373 d.C. Against the Arians. (Orationes contra Arianos IV.) 2.22
… in which wisdom we, having the power of knowledge and thought, become recipients of the All-framing Wisdom; and through It we are able to know Its Father. ‘For he who hath the Son,’ saith He, ‘hath the Father also;’ and ‘he that receiveth Me, receiveth Him that sent Me
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 7.5
… and, We bow our knees unto the Father from whom all fatherhood in heaven and on earth is named : glorifying Him with the Only-begotten: for he that denieth the Father, denieth the Son also : and again, He that confesseth the Son, hath the Father also
san Cirillo di Gerusalemme † 386 d.C. The Catechetical Lectures of S. Cyril 10.1
1. They who have been taught to believe “ In One God the Father Almighty ,” ought also to believe in His Only-begotten Son. For he that denieth the Son, the same hath not the Father
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 2.15
… Moreover, that which perchance Antichrist will not do, they have falsified the holy Scriptures. And thus he who saith that Jesus is not the Christ, the same is Antichrist; he who denies the Saviour of the world, denies Jesus; he who denies the Son, denies the Father also, for it is written; “Every one which denieth the Son, denieth the Father likewise.”
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 5.10
… Thus, He has explained what He had spoken earlier, that he who confesses the Father believes on the Son. For he who knows not the Son, neither knows the Father. For every one that denies the Son has not the Father, but he that confesses the Son has both the Father and the Son.
sant'Ambrogio † 397 d.C. Concerning Virgins 3.1.4
… For he who derogates from the power, derogates from Him Whose is the power. The Perfection of the Godhead does not admit of inequality. Love, then, Him Whom the Father loves, honour Him Whom the Father honours, for “he that honoureth not the Son, honoureth not the Father,” and “whoso denieth the Son, hath not the Father.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.10
10. These things are now manifest, my brethren. Let no man say, I do not worship Christ, but I worship God His Father. “Every one that denieth the Son, hath neither the Son nor the Father; and he that confesseth the Son, hath both the Son and the Father.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 3.7
… “For the Father judgeth no man, but hath committed all judgment to the Son, that all men may honour the Son as they honour the Father.” For whoever denies the Father denies the Son also. “Whosoever denieth the Son, the same hath not the Father: he that confesseth the Son, hath the Father also.”
Giovanni Cassiano † 435 d.C. The Seven Books of John Cassian on the Incarnation of the Lord, Against Nestorius 6.17
… And so if you deny that the Lord Jesus Christ is God, the result is that in denying the Son of God you deny the Father also. For as St. John says: “He who hath not the Son hath not the Father; but he who hath the Son hath the Father also.”
2:24
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.11
11. “Let that therefore abide in you, which ye have heard from the beginning. If that which ye have heard from the beginning shall abide in you, ye also shall abide in the Son, and in the Father. And this is the promise that He hath promised us.”
2:25
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.12
12. Remember then, my brethren, that Christ hath promised us eternal life: “This,” saith he, “is the promise which He hath promised us, even eternal life. These things have I written to you concerning them which seduce you.”
2:26
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.12
… Dread that which One Almighty threatens; love that which One Almighty promises; and all the world becomes vile in our regard, whether it promise or terrify. “These things have I written unto you concerning them which seduce you; that ye may know that ye have an unction, and the unction which we have received from Him may abide in you.”
2:27
san Tascio Cecilio Cipriano † 258 d.C. The Epistles of Cyprian 69.2
… Therefore they who assert that heretics can baptize, must either change the interrogation or maintain the truth; unless indeed they attribute a church also to those who, they contend, have baptism. It is also necessary that he should be anointed who is baptized; so that, having received the chrism,
san Girolamo † 420 d.C. The Letters of St. Jerome 39.4
… Of the high priest, again, it is said: “He shall not go out of the sanctuary, and the sanctification of his God shall not be contaminated, for the anointing oil of his God is upon him.” Certainly, now that we have believed in Christ, and bear Him within us, by reason of the oil of His anointing which we have received,
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 3.13
13. “And ye have no need that any man teach you, because His unction teacheth you concerning all things.”
2:29
Clemente Alessandrino † 215 d.C. The Stromata, or Miscellanies fragments-of-clemens-alexandri
Ver. 29 . “Every one,” he says, “who doeth righteousness is born of God;” being regenerated, that is, according to faith.
sant'Ambrogio † 397 d.C. Exposition of the Christian Faith 4.11
155. Not to be passed over for silencing the disputings of Arian misbelief are those words of the same Saint John, which he set down in another Scripture: “If ye know that He is just, know that he which doeth righteousness is born of Him.”
sant'Agostino d'Ippona † 430 d.C. Ten Homilies on the First Epistle of John 4.3
3. “If ye know that He is righteous, know ye that every one that doeth righteousness is born of Him.”
2:1
1. FILIOLI MEI, HAEC SCRIBO VOBIS, UT NON PECCETIS. — q. d. In fine cap. praecedentis, dixi omnes adultos peccavisse, vel in gentilismo mortaliter, vel in christianismo venialiter; jam hortor singulos ut a pristinis in gentilismo commissis sceleribus plane caveant, a venialibus vero abstineant, quantum possunt; licet enim omnia collectim vitare sit impossibile, singula tamen distributive vitare est possibile, praesertim ea quae non ex subreptione, sed praevia animadversione, ideoque deliberate committuntur. SED ET SI QUIS PECCAVERIT, ADVOCATUM HABEMUS. — Est occupatio. Objiciet enim quis: Si omnino peccata fidelibus fugienda sunt, quid faciet is, qui ex humana fragilitate in peccatum aliquod lapsus est, praesertim enorme, verecundum et pudendum? Respondet: Si quis lapsus sit, non idcirco desperet, nec animum abjiciat; quia apud Deum, qui est pater noster amantissimus, advocatum habemus Christum Dominum, qui suum sanguinem, crucem et mortem pro nobis obitam Patri repraesentans, facile nobis, si vere nos paeniteat, veniam impetrabit; Deus enim est clementissimus, et Christi merita sunt maxima. Sicut ergo peritiam et gloriam medici commendat magnitudo vulneris et morbi quem curat et sanat: sic magnitudinem gratiae, clementiae et redemptionis Christi commendat magnitudo peccatorum nostrorum, quorum ipse est medicus et propitiator. Hujus rei specimen dedit in S. Magdalena et S. Paulo, qui proinde hanc in se Christi gratiam celebrans I Timoth. 1, 15: «Fidelis, ait, sermo et omni acceptione dignus, quod Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum; sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Christus Jesus omnem patientiam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam.» Vide ibi dicta. Nota primo: «Advocatus» idem est latine quod graece παράκλητος. Unde tam Christus quam Spiritus Sanctus est paracletus, id est, advocatus noster; ita enim vocatur hic a S. Joanne in textu Graeco, aeque ac in Evang. xiv, 16. Vatablus, παράκλητος vertit, patronus, mediator, intercessor. Laurentius Valla, lib. IV, patronum ab advocato distinguit, quod patronus sit orator, qui reum dicendo defendit; advocatus, qui reo ad defensionem astat, etiamsi nihil dicat. Et Asconius Pedianus: «Qui defendit, ait, aliquem in judicio, aut patronus dicitur, si orator est; aut advocatus, si jus suggerit, aut praesentiam suam commodat amico.» Verum hic et alibi «advocatus» idem est quod patronus; sic enim causidicos, qui causas forenses agunt, vocamus advocatos. Ita Ulpianus: «Advocatos, ait, accipere debemus omnes omnino, qui causis agendis quoquo studio operantur.» Et Quintilianus, lib. XII, cap. 1: «Non, inquit, forensem quamdam instituimus operam, nec mercenariam vocem, nec (ut asperioribus verbis parcamus) non inutilem sane litium advocatum, quem denique causidicum vulgo vocant.» Nota secundo: Christus est advocatus noster. Primo, oratione interpretativa, scilicet exhibendo se et suas plagas, vulnerumque cicatrices, ac consequenter sua merita allegando divino conspectui, uti omnes Doctores consentiunt. Idcirco enim resurgens has cicatrices retinuit, et in coelum intulit, ut eas jugiter Deo Patri quasi Pontifex et mediator noster repraesentet, ac per eas veniam et gratiam nobis obtineat. Secundo: multi valde probabiliter censent Christum etiam esse advocatum nostrum, oratione proprie dicta, qua pro nobis in coelis Patrem oret et interpellet: oratione, inquam, non qua denuo mereatur vel impetret (qualis fuit dum viveret in terris, eratque viator), sed qua jam comprehensor petit, rogatque Patrem exigendo jus in vita hac promeritum, sibique promissum, ideoque debitum, scilicet gratiam et salutem nostram. Hoc enim significat Paulus in epistola ad Hebraeos, ubi docet Christum esse Pontificem nostrum aeternum in coelis, qui «per proprium sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione inventa,» cap. ix, vers. 12; et cap. vii, vers. 25: «Semper vivens, inquit, ad interpellandum pro nobis.» Et Christus, Joannis xiv, 16: «Ego, ait, rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis.» Et Paulus, Rom. viii, 34: «Christus Jesus, etc., qui est ad dexteram Patris, qui etiam interpellat pro nobis.» Vide ibi dicta. Christus ergo, qua homo jam beatus in coelo, et mente, et corpore ac voce debitum Deo cultum religionis exhibet, eum adorando, laudando, gratias agendo, cur non et postulando? hoc enim est officium advocati, qualis est Christus. Tertio, haeretici hinc contendunt Sanctos non esse nostros advocatos, nec orare pro nobis, ac consequenter non esse invocandos, eo quod hoc sit officium Christi, qui solus est advocatus noster; ac proinde nos facere injuriam Christo, si Sanctos quasi advocatos invocemus. Audi Bezam hic: «Joannes cum nominat Christum, caeteros excludit. Quid ergo illis fiet qui B. Virgini hanc faciunt injuriam, ut Christi spoliis velint eam exornari; imo etiam contentissima voce Christum illi tanquam matri infantulum subjiciunt?» Falleris et fallis, impostor, dum asseris nos Christum subjicere B. Virgini, eamque Christi spoliis exornare. Scimus et profitemur Christum esse Deum, Deique Filium; B. Virginem non esse deam, sed Dei incarnati matrem, ac proinde infinitis partibus Christo esse inferiorem. Unde Christus solus vocatur a S. Joanne advocatus, scilicet talis, qui, ut ipse illico subdit, sit «propitiatio pro peccatis mundi,» quique sua passione et morte placavit Patrem, imo et justo sanguinis sui pretio satisfecit. At B. Virgo et Sancti sunt advocati nostri, ut deprecatores et intercessores per merita Christi. Unde B. Irenaeus, lib. V, cap. xix: «Sicut, ait, Eva seducta est ut effugeret Deum, sic Maria suasa est obedire Deo, ut virginis Evae virgo Maria fieret advocata.» Et S. Bernardus, serm. in illud Apocal. XII, Signum magnum: «Opus est, inquit, mediatore ad mediatorem istum, nec alter nobis utilior quam Maria.» Vide dicta I Timoth. II, 5, ad illud: «Unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus;» et Bellarminum, tract. De Invocatione Sanctorum. JESUM CHRISTUM JUSTUM. — «Justum,» id est, innocentem et sanctum, qui sua sanctitate gratissimus Patri meretur ab eo exaudiri. Secundo et potius, «justum,» id est, qui juste pro peccatis nostris satisfecit, justumque pro eis dedit pretium et lytrum, scilicet sanguinem suum et vitam. Unde explicans subdit: «Et ipse est propitiatio.» Alio ergo sensu vulgo vocatur advocatus justus, qui justam causam defendendam suscipit, non injustam, uti faciunt nonnulli lucri causa: unde Cassiodorus, lib. XI, epist. IV: «Si in advocationis, ait, studio justitiae claritate fulsistis.» Hic scilicet bonus est advocatus apud homines, non apud Deum, utpote a quo non justitiam, sed misericordiam et gratiam postulamus. Apud Deum ergo habemus tribunal gratiae duntaxat, non justitiae.
2:2
2. ET (id est quia, q. d. Christus est advocatus noster, quia) IPSE EST PROPITIATIO (id est propitiator) PRO PECCATIS NOSTRIS. — Quia scilicet se offerens in cruce victimam pro peccatis, pro eis Deo Patri satisfecit, eumque nobis reconciliavit. Alludit ad propitiatorium imminens arcae foederis; hoc enim repraesentabat Christum propitiatorem, uti dixi Rom. III, 25, et Exodi xxv, 27. S. Augustinus, lib. De Fide et Opere, legit: «Et ipse est exoratio pro peccatis nostris.» Orat enim Christus pro nobis etiam in coelis, uti paulo ante dixi, et propitiare est exorare. S. Cyprianus, lib. IV, epist. 2 vel 52, pro exoratio legit deprecatio. Significat S. Joannes Christum talem nobis esse advocatum, ut certo causam nostram obtineat, imo eo patrono causa cadere non possimus, eo quod ipse sit ex officio redemptor et propitiator noster, qui ex justitia pro peccatis nostris satisfecit. Hoc est quod ait S. Joannes, Apoc. 1, 5: «Dilexit nos et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo.» Nam, ut ait S. Leo, serm. 12 De Passione: «Effusio pro injustis sanguinis justi tam potens fuit ad privilegium, tam dives ad pretium, ut si universitas captivorum in redemptorem suum crederet, nullum tyrannica vincula retinerent.» Et paulo post: «Quamvis enim in conspectu Domini multorum Sanctorum pretiosa mors fuerit, nullius tamen insontis occisio propitiatio fuit mundi. Acceptant justi, non dederunt, coronas; et de fidelium fortitudine exempla nata sunt patientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo funere solvit, cum inter filios hominum solus Dominus noster Jesus extiterit, in quo omnes crucifixi, omnes mortui, omnes sepulti, omnes etiam sint suscitati.» Hac de causa S. Augustinus, S. Bernardus, S. Franciscus, S. Elzearius caeterique Sancti qui aliquando peccarunt, confugerunt ad vulnera Christi, quasi ad asylum, in eoque habitarunt. Eorum gnomas recensui Zachar. cap. xIII, 6. Vere S. Ambrosius, Praefat. in Psalm. xxxv: «Bonum, ait, aurum est sanguis Christi, dives ad pretium, profluus ad levandum omne peccatum.» NON PRO NOSTRIS AUTEM TANTUM, SED ETIAM PRO TOTIUS MUNDI. — q. d. Non pro peccatis Judaeorum tantum, sed et gentium omnium, ait Oecumenius et Cyrillus. Melius Clemens Alexandrinus et alii, q. d. Non pro peccatis nostris qui sumus fideles tantum, sed pro peccatis infidelium totius mundi. Pro his enim quoque passus est Christus, eisque meruit gratiam et gloriam, si in eum credere ejusque merita amplecti velint. Unde et jussit praedicari Evangelium hoc omnibus gentibus, easque baptizari in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, Marci xvi, 15. Rursum Christus ut hostia propitiatoria offertur in sacrificio Missae pro omnibus hominibus, etiam infidelibus, ac defunctis in Purgatorio existentibus, uti fuse docet hic noster Justinianus; Ecclesia enim tantum excipit excommunicatos: pro his enim vetat sacrificari.
2:3
3. ET IN HOC SCIMUS (non certo et demonstrative, sed probabiliter et conjecturaliter ex signis et effectis) QUONIAM (id est quod) COGNOVIMUS EUM (cognitione non tantum speculativa, sed et practica, quae cum amore et affectu conjuncta est, ac in opus derivatur: «cognovimus» ergo, id est novimus et diligimus eum), SI MANDATA EJUS OBSERVEMUS. — Referenda sunt haec ad id quod praecessit: «Advocatum habemus Jesum Christum;» praescribit enim modum quo hunc advocatum nobis conciliabimus, nimirum si eum cognoscamus per fidem, spem et amorem; eum vero cognituros, si mandata ejus observemus, id quod pluribus deinde sententiis prosequitur et inculcat. Vere S. Augustinus, lib. De Fide et Oper., cap. XII: «Nequaquam, ait, mens fallatur ut se existimet Deum cognovisse, si cum fide mortua, hoc est, sine bonis operibus confiteatur.» Sic David ait Psalm. cii, 18: «Memores sunt mandatorum ipsius ad faciendum ea;» et moriturus ad filium: «Tu, ait, Salomon fili mi, scito Deum patris tui;» scito, scilicet practice, id est crede, reverere, ama, obedi ei. Unde explicans subdit: «Et servi ei corde perfecto, et animo voluntario;» et Osea cap. vi, vers. 6: «Volui, ait, scientiam Dei plusquam holocausta.» Chaldaeus vertit, voluntas mea, vel beneplacitum meum, complacentia mea, in operantibus legem Domini magis quam in offerentibus holocausta. Qui enim non observat legem Dei, utique eum non novit, quia non aestimat practice, non ponderat uti debet, Dei immensam majestatem, bonitatem, potentiam, sapientiam, justitiam. Si enim eam justo rationis libramine ponderaret, utique toto corde eum amaret, coleret, obediret. «Nam quisquis Deum non amat, ait Beda, profecto ostendit quia quam sit amabilis non novit; et quam sit suavis Dominus et dulcis gustare ac videre non didicit, qui ejus conspectibus placere continua dilectione non satagit.» Hinc Θεὸν S. Dionysius, De Divinis Nominibus, deducit ab αἴθειν, eo quod accendat affectum eorum, qui ipsum rite cognoscunt. Hoc est quod ait S. Joannes, cap. III [IV], vers. 7: «Omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Qui non diligit, non novit Deum, quoniam Deus charitas est.» Quare ex eo scimus non recte colligit Catharinus, justos certo scire posse se esse justos et in gratia Dei; esto enim habeant in anima gratiam et charitatem Dei, tamen eam non vident. Rursum, licet mandata Dei exterius observent, tamen nesciunt an ea observent ex amore Dei et eo modo quo Deus jussit. Denique esto sentiant se amare Deum, tamen nesciunt an hic amor sit talis qualis esse debet, puta supernaturalis pure propter Deum, utque eum ament super omnia: ita definit Tridentinum, sess. VI, cap. IX. Vide Bellarminum, lib. III De Justific., cap. 1 et seq.
2:4
4. QUI DICIT SE NOSSE EUM (vera et salutifera notitia, puta, practica, quae noscentem conducat ad vitam aeternam. «Nosse» ergo, id est ita nosse ut amet Deum eique per omnia obediat), ET MANDATA EJUS NON CUSTODIT, MENDAX EST. — Nam de Philosophis cognoscentibus Deum, sed speculative et aride, ideoque eum non colentibus ait Apostolus: «Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt,» Rom. 1, 21.
2:5
5. QUI AUTEM SERVAT VERBUM EJUS (jussa et mandata Dei), VERE IN HOC CHARITAS DEI PERFECTA EST. — Per antithesin contrariae sententiae priorem sententiam confirmat, q. d. Qui mandata Dei non servat, Deum non novit, id est, non diligit; quia a contrario qui Dei mandata servat, hic Deum diligit, adeoque habet charitatem perfectam. Unde dicit «verbum ejus» in singulari, quia praecipue respicit legem charitatis; haec enim caeteras omnes in se comprehendit, uti radix comprehendit frondes et fructus, totamque arborem. «Perfectam charitatem» vocat quae implet illud verbum, sive legem charitatis: «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et in tota anima tua, et in tota mente tua,» Matth. xxII, 37. Qui enim mandata Dei observat, diligit Deum ex toto corde, esto aliquando peccet venialiter; hoc enim in corruptione hujus vitae est malum necessarium. Porro in hac perfectione charitatis et vitae Christianae varii sunt gradus. Primus est, ita diligere Deum ex toto corde, ut nunquam offendas eum mortaliter. Secundus, ut nolis deliberate eum offendere venialiter, etiamsi totum mundum posses lucrari. Tertius, si amore Dei omni amori creaturae renunties, totumque te mancipes Dei cultui et obsequio, uti faciunt religiosi. Quartus, si non aliud cogites, velis vel ames, quam Deum aut propter Deum, uti faciunt Beati in coelo. Tertium expressit S. Paulus cum ait Rom. viii, 35: «Quis me separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an fames? an nuditas? etc. Certus sum quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus,» etc. Praeclare Origenes, Praefat. in Evangel. S. Joannis: «Quisquis, ait, perfectus est, non amplius vivit ipse, sed in ipso vivit Christus, cumque in ipso vivat Christus, de eo dicitur Mariae: Ecce filius tuus Christus.» Et S. Augustinus in serm. 39 De Temp.: «Sicut radix, ait, omnium malorum est cupiditas, ita et radix omnium bonorum est charitas. Totam magnitudinem et latitudinem divinorum eloquiorum possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus.» Et aliquanto post: «Quapropter, fratres, sectamini charitatem, dulce et salubre vinculum mentis, sine qua dives pauper est, et cum qua pauper dives est. Haec in adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissima, in hospitalitate lautissima, inter veros fratres laetissima, inter falsos patientissima; in Abel per sacrificium grata, in Noe per diluvium secura, in Abrahae peregrinationibus fidelissima, in Moyse inter injurias lenissima, in David tribulationibus mansuetissima; in tribus pueris blandos ignes innocenter exspectat, in Machabaeis saevos ignes fortiter tolerat. Casta in Susanna erga virum, in Anna post virum, in Maria praeter virum.» Egregie quoque S. Bernardus ad Fratres de Monte Dei: «Ab omnibus vobis, inquit, perfectio exigitur, sed non uniformis; sed si incipis, incipe perfecte; si jam in profectu es, et hoc ipsum jam perfecte age. Si autem perfectionis aliquid attigisti, teipsum in temetipso metire, et dic cum Apostolo: Unum autem, quae retro sunt obliviscens, et ad ea quae sunt priora extendens meipsum, ad destinatum persequor bravium supernae vocationis in Christo Jesu; in quo manifeste Apostolo docente declaratur, quia perfecta eorum quae retro sunt oblivio, et perfecta in anteriora extensio, ipsa est hominis justi in hac vita perfectio; et perfectio perfectionis hujus ibi erit, ubi erit bravii supernae vocationis perfecta apprehensio. Hoc autem modo sicut stella a stella distat in claritate, sic cella a cella in conversatione, scilicet incipientium, proficientium et perfectorum. Incipientium status dici potest animalis, proficientium rationalis, perfectorum spiritualis.» Et inferius: «Primus status circa corpus se habet, secundus circa animam se exercet, tertius non nisi in Deo requiem habet. Quorum singuli sicut habent certam proficiendi rationem, sic in genere suo certam habent perfectionis suae mensuram. Initium boni in conversatione animali, perfecta obedientia est. Profectus subjicere corpus suum, et in servitutem redigere. Perfectio usu boni consuetudinem vertisse in delectationem. Initium vero rationalis est, intelligere quae in doctrina fidei apponuntur ei. Profectus, talia praeparare, qualia apponuntur. Perfectio, cum in affectum mentis transit judicium rationis. Perfectio vero hominis rationalis, initium est hominis spiritualis. Profectus ejus, revelata facie speculari gloriam Dei. Perfectio vero, transformari in eamdem imaginem a claritate in claritatem, sicut a Domini spiritu.» Et S. Maximus De Charitate, centur. 3, num. 97: «Anima, ait, perfecta est, cujus vis affectibus obnoxia, prorsus ad Deum declinavit.» Idem, centuria 4, num. 17: «Nondum, ait, perfectam charitatem consecutus est, neque divinae providentiae secundum profunditatem cognitionem, qui in tempore tentationis, in doloribus et molestiis sibi accidentibus, longanimitate non perdurat, sed seipsum a spiritualium fratrum charitate abscindit.» Et S. Franciscus in opusculo Decem perfectionum: «Perfectio perfecti Christiani est, inquit, quod cor suum ab omni mundana et humana creatura eradicet, nec quaerat cur inveniat fundamentum aut radicem, nisi in illo qui fecit sibi cor; sed consuescat cor suum projicere in ipsum Deum, et de faecibus terrenis frequenter elevare: ita quod sine paena quandocumque voluerit, revertatur ad Christum, cogitando et afficiendo se ad cordis Creatorem; et intentus sit in omni loco et tempore altissimo benefactori. Rursum tantam habeat patientiam, quod illum qui sibi malum aliquod fecerit vel dixerit, conetur plus diligere et amare ex toto corde, et ex bona voluntate ei libenter servire sine omni amaritudine cordis. Quia sicut Deus ea vera liberalitate omnia bona sibi tribuebat, ita omnia mala credat eum occulte promittere, ad hoc ut peccatori ostendat sua peccata, sicque leviter ea puniat in praesenti, ut non flagellet durius in sempiternum. Illum igitur qui malum sibi fecit aut dixit, multum diligat, quia mediante illo tanquam nuntio, Deus magnum bonum illi confert; et tanquam retinaculum quo mediante Deus eum detinet, ne in profundum abyssi projiciatur, et tanquam tersorium quo Deus eum tergit, et tanquam dolabrum quo Deus eum dolat et perficit.» IN HOC SCIMUS QUONIAM (quod) IN IPSO SUMUS. — S. Augustinus addit: «Si in illo perfecti fuerimus,» atque explicat, q. d. Si perfecte ei adhaereamus, eumque diligamus, ita ut ejus amore etiam inimicos amemus. Sic quoque legit Dionysius et alii nonnulli. Verum Romana et Graeca passim illa delent. Sensus ergo est, q. d. In hoc scimus quod in eo sumus, si videlicet verbum ejus servemus, uti paulo ante dixi. Effectus enim et signum dilectionis, qua adhaeremus et copulati sumus Deo, est observatio legis ipsius. Porro per charitatem sumus et manemus in Deo, et Deus in nobis ea ratione qua amatum est in amante, et amans in re amata: magis enim est anima ubi amat, quam ubi animat; vicissim Deus se amantes sibique adhaerentes redamat, inhabitat, curat, dirigit, protegit. Unde Hugo sic explicat, q. d. Qui amamus Christum, sumus in Christo, sicut membra sunt in capite, et sicut id quod regitur est in regente, nempe regimine peculiari et sancto. Antistropha est haec sententia Joannis illi in Evang. Joann. xiv, 23: «Si quis diligit me, sermonem meum servabit; et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus.» Diligentis ergo Deum anima est quasi templum, in quo realiter inhabitat Pater, Filius et Spiritus Sanctus. Ubi nota S. Joannem delectari verbo manendi, illudque crebro usurpare, ac per illud significare primo, intimam conjunctionem; secundo, moram permanentem et perseverantiam, juxta illud Christi, Joannis cap. xv, vers. 4: «Manete in me, et ego in vobis.» Tertio, continuam praesentiam, amicam conversationem, mutuam familiaritatem, omniaque verae amicitiae obsequia et officia.
2:6
6. QUI DICIT SE IN IPSO MANERE, DEBET SICUT ILLE AMBULAVIT, ET IPSE AMBULARE. — Procedendo semper in virtute, praesertim charitatis, ac in dies majora ejus opera exercendo, uti Christus crescebat «aetate et gratia apud Deum et homines,» Lucae II, 51. Sancti enim eunt de virtute in virtutem. S. Leo, serm. 2 De Quadrag.: «Haec, ait, est perfectorum vera justitia, ut nunquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti actione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum.» Hoc est quod ait Paulus Ephes. v, 1: «Estote imitatores Dei sicut filii charissimi, et ambulate in dilectione, sicut et Christus dilexit nos.» Pulchre S. Prosper, lib. II De Vita contemplat., cap. xxi: «Quid, ait, est ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, docere quae docuit, sperare quod promisit, etc., praestare beneficia etiam ingratis, non retribuere secundum merita malevolis, orare pro inimicis, misereri perversis, invitare adversos, aequanimiter pati subdolos atque superbos? ac denique, juxta verbum Apostoli, mortui simus carni, ut duntaxat Christo vivamus. Sicut enim carne mortuus nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nullius pudicitiam callida circumventione corrumpit, non invidet, non adulatur, non ambit: sic qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, nulla horum possunt agere aut pati.» Unde Nyssenus, epist. ad Harmonium, «Christianismum definit esse imitationem divinae naturae.» Idem ad Olympium: «Quid igitur, ait, oportet eum facere, qui magno Christi cognomine dignus effectus est, nisi ut omnia sua tum cogitata, tum dicta, tum facta diligenter exploret, et utrum eorum singula ad Christum tendant, an ab illo sint aliena, dijudicet.» Praeclare S. Augustinus, De Vera Religione, xv, docet quod Verbum factum sit caro, hoc fine ut viam virtutis doceret, non vi cogendo, sed exemplo praeeundo. Dum enim omnia mundi bona contempsit, contemnenda docuit; dum omnia vitae mala sustinuit, sustinenda monstravit: «Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Satellites voluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales suos filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria, quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant: morte mulctatus est. Ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est. Omnia quae habere cupientes non recte, non recte vivebamus, carendo vilia fecit; omnia quae vitare cupientes a studio deviabamus veritatis, perpetiendo dejecit; non enim ullum peccatum committi potest, nisi dum appetuntur ea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit. Tota itaque vita ejus in terris, per hominem quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit.» Huc facit stimulus S. Cypriani, tract. De Zelo et Livore: «Si hominibus, inquit, laetum est et gloriosum filios habere consimiles, et tunc magis generasse delectat, si ad patrem lineamentis paribus soboles subsiciva respondeat, quanto major in Deo Patre laetitia est, cum quis sic spiritualiter nascitur, ut in actibus ejus et laudibus divina generositas praedicetur?» Et paulo anterius: «Qualis coelestis, tales et coelestes. Quomodo portavimus imaginem ejus qui de limo est, portemus et imaginem ejus qui de coelo est; imaginem autem coelestem portare non possumus, nisi in eo quod esse nunc coepimus, Christi similitudinem praebeamus; hoc est enim mutasse quod fueras, et coepisse esse quod non eras, ut in te divina nativitas luceat, ut ad Patrem Deum deifica disciplina respondeat, ut honore et laude vivendi Deus in homine clarescat, ipso exhortante, et eis qui se clarificant vicem mutuam pollicente. Eos, inquit, qui clarificant me, clarificabo,» Joann. xII.
2:7
7. CHARISSIMI, NON MANDATUM NOVUM SCRIBO VOBIS, SED MANDATUM VETUS. — Loquitur de mandato dilectionis Dei et proximi: in hac enim includitur observatio mandatorum omnium, de qua sermo praecessit. De dilectione enim se explicans illico sermonem infert S. Joannes, vers. 9, 10, 11. Vocat hoc «vetus mandatum,» non «novum,» quia datum fuit Judaeis in veteri Testamento, Lev. xix, 18; imo datum fuit Adae et omnibus hominibus in lege naturae, aeque ac angelis ab initio creationis suae. Est enim hoc mandatum juris naturae dictatum a ratione et lege aeterna, quae fuit in mente Dei ab aeterno. Sic τὸ vetus explicat Joannes cum subdit: «Mandatum vetus est verbum quod audistis.» Ita S. Augustinus et Didymus: «Objiciebatur, ait, Apostolo novam ab illo doctrinam tradi, ac prorsus inauditam: tacite ergo illi occurrens negat se novum aliquod praeceptum proponere, sed prisca et vetera inculcare.» Rursum, mandatum hoc est vetus, quia jam ab olim, puta ab initio christianismi, mox a baptismo illud audistis et accepistis. Ita explicat S. Joannes τὸ vetus, dum subdit: «Quod habuistis ab initio.»
2:8
8. ITERUM MANDATUM NOVUM SCRIBO VOBIS. — q. d. Iterum inculco vobis jam quidem antiquum, olim vero novum mandatum, dilectionis et observationis mandatorum Dei, quod desuetudine et naturae corruptae vitio antiquatum Christus renovavit et auxit, nobisque identidem in memoriam revocare et innovare praecepit. Alludit, imo citat illud Christi Joannis XIII, 33: «Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos.» Novum dicitur, quia novi Testamenti praecipuum, et praecipue a Christo verbis et exemplis commendatum est praeceptum non timoris, uti olim apud Judaeos, sed dilectionis, illudque explicatius (ut patet Matth. v, 38 et seqq., Joann. xiv, xv et xvi), arctius et firmius quam antea fuerat, ac proinde novum nobis tradidit Christus. Novum ergo dicitur per omnia genera causarum. Primo, ratione novae causae efficientis, puta novi legislatoris, scilicet Christi, qui arctius et quasi novum illud nobis tradidit. Rursum ratione novae originis, charitatis et gratiae, scilicet Spiritus Sancti, qui primo visibiliter et copiose effusus fuit in Pentecoste: unde consequenter ad charitatis hujus officia nove, novaque obligatione obstringimur, eaque magis obligamur nunc quam ante Christum; Judaei enim obscuraverant hoc dilectionis praeceptum pravis interpretationibus, dicentes proximos esse amicos: solos ergo amicos esse diligendos, inimicos autem odiendos: per amicos autem intelligebant homines suae gentis, puta Judaeos; unde censebant se Christianis omnibusque gentibus posse fœnerari, eorumque opes per usuras exhaurire. Quocirca Christus illa corrigens et innovans, Matth. v, 43: «Audistis, inquit, quia dictum est antiquis: Diliges proximum tuum, et odio habebis inimicum tuum. Ego autem dico vobis: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos,» etc. Secundo, mandatum dilectionis est «novum» ratione novæ causæ materialis, puta novorum diligentium Christianorum, qui antea fuerant in tenebris infidelitatis et odii, ut subdit hic S. Joannes; jam vero charitate et spiritu Christi innovati, nove et ardentius Deum et se invicem diligere debent, quam ante. Tertio et maxime, «novum» dicitur ratione novæ causæ formalis, puta novi objecti (objectum enim est instar formæ) et novæ rationis formalis diligendi, puta novæ incarnationis Verbi, novæque in eo fidelium unionis; Christo enim, qui caput est Ecclesiæ et fidelium, incarnato, facta est in eo singularis unio et communicatio membrorum Ecclesiæ, tum inter se, tum cum Christo capite suo jam homogeneo, id est, ejusdem rationis et naturæ: unio, inquam, per naturam, per gratiam et per Sacramenta, præsertim Eucharistiæ; quæ unio fundamentum est majoris et singularis obligationis ad arctiorem amorem Dei, Christi et Christianorum, ut scilicet jam Christianos diligere debeamus, non tantum ut proximos propter Deum, sed ut fratres et membra ejusdem capitis et patris Christi incarnati, qui parens est et legislator legis amoris, uti Moses tulit legem timoris. Indicat hanc rationem Christus dum subdit: «Sicut dilexi vos.» Sicut ergo dilectio Christi in nos fuit summa, nova et inaudita, ita et præceptum ejus, quo jubet nos hanc suam dilectionem imitari, summum est, novum et inauditum. Ita Cyrillus. Antiqua enim dilectionis lex a Mose lata sic habet: «Diliges amicum tuum sicut teipsum,» Levit. xix, 18. Nova vero a Christo lata sic habet: «Diligite invicem sicut dilexi vos,» Joan. xiii, 33; quæ major est et perfectior, tanto scilicet, quanto Christus (cujus dilectio quasi exemplar nobis imitandum proponitur et præcipitur) cæteris hominibus major et perfectior est. Porro per incarnationem non soli Christo, sed et toti SS. Trinitati, puta Patri, Filio et Spiritui Sancto, majorem quam antea, et novum amorem debemus, tum ratione majoris unionis: jam enim unito nobis per carnem assumptam Verbo, consequenter quoque nobis magis unita est tota SS. Trinitas: hæc enim est ubi Verbum est; tum ob nova et maxima beneficia per incarnationem nobis præstita. Per incarnationem ergo Verbi novam relationem et unionem habemus ad Patrem, Filium et Spiritum Sanctum, et inter nos invicem, quam non habuimus ante, ac consequenter novam diligendi causam et rationem formalem. Per incarnationem enim Verbum factum est noster consanguineus et frater, ac consequenter Pater factus est novo modo Pater, uti Christi incarnati, ita et Christianorum fratrum ejus; Spiritus Sanctus vero totum se in eos effudit. Christianis enim proprie hoc novum dilectionis mandatum a Christo datur (non omnibus hominibus, nisi indirecte et consequenter, quatenus scilicet Deus vult omnes fieri Christianos), ut se invicem non tantum quasi proximos, sed quasi fratres et unius corporis Christi membra ament propter Christum, uti recte advertit Toletus et Franciscus Lucas in cap. xiii S. Joan. Quarto, «novum» dicitur ratione novæ causæ exemplaris, puta Christi Domini: Christus enim suam vitam, sanguinem et totum seipsum pro salute suorum, ex puro amore impendit et exhausit. Idem fecit B. Virgo, Apostoli et primi fideles, ut darent nobis perfectæ dilectionis exemplar, quod imitaremur, juxta illud: «Inspice, et fac secundum exemplar quod tibi in monte monstratum est,» Exodi cap. xxv, vers. ult. Et idipsum significat tò sicut dilexi vos, quæ verba meditanti multam confusionis, dicenti multam exaggerationis materiam suppeditant. Cogita enim quanta dilectionis argumenta nobis ostenderit Christus singulis momentis nascendo, laborando, prædicando, patiendo, moriendo, etc., et videbis quam parva sit hominum omnium dilectio. Cogitabat illa S. Joannes Eleemosynarius, Archiepiscopus Alexandriæ, qui cum quispiam effusam ejus in pauperes liberalitatem laudaret et suspiceret, dicere solebat: «Frater, nondum pro te sanguinem fudi, sicut mandavit mihi Dominus.» Quocirca per Christum didicimus proximos non tantum diligendos esse, sicut nos ipsos, uti habebat vetus lex, sed plusquam nos ipsos. Christus enim mortuus est, ut nos licet inimicos vivificaret; eoque nobis dedit exemplum et exemplar dilectionis, ut nos idem faciamus pro proximis: qui sane diligendi modus apud Judæos et in orbe erat novus et inauditus. Ita S. Cyrillus in Joan. cap. xiii. Unde Chrysostomus, Theophylactus, Enthymius et Rupertus, «novum» dici censent ratione novi modi. Modum hunc explicat Arias, ut sit, inquit, dilectio ad exemplum dilectionis Christi ferventissima et officiosissima, erga omnes, etiam inimicos, ad omne officium prompta, ad exponendum sanguinem et vitam pro salute fratrum, uti fecit Christus: sic et Cajetanus, Gagneius, Joannes Major et alii. Quinto, «novum» ratione novi finis, quia per hoc dilectionis mandatum voluit Christus nos facere novos homines, cœlestes, non terrestres. Rursum voluit nos illud crebro renovare, ut per crebras synaxes, conciones, meditationes, etc., illud sæpe excitemus, novaque et recenti voluntate, conatu et fervore, perinde ac si nunc primum daretur, illud capessamus. Huc respexit hoc loco S. Joannes dicens se mandatum vetus scribere, sed novum, id est, crebro renovandum. Unde ipse jam senex per singulas collectas illud refricabat, nec aliud inculcabat quam: «Filioli, diligite alterutrum; quia præceptum Domini est, et si solum fiat, sufficit,» ut dixi in proœmio, et hac Epistola crebro idipsum repetit et inculcat. Audi S. Bernardum, serm. 5 in Cœna Domini: Mandatum novum do vobis. Unde novum? nuper inventum, non quia in veteri Testamento non sit scriptum: Diliges Dominum Deum tuum. Quid ergo est novum? Novum, quia vetera ad novitatem perducit, et veteres homines transformat in juvenes. Novum, quia exuit veterem hominem, et induit novum, qui secundum Deum creatus est in sanctitate et justitia veritatis. Novum, quia olim genus humanum a paradisi gaudiis expulsum, nunc et quotidie transmittit in cœlum. Et S. Augustinum hic: «An ideo est mandatum novum, quia exuto vetere homine induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem non omnis, sed ista dilectio, quam Dominus mandat, et, ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos.» Et mox: «Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, hæredes Testamenti novi, cantatores cantici novi facit, et colligit populum novum.» Hoc spectans S. Gregorius, homil. 32 in Evang.: «Quia, inquit, Dominus ac redemptor noster novus homo venit in mundum, nova præcepta dedit mundo: vitæ enim nostræ veteri in vitiis enutritæ contrarietatem opposuit novitatis vitæ,» puta concupiscentiæ charitatem, amori sui amorem Dei et proximi. Sexto, Maldonatus «novum» exponit excellens et præstantissimum, quia cæteris omnibus mandatis hoc dilectionis præceptum est sublimius, excellentius, utilius magisque necessarium; sic dicitur Psal. xcvi, 1, et xcviii, 1: «Cantate Domino canticum novum,» id est præstans, eximium, egregium: egregium enim dicitur quasi e grege selectum (hinc victimæ vocabantur egregiæ, quasi e grege selectæ, juxta illud Æneid. lib. VI: — Lectas de more bidentes); eximium, quod quasi singulare eximatur e grege cæterorum, ideoque rarum et novum. Huc pertinet illud aliorum: «novum,» inquiunt, id est postremum; quia hoc mandatum ultimum suis dedit Christus jam iturus ad mortem: non quod novum significet postremum, sed quia postremum respectu novorum jam visorum, auditorum et præteritorum, ideoque veterum, videatur novum. A novo enim in superlativo fit novissimus, id est ultimus, postremus; eo quod quæ recenter fiunt, ultimum locum habeant. Sic homines novi vocantur, quorum nulli majores clari fuere, sed ipsi per seipsos clari esse incipiunt: qua ratione Cicero Romæ vocatus est «homo novus.» Sensus est, q. d. Mandatum nunc vobis do, quod hucusque nondum dedi, sed in hunc extremum discessum reservavi; nunc primo hoc mandatum vobis trado, ideoque novum appello: hucusque enim hoc mandatum talibus verbis expressum discipuli a Christo non audierant. Ita Sebastianus Barradius, qui et addit: Præterea dicitur novum quia volebat Christus tunc illos noviter incipere illud observare: sicut si pater filiis mandatum traderet, quod vellet noviter filios deinceps exequi, recte diceretur mandatum novum. Et Franciscus Lucas: Do, inquit, mandatum novum, quod hucusque non dedi, sed in obitum reservavi, quo tenacius inhæreret memoriæ omnium vestrum, quod pro meo, hoc est mihi proprio mandato habeo, ut quod præ omnibus aliis vobis commendatum, inculcatum et observatum velim, quale nullus unquam suis discipulis dedit, lene, adeoque suave mandatum. Est ergo novum, tum quia nove in ultima cœna a Christo datum, tum quia Christi proprium, ut ait S. Basilius, De Baptismo, cap. ult., tum quia singulari est studio ab ipso commendatum. Septimo, «novum» ratione effectus, quia novos edit effectus, puta nova opera heroica, et a sæculo inaudita, qualia fuerunt S. Pauli et cæterorum Apostolorum, qui nova cœlestique vita, nova doctrina, novis miraculis, novis et inauditis laboribus et persecutionibus, nova alacritate, ardore et spiritu orbem subegerunt Christo. An non nova charitas fuit S. Pauli, qui optabat esse anathema pro fratribus? S. Paulini, qui se in servum tradidit Wandalis, pro filio viduæ redimendo? S. Dominici, S. Francisci, S. Ignatii, qui se et suos saluti animarum consecrarunt? S. Francisci Xaverii, qui ad extremos Japones, Sinas et Indos tantis sudoribus, æque ac ardoribus perrexit, ut eos ad Christum converteret? B. Jacoponi, qui optabat et orabat omnia omnium damnatorum tormenta subire, ut eos illis eximeret, omnesque salvaret, si Deo id placuisset? Octavo, «novum,» ait S. Thomas, quia charitas ad novum Testamentum pertinet; et Lyranus: «novum» dicitur, inquit, quia novum Testamentum distinguit a veteri; vetus enim fuit timoris et servorum, novum est amoris et filiorum. Unde subdit Christus: «In hoc cognoscent omnes quod discipuli mei estis, si dilectionem habueritis ad invicem;» ubi S. Cyrillus: «Facies, inquit, et imago Christi nobis insculpta, qua sui esse cognoscimur, charitatis gloria est.» Hinc illud Cant. ii, 4: «Ordinavit in me charitatem.» Alii ex Hebræo vertunt, vexillum ejus super me amor. Et Cantic. cap. viii, vers. 6: «Pone me ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum: quia fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus æmulatio; lampades ejus, lampades ignis atque flammarum. Aquæ multæ non potuerunt extinguere charitatem, nec flumina obruent illam. Si dederit homo omnem substantiam domus suæ pro dilectione, quasi nihil despiciet eam.» Talis fuit dilectio primorum Christianorum: «Multitudinis enim credentium erat cor unum et anima una, erantque illis omnia communia,» Actor. iv, 32. Vide ibi dicta. Unde Tertullianus in Apolog., ait Ethnicos de Christianis dicere solitos: «Videte ut invicem se diligant, et ut pro alterutro mori sint parati.» Additque Christianos se invicem vocasse fratres, utpote «qui unum Deum Patrem agnoverunt, qui unum spiritum biberunt sanctitatis, qui de uno utero ignorantiæ ejusdem ad eamdem lucem expaverint veritatis, etc. Item ex substantia familiari fratres sumus, quæ penes vos dirimit fraternitatem. Itaque quia animo animaque miscemur, nihil de rei communicatione dubitamus: omnia indiscreta sunt apud nos, præter uxores.» QUOD VERUM EST, ET IN IPSO ET IN VOBIS. — Pronomen ὅ, id est quod, cum sit neutrum, non potest referre mandatum, eo quod græce sit ἐντολήν femininum. Quare technice vel substantive sumitur, q. d. «Quod,» id est, quæ res vera est «in ipso,» id est in seipsa, quia mandatum hoc dilectionis cum sit juris naturæ, in seipso certissimum et verissimum est, æque ac antiquissimum, licet quoad praxin et executionem sit novum. Idem verum est «in vobis,» quia vos illud ipsum cum nova vita in Christo complexi estis. Ita S. Augustinus, Junilius et Œcumenius. Hoc sensu tò in ipso refertur ad mandatum. Melius alii referunt ad Christum: licet enim eum non nominet hic, tamen eum nominavit vers. 1, 2, 3, 4 et seq. Cor enim S. Joannis plenum erat Christo, ut, dum «ipsum» nominat, non alium intelligat quam Christum, utpote amorem suum, quo plenum erat os ejus æque ac cor; unde simili modo ait Magdalena Christo, quem putabat hortulanum: «Domine, si tu sustulisti eum,» Joan. xx, 15. Quem? utique Christum: præter eum enim aliud non cogitabat, aliud non quærebat, aliud non amabat Magdalena. Tota enim absorpta in Christo, putabat omnes ibi habere cor, ubi ipsa habebat suum. Hæ sunt phrases amantium, quas proinde usurpat sponsa in Canticis. Ita S. Hieronymus, qui proinde, lib. II Contra Jovinianum, legit: «Mandatum novum scripsi vobis, quod est verissimum et in Christo et in nobis.» Nonnulli enim codices legunt ἡμῖν, id est nobis: Noster tamen cum aliis plerisque legit ὑμῖν, id est vobis, sed eodem redit sensus. Jam aliqui exponunt, q. d. Hoc mandatum charitatis est res quæ facit vos tam vere esse in Christo, quam estis in vobis ipsis. Secundo et planius, q. d. «Quod,» id est quæ res, puta novum hoc dilectionis mandatum, locum habet tam in Christo, quam in vobis, tum quia mandatum est, tum quia practicatum et executioni datum: quia, sicut Christus ut caput Ecclesiæ summe amat Christianos, quasi membra sua, ita ipsi se invicem summe ut commembra amare debent (ac reipsa amant), atque Christum in hoc amore imitari, ut sicut ipse mandato Patris nostri se totum impendit amori, ita et nos vicissim totos amori Dei, Christi et Christianorum impendamus. Rationem subdit. QUIA TENEBRÆ (ignorantiæ, concupiscentiæ, peccatorum, æque ac umbrarum, timoris et cæremoniarum veteris Testamenti) TRANSIERUNT: ET VERUM LUMEN JAM LUCET. — Syrus, incipit apparere: puta lumen Evangelii, fidei, gratiæ, amoris omnisque sanctitatis. Simili modo ait Paulus: «Nox præcessit, dies autem appropinquavit,» Roman. xiii, 12. Et: «Eramus aliquando tenebræ, nunc autem lux in Domino,» Ephes. v, 6. Vide ibi dicta. Hoc vocatur lumen «verum,» id est perfectum, plenum, divinum. Sic Joannes de Christo ait: «Erat lux vera,» id est perfecta, et essentialis, Joan. i, 9. «Ego sum vitis vera,» id est perfecta, dans vinum divinum, Joan. xv, 1. Sic Eucharistia vocatur «panis verus,» id est perfectus, plene cibans et satians, Joan. vi, 55. Hujus rei symbolo, luminis hujus sol et lucifer Christus Dominus, incarnatus est in æquinoctio verno, puta die 25 martii, ut significaretur eum abacta caligine judaismi et gentilismi invecturum veram lucem Evangelii et christianismi, uti advertit S. Chrysostomus, hom. De S. Joan. Bapt. Eadem de causa natus est Christus in solstitio hiberno, cum incipiunt crescere lux et dies, ut annotavit S. Augustinus, serm. 22 De Temp.
2:9
9. QUI DICIT SE IN LUCE ESSE (Evangelii, fidei, gratiæ et charitatis Christi), ET FRATREM SUUM ODIT (mentitur se esse in luce. Unde S. Cyprianus, lib. III Contra Judæos, cap. III, legit vel potius interpretando supplet, «mendax est, quia») IN TENEBRIS EST — ignorantiæ saltem practicæ, iræ, odii, concupiscentiæ et peccatorum; quibus excæcatus non videt quantum malum sit odium, quam Deo, qui est lux charitatis, exosum, quantas strages afferat, quanta sibi damna conciliet, quanta gehennæ tormenta accersat. «Ipso scelere cæcatus est, vadit nesciens in gehennam ignis, et præceps fertur in pœnam,» ait S. Chrysostomus, homil. De Erudit. disciplinæ. Vere dixit Sapiens: «Error et tenebræ peccatoribus concreata sunt,» Eccli. cap. xi, vers. 16. Præclare S. Cyprianus De Zelo et livore: «Si homo lucis, ait, esse cœpisti, quæ sunt Christi gere: quia lux et dies Christus est. Quid in zeli tenebras ruis? Quid te nubilo livoris involvis? Quid invidiæ cæcitate omne pacis et charitatis lumen extinguis? Quid ad diabolum cui renuntiaveras redis? Quid Cain similis existis?» Rursum: «Qui odit fratrem, in tenebris est,» scilicet gehennæ et inferni, tum quia eo tendit, tum quia dæmon eum possidet. Audi S. Basilium, homil. De Ira: «Sicut, ait, qui charitatem habet, Deum in se habet: ita qui odium et iram habet, dæmonem in se continet.» Et iterum: «Habetis, inquit, dæmonem pessimum vestris animabus innatum;» et S. Chrysostomus «iram voluntarium dæmonem» appellat. In irato ergo quasi in Orco contemplari licet Cerberum tricipitem, Megæram, Alecto et alias Furias. Seneca, lib. II De Ira: «Qualia, ait, Poetæ inferna monstra finxerunt succincta serpentibus et igneo flatu, quales ad bella excitanda, pacemque lacerandam teterrimæ inferi exeunt furiæ, qualem Cerberum» tricipitem flammas vomentem, «talem nobis iram figuremus.» USQUE ADHUC — usque ad hoc tempus quo baptizatus est, et Christianus, q. d. Baptismus licet sit illuminatio, tamen has odii tenebras depellere nequit, si adhuc voluntariæ sint, aut si baptismum sequantur: ita S. Augustinus, Beda et Hugo.
2:10
10. QUI DILIGIT FRATREM SUUM, IN LUMINE MANET — fidei et amoris Christiani. Est antithesis vers. præced. ET SCANDALUM. — Scandali etymon dat S. Hieronymus in cap. xv Matth.: «Quia crebro teritur, inquit, in Ecclesiasticis Scripturis scandalum, breviter dicamus quid significet πρόσκομμα et σκάνδαλον. Nos offendiculum, vel ruinam et impactionem pedis possumus dicere: derivant a σκάζω sive σχάω, id est claudico, quod cogat claudicare pedibus objectum offendiculum; aut, ut aliis placet, σκάνδαλον lignum est curvum quo sustinetur decipula vel tendicula, et in quod animal, dum impingit, in sui ipsius ruinam evertit decipulam; aut postremo impedimentum insidiose positum in via, ut transiens offendat.» ET SCANDALUM IN EO NON EST. — q. d. Qui diligit, nusquam offendit, nusquam impingit. Scandalum ergo, id est offensio vel offendiculum, in eo non est, sive activum, ut ait S. Augustinus, sive passivum, ut ait Glossa: diligens enim nulla re, nulla injuria, nullis moribus offendit vel offenditur; quia «charitas patiens est, benigna est, etc., non irritatur, non cogitat malum, etc., omnia suffert, omnia credit, omnia sustinet,» I Corinth. xiii, 4. Hoc est quod ait Sapiens, Proverb. xv, 19: «Viæ justorum absque offendiculo.» Et Psaltes Psalm. cxviii, 165: «Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum.» Audi S. Augustinum: «Qui sunt, inquit, qui patiuntur scandalum, aut faciunt? qui scandalizantur in Christo et in Ecclesia: qui in Christo scandalizantur, tanquam a sole uruntur; qui in Ecclesia, tanquam a luna. Dicit autem psalmus: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem, id est si tenueris charitatem, nec in Christo scandalum patieris, nec in Ecclesia; nec Christum relinques, nec Ecclesiam.» Idem, sermone 59 De Temp.: «Plus diligendi sunt inimici, quam amici: qui enim inimici sunt, corpori adversantur, et animæ præparant æterna præmia; quia qui carnalia nostra et terrena rapiunt, cœlestia nobis et spiritualia congregant. Nonne magis diligendus est quam odiendus, qui nobis dat æternas opes? Amici vero carnis nostræ nobis suavia suadere contendunt, quæ animæ nostræ præparant æternam mortem.» Et in eandem sententiam Basilius in Reg. brevior., Reg. 176: «Quid, inquit, est quod ab amico magnum adeo beneficium possit proficisci, quantum est illud quod ab inimicis nobis datur, quorum opera fit ut beatitudinem illam assequamur, de qua Dominus dicit: Beati estis cum vos oderint homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos mentientes propter me.» Rursum S. Augustinus, serm. 61 De Temp.: «Tot, ait, viri, tot mulieres, clerici, pueri, tantæ et tam delicatæ puellæ, flammas et ignes et bestias æquanimiter pertulerunt, et nos hominum convicia dicimus tolerare non posse. Unde nescio qua fronte, vel qua conscientia cum omnibus Sanctis partem in æterna beatitudine habere desideramus, quorum exempla sequi in rebus minimis non acquiescimus.»
2:11
11. QUI AUTEM ODIT FRATREM SUUM, IN TENEBRIS EST. — «Non potest in lumine Christi esse, et ad Christum pertinere, ait Œcumenius, qui eum pro quo Christus mortuus est, odit.» S. Joannes more suo idem repetit et inculcat. ET NESCIT QUO EAT. — «It enim, ait S. Cyprianus, De Zelo et livore, nescius in gehennam, ignarus et cæcus præcipitatur in pœnam, recedens scilicet a Christi lumine monentis et dicentis: Ego sum lux mundi; qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitæ.» Vere auctor Imperfect. homil. 13: «Odium, ait, spiritus est tenebrarum, et ubicumque insederit, sordidat pulchritudinem sanctitatis.» Additque: «Cum mundus iste scandalis plenus sit, si amicos tantum voluerimus diligere, non poterimus invenire quod diligamus.» Hoc est quod ait Sapiens Proverb. iv, 19: «Via impiorum tenebrosa, nesciunt ubi corruant.» Et Sophoniæ i, vers. 17: «Ambulabunt ut cæci, quia Domino peccaverunt.» Et Isaiæ lix, 10, eorum personam et sensa exprimens: «Palpavimus, inquit, sicut cæci parietem, et quasi absque oculis attrectavimus: impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui.» Sane nullum vitium ita rationem excæcat, atque ira, invidia, odium; hæc enim faciunt hominem non sapere, sed furere, ut videatur esse non homo, sed furia faces inferni vomens, juxta illud Virgilii, X Æneid.: His agitur furiis, totoque ardentis ab ore / Scintillæ absistunt, oculis micat acribus ignis. Idem, lib. III Georg.: In furias ignemque ruunt, amor omnibus idem. / Tempore non alio catulorum oblita leæna / Sævior erravit campis, nec funera vulgo / Tam multa informes ursi stragemque dedere. Unde Seneca, lib. I De Ira, cap. I, «iram» definit «esse brevem insaniam.» Et Cicero, Tuscul. cap. iv: «Nihil, ait, esse similius insaniæ, quam iram, quam bene Ennius dixit initium insaniæ.» Ac S. Chrysostomus, hom. 47 in Joan.: «Inter iram et insaniam, inquit, nihil differt,» juxta illud: «Ira furor brevis est.» Porro adeo cæca est ira et odium, ut hasce suas furias furore cæcata non videat, imo non furias, sed justas vindicias æstimet, ut non odio, sed ratione se agi censeat; ut culpam omnem non sibi lædenti, sed a se læso ascribat. Repræsentat idipsum lepide Seneca, epist. 31, in Harpaste, uxoris suæ ancilla, sed cæca et fatua, quæ cum in cæcitatem incidisset, negabat se cæcam, culpamque non videndi conferebat in domum, dicens eam esse tenebrosam: unde ex illa educi, et in aliam deduci postulabat. «Hoc, inquit, quod in illa videmus, nobis accidere liqueat tibi: nemo se avarum esse intelligit, nemo cupidum; cæci tamen ducem quærunt, nos sine duce erramus, et dicimus: Non ego ambitiosus sum, sed nemo aliter Romæ potest vivere: non ego sumptuosus, sed urbs ipsa magnas impensas exigit. Non est meum vitium, quod iracundus sum, quod nondum constitui certum genus vitæ, adolescentia hæc facit. Quid nos decipimus? non est extrinsecus malum nostrum, intra nos est, in visceribus ipsis sedet. Et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos ægrotare nescimus.» Democritus Philosophus excæcavit se splendore solis, ut non videret malorum felicitatem: ita invidi et odio lividi, livore excæcant seipsos, ne videant æmulorum prosperitatem. Audi Laertium apud Gellium, lib. X, cap. xvii: Democritus effodere ut posset splendore æreo, radiis / Solis aciem effodit luminis, malis bene / Esse ne videret civibus: sic ego / Fulgenti splendore in pecuniam volo / Lucificare exitium ætati meæ, / Ne in re bona videam esse nequam filium.
2:12
12. SCRIBO VOBIS, FILIOLI. — Descendit S. Joannes a thesi ad hypothesin, a genere ad speciem. Quæ enim de Dei cognitione et dilectione commendavit omnibus Christianis in genere, hic eadem singulis eorum gradibus et statibus commendat. Distinguit autem eos in tres gradus et classes, juxta tres eorum ætates, scilicet in pueros, juvenes et senes. Pueros vocat «filiolos» et «infantes,» juvenes vocat «adolescentes,» senes vocat «patres.» Hisce sigillatim gratulatur donum christianismi, quod scilicet per illud Deum agnoscant, colant et diligant, ac gratulando tacite hortatur, ut in eodem perseverent et proficiant. Triplici autem hoc ætatis gradu, triplicem Christianorum in virtute gradum, et quasi ætatem repræsentat; pueri enim repræsentant incipientes et neophytos, juvenes repræsentant proficientes, senes perfectos. Quo tacite innuit S. Joannes Christianos virtute, æque ac ætate debere crescere et proficere, ut Christum imitentur, de quo scribit S. Lucas, cap. ii, vers. 52: «Jesus proficiebat sapientia et ætate, et gratia apud Deum et homines:» ita Clemens, Œcumenius, Dionysius, Gagneius, Cajetanus et Catharinus; licet S. Augustinus aliter sentiat, nimirum hæc tria ad eosdem pertinere, puta singulos Christianos vocari filiolos, quia baptismo renati sunt, et patres, quia Christum patrem et antiquum dierum agnoscunt, et adolescentes sive juvenes, quia fortes sunt et validi: «In filiis, inquit, significatur nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo.» Sed prius quod dixi, uti simplicius, ita germanius videtur. Primis ergo, puta pueris, dicit Joannes: «Filioli,» recenter in mundo nati, æque ac baptismo renati, gaudete, gratulamini vobis, et Deo gratias agite, illumque diligite et colite, «quoniam remittuntur,» id est baptismo remissa sunt, et si quæ deinceps committatis, remittentur per pœnitentiam, «vobis peccata vestra,» in quæ puerilis ætas, utpote debilis et fragilis, parvæque mentis, judicii et animi, prona et proclivis est, «propter nomen ejus,» puta Christi, uti dixi vers. 8. Nomen Christi metonymice vocat vel ipsum Christum, quem crebro nominare et invocare debemus, vel ipsam invocationem nominis Christi, q. d. Propter nomen Christi professum et invocatum, vel auctoritatem et potestatem Christi: hanc enim significat nomen, et hac remittuntur peccata per gratiam et merita Christi. Moraliter docet hic S. Joannes, magnam educationis et institutionis puerorum habendam esse curam, uti ipse se habere ostendit exemplo pueri quem Episcopo commendavit, quod recensui in Proœmio: a pueritia enim pendet tota hominis vitæ deinceps conformatio. Quod enim pueri discimus, hoc retinemus viri: Quo semel est imbuta recens, servabit odorem / Testa diu, ait Horatius. Hac de causa S. Ignatius, fundator Societatis nostræ, in ea scholas instituit, in quibus pueri cum litteris pietatem probosque mores imbiberent: e quibus quanta in Ecclesiam universam commoda redundent, experientia docet: vide Ribadeneiram fuse de puerorum institutione et scholarum commodis disserentem, lib. III Vitæ S. Ignatii, cap. xxiv, ubi non solum ex Scriptura, Patribus et Conciliis, sed et ex Platone, Aristotele, Xenophonte, Cicerone, Plutarcho, Quintiliano aliisque Philosophis idipsum confirmat. Mystice: Audi S. Augustinum mysticas septem viri justi ætates describentem, lib. De Vera Religione, cap. xxvi: «Iste, ait, dicitur novus homo, et interior et cœlestis, habens et ipse proportione non annis, sed profectibus distinctas quasdam spiritales ætates suas. Primam in uberibus utilis historiæ, quæ nutrit exemplis. Secundam jam obliviscentem humana, et ad divina tendentem, in qua non auctoritatis humanæ sinu continetur, sed ad summam incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordinatiusque facientem, et emicantem in virum perfectum, atque aptam et idoneam omnibus etiam persecutionibus et mundi hujus tempestatibus, ac fluctibus sustinendis atque frangendis. Quintam pacatam atque ex omni parte tranquillam, viventem in opibus et abundantia incommutabilis regni, summæ atque ineffabilis sapientiæ. Sextam omnimodæ mutationis in æternam vitam, et usque ad totam oblivionem vitæ temporalis transeuntem in perfectam formam, quæ facta est ad imaginem et similitudinem Dei. Septima enim jam quies æterna est, et nullis ætatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita æterna. Ille namque homo peccati est, iste justitiæ.»
2:13
13. SCRIBO VOBIS, PATRES, QUONIAM COGNOVISTIS EUM QUI AB INITIO EST. — A filiis transit ad patres, id est, grandævos et senes: hi gloriari solent se multa vidisse et expertos esse, juxta illud Job xii, 12: «In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia.» His proinde antiquis accommode ad suum genium gratulatur S. Joannes, quod cognoverint antiquum dierum, puta Deum, qui «ab initio,» hoc est ab æterno «est.» Nam, ut ait S. Augustinus: «Novus est Christus in carne, sed antiquus in divinitate;» qui et addit: «Mementote vos patres esse. Si obliviscamini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem.» SCRIBO VOBIS, ADOLESCENTES, QUONIAM VICISTIS MALIGNUM. — Ab utraque ætate extrema, scilicet puerili et senili, transit ad mediam, puta adolescentiam. Hæc gloriatur in viribus, gaudetque luctis et pugnis, in quibus suum robur exerat et ostentet: hæc etiam ob sanguinis fervorem abundat concupiscentiis, quas dæmon accendit, cum quibus et assidue luctandum est. Adolescentibus ergo gratulatur quod vicerint malignum, puta dæmonem, cum suis quas suscitat concupiscentiis. Loquitur enim adolescentibus Christianis christiane viventibus, qui per Christi gratiam tentationes fortiter illo ævo superabant: quales fuere virgines (sub adolescentibus enim utrumque sexum, puta adolescentulas quoque intelligit) quæ protractæ ad lupanar fortiter pro virginitate decertarunt, ideoque illæsæ et intactæ pene omnes a Deo per miraculum conservatæ sunt, uti fuit S. Agnes, S. Lucia, S. Agatha et aliæ innumeræ. Talis quoque fuit adolescens, qui, ut scribit S. Hieronymus in Vita S. Pauli primi Eremitæ, a persecutore obligatus inter rosas et lilia, a speciosa meretrice impudicis tactibus sollicitatus est ad scelus. «Quid faceret, ait, miles Christi, et quo se verteret nesciebat: quem tormenta non vicerunt, superabat voluptas; tandem cœlitus inspiratus præcisam morsu linguam in osculantis se faciem expuit, ac sic libidinis sensum succedens doloris magnitudo superavit.» Hæc fortitudo et victoria suggeritur a Christo, unde ait Paulus: «Qui dat nobis victoriam per Christum,» I Corinth. xv, 57. Et S. Augustinus hic: «Si malignus, ait, a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum: pugnat, sed non expugnat; quare? quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non restitit: crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei.»
2:14
14. SCRIBO VOBIS, INFANTES. — More suo S. Joannes redit in orbem, singulisque ætatibus repetit quod dixit, sed aliis verbis, ut id eis inculcet. Quos enim, vers. 12, vocavit τεκνία, id est filiolos, hic vocat παιδία, id est pueros, puellos, quos Noster vocat infantes. Sic Job cap. xxi, 11, dicitur: «Infantes eorum exultant lusibus;» infantes, græce παιδία, id est pueri: nam infantes proprie dicti, uti fari, ita saltare nequeunt. Sic Plinius, lib. IX, cap. viii, ait delphinos gestare fœtus in infantia, id est in primitia, ideoque infirmos. Et lib. XXII, cap. xxii: «Nec tunicæ, ait, gratia minor in cibo infantis,» id est parvi, et nondum adulti «boleti.» Sic Cicero, De Claris Orator., ait Scipionem non fuisse infantem, id est infacundum. QUONIAM COGNOVISTIS PATREM. — Dum didicistis Symbolum, dicentes: «Credo in Deum Patrem omnipotentem.» Moraliter: Pulchre Catharinus: «Incipientium vita, est esse quodammodo sub Patre, qui blanditiis et paternis foveat complexibus, prohibens tantisper duriores tentationes; postea ut crescant ac plenius erudiantur tradit Filio, deinde post hic Spiritui Sancto confirmandos et perficiendos.» Post: «Scribo vobis, infantes,» subjiciunt antiqui codices: «Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui ab initio est.» Suffragantur codices Græci et Syri: adstipulantur Augustinus, Beda, Thomas et Œcumenius. Audi Franciscum Lucam in Notat. hic: «Videtur hic versiculus omissus fuisse, tum quia proxime præcedenti verbis ac re simillimus est, tum quia paulo ante idem prorsus lectus est. Cum enim Apostolus omni animum addidisset ætati, ut servatoris aucta beneficiis in Domino gauderet, gloriareturque cupiens majori id pondere mentes penetrare, fixumque inhærere, iterum idipsum egit. Et infantes quidem sive pueri, atque adolescentes, quos plerique libri juvenes hic vocant (Græcis eadem est vox quæ prius νεανίσκοι) ab omnibus concorditer repetuntur: patres, sive senes, cur præteriti sint? an quod sufficeret senes, quippe per se sapientes, semel monuisse? una est Complutensis editio Græca (Regia namque eadem est) quæ, vulgaribus Latinorum codicibus similiter, omittat.» SCRIBO VOBIS, JUVENES (Græce νεανίσκοι, quos vers. 13 Noster vertit adolescentes, gaudete, gratias agite Deo, eumque colite et diligite), QUONIAM FORTES ESTIS (græce ίσχυροί, id est, viribus validi, ideoque) VICISTIS MALIGNUM. — Græce τὸν πονηρόν, id est, illum malignum antonomastice, puta principem et caput malignitatis, scilicet Diabolum, q. d., ait S. Augustinus: «Scribo vobis, juvenes, etiam atque etiam considerate, quia juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; humiles estote, ne cadatis in pugna,» etc. Et rursum: «Magna gratiæ commendatio, fratres mei, corda instruit humilium, ora obstruit superborum.» ET VERBUM DEI MANET IN VOBIS. — q. d. Custoditis Dei verba et præcepta, quæ vobis ego et socii mei prædicavimus, et in hac custodia manetis et perseveratis. Alii Verbum increatum et incarnatum accipiunt, puta Christum, q. d. In Christi fide et amore persistitis per ipsius gratiam, ideoque statis fortes et constantes contra omnes hostium insultus, ac vincitis malignum. Audi Œcumenium: «Adolescentibus et juvenibus, qui robusti cum sint, ad luctam et certamina instruendi sunt, victoriæ gloriam attestatus, eos generosis ac militaribus collocutionibus indigere ostendit.» Et S. Prosper, epist. ad Demetriadem, quæ habetur lib. II epist. S. Ambrosii, num. 33: «Operante, inquit, spiritu Dei juvatur arbitrium, non aufertur; hoc agit gratia, ut voluntas peccato corrupta, vanitatibus ebria, seductionibus circumscripta, difficultatibus impedita non remaneat in languoribus suis, sed per opem miserantis medici curata revalescat.» Et mox nonnullis interjectis: «Vigilant tentatoris insidiæ; ut ubi proficit devotio, subrepat elatio, et ut homo de bono opere in se potius, quam in Domino glorietur. Sed Apostolus nos contra hoc periculum monet, dicens: Cum timore et tremore salutem vestram operamini; Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate. Quanto ergo excellentius mandatis Dei quique proficiunt, tanto majores habent causas formidinis et tremoris; ne de ipsis probitatis augmentis mens sibi bene conscia, et laudis avida, in superbiæ rapiatur excessus, et fiat immunda vanitate, dum sibi videtur clara virtute.»
2:15
15. NOLITE DILIGERE MUNDUM. — Suasit amorem Dei, nunc suadet odium mundi, quia amor mundi parit odium Dei. Audi S. Augustinum: «Duo sunt amores, mundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei. Recedat amor mundi, et habitet Dei: melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum; cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum, et incipiet habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis, modo quasi agrum invenit corda hominum, sed quomodo invenit? Si silvam invenit, extirpat; si agrum purgatum invenit, plantat: plantare ibi vult arborem charitatem. Et quam silvam vult extirpare? amorem mundi. Audi extirpationem silvæ: Nolite diligere mundum.» Isaias Abbas, orat. 21 De Pænitentia, cum ex eo quidam quæreret: «Quid esset mundus? respondit: «Mundus est, animi ad peccata destructio. Mundus est, cum ea quæ naturæ contraria sunt sequimur. Mundus est, cum carnis voluptates implemus. Mundus est, cum arbitramur diu nos in hoc sæculo permansuros. Mundus est, cum majorem corporis quam animæ curam gerimus. Mundus est, cum iis quæ caduca sunt gloriamur. Non ex me ipso ista confingo, sed Joannes Apostolus ita loquitur: Nolite diligere mundum, etc., quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitæ.» Quocirca S. Augustinus hic: «Charissimi, ait, in hac valle miseriæ, nihil tam pulchrum, tam delectabile possideatis, quo animus vester omnino occupetur. Fuge mundum, si vis esse mundus: si tu es mundus, jam non delectat te mundus. Fuge creaturas, si vis habere Creatorem. Omnis creatura vilescat, ut Creator in corde dulcescat.» Vide S. Augustinum, lib. De Contemptu mundi et de Fuga sæculi; S. Ambrosium, De Fuga sæculi; S. Cyprianum, De Mortal.; S. Eucherium, epist. ad Valerianum, qui eleganter et pie docet quam vana sint et contemnenda omnia mundi bona. SI QUIS DILIGIT MUNDUM, NON EST CHARITAS PATRIS IN EO. — Consonat S. Jacobus, cap. IV, vers. 4: «Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Quicumque ergo voluerit amicus esse sæculi hujus, inimicus Dei constituitur.» Vide ibi dicta. Deus enim vult diligi «ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute.» Quare non patitur partiri cor et amorem nostrum, ut partem ejus demus Deo, partem mundo; sed totum sibi reddi vult, qui totum creavit et dedit. «Duo namque, ait S. Leo, serm. 5 De Jejunio 7 mensis, amores sunt, ex quibus prodeunt omnes voluntates, ita diversæ qualitatibus, sicut dividuntur auctoribus. Rationabilis enim animus, qui sine dilectione esse non potest, aut Dei amator est, aut mundi. In dilectione Dei nulla nimia, in dilectione autem mundi cuncta sunt noxia. Et ideo æternis bonis inseparabiliter inhærendum, temporalibus vero transeunter utendum est, ut peregrinantibus nobis, et ad patriam redire properantibus, quidquid de prosperitatibus mundi hujus occurrerit, viaticum sit itineris, non illecebræ mansionis.»
2:16
16. QUONIAM OMNE QUOD EST IN MUNDO, CONCUPISCENTIA CARNIS EST, ET CONCUPISCENTIA OCULORUM, ET SUPERBIA VITÆ. — Dices, in mundo proprie non est concupiscentia; hæc enim est in animabus et hominibus concupiscentibus. Respondeo, mundus tripliciter accipitur. Primo, pro hominibus mundanis, mundique bona et illecebras sectantibus: in his proprie est concupiscentia; sic dicitur: «Mundus eum non cognovit:» mundus, id est mundani, mundi amatores, Joan. I, 10. Et: «Mundus vos odit,» Joan. XV, 18. Sic S. Augustinus in Psal. LIV: «Ne forte, inquit, cum dixisset mundi, intelligeres dæmones esse rectores cœli et terræ; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum mundi,» et pro his passim in Evangelio S. Joannis accipit nomen mundus. Secundo, «mundus» proprie et physice significat mundum hunc creatum, puta orbem hunc sublunarem, terram hanc in qua vivimus et versamur: in hoc mundo, utpote inanimi, proprie et formaliter non est concupiscentia, utpote animata et viva; sed in eo est concupiscentia materialis, id est, objectum concupiscibile, quod hominum concupiscentiam irritat et ad se invitat, ut opes, deliciæ, honores. Est metonymia. Simili tropo Deus dicitur amor et timor noster, id est, objectum amoris et timoris nostri, puta quem amamus, timemus et reveremur. Porro quidquid est in mundo hoc, subaudi visibile et sensibile, hoc pariter est concupiscibile; omne enim sensibile sensum afficit, allicit et illicit in sui amorem et concupiscentiam; alioquin in mundo quoque sunt angeli, Sancti, virtutes, etc. Verum hæc visibilia et sensibilia, sensusque irritantia ideoque concupiscibilia non sunt, sed amabilia et venerabilia. Tertio, «mundus» sumi potest pro mundana vita, vel mundana concupiscentia in genere; in hac enim generica concupiscentia continentur tres specificæ, sive tres ejus species, puta concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum et superbia vitæ. Hoc est totum quasi corpus concupiscentiæ et peccati, ex tribus hisce partibus quasi membris compactum et integratum. Hic est quasi mundus vitiorum quatuor suis elementis constans: terra enim est concupiscentia carnis, aer et aqua est concupiscentia oculorum, ignis est superbia vitæ, quæ ardet desiderio dominandi omnibus. Vel, ut aiebat S. Antonius de Padua: «Terra est avaritia, aqua est luxuria, aer est inconstantia, ignis est superbia.» Sicut ergo partes sunt in toto, species in genere, membra in corpore, elementa in mundo: sic hæ tres concupiscentiæ particulares sunt in ipsa concupiscentia generali, quasi in generali complexu. Unde de ea subdit, vers. 16: «Quæ non est ex Patre, sed ex mundo,» id est, mundano vitio et concupiscentia. Omnibus hisce modis «mundus» hic accipi potest, et S. Joannes nunc ad unum, nunc ad alterum respicit; ludit enim in voce mundus. Secunda tamen expositio uti simplicior, ita germanior est. De mundo enim hoc paulo ante dixit: «Nolite diligere mundum, neque ea quæ in mundo sunt.» Non diligimus autem nec concupiscimus ipsam concupiscentiam, sed bona concupiscibilia, quæ in mundo sunt, puta opes, voluptates, honores. Ab his enim animum fidelium avocare vult S. Joannes, quia illa omnium peccatorum radices et fontes sunt, jubetque ut eum transferant in Deum, ut eum ament et bona cœlestia. Rursum, quia mundum a concupiscentia distinguit, dicens vers. 17: «Et mundus transit, et concupiscentia ejus.» Ergo mundum hunc physicum accipit. Sensus ergo est, q. d. Nolite diligere mundum hunc, bonaque mundo contenta, quia quidquid spectabili hoc mundo continetur, aut carnis cupidinibus et illecebris animum emollit et inquinat, aut opum cupiditate accendit, aut superbia et fastu extollit: quæ omnia sunt a Deo Patre ejusque amore aliena, atque ad hæc caduca mundi bona, vel potius bonorum umbras et simulacra pertinent. Nota primo: Sicut concupiscentia oculorum est avaritia et curiositas, ita concupiscibile oculorum est aurum, argentum, gemmæ, prædia, opes, res curiosæ et pretiosæ, etc., quas concupiscit avarus et avaritia. Ita S. Augustinus, lib. III De Symbolo, cap. 1: «Ad concupiscentiam carnis, ait, pertinent illecebræ voluptatum, ad concupiscentiam oculorum nugacitas spectaculorum, ad ambitionem sæculi insania superbiæ.» Dicitur «oculorum,» tum quia oculos irritat, et per oculos phantasiam et mentem. «Oculi, ait S. Augustinus in Psalm. XLI, membra carnis sunt, fenestræ sunt mentis; interior est qui per eas videt;» tum quia oculos tantum pascit; tum quia fere solis oculis tenetur et possidetur. Avarus enim recondit opes, nec audet eas expendere, iisque frui, sed eas habet in arca; unde non alium earum usum et fructum habet, quam quod subinde eas oculis lustrare et intueri cum voluptate possit, quæ sane ingens est miseria et fatuitas. Pari enim modo intueri posset aurum, argentum et gemmas in templis, iisque se pascere; opibus vero propriis magis se pasceret, iisque frueretur, si eas in proprium amicorum et pauperum commodum, usumque et gustum expenderet. Secundo, sicut concupiscentia carnis est gula et luxuria, ita concupiscibile carnis est vinum, cibus delicatus, mulier et res venereæ, quas concupiscit gulosus et luxuriosus. Dicitur «carnis,» quia carnem titillat et irritat, et quia carne tenetur et possidetur. Unde patet quam vilis, exigua, brevis et sordida sit: vilis, quia similis bestiis: hæ enim non nisi carnis oblectamenta quærunt; exigua, quia spiritum et mentem non pascit, sed solam carnem, quæ per se inanimis et insensibilis est; brevis, quia illico ut cibus transit per palatum, transit gulæ voluptas. Idem est de luxuria sordida, quia desinit in sputa, stercora, vomitus, vomicas, putredines, febres, dysenterias aliosque graves et fœtidos morbos. Unde S. Augustinus, lib. De Vera Relig., cap. LV: «Non diligamus, ait, per carnis voluptatem corrumpere aut corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus.» Sic Apostolus desideria et opera carnis opponit desideriis et operibus spiritus, ad Galat. V, 17; de quo vide Cassianum, Collat. IV, cap. X. Tertio, sicut superbia vitæ est ambitio, fastus, appetitus excellentiæ et gloriæ, ita concupiscibile hujus superbiæ sunt superbæ vestes, palatia, famuli, rhedæ, dignitates, magistratus, prælaturæ, etc. Superbum graphice depingit Seneca in Thyeste, Actu V: Æqualis, inquit, astris gradiar, et cunctos super / Altum superbos vertice attingens polum. Græce est ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου, quod Tigurina vertit, fastus vitæ; Vatablus, arrogantia, insolentia et ostentatio facultatum ad vitæ sustentationem pertinentium; Syrus, fastus mundi; SS. Augustinus et Cyprianus, ambitio sæculi; alii, honoris, laudis et imperii cupiditas; alii, jactantia, gloriatio, suique venditatio et prædicatio. Omnia hæc apposita sunt: inde enim dicitur ταὼς ἀλάζων, id est pavo superbus, dum alas suas explicans pompatice incedit, qui est vera superbi et superbiæ imago, juxta illud Ovidii, XIII Metamorph.: Laudato pavone superbior. Præclare S. Bernardus in Psalm. Qui habitat, serm. 6: «Ambitio, ait, subtile malum, secretum virus, pestis occulta, doli opifex, mater hypocrisis, livoris parens, vitiorum origo, criminum fomes, virtutum ærugo, tinea sanctitatis, excæcatrix cordium, ex remediis morbos creans, generans ex medicina languorem.» Unde ambitio vocatur «cos pravitatis,» quia omnia vitia excitat et exacuit, a S. Basilio, serm. Ne affixi simus temporal. Vide S. Gregorium, XIV Moral., lib. XXXI, cap. XVII. Hæ ergo tres passiones et concupiscentiæ sunt tres fontes omnium tentationum et peccatorum; de quibus vide S. Augustinum, lib. X Confess., cap. XXX et seq., et S. Thomam, I II, Quæst. LXXVII, art. 5. Vere Poeta: Ambitiosus honos, et opes, et fœda voluptas, / Hæc tria pro trino numine mundus habet. Quocirca hisce tribus primitus serpens tentavit Adam et Evam protoplastos nostros: concupiscentia carnis, cum persuasit eis comedere de ligno vetito; oculorum, cum eis falso promisit: «Aperientur oculi vestri;» superbia vitæ, cum eis falso itidem pollicitus est: «Eritis sicut dii,» Gen. III. Ita S. Prosper, lib. II De Vita contempl., cap. XIX. Iisdem diabolus tentavit Christum, Matth. IV: concupiscentia carnis, cum ei dixit: «Dic ut lapides isti panes fiant;» at Christus eum repulit, dicens: «Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei.» Superbia vitæ, puta cum eum ad inanem gloriam aucupandam ursit, ut de fastigio templi præcipitaret se, quod angelis Deus mandasset de eo; sed abegit eum Christus, dicens: «Non tentabis Dominum Deum tuum.» Concupiscentia oculorum, cum ostendens ei omnia regna mundi et gloriam eorum, dixit: «Hæc omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me.» Sed profligavit eum Christus dicens: «Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies,» Matth. IV. Ita S. Augustinus, lib. De Vera Relig., cap. XXXVIII. Porro triplex hæc concupiscentia opponitur SS. Trinitati: concupiscentia oculorum, id est avaritia, Deo Patri: ipse enim est liberalissimus; nam suam essentiam omniaque sua communicat Filio et Spiritui Sancto essentialiter, creaturis vero participative. Concupiscentia carnis opponitur Filio, cujus generatio non est carnalis, sed spiritalis; gignitur enim a mente Patris, quasi Verbum, ideoque purissimus est Spiritus, ac omnis impuritatis carnalis osor et hostis. Superbia vitæ opponitur Spiritui Sancto, quia ipse est spiritus humilitatis et lenitatis. Rursum eadem opponitur tribus primariis virtutibus: nimirum concupiscentia carnis continentiæ, puta sobrietati et castitati; concupiscentia oculorum, charitati et beneficentiæ; superbia vitæ, humilitati. Plura vide apud S. Bernardum, serm. in Octava Paschæ, et serm. De Diligendo Deo. QUÆ NON EST EX PATRE, SED EX MUNDO EST. — Hoc quæ refer non tantum ad superbiam vitæ, sed ad concupiscentiam triplicem jam dictam. Unde Syrus in plurali vertit, quæ non sunt ex Patre, sed ex ipso mundo. Porro concupiscentia est ex mundo, id est ex mundi et mundanorum corruptione et vitio, qui rebus mundi nimio amore adhærent. Unde S. Cyprianus, tract. De Mortal. et alibi, legit: «Sed ex concupiscentia mundi aut sæculi.» Ludit enim eleganter S. Joannes in voce mundus hic, æque ac in Evangelii cap. I, vers. 10, dicens: «In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit.» Prius enim mundum vocat orbem, posterius mundum vocat amatores mundi. Et cap. XVII, vers. 9: «Non pro mundo,» id est mundo deditis, «rogo, sed pro his quos dedisti mihi, etc. Et jam non sum in mundo, et hi in mundo sunt,» puta in orbe hoc. Simili modo ludit Paulus in voce peccatum, dicens: «Eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum,» id est, hostiam pro peccato, «fecit,» 2 Corinth. V, 21. Et «Christus de peccato damnavit peccatum,» Rom. VIII, 3. Sicut ergo caro in Scriptura sæpe significat carnis corruptionem, concupiscentiam et vitia: sic pariter mundus significat mundi, id est hominum mundanorum corruptos mores et amores. Dat rationem cur mundus mundique concupiscentia non sit diligenda, quia scilicet non est ex Deo, sed ex mundo, id est ex mundana vita. Sub concupiscentia accipe bonum concupiscibile: hoc enim natum est ex concupiscentia. Hæc enim fecit ut res bona fieret concupiscibilis, perinde ac æstimatio et appretiatio hominum ponit pretium auro, argento cæterisque rebus. Unde ante Adami peccatum nullum erat in orbe bonum concupiscibile, sed Adam peccans et concupiscens fecit illud concupiscibile. Concupiscentia ergo et bona concupiscibilia nata sunt ex Adamo concupiscente et peccante; nam ab eo trahimus cum peccato originali concupiscentiam, indeque consequenter fit ut mundus hic fiat nobis objectum concupiscibile, ut scilicet opes, honores, deliciæ, etc., a Deo in bonum hominis creatæ, vertantur nobis in illecebras et irritamenta concupiscentiæ, dum eas nimio et immoderato amore appetimus et concupiscimus, juxta illud: «Creaturæ Dei factæ sunt in laqueum, et in tentationem animabus hominum, et in muscipulam pedibus insipientium,» Sapient. XIV, 11. Et cap. IV, vers. 12: «Fascinatio, ait, nugacitatis obscurat bona, et inconstantia concupiscentiæ transvertit sensum sine malitia,» q. d. Fascinum vanitatis vel concupiscentiæ obscurat ea quæ honesta sunt. Species enim voluptatis, quæ est in concupiscentia et vanitate peccati, fascinat mentem, ut peccati turpitudinem et pœnas non videat, nec virtutis pulchritudinem et præmia consideret: vide dicta Jacobi I, 14. Porro, quia concupiscentia et peccatum Adæ factum est instigante dæmone, hinc Œcumenius τὸ ex mundo, exponit ex dæmone. «Si vero, inquit, pravus opponitur bono Patri, qui concupiscentiis mundi servit, non est ex Patre, sed ex mundo. Eum qui ex Patre non est, sed ex mundo, ex diabolo esse perspicuum est. Quemadmodum in Evangeliis quoque ad Judæos ait: Vos ex patre diabolo estis, hoc est, mundanis studiis, quorum diabolus est et sator et cultor.» Ita dæmon sæpe a S. Joanne vocatur «princeps mundi» in Evangel., ut cap. XII, vers. 31; cap. XIV, vers. 30; cap. XVI, vers. 11.
2:17
17. ET MUNDUS TRANSIT ET CONCUPISCENTIA EJUS. — Et, id est quia: ita enim sæpe sumitur Hebr. vau, id est et; est enim hic secunda ratio, cur mundus non sit diligendus, quia scilicet transit æque ac omnis concupiscentia ejus, id est, omne quod in eo est delectabile et concupiscibile, ut opes, deliciæ, voluptates, honores. Hoc est quod ait Christus: «Cœlum et terra transibunt, verba autem mea non præteribunt,» Matth. XXIV, 35. Et Paulus: «Præterit enim figura hujus mundi,» 1 Corinth. VII, 31. Et S. Petrus, epistola II, cap. III, vers. 11: «Cum igitur hæc omnia dissolvenda sint, quales oportet vos esse in sanctis conversationibus et pietatibus exspectantes, et properantes in adventum diei Domini.» Plura vide Sapient. V, 9 et seqq., et S. Bernardum, epist. 107, et Nazianzenum, De Vitæ itiner., ac Plutarchum in Orat. consolat., et Senecam, lib. De Brevit. vitæ. Porro mundus transit, quia tempus transit: mundus enim alligatus est tempori quasi suæ mensuræ, mensuratur enim tempore. Sicut ergo transit hora, dies, annus, et sol transit ab Oriente ad Occidentem: sic transit et mundus. «Truditur dies die,» ait Horatius, mensis mense, annus anno; et Ovidius, lib. III De Arte: Venturæ memores jam nunc estote senectæ, / Sic nullum vobis tempus abibit iners. / Dum licet, et veros etiam nunc editis annos, / Ludite: eunt anni more fluentis aquæ. / Nec quæ præteriit rursum revocabitur unda, / Nec quæ præteriit hora redire potest. / Utendum est ætate, cito pede labitur ætas: / Nec bona tam sequitur, quam bona prima fuit. Et Virgilius, III Georg.: Fluxere interea pede tempora lapsa fugaci. Præclare S. Hieronymus, epist. 3: «Debemus, ait, nos animo præmeditari, quod aliquando futuri sumus, et quod, velimus nolimus, abesse longius non potest. Nam si nongentos vitæ excederemus annos, ut ante diluvium humanum vivebat genus, et Mathusalem nobis tempora donarentur, tamen nihil esset præterita longitudo, quæ esse desiisset: etenim inter eum qui decem vixit annos, et eum qui mille, postquam idem vitæ finis advenerit, et irrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantumdem est, nisi quod senex magis onustus peccatorum fasce proficiscitur.» S. Cyprianus, lib. ad Demetrium, fuse ostendit mundum senescere. «Deficit, ait, in agris agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in foro, justitia in judicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia, in moribus disciplina.» Et mox: «Hæc sententia mundo data est, ut omnia orta occidant, et aucta senescant, et infirmentur fortia, et magna minuantur, et cum infirmata et diminuta fuerint, finiantur.» Et S. Anselmus in cap. XII ad Rom.: «Nolite, ait, constanter mundum diligere, quando ipse quem diligitis non potest constare: incassum cor quasi manenter figitis, dum fugit ipse quem amatis.» Haec ratio est a posteriori: tempus enim saltem natura posterius est mundo, perinde ac duratio posterior est re quae durat. Prius ergo est mundum transire, quam tempus; sed a posteriori recte colligas: Transit tempus, ergo et mundus. Ratio a priori cur mundus transeat, est, quia creatus est ex non ente sive nihilo; unde a Deo accepit esse participatum, ideoque tenue et mutabile, quod proinde natura sua tendit ad non esse, ut eo redeat unde venit. Ex adverso aeternitas est propria Deo, quia Deus habet esse per se increatum, ideoque stabile, constans, immutabile et aeternum. Rursum mundus non est simplex, sed compositus, partim ex variis corporibus, partim ex materia et forma, partim ex actu et potentia, partim ex substantia et accidente, partim ex aliis corporibus, uti mixta constant elementis; omne autem compositum in suas partes quibus constat quasi in sua principia et elementa resolvitur. Causa finalis est, ut a creaturis transeuntibus et mutabilibus mentem transferamus ad immutabilem, semperque stantem Creatorem. Hoc enim mutabilitate sua quasi muta voce inclamant omnes creaturae, imo cor nostrum, juxta illud S. Augustini, lib. I Confess., cap. 1: «Fecisti nos, Domine, ad te, et inquietum est cor nostrum donec requiescat in te.» Hanc causam subdit Joannes dicens: «runt.» Hebraeus, sicut amores eorum. Et Jeremias, Thren. 1, 8: «Peccatum peccavit Jerusalem, ideo instabilis facta est.» Vide ibi dicta. Vis ergo esse aeternus? ama bonum aeternum. Vis perpetuo frui re amata? ama rem aeternam. Si enim amas rem caducam et labilem, cades, transibis et laberis cum labili; sin mentem et amorem figas in re stabili, coelesti, divina, aeterna, evades stabilis, coelestis, divinus, aeternus. Haec est sapientia vera et sapientia Sanctorum. Fatui ergo sunt mundi amatores, qui pro stabilibus amant transitoria, pro aeternis caduca, pro coelestibus terrena, pro divinis humana, pro increatis creata; ideoque cum eis transeunt, imo pereunt et cruciantur in aeternum. «Filii hominum, ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium?» Ut quid non res, sed inanes et fugaces rerum opumque umbras sectamini? Tenere umbram non potestis, nec opes et honores umbraticos tenere poteritis. Da, Domine, nobis hanc sapientiam, «ut inter mundanas varietates, ibi nostra fixa sint corda, ubi vera sunt gaudia.» Praeclare S. Augustinus hic: «Quare, ait, non amem quod fecit Deus? Quid vis? utrum amare temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo?» Deinde amatores mundi plusquam Dei, cum mundus a Deo creatus et datus sit ad hoc ut per eum homines recordarentur Dei creatoris, comparat cum sponsa quae annulum aureum datum a sponso plus amat quam sponsum, qui sane adulterinus est amor, cum ipsa ad hoc eum dederit, «ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecit ista. Plus est quod tibi vult dare, id est seipsum qui ista fecit: si autem amaveris haec, quamvis illa Deus fecerit, et neglexeris Creatorem, et amaveris mundum, nonne tuus amor adulterinus deputabitur?» Et Didymus: «Quicumque, ait, omnia contemnit, et supra mundum erit diligens Deum, et faciens voluntatem ejus qui permanet in aeternum.» Et mox: «Justitia immortalis est, sic enim scriptum est: Justitia ejus permanet in saeculum saeculi.» Et: «Quasi tempestas transiens non erit impius, justus quasi fundamentum sempiternum,» Proverb. X, 25. Idem per umbram viderunt Philosophi. Audi Senecam, epist. 59: «Quaecumque videmus ac tangimus, Plato in illis non numerat quae esse proprie putat: fluunt enim, et in assidua diminutione atque adjectione sunt.» Idemque: «Omnia ista quae sensibus serviunt, quae nos accendunt et irritant, negat ex his esse quae vere sint.» Itaque subdit Seneca: «Igitur ista imaginaria sunt, et ad tempus aliquam faciem ferunt: nihil horum stabile ac solidum est.» Et mox: «Mittamus animum ad illa quae aeterna sunt, miremur in sublime volitantes rerum formas, Deumque inter illas versantem.» QUI AUTEM FACIT VOLUNTATEM DEI, MANET IN AETERNUM. — Tum quia anima semper manet, quae migrans e corpore, si fecit voluntatem Dei, beabitur in aeternum; tum quia corpus post mortem mox resurget immortale et gloriosum: sic enim Deus statuit et suis promisit. Hoc est quod ait Psaltes Psalm. CXVIII, vers. 96: «Omnis consummationis vidi finem, latum mandatum tuum nimis.» Et Christus: «Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit in aeternum,» Joann. VIII, 52. Ratio a priori est, quia amor instar chamaeleontis amantem conformat rei amatae; amor enim est animae impulsus et quasi exitus in rem amatam: intellectio vero et cognitio e contrario est introitus et ingressus rei cognitae in intellectum cognoscentem. Ita S. Augustinus: «Talis, ait, est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis, terra eris. Deum diligis, quid dicam, Deus eris? non audeo dicere ex me: Scripturas audiamus. Ego dixi: Dii estis, et filii Altissimi omnes. Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt.» Res enim amata hic est Deus, Deique voluntas, quae est stabilis et aeterna; ergo et amans eam evadit aeternus. Id insinuat Oseas cap. IX, vers. 10, dicens: «Facti sunt abominabiles sicut ea quae dilexerunt.»
2:18
18. FILIOLI, NOVISSIMA HORA EST, etc. — Probat id quod dixit vers. praeced.: «Mundus transit, et concupiscentia ejus,» ex eo quod jam novissima sit mundi hora, id est, novissimum tempus. Est synecdoche: per horam enim, utpote usitatissimam temporis mensuram, significat ipsum tempus. Sensus est, q. d. Scitote, o fideles, novissimum jam mundi tempus instare, vel propemodum jam adesse, quo tempore Antichristum esse venturum saepius audistis. Jam enim plures Antichristi in lucem prodierunt, quod signum est hanc ultimam esse mundi jam senescentis, imo pene agonizantis aetatem, et instare diem judicii; ac proinde cogitate vitam vestram in hoc mundo senescente non posse esse longam. Quare si sapitis, avellite vestram mentem et amorem a mundo, ejusque concupiscentiis vanis et caducis; eamque totam in res coelestes et aeternas, ac in Deum ipsum defigite, juxta illud Pauli: «Hora est jam nos de somno surgere,» Roman. XIII, 11. Rursum cum in mundi vitaeque brevi hac hora tot instent ab haereticis et impostoribus pericula, omni cura, attentione et sollicitudine cavete, ne ab eis in haeresim, impietatem et gehennam abducamini. Ita Oecumenius et Didymus: «Merito,» inquit, «ad proprium finem considerandum unumquemque inducit, ut quasi extrema vitae hora unicuique instet, sobrietas subsequatur, atque ita vita immaculata et actionum puritas inter Christianos semper versetur,» juxta illud S. Petri, epist. II, cap. III, vers. 14: «Propter quod, charissimi, haec exspectantes, satagite immaculati et inviolati ei inveniri in pace;» nam, ut idem ait vers. 8: «Apud Dominum mille anni sicut dies unus.» Vide ibi dicta. Nota: «Horam novissimam» vocat tempus novissimum. Ita Syrus, aut potius et magis praecise, hora non significat tempus, sed temporis unam partem. Tempus enim partimur in horas; novissima ergo hora est novissima temporis pars, sive ultima saeculi mundique aetas, de quo mox plura. Ita S. Augustinus, epist. 80 ad Hesychium. Dicitur novissima respectu originis et durationis mundi, ac praecedentium ejus partium, statuum et aetatum, si videlicet tempus omne ab origine mundi dividas in primum, medium et novissimum, ait ex S. Chrysostomo Oecumenius, puta in tempus legis naturae, legis Mosaicae et legis gratiae. Vocat novissimam, ut significet hanc ultimam esse legem, religionem et statum Ecclesiae, nec aliam exspectandam, uti exspectant Judaei suum Messiam, ejusque regnum et Ecclesiam. Addit ex S. Chrysostomo Oecumenius: «vel novissima,» inquit, «id est pessima.» Sicut enim dicimus de aegro jam desperato: Iste aeger ad extremum mali et morbi pervenit, sic de mundo dicit S. Joannes, eum ad novissimum, id est summum malorum pervenisse. «Extremam horam, inquit, appellavit, quasi pessimam dicas, ut quae ultimo loco quasi faex et sentina desederit.» Huc accedit Ribera in epist. ad Hebr. in cap. IX, num. 113 et seqq.: «tempus novissimum,» inquit, est tempus seductionis et impostorum, puta haereticorum et Antichristianorum: horum enim caput erit Antichristus, qui novissima mundi aetate venturus est. Haec expositio valde huic loco congrua et propria est: probat enim S. Joannes hanc esse ultimam mundi horam, id est aetatem, ex eo quod jam Antichristus, imo Antichristi multi exorti sint; Antichristus autem venturus sit ultima mundi aetate. Accedit Glossa, Cajetanus, Dionysius et alii, qui horam novissimam interpretantur similem novissimae, quia scilicet haereses et persecutiones suscitat, quales suscitabit finis mundi, puta Antichristus. Porro, haec novissima mundi hora, id est aetas, magnam habet latitudinem. Sicut enim prima mundi hora, id est aetas, in lege naturae duravit bis mille annos, ac totidem secunda in lege Mosis; sic pariter nonnulli conjectant quod totidem durabit aetas tertia in lege Christi, de quo plura Apocal. XX, 5 et 7. Quare falsi sunt primaevi fideles, qui putabant instare diem judicii, ac Neronem censebant esse Antichristum, quos redarguit S. Paulus, II Thessal. II. Sic S. Cyprianus suo aevo censuit instare finem mundi, lib. IV epist. 6, et S. Hieronymus, De Monogam., et S. Gregorius, lib. IV, epist. 38, et Lactantius, lib. VII, cap. XXV. Causam erroris indicabo Apocal. XX. Sic «hora» sumitur pro aetate et saeculo, Matth. cap. XX, ubi Deus vocat operarios in vineam, id est, Ecclesiam suam, hora prima, sexta, nona et undecima diei, id est prima, secunda, tertia et quarta, sive ultima mundi aetate. Huc alludit S. Joannes, et horam undecimam vocat novissimam. Ratio phrasis est hebraismus: Hebraei enim horam vocant עת eth, id est tempus, quasi notissimam temporis partem, licet Chaldaei horae proprium dent nomen שעה scaa a verbo שעה scaa, id est respexit, intuitus est; quod homines in actionibus suis respiciant ad horas, eisque actus suos dirigant et mensurent. Sic Christus ait Joan. cap. V, vers. 25: «Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei,» hora, id est tempus. Et cap. IV, vers. 21, horam vocat tempus Christi et legis novae: «Venit hora,» id est tempus, «judicii ejus.» Familiaris est ergo S. Joanni haec phrasis, ut omne hoc tempus ob brevitatem vocet horam. Sic et Latinis ac Graecis hora, teste Calepino, tempus significat, hoc est, quamcumque durationis partem, sive annuum, sive diurnum, sive nocturnum spatium complectens. Hinc quatuor anni tempora, hoc est hiems, ver, aestas, autumnus, horae dicuntur, juxta illud Horatii, lib. I Carm., ode 12: Item partes ipsae in quas distinctus est dies, similiter horae vocantur. Hae apud Hebraeos erant quatuor, puta prima, quae incipiebat cum ortu diei; tertia, quae post tres nostrates horas ab ortu solis; sexta, quae in meridie; nona, quae incipiebat post tres nostrates horas a meridie, et finiebatur in solis occasu. Unde et Romani noctem dividebant in quatuor vigilias, quasi horas. Postea tamen diem in duodecim horas partiti sunt, cujus partitionis haec origo fuisse memoratur. Quodam tempore Hermes Trismegistus cum esset in Aegypto sacerdos, intuitus quoddam animal Serapi dicatum, eo quod illud in toto die duodecies urinam fecisset, pari semper interposito tempore, per duodecim horas diem dividi debere conjecit: ita ex Cicerone Pierius, Hierog. VI, cap. IV. Sic et Cynocephalus, qui per diem duodecies, puta horis singulis argutiore ululatu vociferatur, duodecim diei horas indicat, ait Pierius ibidem. Sic Plinius «horam anni» vocat partem anni, lib. IX, cap. XXXV; et Terentius in Eunuch.: «Hora abiit,» id est, tempus elapsum est. Hinc et Ovidius, II Metamorph., horas fingit esse deas et ministras solis. Et Cicero, act. 3 in Verrem: «Ut cum horis nostris, inquit, nos essemus usi, tu binis ludis interpositis quadragesimo post die responderes.» Horas suas, ait Asconius, vocat dies viginti, qui accusatori dabantur ad accusandum legitimi, totidemque defensori. Hinc et Pierius, Hierogl. XXIX, cap. XVIII, ait Aegyptios significare horas per equum fluviatilem, qui stato tempore stata mensura agri partem depascitur; hora enim pro tempore cujuscumque maturitatis accipitur. Unde Graeci omnes fructus aestivos horaeos dicunt, et tempus maturitatis, per excellentiam vocant horam; ωρα enim sive ωραιος-α est decor, pulchritudo, maturitas, tempestivitas, tempus florens et opportunum. Idem, lib. XXXIII Hieroglyph., cap. XLIX, horas dictas censet ab Horo, rege Aegypti, qui a nomine suo quatuor anni tempora, quibus res quaeque maturantur, horas vocitavit; quod deinde ad 24 diei horas translatum est, quas Homerus solis filias dixit; de quibus exstat fabula, scilicet Horomazeus 24 deos in ovum inclusisse: id cum Arimanii perforassent, bona malis immixta prodiisse, atque ita quantacumque fruamur jucunditate, serus quid vesper vehat nescire. Plura de hora dixi Isaiae cap. XXXVIII, vers. 8. Moraliter: Disce hic brevitatem vitae. Si enim totum hoc mundi saeculum est una hora, eaque novissima, sane vita cujusque hominis, quae hujus saeculi minima est portio, nequit esse amplius quam hora, imo horae istius minima portio. Vis ergo nosse quanta sit aetas tua, qui tibi Nestoris annos promittis, imo ita vivis ac si aeternus fores? Hora est, horaria est vita tua; horarii sumus omnes; senes sunt in ultima vitae hora, imo horae unius parte; juvenes horam integram longamque sperant et sibi pollicentur, sed saepe in horae exordio abripiuntur et moriuntur, juxta illud S. Hieronymi: «Juvenis potest cito mori, senex diu vivere non potest.» Hinc Gentiles horam juventutis et pulchritudinis deam vocabant. Audi Ennium: Teque, Quirine Pater, veneror, horamque Quirini. Hora ergo monet nos diligentiae, ut diligentissimam temporis nobis concessi, utpote brevissimi instar horae, rationem habeamus. Sic Cicero, act. 3 in Verrem: «Hic tu fortasse, ait, eris diligens, ne quam ego horam de meis legitimis horis remittam.» «Horis, inquit Asconius, mire dixit, cum sint dies, ut ostenderet nimiam diligentiam.» Cogita si medicus vel judex tibi diceret: Para te ad mortem, post horam enim certe morieris: quanto studio et sollicitudine conscientiam expiares, quantos actus contritionis et charitatis eliceres, quam omnia tua in bona opera expenderes. Idem facito nunc; vita enim tua non est nisi hora. Rursum, affligeris, aegrotas, fames, aestuas, calumniam sustines, etc.: tolera, modicum sustine; horaria erit afflictio, post horam transibis ad beatam aeternitatem. «Tempus breve est, ait S. Paulus, I Corinth. VII, 29; reliquum est, ut qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur.» Quocirca hac Joannis sententia Melania Romanorum nobilissima et ditissima, suis persuasit omnia vendere, Roma excedere, ac proficisci in Terram Sanctam: «Filii, inquit, plusquam quadringentis abhinc annis scriptum est: Ultima hora est. Quid ergo lubentes ac volentes immoramini in vanitate vitae? ne forte veniant dies Antichristi, et non possitis frui vestris opibus et rebus majorum vestrorum.» Dictitabat enim (ut existimabat) cum urbe orbem pariter esse ruiturum, ut recte advertit Baronius. Profecta ergo est cum suis Hierosolymam, ibique quadragesimo die defuncta est, ac mox Barbari Romam vastarunt, adeo ut Roma fieret πολίν, id est vicus, uti praedixerat Sibylla. Tunc ei credentes asseclae laudaverunt Deum, qui rerum mutatione persuasisset incredulis, quod aliis omnibus redactis in servitutem, eae solae salvae fuerint familiae, quae Domino fuerunt holocausta studio beatae Melaniae, ait Palladius in Lausiaca, cap. CXVIII. Porro haec vastitas Romae illata est ab Alarico, rege Gothorum, anno Christi 410. Simili modo Apocal. X, 6, angelus apparens S. Joanni jurat per viventem in saecula saeculorum, «quia tempus non erit amplius:» de quo ibidem plura. Denique praeclare S. Basilius in Moral., regula LXXX, cap. XXI, in fine: «Quid proprium, ait, Christiani? Quotidie ac singulis horis vigilare, et assidue paratum esse ad eam perfectionem, per quam placeat Deo, illud scientem, venturum esse Dominum illa hora, qua non sperat.» ANTICHRISTUS VENIT. — De Antichristo, quis, qualis, et quando futurus sit, fuse et plene dixi II Thessal. II: non habeo quod illis addam. ET NUNC ANTICHRISTI MULTI FACTI SUNT. — «Antichristi,» id est, contrarii Christo, et veri Antichristi prodromi, quia aeque ut ille Christi fidem, religionem, Ecclesiam, Sacramenta, etc., imo ipsam Christi personam et naturam impugnant. Notat enim haereticos sui aevi, quorum alii negabant Christum esse Deum, alii esse verum hominem. Tales fuere Ebion, Cerinthus, Saturninus, Basilides, Menander Simon haereticorum primipilus, eorumque asseclae: de quibus ait Paulus: «Mysterium jam operatur iniquitatis,» II Thess. II, 7. Vide ibi dicta. Vere S. Augustinus (vel potius Rabanus) tract. De Antichr.: «Antichristus, ait, multos habet suae malignitatis ministros, ex quibus multi in mundo praecesserunt, qualis fuit Antiochus, Nero, Domitianus. Nos quoque nostro tempore Antichristos multos novimus esse. Quicumque enim sive laicus, sive canonicus, sive monachus contra justitiam vivit, et Ordinis sui gloriam impugnat, et quod bonum est blasphemat, Antichristus est, minister Satanae.» Haeretici ergo sunt Antichristi. Ita S. Hilarius scribens ad Constantium Imperatorem Arianum, eum vocat Antichristum. Verba ejus citavi I Petri III, 14. UNDE SCIMUS QUIA NOVISSIMA HORA EST. — q. d. Novissimo tempore veniet Antichristus; jam autem videmus praecursores haereticos: unde signum est appropinquare tempus novissimum, sicut cum videntur praecursores regis et exercitus, signum est eum appropinquare; et cum in aurora videntur radii solis, signum est eum oriri. Ita Oecumenius: «Si Antichristum, ait, exspectamus, nunc autem Antichristi multi versantur in hac vita, manifestum est quod tempus consummationis immineat, dum multi Antichristi unum praecedunt iterque illi parant.»
2:19
19. EX NOBIS PRODIERUNT. — S. Augustinus et S. Cyprianus legunt exierunt; omnes enim haeretici fuerunt Catholici, vel veri, vel ficti: haereticus enim est qui a fide Christi semel suscepta apostatat et abit in haeresim. Audi S. Cyprianum, lib. I, epist. 8, et De Unit. Eccles., sive De Simplic. Praelat.: «Cohaerere non potest amaritudo cum dulcedine, caligo cum lumine, pluvia cum serenitate, pugna cum pace, cum fecunditate sterilitas, cum fontibus siccitas, cum tranquillitate tempestas. Nemo existimet bonos de Ecclesia posse discedere: triticum non rapit ventus, nec arborem solida radice fundatam procella subvertit; inanes paleae tempestate jactantur, invalidae arbores turbinis incursione evertuntur. Hos exsecratur et percutit Joannes Apostolus, dicens: Exierunt ex nobis, sed non erant ex nobis; hinc haereses factae sunt frequenter, et fiunt, dum perversa mens non habet pacem, dum perfidia discordans non tenet unitatem.» Et S. Hieronymus: «Foras (inquit) prodeunt ut publice colant, quod intus prius venerabantur.» Et S. Augustinus: «Ipso (inquit) exponente (Joanne Apostolo) intelligetis non posse exire foras nisi Antichristos; eos autem qui non sunt Christo contrarii, foras exire nullo modo posse. Qui enim non est Christo contrarius, in corpore ipsius haeret, et membrum computatur.» Paulo autem post explicans quomodo quidam sint nobiscum, nec tamen sint ex nobis: «Sic sunt (inquit) in corpore Christi, quomodo humores mali quando evomuntur: tunc relevatur corpus; sic et mali quando exeunt, tunc Ecclesia relevatur; et dicit quando humores os evomit atque projicit corpus: Ex me exierunt isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. Ex nobis exierunt; sed nolite tristes esse, non erant ex nobis.» NON ERANT EX NOBIS (quia, ut explicans subdit, nobiscum non erant permansuri, nisi ad tempus); NAM SI FUISSENT EX NOBIS, PERMANSISSENT UTIQUE NOBISCUM — constanter et semper, q. d. Non erant veri, genuini et solidi Christiani, quia non habebant virtutem et constantiam Christianam; unde veram et genuinam indolem fidei, gratiae et spiritus Christiani radicitus, id est constanter et stabiliter non imbiberant, ut eo se plane imbuerent ad fortiter resistendum omnibus tentationibus: hinc orta tentatione et persecutione illi cesserunt, fidem deseruerunt, factique sunt apostatae: sicut herba quae ex suo solo in aliud transplantatur, solis ardore percussa, illico arescit, quia non imbibit indolem et succum alterius soli. Sic I Machab. V, 62, de Josepho et Azaria, aemulis Judae Machabaei dicitur: «Ipsi autem non erant ex semine virorum illorum per quos salus facta est in Israel,» q. d. Ipsi non erant Machabaei, non habebant indolem, prudentiam, fortitudinem et opem Dei, quam habebat Judas cum fratribus; unde Israelem non salvarunt, sed perdiderunt. Sic de civium suorum proditore dicebant Romani: Iste non est noster, non est Romanus, sed Poenus, quia non habet Romanorum fidem, sed Poenorum perfidiam. Sic Aman qui fuit Macedo, ut patet Esther. cap. XVI, vers. 10, ob barbaram tyrannidem vocatur «Bugaeus» XII, 6, id est, Agagaeus: inde enim per aphaeresin fit Gogaeus, inde Bogaeus et Bugaeus; nam litteram B interdum poni pro G testatur S. Hieronymus in Locis Hebr., ubi Byblum apud Ezechielem ait poni pro Gobel, vel Hyblo. Sensus ergo est, q. d. Aman tyrannus et proditor non tam videtur esse Macedo, quam Agagaeus, id est, oriundus ex stirpe Agag, ut habent Hebraea. Sic filius qui a patrum indole, affectu et virtute degenerat, dicitur non esse legitimus, sed spurius. Ita Saul Jonatham, utpote amicum Davidis sui hostis, vocat filium meretricis et spurium, I Reg. XX, 30. Sic Virgilius ait: O vere Phrygiae, neque enim Phryges; secutus Homerum dicentem Αχαίδες, οὐκ ἔτ' Ἀχαιοί, q. d. «Estis Achivae, non Achivi;» estis feminae, non viri, quia a virili Achivorum robore degenerastis, effeminati estis et transformati in feminas. Sic apostatae a Religione dicuntur non fuisse vere Religiosi, quia veram indolem, spiritum et constantiam Religionis non imbiberunt; si enim imbibissent, non deficerent. Ita S. Augustinus hic: «Tentatio, ait, probat quia non sunt ex nobis: quando illis tentatio venerit, velut occasione venti volant foras, quia grana non erant.» Talis fuit Judas, ait idem, tract. 50 in Joannem: «Judas, inquit, iste non tunc perversus fictus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur, qui non corde, sed corpore Dominum sequebatur.» Unde idem Augustinus hoc loco: «De voluntate sua, ait, unusquisque aut Antichristus est, aut in Christo est: aut in membris sumus, aut in humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est; qui autem in malitia permanet, humor malus est, et quando exierit, relevabuntur qui premebantur.» Secundo, multi exponunt sic: «non erant ex nobis,» scilicet per Dei praescientiam et praedestinationem, hoc est, non erant a Deo praedestinati et electi, quia praesciti erant quod caderent et apostatarent. Hic sensus sequitur ex primo; quia enim sua sponte suaque inconstantia casuri erant, hinc a Deo tales fore praesciti sunt. Quidquid enim futurum est, id praescitur a Deo: ita Clemens Alexandrinus, Oecumenius, Lyranus, Glossa, Hugo. Intellige haec de praescientia et praedestinatione ad fidem, gratiam et Ecclesiam, non autem ad gloriam beatitudinis aeternae. Hoc enim secretum tangere noluit S. Joannes, praesertim quia nonnulli qui exciderunt a fide et Ecclesia, resipiscunt, ad eam redeunt et salvantur, uti contigit Berengario, ac hodie multis ab haeresi resipiscentibus; ex adverso multi sunt manentque in Ecclesia reprobi, qui non sunt praedestinati ad gloriam, sed ad gehennam. S. Augustinus tamen, lib. De Bono persever., cap. VIII, haec accipit de praedestinatis ad gloriam et praescitis ad gehennam, quia qui usque ad finem vitae manet in fide, Ecclesia et gratia, hic est praedestinatus ad gloriam; qui vero ante vitae finem egreditur, nec regreditur, hic est praescitus ad gehennam. Et plerique omnes haeresiarchae, excepto uno Berengario, semel egressi ab Ecclesia nunquam deinceps ad eam redeunt, unde sunt praesciti et reprobi. Porro cavendus est error aliquorum, qui hinc inferebant Dei reprobationem esse causam exitus ab Ecclesia, lapsus et damnationis reproborum, quem Semipelagiani falso impegerunt S. Augustino. Unde ipse se purgans, art. 12 in articulis sibi falso impositis: «Voluntate, ait, exierunt, voluntate ceciderunt; et quia praesciti sunt casuri, non sunt praedestinati; essent autem praedestinati, si essent reversuri, et in sanctitate ac veritate mansuri: ac per hoc praedestinatio Dei multis est causa standi, nemini causa labendi.» Tertio, aliqui sic exponunt: «Non erant ex nobis,» quia antequam per apertum schisma vel haeresim exirent publice ex Ecclesia et fidelium coetu, jam ante in animo occulte exierant. Exierunt ergo «ut publice colerent, quod intus prius venerabantur,» ait S. Hieronymus, lib. I in Jerem., sub finem. Haeresis enim est apex impietatis; nemo autem repente fit impiissimus, sed gradatim ad apicem evadit, uti docet egregie S. Cyprianus, lib. I, epist. 8, et De Unitate Ecclesiae, ac S. Cyrillus, catechesi 6. Hunc sensum suadet id quod sequitur: «Sed ut manifesti sint, quoniam non sunt omnes ex nobis.» Catharinus et Melchior Canus, lib. IV De Locis, cap. ult., ad 7, hoc accipiunt de solis Apostolis, q. d. Non erant ex nobis, id est, non erant ex numero Apostolorum. Verum hic sensus aequo est arctior; nam S. Joannes generatim loquitur de coetu fidelium. Praemunit hic S. Joannes Christianos, ne turbentur si videant fideles, imo Episcopos, apostatare et fieri haeresiarchas. Idem suos praemonuit Paulus Actor. XX, 30. Certe noster Salmeron ex Climaco censet ex 120 qui receperunt Spiritum Sanctum in Pentecoste, Actor. II, quatuordecim factos esse haeresiarchas. Vide Vincentium Lirinensem, Contra profanas haeres. novitates, et Tertullianum, De Praescript., cap. 1 et seq.: «Ex personis, ait, probamus fidem, an ex fide personas? Avolent igitur quantum volunt paleae levis fidei: eo purior massa frumenti in horreum Domini reponetur.» Simul tacite S. Joannes monet fideles, ut cum metu et tremore salutem suam operentur, ut sint humiles, itaque constantiam a Deo emereantur, ne et de ipsis quandoque dicatur: «Prodierunt ex nobis, sed non erant ex nobis.» Hoc est quod ait Paulus Rom. XI, 20: «Tu fide stas, noli altum sapere, sed time, etc., alioquin et tu excideris.» SED UT MANIFESTI SINT, QUONIAM NON SUNT OMNES EX NOBIS. — Clare Syrus, sed egressi sunt e nobis, ut innotescat eos ex nobis non fuisse, q. d. Deus permisit eos apostatare ut proderetur eorum interna levitas, inconstantia, superbia, perfidia, quodque fidem, indolem et constantiam Christianam plane pleneque non imbiberant, ut eos jam publice suam haeresim et perfidiam prodentes, quasi pestes fugerent et caverent fideles. Hoc est quod ait Paulus: «Oportet haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in vobis,» I Corinth. XI, 19. Hinc ergo nil habet Beza quo inferat, fideles a fide non posse deficere, sed tantum defectionem a fide signum esse eam non fuisse plene radicatam et roboratam, ut constans staret in omni tentatione et persecutione. S. Augustinus locis citatis haec refert ad praedestinatos et electos, q. d. Ex apostasia eorum manifestum evasit, eos non esse de numero praedestinatorum et electorum.
2:20
20. SED VOS UNCTIONEM HABETIS A SANCTO, ET NOSTIS OMNIA. — q. d. Docui vos in hac hora novissima cavendos esse Antichristos, Antichristum venturum in fine mundi, etc.; sed non est necesse pluribus haec docere, et Antichristos describere, ut eos dignoscatis, quia vos unctionem, id est, gratiam et sapientiam habetis a Sancto, puta a Christo (ita Beda et Salmeron), et consequenter a Spiritu Sancto (ita Oecumenius, Lyranus, Catharinus), qui vos abunde de omnibus instruat, et Antichristos hos, qui Christo et unctioni ejus adversantur, demonstret. Voce enim unctionis notat Antichristos, ait Beda, aeque ac Christum, ut mox dicam. Hoc est quod ait Christus, Joan. XVI, 13: «Spiritus docebit vos omnem veritatem;» et: «Ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecumque dixero vobis.» Quaeres quaenam haec «unctio?» Primo, Oecumenius et S. Hieronymus, lib. II in cap. III Habacuc, et Cyrillus Alexandrinus, orat. ad Presbyt., Diaconos et Monachos, accipiunt baptismum, in quo ungimur in vertice capitis. Secundo, Cyrillus, Catech. 3 mystag., et alii mox citandi, accipiunt sacramentum Confirmationis, in quo ungimur in fronte. Tertio, Emmanuel Sa accipit christianismum: sicut enim Christianus idem est quod unctus, sic christianismus idem est quod unctio. Quarto, alii accipiunt fidem Christianam. Quinto, alii gratiam. Sexto, alii donum sapientiae et intellectus. Septimo, alii inspirationem Spiritus Sancti. Haec omnia licet inter se diversa, eodem tamen redeunt; omnia enim haec complectitur christianismus, q. d. Unctio, id est, Christiana fides, Christiana doctrina, Christiana religio, Christi gratia et sapientia vobis aspirata per Baptismum et Confirmationem, docebit vos omnia dogmata et officia veri Christiani, ac dignoscere et fugere haereticos quasi Antichristianos. Ut hoc plenius intelligatur, notandum est, pro unctionem graece esse χρίσμα, id est unctio et unguentum. Unctio ergo pro unguento sive oleo sumitur. Unde S. Hieronymus, lib. II in cap. III Habacuc, legit unguentum; hoc enim cum sit permanens, habetur, non ipsa unctio quae transit. Alludit χρίσμα ad nomen Christi, q. d. Habetis chrisma a Christo, unctionem ab ungente, indeque estis et vocamini Christiani, ac facti estis mystice reges et sacerdotes per unctionem, qua uncti Deoque consecrati estis, tam in sacramento Baptismi, quam Confirmationis, quod olim baptizatis, utpote adultis, dabatur mox a baptismo, tanquam τελείωσις, ut ait S. Dionysius, id est complementum, consummatio et perfectio baptismi ac christianismi; per unctionem ergo corporalem accepistis spiritualem, puta per chrisma accepistis charisma et donum Spiritus Sancti. Unde S. Cyrillus, Catechesi 3 mystag.; Turrianus, lib. II Pro epist. Pontif., cap. XVIII, et Bellarminus, lib. II De Sacram. Confirm., cap. V et VIII, hunc locum accipiunt de chrismate et sacramento Confirmationis, quia in eo perfectam unctionem, id est, gratiam et illuminationem Spiritus Sancti accipimus. Per unctionem enim hic non tam gratia sanctificans, quam donum prudentiae et intellectus accipitur, et, ut S. Gregorius ait, V Moral., XIX, alias XX, «allocutio intimae inspirationis, quae humanam mentem contingendo sublevat.» Unde et S. Irenaeus, lib. IV, cap. XLIII, vocat chrisma veritatis, hoc est, doctrinam: hoc enim donum olim dabatur baptizatis in baptismo, et magis in Confirmatione: unde baptizati illico prophetabant, id est, sublimia de Deo et Christo mysteria eructabant, ut patet Actor. II, 6, cap. X, vers. 46, cap. XIX, vers. 6, et I Corinth. XIV. Idem etiamnum datur in baptismo; conjunctum enim est cum gratia sanctificante, uti dixi Isaiae XI, 1, licet non in tanta abundantia nunc detur. Ad haec omnia jam dicta alludit «unctio,» praesertim ad regale sacerdotium, quod Christianis tribuit S. Petrus epist. I, cap. II, vers. 9. Olim enim uti etiamnum, reges, prophetae et sacerdotes consecrabantur per unctionem: reges, ut a Deo illuminati et directi bene et prudenter regerent; sacerdotes, ut a Deo sanctificati et illustrati bene et prudenter sacra administrarent et docerent; prophetae, ut a Deo inspirati futura praeviderent et praedicerent. Sic et Christiani in Baptismo et Confirmatione inuncti gratiam accipiunt, qua et se suosque regant, quasi reges; futura bona et mala praevideant, quasi prophetae, ideoque hostias bonorum operum Deo offerant, quasi sacerdotes. Unde Prudentius in Psychom.: Post inscripta oleo frontis signacula, per quae / Unguentum regale datur et chrisma perenne. Sensus ergo est, q. d. Sicut unctio, id est, gratia et sapientia, quam in unctione recipiebant, docebat reges regere, prophetas prophetare, sacerdotes sacra tractare et docere: ita unctio, id est, gratia et sapientia Spiritus Sancti, quem in unctione corporalis Baptismi et Confirmationis accepistis, docebit vos, o Christiani, omnia quae ad Christianam fidem et vitam pertinent. Hisce de causis S. Joannes gaudet nomine unctionis, quia illud repraesentat Christum amorem suum; de quo proinde dicitur Cantic. I, 2: «Oleum effusum nomen tuum;» atque ob ejus assiduam praedicationem S. Joannes sub idem hoc tempus, Romae a Domitiano missus est in dolium olei ferventis, sed unctione Christi munitus illaesus exivit. Hinc et de Christo praecinuit Psaltes, Psalm. XLIV, 8: «Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis;» et Isaias, cap. LXI, 1: «Spiritus Domini super me, eo quod unxerit Dominus me;» et Petrus, Actor. cap. X, 38: «Unxit eum Dominus Spiritu Sancto et virtute.» S. Athanasius, epist. ad Serapionem, ait unguentum hoc esse Spiritum Sanctum, puta cum suis donis et gratiis. In justificatione enim infunditur non solum gratia et charitas, sed et ipsemet Spiritus Sanctus, ut docet Paulus Rom. V, 5, et Concilium Tridentinum, sess. VI, cap. VII, et S. Augustinus hic: «Unctio spiritualis, ait, ipse Spiritus Sanctus est consecrandus; in secunda quoque, ut ejusdem Spiritus Sancti septiformis gratia cum omni plenitudine sanctitatis, et scientiae et virtutis venire in hominem declaretur.» Tertullianus, De Resurrect. carn., cap. VIII, agens de caeremoniis Confirmationis: «Caro, ait, ungitur, at anima consecretur; caro signatur, ut et anima muniatur; caro manus impositione obumbratur, ut et anima spiritu illuminetur.» Hugo Victorinus, lib. II De Sacram., part. VII, cap. VII, «unctionem» chrismatis in fronte servandam esse docet septem diebus. «Quia septem, inquit, sunt dona Spiritus Sancti: alium diem habet sapientia, alium intellectus, alium consilium, alium fortitudo, alium scientia, alium pietas, alium timor.» Origenes, hom. 7 in Ezech.: «Oleum, ait, quo ungitur vir sanctus, oleum Christi, oleum sanctae doctrinae.» Porro licet oleum varias habet dotes et virtutes, scilicet refrigerandi, exhilarandi, roborandi athletas, nutriendi, medendi aegris, ignem fovendi, impinguandi, quas mystice praestat unctio Spiritus Sancti, juxta illud: «Impinguasti in oleo caput meum,» Psal. XXII, 5; et illud Ambrosii, lib. I De Sacram., cap. II: «Occurrit presbyter, unctus es quasi athleta Christi; quasi luctamen hujus saeculi luctaturus, professus es luctaminis tui certamina; qui luctatur, habet quod speret: ubi certamen, ibi corona.» Tamen propria ejus virtus est illuminare, lumenque fovere. Quocirca per chrisma et oleum proprie significari donum illuminationis, puta sapientiae et intellectus, quod in sacramento Confirmationis confertur, docent Patres. Amalarius, lib. I De Eccles. Offic., cap. XXVII, cur chrisma conficiatur ex oleo et balsamo, hanc dat causam: «Ut per oleum, ait, intelligamus rectam conversationem, quae moderatur in mente per maturitatem sapientiae; et per balsamum, doctrinam, quae bonum odorem praestat foris.» S. Ambrosius, lib. De iis qui initiantur mysteriis, cap. VII: «Repete, ait, quia accepisti signaculum spiritale, spiritum scientiae, spiritum sapientiae et intellectus, spiritum consilii atque virtutis. Signavit te Pater, confirmavit te Christus Dominus, et dedit pignus Spiritus in cordibus tuis, sicut Apostolica lectione didicistis.» Ordo Romanus, qui vel S. Gregorii jussu, vel paulo post ejus tempora est editus, hanc orationem ad benedicendum chrisma praescribens: «Dominator Domine Deus, inquit, in tuo nomine fiat haec creatura jam chrisma et habeatur ut chrisma, forma crucis, signum frontis, sacri titulus bellatoris; in hoc chrismate mulceatur auditus, purificetur visus: ut talibus stipendiis Christi milites decorati, atque ambrosio rore madidi, imperanti serviant, non suadenti, et signati chrismate sancto, signiferi esse mereantur coelestes.» Rabanus Maurus, lib. I De Instit. Cleric., XXX: «Signatur, ait, baptizatus cum chrismate per sacerdotem in capitis summitate, per Pontificem vero in fronte, ut priori unctione significetur Spiritus Sancti descensio ad habitationem Deo consecrandam,» et in hymno Veni Creator Spiritus, etc., vocatur «spiritalis unctio.» Spiritus Sanctus ergo animam inhabitans, illuminans, dirigens, opportuno tempore monet et suggerit quaecumque ejus saluti opportuna sunt; haec est ejus unctio, id est illuminatio. Unde Clemens, lib. III Constit. Apost., cap. XVII, caeremonias Baptismi et Confirmationis explicans: «Baptismus, ait, datur in mortem Filii Dei, aqua adhibetur pro sepultura, oleum pro Spiritu Sancto, sigillum crucis pro cruce; chrisma, confirmatio confessionis est.» Imo S. Paulus II Corinth. I, 21: «Qui, inquit, confirmat nos vobiscum in Christo, et qui unxit nos Deus, qui et signavit nos, et dedit pignus Spiritus in cordibus nostris.» Denique hoc loco abutuntur Novatores et Enthusiastae, qui jactant se habere spiritum internum, quo illuminante intelligant S. Scripturam, et dirigantur per omnia, ut interprete et doctore, aut Ecclesiae judicio non sit opus. Verum graviter errant; haec enim unctio illuminat fideles in iis quae didicerunt, ut scilicet sciant retinenda esse fidei dogmata, quae initio christianismi audierunt, nec audiendos esse Antichristos, qui ea oppugnant. Si enim in fide dubium, vel in Scriptura difficultas aliqua oriatur, eadem Spiritus Sancti unctio docet non esse cujusque plebeii ea resolvere, sed consulendos esse Doctores et Praelatos Ecclesiae. Hos enim eo fine posuit Deus in Ecclesia, uti docet S. Paulus, Ephes. IV, 11: idipsum enim poscit ordo hierarchicus et recta ratio. Unde idipsum faciunt omnes respublicae etiam Gentilium et Saracenorum. Moraliter hic docemur, in omnibus dubiis, perplexitatibus, difficultatibus, invocandam esse unctionem Spiritus Sancti, ac dicendum cum Josaphat rege: «Cum ignoremus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui ut oculos nostros dirigamus ad te,» II Paral. XX, 12. Porro quam Spiritus Sanctus suorum mentes illuminet, quamque in eo omnia perspiciantur, egregie docet S. Cyrillus, catechesi 16: «Cui, ait, Spiritus Sanctus donatus est, anima illius illustratur, et plus quam homo cernit. In terra erit corpus, et anima coelos contemplabitur. Videt ut Isaias cernebat Dominum super throno excelso et elevato; videt ut Ezechiel eum qui sedebat super Cherubim; videt ut Daniel myriades myriadum, et millia millium. Exiguus homo cernit principium et finem mundi, et medium temporum, et regum successiones. Scit quae non didicerit; adest enim verus ductor lucis. Intus consistens homo, et virtus scientiae procul a Deo illi immittitur, ita ut ea quae fiunt, ab aliis ipse cognoscat. Non adfuerat Petrus Ananiae et Saphirae cum sua bona vendebant, sed per Spiritum aderat. Quare, inquit, tentavit Satanas cor tuum, ut mentiaris Spiritui Sancto? nullus erat accusator, nullus testis. Unde igitur hoc evenit ut nosset? Nonne, inquit, manens manebat tibi, et id quod vendidisti in potestate erat tua? Quare statuisti in corde tuo hanc rem? Qui erat absque litteris, per gratiam Spiritus illa dicit, quae ne Graecorum quidem sapientes noverant. Habes simile huic de Eliseo,» qui absens vidit Giesi accipientem dona a Naaman, ideoque ei revertenti ait: «Nonne cor meum ibat tecum? Hic ego corpore fueram conclusus, sed spiritus a Deo mihi datus, ea quae procul aberant, cernebat. Cernis quomodo illuminat animas Spiritus Sanctus: tollit ignorantiam, et scientiam reponit.» Mystice, de triplici unctione, scilicet compunctionis, quae sita est in peccatorum detestatione; devotionis, quae sita est in beneficiorum Dei recordatione; pietatis, quae sita est in proximorum commiseratione, vide S. Bernardum, serm. 10 et 22 in Cant. Idem, serm. 2 De Pentecost.: «Spiritus Sanctus suis tribuit, inquit, pignus salutis, robur vitae, scientiae lumen. Pignus quidem salutis, ut ipse Spiritus reddat testimonium spiritui tuo, quod Filius Dei sis, qui certissima signa praedestinationis tuae cordi tuo imprimat et ostendat, qui donet laetitiam in corde tuo, et de rore coeli, si non continue, tamen saepissime mentem tuam impinguet. Robur vitae, ut quod per naturam tibi est impossibile, per gratiam ejus non solum possibile, sed etiam facile fiat. Scientiae lumen, ut cum omnia benefeceris, te servum inutilem putes, et quidquid boni in te inveneris, illi tribuas, a quo omne bonum est, sine quo non parum aliquid, sed nihil omnino potes incipere, ne perficere dicam.» ET NOSTIS OMNIA — quae scilicet jam dixi de retinenda fide, de cavendis Antichristis, de Antichristo venturo; omnia ergo intellige accommode, quae fideles docentur, quaeque eos scire convenit. Clarum enim est nec fideles, nec Doctores, nec ipsum Joannem et Apostolos scivisse omnia omnino. Unde Syrus vertit, discernitis unumquemque hominem, puta, ut Beda, discernitis inter probos et improbos, inter Christianos et Antichristianos. Simili modestia et phrasi ait Paulus, I Thessal. V, 1: «De temporibus et momentis non indigetis ut scribamus vobis; ipsi enim diligenter scitis.» Et S. Petrus, epist. II, cap. 1, vers. 12: «Incipiam vos semper commonere de his, et quidem scientes confirmatos vos in praesenti veritate.»
2:21
21. NON SCRIPSI VOBIS QUASI IGNORANTIBUS VERITATEM, SED QUASI SCIENTIBUS EAM. — Solent magistri laudare ingenium et scientiam discipulorum, ut eos sibi concilient et ad acrius studendum exstimulent. Ita hic facit S. Joannes, simulque insigne dat specimen modestiae, q. d. Non haec eo scripsi ut vos doceam, sed ut doctos confirmem et commonefaciam, «tanquam in memoriam vos reducens,» uti in simili ait Paulus, Roman. XV, 15. ET QUONIAM (QUOD) OMNE MENDACIUM EX VERITATE NON EST. — Repete scientibus, q. d. Scripsi haec vobis scientibus veritatem, ideoque pariter scientibus quod mendacium ex veritate non est; mendacium vocat non Ethicum, quod est contra mentem loqui; sed Theologicum, quod est error, falsitas, haeresis. Indicat fontem haeresis et haereticorum, quos Antichristos nominavit, q. d. Haereticorum dogmata sunt errores et mendacia, ideoque non manant a Deo et Christo, qui est prima veritas, sed a diabolo qui est mendax et pater mendacii, hoc est, omnis haeresis et erroris, Joan. VIII, 44. «Qui mentitur non est ex Christo,» ait Beda; unde colligit S. Augustinus: «Ecce, inquit, admoniti sumus quomodo cognoscamus Antichristum. Quid est Christus? Veritas ipse dixit: Ego sum veritas, Joan. cap. XIV, vers. 6. Omne autem mendacium non est ex veritate; omnes igitur qui mentiuntur non sunt ex Christo.» Vide S. Augustinum, lib. Contra Mendac., cap. XVIII. Nota hebraismum, omne non, id est, nullum mendacium est ex veritate. Aliter id accipiunt Logici in suis aequipollentiis; nam «non omne,» vel «omne non,» eis idem valet quod «aliquod non,» ut omnis homo non est doctus, vel, non omnis homo est doctus, idem est quod aliquis homo non est doctus. Sed secus se res habet apud Hebraeos. Sic ait Eccli. VII, 14: «Noli velle mentiri omne mendacium,» id est, nullum mendacium velis mentiri: «Non erit impossibile apud Deum omne verbum,» Luc. I, 37, id est nulla res erit Deo impossibilis.
2:22
22. QUIS EST MENDAX (per antonomasiam, puta mendacissimus), NISI IS QUI NEGAT, QUONIAM (QUOD) JESUS EST CHRISTUS? — Ita Romani, sed alii Latini, Graeci et Syri codices addunt non, leguntque, quoniam Jesus non est Christus; nam duplex negatio apud Hebraeos magis negat, licet apud Latinos affirmet. Perperam aliqui apud Hugonem legunt, quoniam Jesus non est homo. Explicat quodnam mendacium intelligat, nimirum gravissimum in fide et religione, adeoque in fidei summa et capite, puta haeresim Antichristianorum, qui negabant hunc hominem, scilicet Jesum, esse Messiam et Christum, ac consequenter esse Filium Dei, uti negabant Simon, Ebion, Cerinthus, aliique Judaizantes prisci, aeque ac moderni, contra quos S. Joannes tam Evangelium, quam Epistolam conscripsit. «In hujus enim comparatione mendacii, ait Beda, caetera aut parva videntur aut nulla.» Quid enim mendacius aut perniciosius dici fingique potest, quam quod Jesus non sit Christus, id est redemptor et salvator mundi? hoc enim est praecidere omnem fidem et spem salutis. Talis ergo est mendax per excellentiam, quia falsarius, haereticus, sacrilegus, atheus, Antichristus. Hoc significat hic «mendax;» alioqui mendax Latinis proprie dicitur qui contra mentem loquitur, aliud sciens vel cogitans, aliud proloquens; sed et hi contra mentem loquebantur, quia Jesum esse Christum sciebant, vel scire debebant. Audi Tertullianum, De Praescript., cap. XXXIII: «Joannes, inquit, in epistola eos maxime Antichristos vocat, qui Christum negarent in carne venisse, et qui non putarent Jesum esse Filium Dei. Illud Marcion, hoc Ebion vindicavit.» Et Oecumenium: «Simon, ait, alium Jesum, alium Christum asserebat; Jesum videlicet, qui ex S. Maria ortus fuerat, Christum qui in Jordanem de coelo descenderat.» Et Cyrillus, catech. 6: «Ex nobis, ait, prodierunt, sed non erant ex nobis. Horum dux et omnis haereseos inventor et auctor est Simon Magus. Hic autem cum esset Romae, postea quam ab Apostolis rejectus est, et Graecam Selinen quamdam meretricem circumducens, ore nefando primus ausus est dicere seipsum esse Deum, qui in monte Sina tanquam Pater apparuit; ac deinde apud Judaeos non in carne, sed in imagine tanquam Christus Jesus visus est; atque postea tanquam Spiritum Sanctum a Christo mittendum se esse promissum. Et ita seduxerat civitatem Romanam, ut Claudius illi statuam erexerit, cum ea inscriptione in lingua Romana: SIMONI DEO SANCTO.» Porro, quam fanaticos, insulsos et insanos Antichristos hoc saeculo produxerit haeresis, liquet ex Historia Anabaptistarum Arnoldi Meshovii, in qua inter alia, lib. I, cap. XVII, narrat Carolstadium eorum parentem ex Theologiae Doctore se fecisse agricolam et aratorem, eo quod diceret, cuique ex labore manuum esse vivendum, juxta legem Dei, Genes. III: «In sudore vultus tui vesceris pane tuo;» ac tandem tradit eum a diabolo abreptum, nusquam deinceps comparuisse. Cap. vero XIX, narrat Jacobum quemdam jactitasse se esse Christum, et duodecim apostolos instituisse, qui miris fraudibus et imposturis populo imponebant, ac tandem hosce sycophantas in Silesia a matrona nobili mappam ad sacrificandum postulasse. «At mulier, inquit, fasciculum telae illis obtulit; tunc illi: Hanc nobiscum accipiemus, et Christus tibi benedicet, ut tibi linum abundantius crescat, ostende aliam si habes. Quam cum similiter accipere vellent, mulier recusavit, maritum timens. Illi autem frustulum fomitis cum igne in telam clam involventes, mulieri reddiderunt. Itaque cista a tela, a cista vero domus accensa conflagravit. Viro domum reverso, uxor ob Christum cum apostolis male tractatum, hoc sibi juste contigisse dixit; at vir ira excandescens: Latro hic, inquit, nequissimus, et non Christus fuit. Itaque cum vicinis eos insequitur, et in quadam villa assequitur. Tum pseudochristus ad illum, qui vocatur Petrus, dixit: Jam mea passio, Petre, calixque quem bibiturus sum appropinquat. Cui Petrus: Et mihi, ut video, Domine, imminet. Ille vero dixit: Petre, ego aliter non possum nisi per fenestram hanc evadere; tum Petrus: Et ego te quoad vivam non derelinquam, sed quocumque fugeris sequar. Ergo per fenestram aufugit; caeteri quoque apostoli qua potuerunt evaserunt. Rustici eos secuti baculis fustibusque cecidere, dicentes: Prophetiza nobis, Christe, cum tuis apostolis, qua in silva baculi isti creverint. Ergo plagis emendati, vitam suam emendarunt, dicentes: Difficile est nobis Christi passionem apostolorumque tormenta subire.» Deinde, lib. II, cap. XV, narrat extitisse mulierem Abacellam nomine, quae cum caeteros Anabaptistas Spiritum Sanctum jactitare, quodque ab eo interpretationem sacrae Scripturae discerent, audiret, ipsa quoque novi Testamenti, surrepto in manus codice sacrarum Litterarum, sensum coepit populum docere; atque cum ad eum locum pervenisset, apud Deum nihil esse impossibile, Christum se verumque mundi Messiam, id possibile rata, constituit, conjunctis sibi ex fratrum grege viris duodecim, quibus ad propagandum Evangelium velut apostolis uteretur. Hi foris nonnunquam egrediebantur, ac ruri agricolis Messiae suae doctrinam praedicabant. Lib. V, cap. XI, narrat Joannem Matthiae, arte pistorem, patria Harlemensem, finxisse se esse Henoc, missumque a Deo, ut quasi verissimus Dei testis, fidelem in Hollandia populum ad novam Hierosolymam convocaret. Inter alia enim paradoxa docebat, Christi regnum ante diem judicii civile in terra futurum, in quo soli Sancti, regibus ferro et vi sublatis, dominarentur; id autem regnum esse jam coeptum Anabaptistarum. Lib. VII toto, narrat Joannem Bocoldum, sartorem Leidensem, occupasse urbem Monasteriensem in Westphalia, ibique se regem creasse, ac Christum nominasse, duodecim apostolos elegisse, ut vicinos ad novum Messiam adorandum advocarent; sed post horrenda dogmata et flagitia, expugnata ab urbis Episcopo urbe, candentibus laminis toto corpore laceratum, meritas sacrilegiorum suorum poenas dedisse. HIC EST ANTICHRISTUS QUI NEGAT PATREM ET FILIUM. — Quia negando Christum esse Filium Dei, negant Deum ejus Patrem, ut sequitur. Pater enim et Filius sunt correlativa, quorum lex est, ut mutuo se ponant et tollant. Filius enim est Patris Filius, et Pater est Filii Pater; posito ergo uno, ponitur et alterum; sublato uno, necessario tollitur et alterum. Oecumenius opinatur hic perstringi Valentinum, «qui alium esse Patrem innominabilem asserebat, praeter eum qui pater Christi diceretur. Iidem vero haeretici, inquit, Filium quoque denegant, dum hominem solum esse ipsum, et non natura Deum affirmant.» Sic et Basilides alium quemdam Patrem confinxit, a quo νοῦς, id est mens, inde λόγος, id est verbum, productum sit. De quo Irenaeus, lib. I, cap. XXIII; Tertullianus, De Praescript.; Epiphanius, haeresi 24, et alii.
2:23
23. OMNIS QUI NEGAT FILIUM, NEC PATREM HABET (tanquam in quo maneat, nec tanquam manentem in se, ait Cajetanus, quia generationem ejus aeternam non credit, ait Dionysius); QUI CONFITETUR FILIUM, ET PATREM HABET. — Ita Romani et Latini omnes, ac Syri et Graeci multi; nonnulli tamen delent qui confitetur Filium, et Patrem habet. HABET — scilicet in mente et fide, ac consequenter in ore et confessione, id est, ut Syrus vertit, credit, vel confitetur Patrem. Alludit ad illud Evang. cap. V, vers. 38: «Verbum ejus (Patris) non habetis in vobis manens, quia quem misit ille, huic vos non creditis,» ubi pariter habetis exponit per creditis. Simili phrasi dixit cap. I, vers. ult.: «Verbum ejus non est in nobis.» Et hoc cap. vers. 5: «In hoc scimus, quoniam in ipso sumus. Qui dicit se in ipso manere,» etc.; et vers. 24: «Vos quod audistis ab initio, in vobis permaneat.» Per fidem enim, spem et charitatem Deus Pater, Filius et Spiritus manent in nobis; ac consequenter eos habemus in nobis, sicut templum in se habet et continet Eucharistiam: anima enim sancta realiter est templum Dei inhabitantis. Christum ejus Filium, juxta illud: «Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum,» Joann. V, 23.
2:24
24. VOS QUOD AUDISTIS AB INITIO, IN VOBIS PERMANEAT. — Est Hebraica verborum trajectio, quam latine sic ordines: Quod vos audistis ab initio, id in vobis permaneat, q.d. Constanter perseverate in fide, doctrina et vita Christiana, quam primitus accepistis; sic enim vera fides manebit in vobis, et vicissim vos manebitis in vera fide, religione et cultu Dei. Quare, «si quis evangelizaverit, praeterquam quod accepistis, anathema sit,» ait Paulus Galat. cap. 1, vers. 9. Ideoque «doctrinis variis et peregrinis nolite abduci,» Hebr. XIII, 9. Praeclare S. Cyprianus, epistola 40: «Admoneo, inquit, pariter et consulo ne perniciosis vocibus temere credatis, ne fallacibus verbis consensum facile commodetis, ne pro luce tenebras, pro die noctem, pro cibo famem, pro potu sitim, venenum pro remedio, mortem pro salute sumatis.» Perstringit haereticos judaizantes; Judaei enim negant mysterium SS. Trinitatis. Dicunt enim unum tantum esse Deum, in una duntaxat persona, aeque ac in una duntaxat natura existentem, ac consequenter negant Christum esse Deum, Deique Filium. Unde Christus in Evangelio S. Joannis passim contra eos disputat, probatque se esse Filium unigenitum Dei Patris. Vide cap. III, vers. 35; cap. V, vers. 18 et seq., e. vers. 36 usque ad finem capitis; cap. VI, vers. 58, etc. «Si enim, ait Oecumenius, Patrem novissent, eum quoque Filii unigeniti Patrem esse procul dubio percepissent.» Praesertim quia qui ignorat Trinitatem, ignorat et Deitatis naturam, eam scilicet esse tam plenam et fecundam, ut personarum pluralitatem exposcat, et tribus se communicare efflagitet, adeo ut si unam personam sustuleris, totam divinitatem sustuleris, et hoc significat hic S. Joannes. Simili modo ait Christus Philippo: «Philippe, qui videt me, videt et Patrem, etc. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est?» Joann. XIV, 10. Qua sententia significatur et pluralitas personarum, et identitas essentiae divinae, ac intima et perfecta inhabitatio unius personae in alia, et e converso, quam Damascenus, lib. I De Fide, cap. XI, vocat περιχώρησιν, ac ex Damasceno Doctores Scholastici circumincessionem. De quo sublimi mysterio sublimiter disputat S. Augustinus, lib. VI De Trinit., cap. ult.; S. Hilarius, lib. IV De Trinit.; Ambrosiaster, in epist. II ad Cor., cap. XIII. «Singula, ait S. Augustinus, sunt in singulis (personis), et omnia in singulis, et singula in omnibus, et omnia in omnibus, et unum omnia.» SI IN VOBIS PERMANSERIT QUOD AUDISTIS AB INITIO (eo modo quo jam explicui), ET VOS IN FILIO ET PATRE MANEBITIS. — q. d. Adhaerebitis Filio et Patri per veram fidem, spem et charitatem, quod vers. praeced. dixit: «Qui confitetur Filium, et Patrem habet,» adde et Spiritum Sanctum; quia hic in Patre et Filio includitur. Pater enim et Filius sunt spiratores Spiritus Sancti; unde in plena sui ratione et essentia includunt vim spirativam, imo actualem spirationem Spiritus Sancti. S. Joannes tamen non nominat Spiritum Sanctum, sed Filium et Patrem, quia de Spiritu Sancto tunc nulla erat quaestio, sed duntaxat de Filio, puta Christo, et consequenter de Patre. Simoniani enim et Cerinthiani negabant Jesum esse Deum, Deique Filium. Hinc et Filium praeponit Patri, praesertim quia «nemo venit ad Patrem nisi per Filium,» Joann. XIV, 6. «Nullus enim divinae gloriae celsitudinem videbit, nisi qui per sacramenta humanitatis, quam Filius suscepit, renatus est,» ait Beda et Thomas Anglicus. Porro ex eo quod «vos in Filio et Patre manebitis,» vicissim Filius et Pater manebunt in vobis. Nam, ut explicat Oecumenius: «In Filio, inquit, et Patre manebitis, hoc est, conjunctionem et communicationem cum eo habebitis,» juxta promissum Christi, Joann. XIV, 23: «Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus.» Quo loco S. Augustinus: «Ecce, inquit, facit in Sanctis cum Patre et Filio Sanctus etiam Spiritus mansionem, intus utique tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater et Filius et Spiritus Sanctus veniunt ad nos, dum venimus ad eos; veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo, ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna.» Denique S. Cyprianus, De Exhort. mart., cap. V, et Hilarius, lib. VI De Trinit., ultima verba sic legunt: «Qui habet Filium, et Filium et Patrem habet,» scilicet benevolum et faventem. Sic quoque legit S. Augustinus, sed explicat de cultu et veneratione, q. d. Qui colit Filium, colit et Patrem; nequit enim colere Patrem, qui non colit Filium.
2:25
25. ET HAEC EST REPROMISSIO (id est, res promissa), QUAM (Vatablus legit qua, sed graece est ἥν, id est quam) IPSE POLLICITUS EST NOBIS (si in ipso maneamus), VITAM AETERNAM. — S. Augustinus legit, vita aeterna, idque clarius est et latinius. Est antiptosis Hebraica. Similis est vers. 27: «Unctionem quam accepistis ab eo, maneat in vobis;» unctionem id est unctio, et in Evang. cap. XIV, 24: «Sermonem,» id est sermo, «quem audistis;» et Psal. CXVII, 22: «Lapidem,» id est lapis, «quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli.» Similis est apud Latinos, ut apud Terentium prolog. Andr.: «Populo ut placerent quas fecisset fabulas;» et Virgilius: «Urbem,» id est urbs, «quam statuo, vestra est.» Aliter Gagneius: Manere, inquit, in Filio et Patre promissio est, quam nobis pollicitus est in Evangelio orans pro nobis Patrem Dominus, Joann. XVII, 20: «Non pro eis rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum, ut omnes unum sint, et sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint.» Bene ergo ait de hoc Joannes: Haec est promissio quam pollicitus est nobis, quae quidem est vita aeterna: vita enim aeterna est manere in Deo, eoque frui hic per gratiam, in futuro per gloriam. Huc accedit Oecumenius, qui τὸ et accipit ut causale pro quia, q. d. Manebitis in Filio et Patre, quia hoc ille pollicitus est, cum vitam aeternam pollicitus est. Verum prior sensus simplicior et germanior est. Acer hic est stimulus, quem fidelibus ad constantiam in fide contra haereticos, et omnem virtutem dat S. Joannes, nimirum promissio et merces vitae aeternae: «Memoria promissae mercedis perseverantem te faciat in opere,» ait Beda. «Videamus, inquit S. Augustinus, quid promisit. An argentum? An possessiones? An amoena praedia? Non est haec merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid igitur merces ista? vita aeterna.» Subjicit deinde Deum promissis jungere minas, ac ni pareamus minari mortem aeternam, imo ignem aeternum. «Minatur, ait, mihi potens homo, ut aliquid mali faciam: quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur omnipotens, ama quod pollicetur omnipotens, et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens.»
2:27
27. ET VOS UNCTIONEM QUAM ACCEPISTIS AB EO, MANEAT IN VOBIS. — Est hyperbaton, sive verborum trajectio, quae sic clare ordinanda est: «Et quam vos accepistis unctionem ab eo, maneat in vobis.» Ita enim non solum Hebraei, sed et Latini loquuntur, ut ostendi vers. 25; unde nonnulli codices clare pro «unctionem» legunt, unctio. Sic et Syrus: Sed et vos, inquit, si permanserit vobiscum illa unctio, quam accepistis ab eo, necesse non habetis ut quis vos doceat. «Unctionem» vocat gratiam Spiritus Sancti, puta donum sapientiae et intellectus fidelibus inditum in Baptismo, et auctum in Confirmatione; haec enim gratia et sapientia ungit imbuitque animam quasi unguentum spiritale fragrantissimo odore et sapore rerum divinarum, aeque ac unguentum corporale, puta chrisma ungit imbuitque corpus fragrantia corporali. Vide dicta vers. 20. ET NON NECESSE HABETIS UT ALIQUIS DOCEAT VOS, SED SICUT UNCTIO EJUS DOCET VOS DE OMNIBUS. — Subaudi, manete in eo, uti post brevem parenthesin subdit S. Joannes. Aliqui codices supplent, ita faciatis. Agit contra pseudoapostolos, puta haereticos, quos, vers. 18, vocavit antichristos. Idipsum S. Joannes clare vers. praeced. significavit, dicens: «Haec scripsi de his qui seducunt vos.» Sensus ergo est, q. d. Non est necesse ut pseudoapostoli et haeretici vos doceant veram fidem et doctrinam; jam enim eam didicistis ab ipsis Christi Apostolis, cooperante unctione Spiritus Sancti, quem in Baptismo et magis in Confirmatione accepistis; necesse est enim ut quod Apostoli foris per vocem docent, idipsum Spiritus Sanctus interius per gratiam et illuminationem vos doceat, juxta illud Isaiae LIV, 13: «Ponam universos filios tuos doctos a Domino;» quod S. Joannes, Evangel. cap. VI, vers. 45, vertit, et erunt omnes docibiles Dei. Deus enim est «qui docet hominem scientiam,» Psal. XCIII, 10. In hac ergo doctrina quam Apostoli exterius, Spiritus Sanctus interius vos docuit, manete et perseverate. Vide Bellarminum, lib. III De Verbo Dei, cap. III et seq., ubi et addit: «Simile, inquit, esset, si Catholicus Catholicis quos perturbarent haeretici, scriberet: Non necesse habetis ut Lutheranus aut Calvinista doctrinam vos doceat Christianam; quia quae vos oportet scire, plene didicistis et tenetis ex praedicatione Ecclesiae, adjuvante unctione Spiritus Sancti.» Simili modo S. Petrus hortatur fideles ad constantiam in fide dicens, epist. I, cap. V, vers. 12: «Breviter scripsi vobis, obsecrans et contestans hanc esse veram gratiam Dei, in qua et statis;» et Paulus, Coloss. I, 6: «Cognovistis gratiam Dei in veritate, sicut didicistis ab Epaphra charissimo conservo meo.» Ita Interpretes ac S. Augustinus unctionem hanc explicant: «Quantum ad me pertinet, inquit, omnibus locutus sum; sed quibus unctio illa intus non loquitur, quos Spiritus Sanctus intus non docet, indocti redeunt. Magisteria forinsecus adjutoria quaedam sunt, et admonitiones; cathedram in coelo habet, qui corda docet: de Domino dico. Propterea ait et ipse in Evangelio: Nolite vobis dicere magistrum in terra, unus est magister vester Christus; ipse vobis intus loquatur, quando nemo hominum illic est; quia etsi aliquis est a latere tuo, nullus est in corde tuo, et non sit ullus in corde tuo, Christus sit in corde, unctio ipsius sit in corde; ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes, quibus irrigetur interior; ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet: ubi illius inspiratio, et illius unctio non est, forinsecus inaniter perstrepunt verba.» Et S. Gregorius, homil. 30 in Evang., citans haec verba S. Joannis illaque Evangelii ejusdem explicans, Ipse vos docebit omnia: «Quia nisi idem Spiritus, ait, cordi adsit audientis, otiosus est sermo doctoris.» Mox autem recte subdit: «Non ergo docenti homini tribuat, quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in cordibus vestris dispar sit vocis intelligentia, nisi quia per hoc quod vox loquentis communiter admonet, est magis interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet?» Quod ergo ait: «Unctio ejus docet vos de omnibus,» commode accipe «de omnibus,» scilicet jam dictis, quae audistis et scitis, puta de omnibus articulis fidei contra haereticos retinendis, caeterisque quae quemlibet fidelem scire oportet; quae proinde quisque docetur et discit in prima sua catechesi et instructione, quod olim exacte faciebant fideles in primitiva Ecclesia: loquitur enim «scientibus,» ut ipse ait vers. 21. Alioqui enim non eguissent Doctoribus et Pastoribus, et frustra eos hac epistola doceret S. Joannes, uti recte arguit hic ipsemet Beza, ne quis hoc S. Joannis loco abutatur, et contendat spiritum privatum singulorum esse interpretem S. Scripturae et judicem controversiarum fidei. Talibus enim intonans comminatur Deus: «Vae Prophetis insipientibus qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident!» Ezech. XIII, 3. Addunt aliqui haec scribi a S. Joanne toti Ecclesiae, in qua multi erant sapientes et illuminati a Deo, qui proinde docti erant de omnibus, ut et ipsi alios rudiores docerent, q. d. O fideles, non est quod vos doceant haeretici; Ecclesia enim vestra, vestrique doctores plene a Spiritu Sancto docti sunt de omnibus: ipsos ergo adite, ipsi vos docebunt de omnibus ad fidem et salutem necessariis. Denique pro unctio ejus, scilicet Christi et Spiritus Sancti, Graeca pleraque legunt τὸ αὐτὸ χρίσμα, id est ipsa unctio; unde Syrus vertit, sed sicut illa unctio a Deo est, ipsa vos docebit de omnibus. Rursum per chrisma, id est unctionem, aliqui accipiunt Christum, id est unctum et ungentem, q. d. Christus per se et suos vos ungens, id est imbuens et instruens, docebit de omnibus, non Antichristi. Sic Daniel. IX, 26: «Occidetur Christus;» Septuaginta pro Christus vertunt, chrisma, scilicet per abstractum chrisma significantes concretum Christus. Unde quod sequitur: «Et verum est,» Tigurina vertit, et verax, scilicet Christus; sic et S. Augustinus legit, «et verax est, et non mendax.» ET VERUM EST, ET NON MENDACIUM. — Graecizat interpres: quia enim χρίσμα Graecis est neutrum, hinc pariter epithetum Latinum neutrum ei dedit, scilicet verum, q. d. Hoc chrisma verum est, puta haec unctio vera est, et non mendax. Secundo et simplicius, haec accipias technice, q. d. «Et,» id est quia, verum est, quidquid docet haec unctio, et nullum est mendacium in iis, hinc secure ei auscultate in omnibus, in iisque manete et persistite usque ad mortem. Solent Hebraei asseverationem firmare per negationem contrarii, ut, «confessus est, et non negavit,» id est plane pleneque confessus est Joannes se non esse Messiam, Joan. I, 20. Sic hic, «verum est et non mendacium,» id est, verissimum est, et alienissimum ab omni mendacio et falsitate. ET SICUT DOCUIT VOS (et ponitur pro igitur, ait Vatablus. Hebraeis enim vau pene sola est conjunctio, quae aequivalet caeteris Latinorum et Graecorum, q. d. Cum omnia quae docet unctio, sint vera, carentia omni mendacio et falsitate; igitur) SICUT ILLA DOCUIT VOS, MANETE IN EO — id est, in illius doctrina et fide perseverate. Gaudet Joannes verbo manendi. Pro manete graece est μενεῖτε, id est manebitis, hoc est, μένετε. Graeci enim, aeque ac Latini et Hebraei saepe futurum usurpant pro imperativo. Adde, quidam codices legunt μένετε in imperativo, id est manete.
2:28
28. ET (id est igitur, idcirco) NUNC, FILIOLI. — Vox familiaris S. Joanni, utpote seni, patri et patriarchae suorum amantissimo, ipsisque quasi filiis charissimis hac paterna voce blandienti. MANETE IN EO — quod scilicet vos docuit unctio Christi et Spiritus Sancti, puta in orthodoxa fide, doctrina et vita Christiana constanter perseverate, nec haereticorum blandiloquentia vos ab ea in haeresim, vel errorem abduci sinatis. Sollicite inculcat fidelibus inter tot exorientes in dies haereses et haereticos, in christianismo constantiam et perseverantiam, ob periculum apostasiae, quia inter omnes virtutes sola perseverantia coronatur. UT CUM APPARUERIT (Christus in gloria judicaturus orbem in fine mundi), HABEAMUS FIDUCIAM — παρρησίαν, id est libertatem, securitatem, fiduciam, loquendi audaciam: cum caeteri sibi male conscii trepidabunt et obmutescent, juxta illud Sapient. V, 1: «Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustiaverunt.» Nam, ut ait Paulus Coloss. III, 4: «Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria.» Quare quod ait S. Basilius, hom. 11 Hexaem.: «Abraham quoque timebit in judicio, et agoniam patietur,» per exaggerationem dictum est, tantumque significat summum judicii et examinis in eo futuri rigorem, indeque pavorem, si videlicet illud in se spectes, juxta illud S. Petri, epist. I, cap. IV, vers. 18: «Si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt?» Nam alioqui si spectes Dei gratiam et clementiam, illa Sanctos omnes assecurabit de sua salute et gloria: nam ipsa ante examen discernet illos a reprobis, eosque constituet a dextris, quasi amicos dilectos et electos suos. ET NON CONFUNDAMUR AB EO IN ADVENTU EJUS. — Q. d. Ne pudefiamus utrique, scilicet tam vos, si a doctrina Christi aberretis, quam nos Apostoli et Pastores, quod vos in ea non conservaverimus: sicut enim eruditio et probitas discipuli laus est et decus magistri, sic imperitia et improbitas discipuli probrum est et dedecus magistri. S. Basilius ad illud Psalm. XXXIII: «Timorem Domini docebo vos,» docet acerbissimam damnatis pœnam fore pudorem et confusionem æternam, quam subibunt coram Christo et angelis sanctis, dæmonibus cæterisque damnatis in die judicii, adeo ut damnati mallent manere et ardere in gehenna, quam inde egredi in vallem Josaphat ad judicium hoc sibi tam probrosum et infame subeundum. Unde dicent «montibus et petris: Cadite super nos, et abscondite nos a facie sedentis super thronum, et ab ira Agni; quoniam venit dies magnus iræ ipsorum, et quis poterit stare?» Apocal. VI, 17. Pudoris causæ erunt, quod Christus peccata omnia etiam pudenda, infamia et horrenda, licet secretissima et sola mente commissa, coram toto mundo publicabit; quod Sanctos in hac vita a se contemptos, vexatos et occisos videbunt super se elevatos in gloria, suosque esse judices, ac se pariter condemnare; quod tam fuerint stulti, ut exili voluptate emerint æternum hoc probrum; quod peccata et gehennam modica pœnitentia, et confusione confessionis expiare neglexerint, etc. Hoc est quod ait Isaias ultimis verbis suæ prophetiæ: «Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non extinguetur, et erunt usque ad satietatem visionis omni carni;» et Daniel, XII, 2: «Qui dormiunt in terræ pulvere evigilabunt, alii in vitam æternam, et alii in opprobrium, ut videant semper.» Notat S. Cyrillus, Catechesi 3 mystag., fideles in Confirmatione ungi in fronte, quæ sedes est pudoris, ne pudeat eos confiteri nomen Christi, neve aliquid pudendum committant, ob quod confundantur in die judicii. Præclare S. Augustinus hic: «Fidelis, inquit, est qui promisit, non te fallit, tantum tu noli deficere, sed exspecta promissorem; non enim novit fallere veritas, tu noli esse mendax, ut aliud profitearis, aliud agas. Tu serva fidem, et servabit ille pollicitationem; si autem non tu servaveris fidem, tu fraudasti, non ille qui promisit.» Et Œcumenius: «Quid illustrius atque admirabilius esse unquam poterit, quam cum apud quem labores nostros relaturi sumus, apud eum cum fiducia id faciemus, nulloque pudore in adventu ejus perfundemur?» IN ADVENTU EJUS — ἐν ἐπιφανείᾳ, id est in apparitione, in manifestatione, in illustratione illius, cum scilicet gloriosus apparebit, eritque judex omnium hominum. «Videmus enim nunc per speculum in ænigmate, tunc autem facie ad faciem,» I Corinth. XIII, 12.
2:29
29. SI SCITIS (id est, quia scitis, vel cum sciatis, quandoquidem sciatis: ita Dionysius) quoniam JUSTUS EST (Christus judex, de cujus adventu jam egi), SCITOTE QUONIAM ET OMNIS QUI FACIT JUSTITIAM, EX IPSO NATUS EST. Dat modum et medium quo in die judicii non confundamur coram Christo judice, sed habeamus fiduciam, si nimirum faciamus justitiam, id est opera justa et sancta, quæ Christo justo judici offeramus. Ne quis enim putaret solam fidem orthodoxam sufficere, uti docebat Simon Magus, et moderni hæretici, addit hic requiri quoque justitiæ opera, q. d. Quia Christus futurus judex non tantum qua Deus, sed et qua homo, sit justus antonomastice, id est justissimus et sanctissimus, tum in se, tum in ferenda sententia; utique amat eos qui sunt justi, faciuntque opera justitiæ, pro eisque feret sententiam justam et salutiferam. Judicis enim justi est judicare de operibus cujusque, et bonis addicere præmium, malis pœnam. Qui ergo facit justitiam, in die judicii coram ipso non confundetur, sed habebit omnimodam fiduciam; quia judici suo justo similis, imo ex ipso natus est, hoc est, ipsius filius et hæres est. Quare non confundetur in ejus adventu, sed fidenter eum exspectabit, certus se per eum fore hæreditatis æternæ participem. Nam «si filii, et hæredes, hæredes quidem Dei, cohæredes autem Christi,» Rom. VIII, 17. Omnis enim justitia nostra manat a justitia, sanctitate et gratia Christi. JUSTITIAM: hic non specialem, sed generalem accipe, quæ est complexio omnium virtutum, a qua justi, sancti, Deo grati, amici et filii denominamur. Alludit ad illud Evangelii cap. 1, vers. 12: «Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt.» Porro nullum certius est argumentum, quod quis natus sit ex Deo, quam si factis et moribus Deum exprimat velut lineamentis. Notat primo Didymus dici, «qui facit» in præsenti, non qui fecit, aut faciet, quia bona radix bonos dat fructus in præsenti; quia ergo per justitiam et gratiam, ex Deo renascimur, et fimus divinæ consortes naturæ, ut ait S. Petrus, II epist. cap. 1, vers. 4 (realiter enim participamus Dei substantiam per gratiam supernaturalem et divinam, quæ summa est participatio divinitatis): hinc pariter nativitatem hanc et vitam divinam, per opera vitalia divina, puta per opera justitiæ, in præsenti semper ostendere debemus. Sicut enim non est homo vivens, qui in præsenti opera vitæ humanæ non edit, puta qui non comedit, non ambulat, non respirat, non loquitur, non ratiocinatur: ita pariter non est justus, nec renatus aut vivens ex Deo, qui opera justa et divina non edit, præsertim quia filii est imitari patrem. Cum ergo Deus justus justitiam ubique faciat, et nos ejus filii eamdem ubique facere debemus. Notat secundo, noster Salmeron, generationem hanc divinam similem esse generationi carnali et humanæ. Sicut enim hæc fit ex viro et femina, sic et illa quodammodo: Christus enim, qua homo, patiens parturiit nos cum summo dolore; idem qua Deus agit et producit in nobis gratiam et justitiam, per quam renascimur in filios Dei. Notat tertio Œcumenius, justos a Deo gigni, ut et ipsi progignant et procreent alios sibi similes; «quippe cum justus, inquit, etiam justos procreet ac gignat,» uti homo generat hominem, bos bovem; et Didymus: «Operantem, ait, justitiam commendat virtus, cum sit scilicet actualis: nullus itaque antequam faciat quæ virtutis sunt, justus est, sed neque dum cessaverit operari;» intellige in actu exercito, non signato. Denique S. Augustinus justitiam perfectam esse docet in angelis, inchoatam in hominibus: «In angelis sanctis, inquit, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione Verbi, et nihil aliud dulce habentibus, nisi a quo creati sunt, in ipsis perfecta justitia est; in nobis autem ex fide cœpit esse secundum spiritum.» Et mox: «Initium justitiæ nostræ confessio peccatorum. Cæpisti non defendere peccatum tuum? jam inchoasti justitiam; perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam, quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit luctamen cum carne et sanguine, quando erit corona victoriæ, et triumphus de inimico. Tunc erit perfecta justitia: modo adhuc pugnamus, si pugnamus, in stadio sumus, ferimus et ferimur; sed qui vincat, exspectatur. Ille autem vincit, qui et quod ferit, de viribus suis non præsumit, sed de hortatore Deo.» Justi ergo æmulantur angelorum justitiam, ut mentem ab omnibus terræ fæcibus, ac amorem ab omnibus creaturis avellentes, eum universum conferant in Creatorem, eum in omnibus tam prosperis, quam adversis amando, colendo, laudando, gratias agendo: ut eorum vox et vita, æque ac crux et passio, non sit aliud quam continua et assidua Dei laus. Talis enim est vox et vita angelorum, de quibus ait Job, cap. XXXVIII, vers. 7: «Ubi eras, cum me laudarent simul astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei?» Insuper Christiani ex Christo renati æmulentur Christum, ac proinde «loquantur ut oracula, vivant ut numina;» quia Christus ex Deo natus, et ex Virgine renatus, «locutus est ut os et oraculum Patris, ac vixit ut numen.» Ita hominum, etiam peccatorum, corda ferient, convertent, gignentque Christo, instar S. Basilii, de quo scribit S. Gregorius Nazianzenus, orat. in ejus funere: «Sermo Basilii erat tonitru, quia vita ejus erat fulgur.»
2:1
1. FiUoli meiy haec scribo vobis, ut non peccetis. Filioli, vox est blandissime monentis, qua et Christus ad discipulos suos USU9 fuit, Marc. 10. et Joan. 13., et Paulus ad Galatas cap. 4. Ipse vero Joannes in hac Epislola frequentius utitur. An autem idcirco filios vocet, quod eos in Christo per Evangelium genuisset, non constat. Naro Apostolis omnes fideles erant filii et filioli, quatenus paternam curam salutis omnibus impendebant, ant impendere parati erant. Porro dicens: Haec scribo vobis, aut de tota loquitur Epistola, aut potius ad ea proprie respinempe nos omnes peccasse, et peccatum habere, et a peccatis emundari in sanguine Christi, si ea confessi fuerimus. Etenim inolita consuetudo peccandi, et sociorum peccantium multitudo et facilitas veniae, solenthominibus incitamento esse ad iteranda et frequentanda peccata. Dicit ergo B. Joannes, haec se non scribere, seu scripsisse eis, quo liberius peccent; sed contra, ut peccata soUicite vitent, ac ne in pristinas sordes peccatorum relabantur, a quibus sanguine Christi mundati erant. Hoc enim esset magnae ingraiitiidinis. Non dissimiliter Apostolus inquit; permanehimus in peccatOj ut gratia abundet? Absit. Qui enim muvtui sutnus peccatOj quvmodo adhuc t\vemus in illo? Sed quaeies, cur non sit sibi ipsi contrarius Joannes, qui paulo ante negavit, nos vivere posse sine peccatis, nunc autem ideo se nobis scribere dicit, ut non peccemus. Movet hanc quaestionemBeda, et respondet, Apostolum iliic provide et salubriter nos admouuisse nostrae fragilitatis j ne quis sibi quasi innocens placeatj et se de meritis extoUendo gravius pereat; hic autem consequenter hortari, ut, si omni culpa carere nequimus, detnus tamen operam, quantutn valemus, ne nos ipsi fragilitatem nostrae conditionis negligenter agendo augeamus; sed contra otnnia vitia strenue vigilanterque dimicetnus, maxitne C07itra majora et apertiora, quae, Domino juoante, facilius superare vel cavere possumus. Haec Beda, bene locum hunc iuterprotans de peccatis in genere, quae in universum cavenda praecipit Apostolus, quantum bumaua fragilitas permittit; magis tamen ea, quae graviora sunt; maxime vero, quae mortem adferunt. Unde et Ecclesia quotidie Deum generaliter orat, dicens: Dignare, Domine, die isto sine peccato nos custodire. Et iterum: Tua nos hodie salva virtute, ut in hac die ad nullum declinemus peccatum.
Sed et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum justum. Sed, additum ab interprete. Nam Graeca et Syriaca non habent. Quemadmodum capite praecedenti, dicens: Si confiteamur peccata nostra etc, remedium monstravit obtinendae purgationis peccatorum, nempe confessionem eorum: ita nunc advocatum seu patronum ostendit, cujus intercessione et merito eadem purgatio nobis contingat. Si cui, inquit, de vita humana surrepit aliquod peccatum, sive veniale, quo omni carere non possumus, sive mortale, quod vitari potest, advocatum habemus etc. Cum enim nulhim peccatum, quantumvis exiguum, ablui possit, nisi sanguine mediatoris Christi, ipso dicente: Si non lavero te, non habebis partetn mecum, Joan. 13., nihil opus est, hanc sententiam (quod quidam faciunt) ad mortalia peccata restringere. praesertim quum et in eo, quod sequitur: Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris etc, peccata generaliter intelligantur.
Advocatum, Graece: iiapaxAirjT&v, quae vox plura significat: exhortatorem, consolatorem, advocatum. Attribuitur 16., quatenus consolatorem significat, juxta communem ac veriorem intellectum. Qua significatione etiam Filio convenit, imo toti l'rinilati. Nam Filius quidem, dicens Joan. 14.: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, nempe post meum discessum, satis significat, etiam se esse paracletum, quomodo Spiritum sauctum, id est con.solatorem. Patrem autem eodem sensu paracletum esse, Paulus declarat 2 Cor. 1., Deum appellans totius consolationis. Verum hoc loco, quamvis Gregorius Nazianzenus orat. 4. de Theologia, Christum interpretetur paracletum dici, id est, exhortatorem ac monitorem, omnino tamen aliorum omnium tenenda est sententia, odvocatutti significari. Nam advocati seu patroni (non enim hic ea vocabula distinguimus) oflicium expressit B. Joannes sequentibus verbis, dicens: Ipsum esse propitiationem pt o peccatis nostris. Igitur, advocatum habetnus, ait Joannes, Jesum Christutii justum, qui apud Patrem, judicem nostrum, pro nobis intercedat, veniamque nobis impetret peccatorum. Patrem solum nominat. apud quem intercessio fiat, quia de Filio sermo est, cui maxime congruit, apud Patrem intercedere pro supplicibus. Alioqui tota Trinitas Judex noster est, apud quem partes advocati Filius agit secundum humanam naturam. Jam vero, cum ad oflicium advocati tria pertineant, primum, ea apud judicem allegare, quibus citra rei condemnationem justitiae satisfiatj alterum, proferre humilitatem ac preceB rei, peccatum agnoscentis ac veniam postulantis; tertium, suis etiam precibus apud judicem intercedere, ut clementer et misericorditer, non autem ex rigore justitiae, cum reo agat: haec tria maxime in Christum competunt. Primum namque ofiert Patri sanguinem suum pro lytro seu pretio redemptionis peccatorum nostrorum. Deinde allegat humilem rei confessionem, de qua capite superiori: Si confiteamur peccata nostra. Tertio suam addit interpellationem, orans indesinenter pro nobis Patrem, uti testatur Paulus Rom. 8. et Heb. 7. Orat autem nunc in coelo constitutus, non supplicum more sese prosternens ante Patrem, aut miserabiles edens voces; sed desiderium salutis electorum suorum eloquens atque expromens Deo, tum mente, tum verbis ejusmodi, quae Filium in humanitate gloriosum, et ad dexteram Dei sedentem, atque cum eo regnantem, non dedeceant; quemadmodum ostendimus ad illud Rom. 8.: Qui etiam interpellat pro nobiSf et amplius ad locum Heb. 7.: Semper vivens ad interpellandum pro nobis. Porro de his advocati nostri officiis vide pluribus agentem Hesselium in commentario. Addit deinde Joannes: justum, id est, sanctum, innocentem et inculpatum. De quo Paulus Heb. 7.: TaliSf inquit, decebat, ut nobis esset Pontifex, sanctus, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus. Neque enim idoneus est advocatus, qui ipse sit reus. Convenit autem hoc epitheton Christo advocato nostro perfectissime, qui ita justus est^ ut per omnia Deo placeat, ac reconciliatore pro se ipso prorsus non egeat. Sed quoniam revera, licet imperfectiori modo, competit epitheton illud etiam in alios sanctos et justos, sive jam cum Christo regnantes, sive in hoc saeculo adhuc peregrinantes: idcirco et eos, quatenus Christi merita Deo pro nobis offerunt, nosque suis precibus Deo commendant ac placare student, recte nostros advocatos agnoscimus et salutamus, tametsi gradu incomparabiliter inferiore, GqII. Estil CoTnni. Tom. III. quam Christum. Unde et orationes, quibus propter illorum intercessiones et merita (scilicet haud aliunde, quam ex merito Christi profecta) aliquid a Deo petimus, Ecclesia fere terminat hac clausula: Per Christum Dominum nostrum.
2:2
2. Et ipse est propitiatio pro pecca^ tis nostris. Plenius explicat Joannes excellentiam advocati nostri, nempe qui talis sit, ut non alienam offerat Patri satisfactionem, sed exhibeat suam ac propriam, per quam non solum conatur ac satagit (ut apud hominem judicem faciunt advocati), Deum reddere nobis placatum, verum certissime Deum nobis placat ac propitium reddit. Ipse, inquit, est propitiatio pro peccatis nostris. Ut propitiationem intelligas vel sacrificium, quo redditur Deus propitius, quomodo intellexit Augustinus, vel ipsum propitiatorem, id est eum, qui reddit Deum propitium. Nam Christus utrumque est, et sacerdos Deum nobis placans, et hostia, per quam, semel in ara crucis oblatam, Deum nobis placat; uti late docet Apostolus Paulus in Epistola ad Hebraeos. Sentit autem Joannes, Christum reddere Patrem nobis propitium per hostiam crucis, non solum sufficienter, ut loquuntur, sed efficienter. Non enim ait: Et ipse fuit propitiatio, tunc scilicet, quando offerebatur in cruce; sed: Ipse est propitiatio pro peccatis nostris, in quantum videlicet hostiam illam, pro omnium salute sufficientem, continue et usque ad finem saeculi, quibus vult, applicat, ad remissionem peccatorum. Pronomen: nostris, ad quos referendum sit, pendetex intellectu partis sequentis. Ubi etiam plura contra sensum eorum, qui Joannem de sufficientia exponunt. Est etiam operae pretium, videre, quae hic adversus Catharinum adfert Hesselius.
Non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. Hujus loci variae sunt expositiones. Inter quas una est, hostiam crucis sufficientem esse ad propitiandum et placandum Deum, non modo pro peccatis nostris, id est eorum, qui credimus; verum etiam pro peccatis omnium hominum, quotquot sunt, fuerunt, aut futuri sunt. Sed illum commentarium, quamvis veritatem confcineat de universali sufficientia passionis Christi pro omnibus, tamen ut huic loco minus convenientem jam exclusimus, plura ad eundem improbandum infra dicturi. Alii porro, Joannem intelligentes loqui de efficaci et actuali propitiatione, juxta datam prius expositionem, sensu tamen adhuc variant. Quidam enim sic exponunt: Non tantum pro peccatis nostris, id est eorum, qui nunc vivunt, sed etiam pro peccatis eorum, qui nascituri sunt, quamdiu mundus durabit. Ita Oecumenius. Alii sic: Non tantum pro peccatis nostris, id est eorum, ad quos scribo: verum etiam pro peccatis totius Ecclesiae. Ut nomine totius mundi intelligatur Ecclesia per totum mundum dispersa, complectens omnes toto orbe fideles. Quae est expositio Augustini tract. 1. et 5. in hanc Epist. et tract 87. in Evang. Joannis; nec non Bedae in comment. Sic enim et ipsa Ecclesia canit in festo Pentecostes: Quapropter profusis gaudiis totus in orbe terrarum mundus exsultat, id est, Ecclesia toto orbe diffusa. Rursus alii: Pro peccatis non tantum eorum, qui jam credunt, sed et omnium electorum, quos adhuc ex omnibus mundi partibus ad fidem adducturus est. Alii denique reddunt hunc sensum: Non tantum pro peccatis nostris, id est Judaeorum, sed etiam pro peccatis gentilium cujuscumque per totum orbem nationis. Qui census exstat apud Cyrillum lib. 11. super. Joan. cap. 19. Qui nobis videtur hujus loci maxime germanus, ideoque caeteris anteponendus. Scribitur enim haec Epistola ad Judaeos, ut ostendimus in Prolegomenis. Sic et alibi Joannes loquitur, ut Evangelii sui cap. 11., dicens, Caipham prophetasse, quod Jesus moriturus erat pro gente, nempe Judaica, et non tantum pro ea gente, sed ut filios Dei, qui erant dispersi, nempe per totum mundum, congregaret in unum, id est, in unum ovile. Quomodo dicit Dominus ejusdem Evangelii cap. 10.: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili; et illas oportet me adducere; et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus Pastor. Est et in hac Epistola locus similis, ut cap. 4., ubi cum dixisset, Deum misisse Filium suum propitiationem pro peccatis nostris, paulo post ad gentiles idem beneficium extendit, dicens, Patrem misisse Filium suum Salvatorem mundi. Cum quo rursus convenit, quod dicit ipse Dominus Evangelii cap. 17.: Ncn pro eis autem rogo tantum; sed et pro eis, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Hocenim protinus exponens, ita subjicit: Vt credat mundus, id est dispersio gentium, quia Tu me misisti. Nec secus accipiendum arbitror id, quod ad consecrationem sanguinis Dominici recitat sacerdos ad altare, ex Apostolica traditione: Qui pro vobis et pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Pro vobis, scilicet Judaeis, et pro multis, gentium populis. Jam quod sensus Apostoli non debeat esse prorsus universalis, ut volunt, qui de sufficientia duntaxat pretii locum hunc exponunt, doceri potestex verbis proxime praecedentibus: Advocatum habemus apud Patrem, Jesum Christum justum. Dum enim statim subjungit: Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris ac totius mundi, declarat, Christum propitiationem esse pro peccatis illorum, quorum est advocatus. Atqui tantum electorum advocatus est, quia tantum pro electis orat, sicut ipse testatur Joan. 17.: Non pro mundo rogo, mundum reproborum intelligens, sed probis, quos dedisti mihi, qui utique sunt electi. Similiter ergo tantum pro electorum peccatis, tam eorum, qui sunt ex gentibus, quam qui ex Judaeis, significatur esse propitiatio. Quae res etiam ostenditur ex verbis memoratis Joan. 11.: Non tantum pro gentCy sed ut filios Dei, qui erant dispersi, congregaret. Ubi licet multitudinem gentium significare voluerit Evangelista, tamen sermonem restrinxit ad filios Dei, nimirum praedestinatione, id est electos. Quare et hoc loco solos electos intelligi convenit. Nam etsi quidam non electi interdum propitiationis participes fiant, quia tamen ab ea oxcidunt, ac proinde temporales sunt, finemque non attingunt, merito reputantur inter alienos et propitiationis exsortes.
2:3
3. Et in hoc scimus, quoniam cognovimus Eum, si mandata Ejus observemus. Scimus, Graece: Yiva)axo|ui£v^ cognoscimus. Particula: Eum, refert Patrem seu Deum. Commendat deinceps Apostolus iis, ad quos scribit, obervationem mandatorum Dei, et praecipue illius de proximis diligendis; idque propter illos, qui de fide et notitia veri Dei gloriabantur, opera bona, quae facienda dictat caritas, negligentes, tamquam fides sola ad salutem sufficeret. Simul ostendit, quinam sint, qui cum Deo societatem habeant, de qua primo capite locutus est. Docet igitur, quid sii, Deum cognoscere, videlicet ea cognitione, quae nobis sit salutaris, ac Deo nos probatos reddat, quamque passim a nobis exigunt Scripturae. Est autem ea notitia affectiva, quam vocant, complectens actum intellectus pariter et voluntatis, id quod cognoscitur amantis affectu caritatis. De qua notitia Jesaias cap. 11.: Repleta est terra scientia Domini, et Jeremiae cap. 31.: Cognosce Dominum: omnes enim cognoscent me, et Sapientiae cap. 15.: Nosse tCf consummata justitia esL Ita et Dominus in Evangelio de ovibus suis: Ego cognosco meas, et cognoscunt me meae, Joan. 10. Et ad reprobos: Non novi vos, Matth. 7. et 25. Haec acceptio notitiae Dei frequens est in hac Epistola. Unde Joanni consecutive eadem sunt: Nosse Deum, Diligere Deum, Habere Deum, Esse in Deo et Manere in Deo. Notandum autem, verbo: scimus seu cognoscimus, non significari certam et infallibilem notitiam, sed qualis de tali re, de qua sermo est, haberi per experientiam potest. Sensus enim hujus partis est: Hoc argumento discere possumus et cognoscere, quod Deum noverimus, et noscendo diligamus, si praecepta ejus, ea speciatim, quae de diligendo proximo nobis dedit, observemus. Ad haec enim praecepta Joannem respicere, patebit ex iis, quae dicit infra versu 9. 10. 11. Certum quidom est, eum, qui mandata Dei servat, nosse Deum notitia caritatis; sed quod mandata Dei servemus, infallibiliter certi non sumus, sed experimento quodam ex iis, quae agimus, cognoscere possumus. Itaque nihil facit hic locus pro nova ac speciali fide haereticorum.
2:4
4. Qui dicit, se nosse Eum, et mandata Ejus non custodit, mendax est, et in hoc veritas non est. Graece: Qui dicit: Novi Eum, etc. Estque in Graeco idem verbum: TrjpsTv, quod interpres varie vertit: observare, servare, custodire. Mendax est, id est, falsum dicit. Explicatur enim per hoc, quod sequitur: Et in eo, scilicet hoc dicente, veritas non est. Id est: Hoc dicens, veritatem non loquitur. Ita capite praecedenti; Mentimur, et veritatem non facimus. Quamquam et eatenus proprie mendax est, id est loquens contra, quam gerit in mente, quia scire tenetur, se Deum non nosse, si mandata ejus non custodit. Reliquum hujus periodi patet ex superioris partis explicatione. Unde et liquet, ex hoc loco non esse consequens, id quod adversarii male colligunt, eum carere fide, qui caritatem non habeat. Dictum est enim et declaratum, quid Joanni sit, nosse Deum.
2:5
5. Qui autem servat verbum Ejus, vere in hoc caritas Dei perfecta est, Perfecta, idest consummata, participium, non nomen. Nam in Graeco verbum est passivum praeteriti temporis: tstsXsiu)- Tat, quod Latine resolvitur in participium et verbum snbstantivura. Caritatem Dei intelligit, qua nos Deum diligimus. Sed quaeritur, quam dicat caritatem Dei perfectam seu consummatam. Hoc ut intelligatur, conferendus est hic locus cum iis, quae dicit cap. 4.: Si diligamus, inquit, invicem, Deus in nobis manet, et caritas Ejus in nobis perfecta est. Ubi in Graeco participium exprimitur: TSTsXsico^svTj loTtv. Et iterum: In hoc perfecta est caritas nobiscum, ut fiduciam habeamus in die judicii. Ubi Graece rursus verbum, quod hoc loco. Item: Timor non est in caritate; sed perfecta caritas foras mittit timorem. Ubi in Graeco nomen: TSAsia. Et mox: Qui autem timet, non est perfectus in caritate. Ubi rursus verbum praeteriti temporis. His omnibus locis caritatem perfectam videtur Apostolus eam intelligere, quae est vera, sincera, Christiana, legi Dei conformata. Probat enim caritatem Dei perfectam ex observatione mandatoram ejus, id est, ex dilectione proximorum. De qua Paulus Rom. 13.: Qui diligit proximum, legem implevit. Nam et fiducia in diem judicii nascitur ex observatione praeceptorum Dei. Sincera quoque et Christiana caritas cum timore servili non consistit, sed eum expellit. Agnoscitur autem hujusmodi caritas, si se extendat ad proximos, nec amicos tantum, sed etiam inimicos, secundum praecepta Salvatoris, Matth. 5. Nam et ibi perfectam caritatem exigit, dum, sua praecepta concludens, ait: Estote ergo perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est. Perfecti, inquit, juxta modum perfectionis, quam viatores assequi possumus. Alioqui nullius hominis in hac vita caritatem omnino perfectam esse, remota scilicet omni imperfectione, jam ante docuit Joannes, quando testatus est, neminem hic vivere sine peccatis. Idque de se etiam profitetur Paulus, Phil. 3. dicens: Non quod jam acceperim aut perfectus sim. Et iterum: Fratres, ego me non arbitror comprehendisse. Dicit ergo B. Joannes, eum vere diligere Deum, perfecta nimirum ac Christiana caritate, qui servat verbum ejus, quo praecipit, diligi proximos sine exceptione. Denique probatur hic sensus ex alio loco simili infra cap. 5.: Haec est, inquit, caritas Dei, ut mandata ejus custodiamus. Unde manifestum est, eandem esse Joanni ca~ ritatem Dei, et caritatem Dei perfectam.
In hoc scimus, quoniam in Ipso sumus. In hoc, id est per hoc, Hebraismus, Qt sensus sit: Si servamus verbum Ejus, quo praecipit, ut proximos diligamus, eo certissimo signo cognoscimus, nos in Ipso esse, id est, per caritatem esse Ei conjunctos, et societatem habere cum Eo. Sententia plane similis cum sententia superiore, versu tertio. Nam ut eadem sunt, servare mandata Dei, et verbum Dei. quod utrobique pro signo sive argumento ponitur: ita conveniunt, in Deo esse, et Deum cognoscere, secsu illic explicato. Quo etiam loco declaiatum est, quam nihil adjuvent hujusmodi sententiae sectarios, ex eis stabiliie conantes fidem suam specialem de certitudine justificationis. G. Qui dicit, se in Ipso manere, debet, sicut Ille ambulavit, et ipse ambulare. Repetitio est ejusdem doctrinae. Sunt enim eadem Joanni, esse in Deo, et manere in Deo, id est, caritate conjunctum esse Deo; ut ex pluribus hujus Epistolae locis ostendi potest. Simul declarat illud, quod dixit: Qui servat verbum Ejus; ac docet, eum id facere, qui in suis actionibus Christi imitator est. Ubi notandum, pronomina ipso et ille, quae etiam in Graeco diversa sunt, ad alium et alium esse referenda. Nam sensus est: Qui dicit, ss esse, seu manere in Deo, ut probet, se verum dicere, debet sua conversatione Christi:m imitari servando videlicet verbum Dei, quod idem est verbum Christi. Hinc ipse Christus ad discipulos Joan. 15.: Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea; sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in Ejus dilectione. In quo autem Christus nobis sit imitandus, ut, sicut ille ambulavit, et nos ambulemus, docet Joannes hujus Epist. cap. 3.: Quoniam ille animam suam pro nobis posuit, et nos debemus pro fratribus animas ponere. Quod si in hoc opere excellentissimae caritatis imitandus nobis est Christus; quanto magis in minoribus et facilioribus! Porro ambulare, pro ccnversari, Scripturae phrasis est notissima. Nec includit profectum in bono vel malo, ut quidam putant; sed tantum progressum seu motum de actione iu actionem. Alioqui Christo non tribueretur, qui proficere non potuit. Diximus hoc etiam supra ad cap. 1. v. 7.
2:7
7. Carissimi, non mandatum novum scribo vobiSj sed mandatum vetus, quod habuistis ab initio. Carissimi, Graece: fratres; tametsi nostrae lectioni suffragantur interpres Syrus, Augustinus, Beda, caeterique Latini; nec non codices aliquot Graeci a Roberto Stephano designati. Estque Joanni haec allocutio; ayanri^zoi, id est dilecti, carissimi, magis familiaris. Pergit autem hortari fideles ad observationem praecepti de diligendis proximis, docens, se non aliquod novum ingerere praeceptum, ne premi se conquerantur praeceptorum multitudine; sed vetus praeceptum annuntiare, quod habuerant ab initio Evangelii ipsis per Apostolos praeJicati. Nam Apostoli post fidei doctrinam primum ac praecipue commendabant omnibus hoc mutuae dilectionis praeceptum, memores ejus, quod a Domino audierant: In hoc cognoscent omnes, quia discipuli mei estis, si di- Jectionem habueritisadinvicem,Joaji,13. Quidam mandatum hoc vetus, et ab initio datum interpretantur, eo quod institutum sit cum ipsa hominis natura. Dictat enim l«x naturae, proximos esse diligendos, etiam externos et inimicos. Alii vetus exponunt, id est, antiquis patribus in veteri lege datum, Levit. 19. Hic commentarius est apud Alexandrinos Clementem et Didymum; uterque vero apud Oecumenium. Sed non est verisimile, Joannem, qui ad praedicandam Christi legem missus erat, remittere fideles vel ad legem naturae, quae multum obsoleta fuerat peccato, praesertim qua parte diligendos monet inimicos; vel ad legem Mosaicam veteri populo datam, minusque clare de inimicorum dilectione loquentem. Nam etillud: Quod habuistis ab initio, additum explicationis causa, non aliud indicat initium, quam quod significatur in sequentibus, ubi repetit aliquoties hujusmodi sermonem: habuistis, audivistis ab initio; ut infra versu 24. semel et iterum, et cap. 3. v. 11. et in Epistola 2. v. 5. et 6. Quibus omnibus locis initium praedicati vel suscepti Evangelii significatur. Jam ex his etiam intelligi potest, quomodo Joannes, dicens: Non mandatum novum scribo vobis, non sit contrarius Domino suo, quem Evangelii sui cap. 13. testatur dixisse: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem. Erat enim mandatum illud novum, quando Christus hoc dixit, quia nondum fuerat palam mundo praedicatum; non novum autem, quando Joannes haec scripsit, quia fidelibus ab initio datum. Quamquam et aliae rationes adferri possunt, cur hoc dilectionis mandatum merito novum appelletur; ut quia proprie pertinet ad legem novam, quae est lex amoris, nec nisi per gratiam novi testamenti impletur; et quia novum facit hominem ex veteri.
Mandatum vetus est verbum, quod audistis. Hic rursus addunt Graeca: ab initio. Sunt, qui putent, mandatum vetus hic aliter accipi, quam prius, ut sit significatio legis aeternae, hoc sensu: Sermo, quem nos vobis praedicavimus de proximis diligendis, quamvis praedicatione seu publicatione novus esset, origine tamen perantiquus est, annuntians nimirum id, quod semper et ubique mortales obligat, cum sit legis aeternae. Sed probabilius est, mandatum vetus uno modo sumi, ut haec pars sit explicatio prioris; ac si dicat: Vetus mandatum, de quo loquor, est sermo, quem nobis praedicantibus audistis. Exponit enim illam partem: quod habuistis ab initio. Qua expositione confirmatur sensus, quem illie dedimus.
2:8
8. Iterum mandatum novum scribo vobis. Non sibi contraria scribit Joannes, nunc nooum vocans mandatum, quod antea vetus dixit, et novum negavit. Aut enim sensus est: Mandatum vetus, quod accepistis ab initio, nobis illud praedicantibus, nunc ego vobis renovo per hanc Epistolam, repetens, iterumque monens, ne tradatis illud oblivioni. Aut, ut alii censent, utitur Apostolus correctione rhetorica; quasi diceret: Quamquam et vere novum est mandatum, quod scribo vobis, sed diversa ratione. Nempe vel eo sensu, quo Christus appellavit novum, qui primus illud mundo propalavit; ut hoc dicat Joannes, tamquam memor verborum magistri sui; vel ob alias rationes superius allatas.
Quod verum est et in Ipso, et in vobis. Voculam et priori loco Graeca et Syriaca non habent, ut et vetusta quaedam Latina. Item pro vobis in quibusdam Graecis iegitur: '^.ulv^ nobis, quemadmodum et legit Hieronymus lib. 2. contra Jovin. Sed hae varietates non magni sunt momenti. Notandum est autem, dictionem: verum, aXr^Osg, neutrius generis, ad mandatum non posse referri, quod Graece est evtoatj, foeminini generis, nisi vel soloecismum hic agnoscas, vel adjectivum dicas substantivari: verum, id est, res vera, quomodo videtur Oecumenius accepisse. Quidam vertit: Quod veritas est. Erasmus et Hentenius leddunt: Quod verum est in Ipso, idem verum est et in vobis. Atque ita supplet orationem Cajetanus. Caeterum aliis magis placet, ut referatur ad totum illud complexum, mandatum esse novum, et sensus sit: Verum hoc est, tum in Ipso, nempe Christo, qui novam legem attulit et promulgavit; tum in vobis sive in nobis, qui sumus novae legis primitiae, in quibus mandattim illud observatione publica coepit impleri. Cui sensui bene congruit, quod sequitur:
Quia tenebrae transierunt, et verum lumen jam lucet. Transierunt, Graece: TiapaycTOct, transeunt, praetereunt • idem, quod infra vers. 17.: Mundus transit. Sed ajunt, praesens tempus hic positum loco praeteriti. Verum id non est necesse. Quamdiu namque mundus non transiit, nec tenebrae transierunt; sed mundo transeunte, simul transeunt et tenebrae, quia mundus tenebris est invohitus, et tenebrae mundo. Tenebras intelligit ignorantiae et peccatorum, ut in capite superiore. Eas dicit transire, quia paulatim minuuntur, Evangelii luce per Apostolorum praedicationem latius in dies sese diffundente. Hoc enim est, quod addit: Et verum lumen jam lucet, nempe in dies magis ac magis. Ac si dicat: Nunc post adventum Salvatoris et Spiritum sanctum effusum hix Evangelicae veritatis a nobis praedicatae quotidianis profectibus augetur. Unde necessario efficitur, tenebras transire et minui, ut conjunctio copulans pro causali posita videatur: Tenebrae transeunt, quia verum lumen lucet. Alii lumen interpretantur Deum, de quo capite praecedenti: Quoniam Deus lux est, Rursus alii Christum, de quo Joan. 1.: Erat lux vera; et ipse Christus de sese: Ego sum lux mundi, Joan. 8. Sed nihil vetat, lucem metaphorice de pluribus dici, varia consideratione, quae tamen ad eandem lucem, nempe divinam, omnia referantur. Nam et homines, sicut vocantur tenebrae propter peccata, sic etiam lux appellantur propter fidem et caritatem ab increata luce sibi infusam. Eratis, inquit Paulus, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, Eph. 5. Huic certe loco bene convenit acceptio lucis, quam dedimus.
2:9
9. Qui dicit, se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Sensus clarus ex superioribus: Qui dicit, se versari in luce Evangelii, et discipulum esse Christi, si fratrem suum odit, vehementer fallitur, quum in densis adhuc tenebris versetur. Xam odium fraternum magnae sunt tenebrae. Fratrem vocat hominem quemcumque, id est proximum: Omnes enim vos, inquit Dominus, fratres estis, Matth. 23. Fratres autem ratione communis omnium Patris et creatoris. Unde sequitur ibidem: Unus est enim Pater vester, qui in coelis est. Quod et Malaohlas cap. 2.: Numquid non, ait, Pater unus omnium nostrum?
2:10
10. Qui diligit fratrem suum, in lumine manet. Hic jam aperit Apostolus, de quo Dei mandato dudum locutus fuerit, nempe de fratre diligendo. Utitur autem ad inculcandam doctrinam antithesi, more suo. Qui odit fratrem, in tenebris est; qui diligit fratrem, in lumine est. Nam esse in lumine, et manere iu lumine, Joanni sunt eadem, etiam in Evangelio. Sensus igitur est; Qui diligit fratrem seu proximum caritate sincera et Christiana (quam Bui^r a. dixit perfectam), versatur in luce Evangelii, servat evangelicam doctrinam, verus Christi discipulus est. Obiter admoneo, lucem et lumen hic et alibi in Latina versione nihil diversum significare; ut quibus una et eadem vox Graeca semper respondeat.
Et scandalum in eo non est. SxavSa- Aov Graece, Latine offendiculum, ut alii vertunt. Estque sensus illativus; quasi dicat: Et ideo non offendit, non impingit. Qui enim in tenebris ambulant, offendunt; non item, qui in lumine. Significatur offensio spiritualis, quemadmodum spirituale lumen, et spirituales tenebrae. In tantum ergo non offendit, qui fratrem diligit, in quantum in lumine manet et ambulat. Quatenus autem nondum perfecte ereptus est e tenebris ignorantiae et peccati in ipso habitantis, eatenus adhuc in multis offendit. Alludere videtur Apostolus ad illud Psalm. 118.: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum. Certe respicit ad verba Domini sui, quae scripsit Evangelii cap. 11.: Si quis ambulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt. Lege doctam et piam ad hunc locum annotationem Joannis Hesselii, qua docet, quomodo, qui diligunt fratres, non patiantur scandalum ex aliorum peccatis, etiamsi multa et magna committi videant, nec propter illa fraternitatem deserant, oderintve; quod est haereticorum et schismaticorum; sed tolerent, dissimulent, excusent, ex caritate corripiant, et corrigant, ubi possunt; et inter haec Deum orent assidue, ut Ecclesiam suam, tam in majoribus, quam in minoribus membris reformet.
2:11
11. Qui autem odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat. Rursus ad alterum redit antithetum, quo rem planius ob oculos ponat. Sensus: Qui laborat odio fraterno, tenebris ignorantiae et peccati involutus est, etiam dum quiescit et nihil exterius agit rerum; et dum ambulat, in tenebris ambulat, id est, opera exercet tenebrosa (quae Paulus opera tenebrarum appellat, Rom. 13.), passimque impingit. Ita Dominus post verba paulo ante citata: Si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo.
Et nescit, quo eat, quia tenebrae ohcaecaverunt oculos ejus. Quidam sic exponunt: Nescit, se praecipitem ire in gehennam; nescit, se, diaboli laqueis irretitum, trahi in varias tentationes et offendicula. Mihi simplicior ac germanior sensus esse videtur: Prae tenebris, in quibus ambulat, non videt, quo eat, quid agat; actiones suas recta ratione non expendit ac dijudicat, quia tenebrae, in quibus est constitutus, mentis ejus oculos obscurarunt. Ex hoc loco sie intellecto confirmatur illud apud Philosophos ac Theologos tritum ac receptum, omnem peccantem errare, quo significatur, nullum committi peccatum, nisi ex errore praevio judicii practici circa actum particularem, quem voluntas eligit.
2:12
12. Scribo vobis, filioli, quoniam remittuntur vobis peccata propter nomen Ejus. Totus hic locus, quo diversas aetates fidelium Apostolico affectu B. Joannes compellat, varie, quoad ipsas aetates, ab interpretibus exponitur. Ac primo sciendum est, in Graeco esse sex appellationes pro quinque nostris. Nam quae Latinis secunda est: Scribo vobis, Patres, etc, eadem in Graecis codicibus quinto loco repetitur. Notandum deinde, adolescentes et juvenes in Graeco eosdem esse, videlicet vsavtoxooQ. Itidem filiolos et infantes eosdem videri; quamvis in Graeco nunc xsxvta, nunc TiaiSia vocentur, sed quae in re praesenti idem valeant. Ex his jam collige, B. Joannem trea distinguere fidelium, ad quos scribit, aetates: puerorum, juvenum, et senum; et unamquamque bis ponere; nisi quod in pueris mutat vocabulum. Tribuit autem cuique aetati, quod congruit, ut patebit in progressu. Jam quod ad aetatum significationem attinet, Augustinus eosdem appellari putat trium aetatum nominibus, quod omnes fideles et filioli sint propter regenerationem in Christo, et patres propter notitiam Christi, quia notitia vigefc in senioribus, et juvenes propter pugnam cum diabolo. Sunt, qui haec referant ad aetates corporales, puerorum ratione jam utentium, juvenum seu viiorum, ac senum. Qui commentariue non est improbabilis. Nam et his aetatibus ea, quae Joannes scribit, congruenter aptari possunt. Aliis tamen magis placet, aetates spirituales intelligi; ut filioli seu pueri dicantur vel infirmi Chribtiani, qui tamquam parvuli, juxta Paulum, adhuc lacte nutriendi sint, 1 Cor. 3. et Heb, 5, Quae est expositio Oecumenii. Vel, secundum alios, neophyti in fide ac nuper baptizati, qui et ipsi plerumque etiam sensibus ac mente parvuli sunt, ut loquitur idem Apostolus 1 Cor. 14. Patres autem, qui Paulo perfecti vocantur Heb. 5., et spirituales 1 Cor. 2., et proinde idonei, qui alios etiam spiritualiter gignere possint. Vel alio sensu, PatreSy qui uiulto tempore fuerunt Christiani, ideoque tales esse debent, qui possint et alios erudire et ad Christum adducere. Juvenes denique, qui, tametsi nondum illam patium perfectionem attigerint, eo tamen progressi sunt, ut jam vires habeant, quibus fortiter resistant diaboli tentationibus: aut qui saltem propter tempus, quo Christiani fuerunt, tamquam qui ex ephebis jam excesserint, vel etiam in viros evaserint, eas vires ac fortitudinem habere deberent. Postremo notandum, particulam: Quoniam^ Graece: OTi, quae passim capitur determinative pro: quod, in his quinque sive sex appellationibus accipi causaliter pro: quia; ut per singula dicat, quare eis scribat. Nam quid sciibat, postea dicit, absolvens totam periodum ibi: Nolite diligere mundum etc. Primum igitur: Scribo vobis, inquit, filioli, id est pueri, et, ut Petrus loquitur, 1 Epist. 2., sicut modo geniti infantes, eo quod acceperitis in baptiemo remissionem peccatorum virtute ac merito Christi pro vobis passi. Videtur enim praesens tempus positum loco praeteriti; quasi disat: Quia abluti estis, sanctificati estis, justificati estis, in nomine Domini nostri Jesu Christi, 1 Cor. 6., ideo scribo vobis, admonens, ne ad amorem mundi redeatis. Non hinc consequens est, ut volunt sectarii, filiolos, quos alloquitur Apostolus, certo, singuloe de se ipsis, persuasos esse debere, quod sint ipsis remissa peccata. Non enim hoc simpliciter affirmat de unoquoque eorum; sed quia baptizati erant, supponit, quatenus tamen ex ipsorum parte nihil defuerit. Nam neque in sequentibus, ubi patres et juvenes alloquitur, de unoquoque eorum affirmat causam, quam adjungit, cur ad eas aetates scribat.
2:13
13. Scribo vobis, patres, quoniam cognovistis Eum, qui ab initio est. Patres, id est seniores, praesertim in Christianismo provecti. Ad vos, inquit, scribo, propterea quod Eum cognoveritis, qui est ab aeterno; de quo dixi in exordio epistolae, quod fuit ab initio; nempe Jesum Christum, Filium Dei, Verbum Patris. Nam et senibus competit notitia, et congruum est, ut antiqui cognoscant antiquum dierum. Verum et hic notitiam accipe, quomodo supra, pro cognitione, cui respondeat affectus.
Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis malignum. Significat aetatem aptam ad pugnam contra hostes, qualis est juventus. Unde apud poetam Bomana juventus pro cohorte, seu multitudine juvenum bellatorum ex Romanis. Nec obstat diminutivum vocabulum in Graeco: veavioxoi. Nam apuJ Pollucem Vcavioxog dicitur in quarta annorum hebdomade, id est, a vigesimo primo anno usque ad vigesimum octavum; tametsi intentio Joannis est, etiam virilem aetatem comprehendere, velut aptam bello. Malignum, Graece: xov Tiovr^pov^ illum malum, id est diabolum. Hoc enim nomine significante eum, qui consulto nequam et improbus est, saepe notatur diabolus in Scriptura sacra; licet interpres non uno nomine reddatLatine; ut Matth. 6.: Libera nos a malo, et 13.: Zizania filii sunt illius nequam, et Eph. 6.: Tela nequissimi ignea. Dicit ergo B. Joannes: Scribo vobis, qui jam velut juvenes aut viri in Christo roborati estis, quia diabolum varie vos oppugnantem vicistis et quotidie vincitis, fortiter ejus tentationibus resistendo. Jam quomodo haec tria etiam ad aetatem corporalem referri possint, vide Hesselium beno explicantem.
2:14
14. Scribo vobis, infantes, quoniam cognovistis Patrem. Syri codices et quidam Graeci, nonnulli etiam Latini, legunt in praeterito: scripsi, quod in duabus sequentibus codicis Graeci et Syriaci pericopis omnes illorum codices habent. Nam quia Joannes iterato nunc eosdem compellat, tale est, ac si diceret: Scripsi, iterumque scribo. InfanteSj Graece: TiatdiOi, pueri, quos ante vocavit xsxvia^ filiolos, ne quis hic significari putet eos, qui nondum fari possunt. Usurpatur autem utrumque, praesertim Tsxvia, cum quis vel minorem, vel inferiorem blande ant benigne affatur. Sed et de altero exemplum est infra vers. 18.: Filioli, novissima hora est. Item Christi loquentis ad discipulos Joan. 21.: Pueri, numquid pulmentarium habetis? Et alibi do illis: Ego et pueri, quos dedit mihi Deus, Jes. 8. et Heb. 2. Porro congruenter pueris dicitur: Quia cognovistis Patrem. Laus enim puerorum est, nosse et amare patrem suum. Sensus igitur est: Quia Christum jam novistis ac diligitis, ut patrem, utpote per fidem ex eo renati. Nam ut de Christo exponatur, suadent praecedentia, nominatim illud: propter nomen Ejus. Sequitur hoc loco in Graecis (una Complutensi editione excepta) et Syris codicibus repetitio secundae compellationis: Scripsi vobis, patres, quoniam cognovistis Eum, qui ab initio est. Legitur eadem apud Augustinum, Bedam, Oecumenium et Thomam Anglicum, et in nonnullis etiam Latinis manuscriptis; ut probabile sit, a librariis omissum hunc versiculum, velut superfluum, quod piorsus idem esset cum priore.
Scribo vobis, juvenes, quoniam fortes estis, et Verbum Dei manet in vobis, et vicistis malignum. Jam diximus, in Graeco et Syriaco legi praeteritum: scripsi. Sic et Latina quaedam: Scripsi vobis, adolescentes. Quod ait: Quoniam fortes estis, et vicistis malignum, qua ratione dicat, ex supradictis clarum est. Potest autem particula et illative sumi: fortes estis, et ideo vicistis malignum, nempe viribus a Deo suppeditatis. Quod signiticat illa pars interposita: Et Verbum Dei manet in vobis, id est, fidem Evangelii constanter retinetis. Fides autem monstrat, a quo et per quem sperandum ac petendum sit in tentationibus auxilium. Itaque locus iste convenit cum illo Petri loquentis de diabolo tentatore 1 Epist. 5.: Cui resistite fortes in fide.
2:15
15. Nolite diligere mundum, neque ea, quae in mundo sunt. Declarat nunc Apostolus, quid scribat omni aetati fidelium. Cum enim propositum ei sit, hortari omnes ad dilectionem fraternam, id quo faciat efficacius, revocat eos a dilectione earum rerum, quarum amor et cupiditas fraternae et Christianae caritati adversatur. Ejusmodi res sunt mundus, et quae in mundo sunt. Mundum vocat homines deditos rebus hujus mundi, id est, corporalibus ac sensibilibus, ad quas inordinate diligendas et prosequendas incurvatus est homo per peccatum primi parentis. Mundum autem sic acceptum, id est, homines malos, diligi vetat, quatenus tales sunt. Nam quatenus homines sunt, ejusdem nobiscum beatitudinis capaces, diligendi sunt a nobis ad hoc, ut eruti mundo salvi fiant. Per ea^vero, quae sunt in mundo, intelligi vult hujusmodi bona, quae corrupta hominum natura consuevit appetere, ut voluptate8,j^divitias, jhonores. Sic enim ipse Joannes in^ sequentibus explicat. Haec autem diligi vitat, quomodo solent ea ab hominibus diligi et concupisci; nimirum inordinate, ut dixi, id est, postposita lege Dei rectaeque rationis dictamine. Quam utique inordinationem importat nomen concupisceri' tiae, quo statim utitur.
Si quis diligit mundum, non est caritas Patris in eo. Ostendit, cur eos retrahat a dilectione mundi. Nam, inquit, fieri non potest, ut quis diligat mundum, et simul diligat Deum, Patrem suum; scilicet eo dilectionis modo, qui ei debetur, id est, super omnia. Nemo enim potest duobus dominis servire, Matth. 6. Consequenter ergo nec proximum diliget, ut oportet, hoc est, ex caritate Dei tamquam communis patris.
2:16
16. Quoniam omne, quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae, quae non est ex Patre, sed ex mundo est. Graeca paulo aliter habent: Omne, quod est in mundo, nempe concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum, et fastus vitae, non est ex Patre, sed ex mundo est, tametsi cum Latinis Syra conveniunt. Et sane utraque lectio ad eundem sensum collimat. Vetuit Apostolus, ne diligantur ea, quae in mundo sunt-, nunc quaenam ea sint, partitione declarat, ita tamen, ut objectorum, id est, rerum appetibilium loco nominet cupiditates, quae circa res illas versantur; quemadmodum bene Cajetanus annotat. Nam alioqui sermone proprio ac directo dicendum erat: Omne, quod est in mundo, esse voluptates, et opes, et honores, quae male concupiscantur ab hominibus carnalibus, avaris et superbis. Verum nobis haec tria, quae Joannes enumerat, singulatim explicanda sunt. Et quidem de concupiscentia carnis et de superbia vitae, quid per eas significetur, non magnam difficultatem habet. Cum enim concupiscentia carnis specialiter hic accipiatur, utpote distincta a concupiscentia oculorum et superbia vitae, satis inter expositores convenit, eam cupiditatem intelligi, qua male et inordinate expetuntur ea, quae secundum carnem, quatenus ab animo distinguitur, delectabilia sunt, id est ea, quae sensibus grata sunt et jucunda. Quae concupiscentia generali nomine incontinentiae et intemperantiae significari potest, species (inter caeteras) habens gulam et luxuriam.
Superbia vitae, Graece: a^.aCovsia Tou piou, verti potest: fastus seu jactantia vitae. Syra versio habet: fastus sive superbia mundi. Sed et apud veteres Latinos ambitio saeculi legitur; ut apud Cjprianum lib. de mortal., et Augustinum in hujus loci expositione, et lib. de patientia, cap. 17., et alibi saepe. Etenim Graeca dictio: ^''og, non simpliciter vi" tam significat, sed vitae genus, rationem, institutum, sustentationtm, et, quod vulgo dicunt, statum; quod alii interpretes vocarunt mundum et saeculum. Itaque superbia vitae ambitio est, inter capitalia vitia primum habens locum, id est, honorum inordinata cupiditas, ut, dum quis eo loco, quem inter suos proximos habet, non contentus, semper altiora petit; quod vocant: statum augere, et ad altiorem statum ascendere. Ut facere videmus homines obscuros, eosdemque divites, qui nobilitatem et toparchias auro sibi comparant. Prohibetur autem hoc vitium a Domino, dicente Lucae 12.: Nolite in sublime tolli. Caeterum per concupiscentiam oculorum non omnes idem vitii genus intelligunt. Alicubi quidem eo nomine lascivia et impudicitia significatur, ut Ezech. 23., ubi de Jerusalem sub nomine Oolibae meretricis, prostituentis se Chaldaeis, dicitur: Insanivit super eos concupiscentia oculorum suorum. Unde et Dominus ait Matth. 5.: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, etc. Hinc oculu^ impudicus apud Augustinum in regula. Verum ea significatio non quadrat huic loco, ubi concupiscentia oculorum a concupiscentia carnis tamquam a membro vitii diverso distinguitur. Est igitur opinio satis recepta, hoc nomine significari totum genus curiositatis, id est, inordinatae cupiditatis videndi, sciendi et experiendi, quod admodum late patet: ut in addiscendis vanis et superstitiosis artibus, in contuendis vanis aat lascivis spectaculis, in explorandis proximorum vitiis, aliisve secretis ad se non pertinentibus; in flagitandis sine necessitate signis et prodigiis. Et huc nonnulli referunt illud Ecclesiastae 1.: Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. De hoc genere S. Bernardus sermone 36. super Cantica: Sunt, inquit, qui scire volunt eo fine tantum, ut sciant; et turpis curiositas est. Hujus expositionis auctor est Augustinus in tract. loci praesentis, eamque etiam alibi tradit, nt lib. 10. confese. cap. 35., ubi genus hoc appellat vanam et curiosam cupiditatem, cognitionis et scientiae nomine palliatam, ac pluribus illud verbis et exemplis declarat. Item lib. de vera relig. cap. 38., ubi refert ad hoc vitium illam tentationem Christi, quando ei dictum est a diabolo: Mitte te deorsum, Matth. 4. Hoc enim, inquit, ut faceret, non urgebat, nisi causa tantum aliquid experiendi. Beati Augustini sententiam Beda sequitur, et hos duos B. Thomas 2. 2. quaest. 167. art. 2. Quibus accedit Hesselius in commentario. Veruntamen aliis magis placet, per concupiscentiam oculorum avaritiam intelligi. Cujus etiam expositionis, ab aliis traditae, meminit S. Thomas 1.2. quaest. 77. art. 6. Meminit item Hesselius. Estque commentarius iste consentaneus aliis Scripturae locis, in quibus reprehenditur insatiabilis oculorum cupiditas. Ut Ecclesiastae 4. de avaro: Laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis; et Ecclesiastici 14.: Insatiabilis oculus cupidi; non satiabitur, donec consumat animam suam; et Prov. 27.: Infernus et perditio numquam implentur; similiter et oculi hominum insatiabiles. Quem locum etsi de capiditate videndi seu cognoscendi, quaenuraquam expletur, intellexerit Cajetanus, bene tamen Jansenius docet, melius accipi de cupiditate habendi ista terrena; quod ipsum et de hoc loco Joannis affirmat. Quem quidem etiam Cajetanus sic intellexit, dicens, sub concupiscentia oculorum comprehendi inordinata utilia; circa quae nimirum avaritia versatur. Est autem appellationis ratio haec, quia avaritia cupiditas est earum rerum, quae passim in oculos incurrunt, et quarum desiderium per sensum oculorum hauriri solet; ut pecuniarum, agrorum, domorum, vestium, pulchrae et amplae supellectilis. Unde et pueri (in quibus hoc vitium sese exserit), quidquid pulchri vident, concupiscunt; ac de iis dici solet, quod, quidquid vident, volunt habere. Non enim tegunt aut dissimulant cupiditatem suam, quemadmodum viri. Placet igitur commentarius, quem superius semel et iterum indicavi, per ea, quae in mundo sunt, ex mente B. Joannis intelligi tria hujus mundi bona, quae ab hominibus origine corruptis ac nondum renatis solent appeti: voluptates, divitias, honores. Ad quae tria, quidquid aliud male concupiscitur, facile potest reduci. Non enim tam peccata, quam peccatorum omnium pessimas radices explicare voluit S. Joannes; uti loco proxime citato B. Thomas declarat. Porro typice figurata nobis sunt haec tria vitia in vitulo aureo exaltato, et a carnali Israel adorato, Exod. 32. Nam vitulus, ut vitulus, id est, animal petulans, significat concupiscentiam carnis; ut aureus, concupiscentiam oculorum; ut exaltatus, superbiam vitae. Item hae sunt tres lanceae, de quibus 2 Reg. 18., quas infixit Joab homicida, id est diabolus, in corde Absalon, id est, hominis diligentis mundum et ea, quae in mundo sunt. Adversus haec tria mundi mala sunt tria bona, velut antidota, quae voto assumuntur ab iis, qui relinquunt mundum: continentia contra concupiscentiam carnis, paupertas seu communis vita contra concupiscentiam oculorum, et obedientia, humilitatis soboles, contra superbiam vitae. Sed et omnibus fidelibus adversus eadem mala a Christo Domino proposita sunt tria remedia: jejunium, eleemosyna et oratio, Matth. 6. Et apud Paulum: sobrietas, justitia et pietas, Tit. 2. Quod additur a Joanne: Quae non est ex Patre, sed ex mundo est, est referendum ad omnia tria, sicut exigit Graeca lectio. Sensus autem est: Triplex hoc genus cupiditatis non esse a Deo auctore, sed ex mundo originem habere^ quatenus scilicet ex peccato primi hominis in genus humanum transfusum est. Ostendit hic locus, concupiscentiam, quae alio nomine fomes peccati vocatur, non esse facultatem naturalem appetendi jucunda, et molesta fugiendi (haec enim facultas a Deo est auctore naturae); sed esse vitium naturae, inclinans hominem ad ea appetenda, quae Deus prohibet, et ad aversanda, quae praecipit. Hoc enim vitium non est a Deo. Quare nec concupiscentia baptizatorum ex Deo est, sed ex mundo, quantumvis ei non consentiant; quemadmodum ex variis Augustini locis, et ex Bedae commentario bene docet Hesselius, adhibitis etiam apertis ad eam rem Scripturae testimoniis. Nec tamen nomine concupiscentiae et superbiae hoc loco volumus significari illum fomitem, sed tria vitia capitalia: Intemperantiam, avaritiam et ambitionem. Quod si quis contendat, concupiscentiam carnis et concupiscentiam oculorum esse ex Deo, pari ratione fateatur necesse est, etiam superbiam vitae esse ex Deo. Ponuntur enim haec tria ab Apostolo in eodem ordine. Verum de hac re latius a nobis disputatum est In 2 sent. dist. 30., ubi ostendimus, concupiscentiam etiam renatorum non esse opus Dei; sed vitium legi divinae contrarium, ideoque oppugnandum a nobis, et odio habendum.
2:17
17. El mundus transit, et concupiscentia ejus. Pro verbo: transit, in multis legitur: transibit, etiam apud Augustinum; sed vera lectio est: transit, Graece: napdyeTai, veluti supra vers. 8. Cui et Syra versio consonat. Alia nunc ratione docet Apostolus, mundum et ea, quae in mundo sunt, non esse diligenda. Nam quae transeunt, diligenda non sunt, eed aeterna; mundus autem transit, id est, mali homines pereunt. Transit et concupiscentia mundi-j sive hoc nomine intelligantur ipsa vitia supradicta, quantum ad actus delectabiles (etenim concupiscentia non manebit in damnatis ad delectationem, sed ad poenam, teste Augustino lib. 6. contra Julian. cap. 6. alia.'? 16.); sive intelligantur illorum vitiorum objecta. Non enim post hanc vitam manebunt ea, quae msle concupiverant mali; voluptates, inquam, et opes et honores; nequidem secundum fructum aliquem. Similis est hic locus, maxime juxta sensum posteriorem, illis verbis B. Petri 1 Epist. 1.: Omnis caro, ut foenum, et omnis gloria ejus tamquam flos foeni; exaruit foenum, et flos ejus decidit. Sic et Jacobus de divite, cap. 1.: Quoniam sicut flos foeni transibit, etc. Significant hujusmodi sententiae, ex gloria et voluptate hujus saeculi nullum amatoribus suis fructum provenire, sed magis interitum. Quod contra se habet in iis, qui diligunt Deum. Unde sequitur:
Qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum. Hoc est: Qui facit ea, quae Deus praecipit (intelligitur enim praeceptiva voluntas Dei, quemadmodum in uratione Dominica, cum dicimus: Fiat voluntas tua), manet in aeternum, id est, vivet in aeternum, utique vita beata. Neque enim opera ejus ita transeunt, quin maneant, semperque mansura sint, quoad gloriosum fructum et mercedem. Respondet haec pars ei, quae apud S. Petrum verbis paulo ante citatis subjungitur: Verbum autem Domini manet in aeternum. Intelligitur enim verbum Evangelii fide receptum cum obedientia.
2:18
18. Filioli, novissima hora est. A doctrina morali, qua docuit diligendos fratres, et a dilectione mundi revocavit, transitum nunc facit ad exhortationem, qua fideles muniat adversus haereses et sectas, quae non paucae jam tum subortae erant. Filios, vocat, seu pueros, iiaidloi, blando vocabulo, quo paternum erga eos afPectum ac salutis eorum desiderium ostendat. Novissima hora est, id est, extremum tempus jam decurrit. Quod EPISTOLAE I. BEATI extremum vocatur, quia sic in eo complenda sunt omnia, ut post illud usque ad mundi finem et Domini adventum non sit alius rerum status exspectandus, quomodo post hominis senectutem non aetas alia, sed mors exspectatur. Unde et ultima mundi aetas hoc tempus appellari solet, et a S. Paulo consummatio saeculorum vocatur Heb. 9. Quo loco pluribus hanc Scripturae phrasim exposuimus. Vide etiam, quae de ea re scribit Oecumenius satis exacte; tametsi quod addit, novissimum, sive extremum intelligi posse pessimum, sicut, quum dicimus: Ad extremum mali pervenit: praeterquam quod alienum est a phrasi Scripturae, parum scite dicitur. Non enim extremum significat pessimum, ciim dico: Ad extremum mali pervenit; sed ad pessimum determinatur per adjunctum genitivum mali. Praefatur Joannes, novissimam horam esse, ne mirentur fideles, tot exsurgere novos magistros, diversa et adversa docentes iis, quae ab initio fuerant ipsis tradita. Tales enim multos novissimis temporibus venturos Christus Dominus et Apostoli ejus Petrus et Paulus ante prae dixerant. Christus quidem Matth. 24. et Marc. 13., vocans eos Pseudochristos et Pseudoprophetas; Petrus autem in 2 Epistola cap. 2. et 3., magistros mendaces et illusores eos appellans; et Paulus 1 Tim. 4. et 2 Tim. 3., doctrinam eorum vocans daemoniorum, et quales futuri sint, describens. Vult ergo Joannes, attentos esse fideles et cautos, ne fallantur ab illis, de quibus exorituris dudum praemoniti fuerant, adeoque tam adversus errorum novitates, quam contra mundi concupiscentias eo magis sibi vigilandum sciant, quanto propius accedit finis horae novissimae, quando ad judicium venturus est Dominus. Nam hujus adventus infi-a meminit vers. penult.
Et sicut audistiSy quia Antichristus venit, et nunc Antichriati multi facti sunt. Venit, sp/STat, verbum praesentis temporis, sed habens significationem cujusdam futuri, id est ejus, quod in pro- JOANNIS. VERS. 18. cinctu est, ut veniat, quodque venire incipit. De quo Latine dicimus: adventat. Sic enim et de Elia dicitur Matth. 17.: sp;(£Tat, quod interpres ibi vertit: venturus est. Ita Christus, priusquam advenisset, vocabatur ipxo/^svoc;, interrogantibus eum discipulis Joannis Matth. 11.: Tu es j qui venturus es? id est: Tune es ille, qui exspectaris jamjam adfuturus? Igitur et hoc loco recte vertunt Erasmus et alii: Venturus est, pro quo aonnulli soloecismo quodam: debet venire, quod eodem recidit. Sed tamen, ut dixi, procinctus et praeparatio quaedam ad praesentiam adventus significatur, etsi temporis incerta sit mora. Nam et de die extremi judicii dicitur: Ipxexat^ 1 Thess. 5., veniet, ut ibi noster transtulit; quia nimirum ita venturus ille dies praedicitur, ut semper nobis esse debeat in exspectatione. Vide nostra in 4. dist. 47. Porro, quod ait: Audistis etc, tale est, ac si diceret: Traditum est vobis, ita estis edocti a nobis Christi Apostolis, scilicet Antichristum venturum esse. Ubi nota, traditionem esse Apostolicam, imo divinam, Apostolo teste, quod Antichristus venturus sit. Hoc enim Apostoli ut traderent, a Christo acceperunt, qui inter alia dixerat ad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me; si alius venerit in nomine suo, illum accipietis, Joan. 5. Quod ad nomen Antichristi attinet, quo significatur ad' versarius Christi, solus quidem Joannes sic eum nominat, hic et cap. 4.; caeterum qualis homo futurus sit, et quid acturus, exponit Paulus 2 Thess. 2., ac de eodem plura, sed obscure, scribit idem Joannes in sua Apocalypsi. Textus Apostoli videtur ordinandus et explicandus hoc modo: Sicut audistis, quod venturus sit Antichristus, ita tenete. Nam omnino venturus est; sed interim multijam Antichristi facti sunt. Graece: Ycyovaotv, exorti stint, venerunt, Erasmus: coeperunt esse. Tamquam dicat Apostolus: Unus quidem venturus est insignis adversarius Christi, cui proinde, per antonomasiam, nomen Antichristi debeatur; sed ille multos jam incepit Labere praecursores, eosdemque participatione nominis ejus Antichristos, quia, quod ille facturus est in universum, ut Christi nomen et gloriam exstinguat, hoc isti partibus faciunt, dum alius naturam ejus divinam negat, alius humanam, alius passionis ac mortis ejus, qua gloriam promeruit, veritatem, alii alia de eo falsa comminiscuntur. Haec enim qui faciunt, solvunt Christum, ut infra loquitur capite quarto, et ea peculiari ratione sunt Antichristi; cum alioqui generaliter omnis haereticus sit antichristus, quatenus scilicet doctrinae a Christo traditae partem aliquam oppugnat. Antichristi, hoc loco a Joanne notati, fuerunt Simon Magus, Basilides, Cerinthus, Ebion, Nicolaus Antiochenus, aliique id genus; quibus adde Hymenaeum et Philetum, dicentes, resurrectionem esse jam factam, 2 Tim. 2.
Unde scimus j quia novissima hora est. Ac si dicat: Ita praedictum fuit, in novissimis diebus esse venturos, qui falsas et Evangelio Christi contrarias doctrinas spargerent, id est haereticos; qui cum multi jam venerint, certo coUigimus, extremum tempus nunc agi.
2:19
19. Ex nobis prodierunt. Graece: I^^X^Vj exierunt. Significatur enim defectio, non origo. Occurrit Apostolus scandalo, quod nasci poterat ex eo, quod homines tam mali et perversi prodirent ex Ecclesia: tamquam illa pestes ejusmodi genuisset, ac sinu suo fovisset. Ad hoc respondet, ostendens, quomodo fuerint in Ecclesia, e qua dicuntur egressi, et quomodo in ea non fuerint. Ex nohiSj inquit, exierunt, hoc est, ex Ecclesia fidelium seu Christianorum per haeresim egressi sunt, nolentes Ecclesiam audire, et ab ea semet ipsos separantes, cum prius in ea essent, utpote fidei professione et Sacramentorum communione Christiani; sive simulati fuerint, externa specie gerentes se pro veris Christianis; sive revera tales fuerint, animo tenentes, quod exterius profitebantur. Nam et Simon magus a Philippo baptizatus fuit, Act. 8., et Nicolaus in diaconum ab Apostolis electus, Act. 6., et Hymenaeus et Philetus in magna domo, quae est Ecclesia, fuerunt, 2 Tim. 2., et Cerinthum in numero fidelium aliquando fuisse, docet Epiphanius haer. 28. Utrum autem omnes isti vere et ex animo prius fideles fuerint, an vero vel omnes, vel eorum aliqui ficta fide et duplici corde fuerint Ecclesiam ingressi, novit scrutator cordium Deus. Probabile tamen est, quosdam vera fide praeditos fuisse. Sic enim de talibus loquitur Apostolus 1 Tim. 4., quod in novissimis temporibus discedunt quidam a fide, et ejusdem Epistolae cap. 1., quod bonam conscientiam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt j et 2 Tim. 2., quod Hymenaeus ct Philetus a veritate exciderunt. Calvinus, ut novitium dogma de fide speciali sustineat, vult, neminem illorum veram ac solidam fidem habuisse; sed allata testimonia obstant. Hi tamen omnes, ut de Ecclesia manifeste exirent, prius occulte haeretici in Ecclesia fuerunt. Hoc enim est, quod dicit Joannes: Ex nobis exierunt. Unde satis liquet, haereticos occultos secundum quendam modum esse in Ecclesia, donec inde vel ejiciantur, vel ipsi palam sese separent.
Sed non erant ex nobis. Hoc duobus modis intelligi potest. Primum, ut dicantur ex nobis non fuisse, quia, quamvis inter nos ac nobiscum versarentur, Christiana nobiscum Sacramenta participantes, non erant tamen do numero verorum Christi fidelium, sed fidem simulabant. Quo fere sensu tractat hunc locum Augustinus in commentario; quem et Beda sequitur. Aliter et melius, ut sensus sit: Non erant ex nobis, id est, de numero electorum, sive de Ecclesia, qua parte continet electos, qui soli sunt Ecclesiae membra semper mansura. Quem sensum idem Augustinus alibi tradit, ac pluribus explicat; ut libro de corrept. et gratia, cap. 9., et de dono persev. cap. 8. Si quaeras, unde Joannes sciverit, eos, de quibus loquitur, non fuisse electos: respondetur, id eum novisse, non certa de singulis scientia, sed probabili. Erant enim haeresiarchae et errorum magistri primarii, et, ut Joannes eos appellat, Antichristi, quorum aliquem ad Ecclesiae fidem et unitatem aliquando reverti, rarissimum est. De multis autem indistincte et in genere Joannes id certo sciebat ex Spiritu, quo dictante haec scribebat. Sensum posteriorem probat hoc, quod sequitur:
Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hoc est: Si fuissent ex electorum numero, ab Ecclesia non recessissent, sed in ea permansissent 5 aut certe, quod in talibus rarissimum est, ad eam rediissent, aut redirent aliquando, permansuri in ea. Ratio manifesta; nam qui in Ecclesia non permanent, sed ab ea recedunt numquam redituri, per hoc ipsum ostendunt, ad electorum numerum se non pertinere. Objiciet aliquis, incongruum videri, quod particulam: ex nobis, non uno modo interpretemur; sed prius de Ecclesia, postea de electis. Respondeo, congruenter, atque ex mente Joannis sic exponi. Latet enim in ejus verbis correctio quaedam rhetorica; quasi dicat: Fuerunt aliquando nostri, sed recesserunt a nobis; imo vero numq^am fuerunt nostri. Nam si nostri fuissent, nobiscum permansissent. Ubi, quod dico: nostri, non sine gratia sermonis aliter et aliter accipitur; prius pro iis, qui sunt iu Ecclesia, deinde pro electis. Porro jam ex his patet, Joannem hoc loco non significare, quod in Ecclesia nulli sint reprobi; sed magis docere contrarium.
Sed ut manifesti sint, quoniam non sani omnes ex nobis. Graece: Sed ut manifesti fierent etc. Sensus autem est, Deum idcirco permittere hoc, quod de Anticbristis dixit: Ex nobis exierunt, ut manifesti fiant, et a fidelibus vitari possint; simul ut exitu suo nobis manifestum faciant, non omnes, qui in Ecclesia sunt, esse electos. Id vero propterea nobis manifestatur, ne, qui stare nobis videmur, altum sapiamus; sed ut timea- 1 mus, et cum timore salutem nostram ^ operemur. Itaque geminum bonum suorum electorum ex illo malo, scilicet egressu quorundam ex Ecclesia, Deus elicit; nempe ut et facilius illos vitent, et ut ipsi reddantur humiliores atque cautiores. Potest haec pars etiam intelligi, ut sit Graecismus in verbis istis: Sed ut manifesti fiant, non omnes esse ex nobis; id est, ut patefieret, quod non omnes, qui nobiscum sunt in Ecclesia, sint ex numero nostro, qui sumus electi. Juxta quem sensum, redditum etiam a Syro interprete, posterior tantum utilitas jam dicta significatur.
2:20
20. Sed vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. Sed vos, Graece: Et vos. Modeste excusat Apostolus, quod tam sollicite eos admoneat, quasi rudes ac ignaros, cum essent in doctrina Christiana dudum instructi. Non sum nescius, inquit, vos a Christo per ejus gratiam ac coeleste magisterium sufficienter edoctos esse, sic ut noveritis omnia, quae ad salutarem doctrinam pertinent: verum haec scribo vobis, ne sinatis vos ab eo, quod tenetis, abduci; sed ut, quemadmodum infra loquitur, quod audistis ab initio, in vobis permaneat; ac rursus, ut unctio, quam accepistis, maneat in vobis. Sanctum, intelligit Christum, qui per excellentiam Sanctus appellatur a Prophetis, et singulariter Sanctus Sanctorum a Daniele cap. 9., quemadmodum et Justus simili tropo vocatur Act. 7. et 22. Utrumque vero nomen Petrus conjunxit, Act. 3. dicens: Vos autem Sanctum et Justum negastis. Unctionis seu carismatis vocabulo gratia Spiritus saucti significatur, vel potius Ipse Spiritus sanctus, quo velut oleo spirituali mentes suorum fidelium Christus perfundit et irrigat, multiplicem eis gratiam largiendo, tum doctrinae et scientiae, tum sanctitatis et virtutum. Sumpta metaphora ab unctione corporali, qua consecrabantur olim reges et sacerdotes, utrique ad officium suum digne ot sancte exsequendum. Unde et Christiani reges et sacerdotes vocantur, 1 Pet. 1. et Apoc. 1. Convenienter autemsicloquitur: Vnctionem habetis a Sancto, id est a Christo, quia UDctio particijjata ab eo descendit, qui unctus est prae omnibus consortibus suis; nec unctus simpliciter Sanctus, sed Sanctus Sanctorum, uti Daniel testatur; ut qui Spiritus unctionem acceperit absque mensura, propter quod etiam antonomastice Christus, id est unctus vocatur. Praeterea Joannes, hujusmodi sermone fideles alloquens, voluit ex adverso ostendere, haereticos omnes spiritualis gratiae expertes esse, nec ad illum pertinere, qui Sanctus in Scripturis appellatur, sed ad eum potius, qui sanctitatis omnis est inimicuB. Quaeri potest, an hoc, quod dicit: Et nostis omnia, portineat ad omnes et singulos fideles. Responsio: Quamvis unusquisque fidelis, quatenus vere fidelis est, fide teneat omnia ad salutem necessaria, saltem implicite (uam alioqui fidelis non esset), non tamen ad sensum Ajiostoli, in unumquemque competere, quod omnia norit, et quod infra dicit: Non necesse habetis, ut aliquis doceat vos. Nam ejuscemodi verbis non simplex fides eorum, quae credenda sunt, significatur; sed scientia quaedam, qua et intelligantur aliquousque ea, quae fidei sunt, et idoneis rationibus explicentur. De qua scientia Paulus 1 Cor. 12. et 13. Dicendum proinde, haec et similia ab Apostolo dici, non ad singulos fideles, sed ad Ecclesias eorum, ad quos scribit; ac si diceret: Habetis Episcopos et presbyteros, quorum cura ac studio vestrae Ecclesiae satis instructae sunt, et instruuntur in iis, quae pertinent ad doctrinae Christianae veritatem.
2:21
21. Non scripsi vobis quasi ignoran^ tibus veritatem, sed quasi scientibus eam. Quasi etc, Graece: quod non no^ vistis veritatem, sed quod novistis eam. Verum interpres noster sensum bene reddit, astipulante etiam Erasmo. Cohaeret haec pars praecedenti; quasi dicat: No~ stis omnia; et proinde non haec scripsi vobis quasi veritatis istarum rerum ignaris, sed potius tamquam scientibus; velut in memoriam vobis revocans ea, quae scitis, ut veritati perceptae firmiter adhaereatis. Et quia omne mendacium ex veritate non est. Clarius: Et scientes, quod nul^ lum mendacium ex veritate sit. Pendet enim ex eo, quod dixit: Scientibus eam. Eadem Joanni esse videntur, scire veritatem, et scire, quod nullum mendacium sit ex veritate; quemadmodum et infra repetit idem, dicens: Et verum est, et non est mendacium. Rectum enim, Philosopho teste, et sui index est et obliqui. Proinde cognita veritate, statim produntur errores contrarii. Si tamen aliquid est discriminis inter illa du3, dicemus, scire veritatem ad multos pertinere, qui non possint scientei' mendacium detegere et ostendere, veritati esse contrarium. Id enim Joanni est, ex veritate non esse, veritati contrarium esse. Minus enim dicit, plus volens intelligi. Mendacium autem vocat non quamvis falsitatem, sed antonomastice eam, quae sanae ac salutari doctrinae adversatur; ut patet ex eo, quod sequitur:
2:22
22. Quis est mendax, nisi is, qui ne~ gat, quoniam Jesus est Christus? In Graeco et Syriaco cum negatione legitur: Quoniam Jesus non est Christus. Et sie habent multi et probati codices Latini. Sic et Irenaei interpres reddidit lib. 3. cap. 18., et Beda legit in commentario. Sensus tamen utriusque lectionis idem est, eo quod Graecis et Syris duae negationes non plus faciunt saepenumero, quam una; nisi quod interdum negationi vehementiam addant. Mendacem intelligit, uti diximus, in doctrina religionis, quod in eo genere mendacium maxime periculosum et perniciosum sit. Neque sentit Apostolus, solos eos in doctrina religionis esse mendaces, qui negant Jesum esse Christum (erant enim illo tempore et aliarum haereseon magistri, de quibus Paulus et Petrus et Judas in suis Epistolis): sed hos caeteris esse pejores ac pestilentiores, significat ista loquendi forma; quomodo solemus dicere: Quae est impietas, si haec non est? Hoc igitur sensu dicit: Quis est mendax, si non ille, qui negat, Jesum esse Christum, dicendo: Jesus non est Christus? Et quidem Jesum esse Christum, negarunt Judaei. Verum de his Joannes non agit, sed de iis, qui sub nomine Christiano (quod omnes haeretici praetendunt) docebant, Jesum, Mariae filium, non esse Christum. Quales imprimis fuere Cerinthus et Ebion, jam exorti Joannis tempore; quales praeterea, quicumque Jesum solvebant, ut Apostolus loquitur infra cap. 4., id est, aliquid, ad naturam ejus pertinens, ei detrahebant, aut contrarium aliquid attribuebant, ut fecerunt alii in- Buper haeretici tempore Apostolorum, aut postea subsecuti. Qua de re infra cap. 4. V. 3. Et hi omnes admodum convenienter Antichristi vocantur, quia Christum ipsum destruere conati sunt. Ideo sequitur:
Hic est Antichristus, qui negat Patrem et Filium. Quidam suspicantur, his verbispraenuntiari Mahometum, tamquam insignem illum Antichristum, de quo aliquando venturo Scripturae loquuntur. Videtur enim haec pericope cum ea, quae sequitur: Omnis, qui negat Filiumy nec Patrem habet, in Mahometum aptissime quadrare, qui non uno loco sui Alcorani Filium negat, et feligionem Christianam ridet, quae doceat, Deum habere Pilium. Huc accedit, quod in Graeco dicitur: 6 avTtxpiOTO!;, cum articulo, quasi de illo singulari Antichristo sermo esset; quemadmodum superius articulum addidit, ubi dixit: Quia Antichristus venit, et infra cap. 4.: Et hic est Antichristus. Verum haec opinio, quae Mahometum facit Antichristum ilium in Scriptura praenuntiatum, ut alia nunc omittam, satis refellitur vel ex uno loco Pauli 2 Thess. 2. Nam quae ibi de Antichristo dicuntur, in Mahometum minime competunt, qui nec Deum se venditavit, sed Dei Prophetam; nec fuit adventus ejus in omni virtute et signis et prodigiis mendacibus. Po- Btremo, nec a Judaeis receptus est. Alii sentiunt, Joannem hic loqui de vero Antichristo, qui adhuc exspectatur; et sengum hujus partis esse dicunt, hoc (iuil. Elstii Comm. Tom. IIT. unum fore ex principalibus Antichristianae doctrinae capitibus, negare Patrem et Filium; idque fortasse, ut eo facilius tam Judaeos, quam Turcarum gentem ad se pertrahat; quorum isti jam olim a suo Mahometo didicerunt Filium e divinis tollere; Judaei vero Filium perpetuo negant, ex quo Filius Dei pro nostra salute descendit in terram. Negant, inquam, ea maxime causa, quod ille Filium Dei se praedicaverit. Ac videri potest Joannes ob id potissimum urgere fidem Patris et Filii, quod Judaei Patrem et Filium in divinis non agnoscerent. In quo quidem errore postea Mahometus se Judaeorum discipulum praebuit, ut et in circumcisione et aliis quibusdam. Aliorum porro sententia est, Joannem loqui de antichristis, id est, haereticis sui temporis, de quibus, nondum indicata eorum doctrina, jam dixerat: Nunc An~ tichristi multi facti sunt. Hac enim parte jam eos quasi digito monstrat, dicens: Hic est Antichristus, qui negat Patrem et Filium; ac si dicat: Quicumque hodie negat Patrem et Filium, Antichristus est, id est, ex eorum numero, quos paulo ante dixi Antichristos. Hic commentarius, quem tradit Irenaeus lib. 3. cap. 15. et alii post eum, maxime convenit tam contextui, quam tempori Apostolico. Dicuntur enim haec praecipue contra Cerinthum Judaizantium principem, qui, referente Epiphanio, fabulabatur, Christum in specie columbae venisse in Jesum, et revelasse ei quendam ignotum Patrem. De quo Patre etiam Carpocratiani plurima commenti sunt. Dicit ergo Joannes, illos sibi frustra blandiri de Patre, qui Jesum negant esse Christum et Filium Dei. Non enim alium Dei Filium agnoscebant aut exspectabant Judaei, quam Christum seu Messiam sibi promissum. Unde Pontifex eorum dicebat ad Jesum: Adjuro te per Deum vivum, ut dicas nobis, si tu es Christus, Filius Deiy Matth. 26. Quare qui Jesum negabat Christum in lege promissum, ut Cerinthiani, consequenter eum Filium Dei negabi»t. Hinc est, quod Joannes in hac Epistola, potissime cap. 4. et 5., diligenter incalcat hanc doctrinam, Jesum esse Christum, Filium Dei. Et denique clausurus Epistolam dicit: Scimus, quoniam Filius Dei venit, scilicet ille ipse Messias exspectatus. Quod pro prioribus opinionibus adferebatur de articulo Graeco, nihil efficit. Constat enim, articulum frequenter a Graecis auctoribus usurpari sine emphasi, perinde atque si additus non esset.
2:23
23. Omnis, qui negat Filium, nec Patrem habet. Ostendit, merito se dixisse: negat Patrem et Filium; quamvis illi, contra quos agit, non Patrem diserte negarent, sed Filium. Neque enim Pater a Filio separari potest, ut Filium quis neget, Patrem agnoscens ac fide retinens. Tta Dominus in Evangelio: Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, utique et Patrem meum sciretis, Joan. 8.; ei hoc est, quod sequitur:
Qui confitetur Filium, et Patrem habet. Id est: Qui confitetur, se credere Filium, is demum est, qui etiam Patrem fide tenet, alioqui Patrem non habiturus. Haec pars abest in Graecis, ac ne quidem ab Oecumenio lecta est; tametsi Latina constanter exhibent. Aliqui putant, annotatam a quopiam lectore, irrepsisse in contextum. At vero similius est, excidisse e Graecis codicibus oscitantia scriptoris, propter homoeoteleuton hujus partis cum praecedenti. Quod et in aliis similibus accidisse non raro, novimus. Estque hujus rei notabile exemplum infra cap. 5., ubi agitur de tribus testimonium dantibus. Certe legitur haec pars et in Syriaco, et in nonnuUis etiam Graecis, et apud Cjrillum lib. 9. in Joannem, cap. 40.
2:24
24. Vo8 quod audistis ab initio, in vobis permaneat. Graece: Vos igitur quod audistis, etc. Respicit enim ad id, quod dixit: Kon scripsi vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam; ac si dicat: Nihil novum et inauditum aut incognitum vobis adfero; probe tenetis omnia; tantum moneo, ut doctrinam, quam ab initio, nobis Apostolis praedicantibus, audistis et accepistis, et hactenus tenetis, firmiter retineatis usque in finem; nec istis novis magistris novorum dogmatum satoribus aurem praebeatis. Sic et in 2. Epistola de eodem agens argumento: Hoc est mandatum, inquit, ut, quemadmodum audistis db initio, in eo ambuletis; quoniam multi seductores exierunt in mundum, qui non confitentur, Jesum Christum venisse in carnem. Hic est seductor et Antichristus. Docent hujusmodi admonitiones, ex antiquitate judicandum de veritate doctrinae; si videlicet ab initio praedicatae et fundatae fidei tradita sit, et tamquam fidele depositum per Episcoporum successiones ad nos transmissa. Qaod de suis dogmatibus, in quibus ab Ecclesia Catholica disseutinnt, sectarii docere non possunt. Vide, quae diximus ad illud Gal. 1.: Si quis vobis evangeli^ zaverit praeter id, quod accepistis, anathema sit.
Si in vobis permanserit, quod audistis ab initio, et vos in Filio et Patre manebitis. Hoc est: Si doctrinam ab initio vobis traditam retinueritis, permanebitis in societate et amicitia Dei Filii et Patris. Filium ante Patrem nominat, quiacontraeos agit, quiFilium negabant; simul ut insinuet, Filium non esse Patre minorem, ut qui interdum etiam ante Patrem nominetur. Tacet autem Spiritum sanctum, quia de eo non erat oborta quaestio. Notandum est, interpretem hic et alibi indifi^erenter uti vocabulis manere et permanere, cum in Graeco sit unum et simplex: ^svetv, manere.
2:25
25. Et haec est repromissio, quam Ipse poUicitus est nobis, vitam aeternam. Et pro quia positum vult Oecumenius. Cum enim dixisset Apostolus: In Filio et Patre manebitis, consequenter ostendit, quantum hoc bonum sit. Nam societas illa cum Patre et Filio, quando perfecta erit, vita aeterna erit credentibus promissa. Cujus promissi praemii commemoratione eos excitat ad perseverantiam. Est autem in verbis Apostoli duplex Hebraismus; prior in eo, quod actum posuit pro objecto, promissionem pro re promissa; alter antiptosi, qua casum obliquum posuit pro recto: vitam aeternam, id est, vita aeterna. Sensus enim est: Nam quod dixi, vos in Filio et Patre mansuros, merces est, nobis in tradita veritate permanentibus a Christo Domino promissa, vita scilicet aeterna. Dicit autem: nobis, ut, quemadmodum societate jam conjuncti erant cum sanctis Apostolis sicuti dixit cap. 1.: Ut et vos societatem habeatis nobiscum, ita et sperent cum iisdem praemii communicationem.
2:26
26. Haec scripsi vobis de his, qui seducunt vos. Pronomen haec demonstrat ea, quae scripsit ab illo loco: Filioli, novissima hora est. Haec, inquit, scripsi vobis de falsis magistris, qui conantur vos in errorem inducere doctrinae vobis ab initio traditae contrarium, eundemque pestiferum, et qui sempitemum vobis creet exitium.
2:27
27. Et vos unctionem, quam accepistis ab Eo, maneat in vobis. Rursus antiptosis est: Unctionem pro unctio; sicut in Evangelio: Sermonem, quem audistis, non est meus, Joan. 14., tametsi Graecum: t6 ypiGixa, ambiguum est ad utrumque casum, ut etiam unctio verti possit. Est autem syntaxeos ordinatio: Unctio, quam vos accepistis ab Eo, maneat in vobis. Vel, ut in Graeco: IxivBi, manet in vobis. Quem modum cnuntiativum etiam Oecumenio lectum fuisse, satis indicat ejus expositio. Juxta Latinam lectionem exhortatio est, ut perseverent in doctrinaSpiritus sancti (quam rursas unctionem vocat, eadem ratione, qua supra versu 20.), quem Spiritum sanctum a Christo Domino {Sancto ibidem nuncupato) acceperant. Quae sit autem ratio conservandae hujus unctionis, bene docet Hesselius in comment., ad quem mitto lectorem. Caeterum, juxta Graecos codices, iterum se excusat Apostolus, dicens, se non haec eis scribere, quasi veritatem ignorent; cum in se domesticam et manentem habeant unctionem a Domino suppeditatam; sed exhortandi causa. Quam exhortationem paulo post sua forma subjicit, admonens, ut in eo maneant, quod acceperunt. Igitur secundum Graecam lectionem Apostolus hoc loco repetit pluribus verbis id, quod supra dixit: Vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. Nam illam partem: unctionem habetis a Sancto, nunc velut exponit, cum ait: Unctio, quam accepistis ab eo, manet in vobis. Alterum vero: Nostis omnia, antecedens est ad hoc, quod seqaitur:
Et non necesse habetis, ut aliquis doceat vos. Eatenus doctore opus non habebant, quatenus omnia noverant. Quo autem sensu noverint omnia fideles ii, quibus haec scribit, suo loco declaratum est. Habebant enim Episcopos et presbyteros, a quibus instruebantur et continebantur in doctrina Apostolica; nec adhuc ab haereticis seducti erant, sed tenebant, quod acceperant. Proinde non opus habebant doctore, sicut opus habent vel rudes, vel seducti; rudes, ut discant, quod numquam sciverunt; seducti, ut redeant ad id, a quo desciverunt. Sed tamen adhuc opus habebant doctore, cujus opera retinerentur in doctrina prius accepta, atque in ea plenius instruerentur, et adversus errores ac deceptiones haereticorum munirentur. Locus similis est apud Paulum 1 Thess. 4.: De caritate fraternitatis, inquit, non necesse habemus scribere vobis. Ipsi enim vos a Deo didicistis, ut diligatis invicem. Etenim illud facitis in omnes fratres, etc. Quos tamen, ut amplius id faciant, hortatur, ita subjungens: Rogamus autem vos, fratres, ut abundetis magis, etc. Jam igitur patet, ex his et superioribus Joannis Apostoli verbis non esse consequens (quod hodie sectarii docent), Spiritum sanctum ita cuilibet adesse Christiano, ut vel externo ministerio doctoris omnino non egeat, vel ipse per se judicare possit de quibuscumque fidei Christianae controversiis. Non enim singulis fidelibus tribuit Joannes omnia nosse, et alio, qui doceat, opus non'^habere; nisi juxta sensum jam explicatum,
Sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus. Variant Graeci codices. Nam plerique legunt: t6 auTO XP^^I^^} *psa unctio, pro quo Syriace: illa unctio; in paucis autem legitur: t6 auTOU X9^,Q\Lai., ipsius unctio, nempe Christi Domini, quod cum vulgata versione convenit; atque hoc modo legit etiam Augustinus. Hanc partem, velut imperfectam, libri quidam excusi supplent, addendo: ita faciatis, quod ipsum enarratores fere supplent exponendo. Hesselius sententiam perficit hoc modo: Sed hoc tantum ago, ut, sicut unctio vos docet de omnibu.s, et sicut imbuti estis, in eo maneatis. Verum hujusmodi supplementis fortasse non opus est, ut ex sequentibus apparebit.
Et verum est, et non est mendacium. Illud nimirum, quod unctio vos docet. Et sensus est: Id, quod docet vos unctio semel accepta, veritas est, non falsitas; vera doctrina, non falsa, qualem vobis adferunt et obtrudunt novi magistri. Posset etiam ex Graeco verti: Et vera est, scilicet unctio; sed non valde respondet alterum membrum: Et non est mendacium. Quamquam Augustinus utrumque legit adjective: Et verax est, et non est mendax; ut sensus sit: Unctionem, id est Spiritum sanctum, in omnibus, quae docet, veracem esse, sine falsitatis admixtione.
Et sicut docuit vos, manete in Eo. Vel: in ea, ut ad unctionem (Graece Xpiofia) referatur. Nec est in Graecis plerisque: jjisvsts, manete; sed /isvsTts^ manebitis, quod tamen idem valeat. Nam Hebraeis frequens est, uti futuris indicativi pro imperativis; ut: Non occides. Et mox commutat in verbum imperativum: jisvsTS. Completur autem hac parte (quantum mihi videtur) periodus ab illo initio: Sed sicut unctio etc, media tamen parenthesi \ ut tota distincte legatur hoc modo: Sed, sicut unctio ejus docet V08 de omnibus (et verum est, et non est mendacium), et sicut docuit vos, ma~ nete in eo. Quae sententia absoluta est, ut jam appareat, in priore parte non fuisse quaerendum supplementum. Additiuncula B. P. Fortassis expeditius est, periodum claudere sine ulla parenthesi, proxime ante illa verba: et sicut docuit vos, manete in eo; ut haec sit nova per se periodus, priori illi velut copulata, sed potius ex ea, secundum sensum, illata hoc modo: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus, ita se habet salutaris veritas, nihilque in hac ad salutem pertinente doctrina, qua unxit mentes vestras Christus Do" minus, est vel minimae falsitatis. Itaque sicut docuit vos, manebitis in eo, scilicet, quod vos docuit. Quae exhortatio proximis deinde verbis inculcatur vers. 28. Monet ergo S. Joannes, ut in unctione, sive in doctrina per unctionem accepta, tamquam indubitate vera, permaneant. Utitur autem verbo tam praesentis, quam praeteriti temporis: docet et docuit, ut innuat, doctrinam ac magisterium Spiritus saucti in Ecclesia esse perpetuum, nec ita abire in praeteritum, ut aliquando desinat. Datus est enim Ecclesiae Spmtus veritatis, ut maneat cum ea in aeternum, Joan. 14.
2:28
28. Et nunc, filioli, manete in eo. Repetitio est praecepti cum blanda appellatione, qua paternum erga eos amorem declaret. Nam praeter suavissimum no* men filiolorum, etiam illud: nunc, obsecrandi particula est, respondens Hebraeorum: na, quo illi utuntur in suo hosiahna. Illo vero: nunc, utuntur et linguae vulgares tamquam interjectione blandientis aut obsecrantis. Quidam: in eo, exponunt, in Christo, propter illud, quod sequitur: JJt, cum apparuerit, nempe Christus. Sed hoc non urget, ut alio referatur ea particula, quam quo referebatur in versu proxime praecedente, id est ad unctionem, aut potius ad id, quod doctum fuerat. Nam ad Christum illic etiam referri, minus probabile est. XJt, cum apparuerit, habeamus fiduciam. Fructum ac praemium oatendit perseverantiae, nempe fiduciam habere vitae promissae, cum apparuerit e coelo veniens Christus ad judicium. Nam Christi mentio praecessit sub nomine Filii, qui pollicitus sit nobis vitam aeternam, Potest autem haec fiducia dupliciter exponi. Nam vel intelligitur fiducia, quam nunc habemus in illud tempus, quo Christus apparebit. Spes enim et fiducia proprie est hujus saeculi; nam in altero saeculo spes in rem convertitur. Vel sensus est: Ut intrepidi, magnaque cum animi constantia stemus coram Judice Christo. Qui sensus congruit cum membro sequente, necnon cum eo, quod paulo post dicitur: Cum apparuerit, si~ miles ei erimus; item cum eo, quod dicit B. Petrus 1 Epist. 5.: Cum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam. Sed mox adferemus et tertium seasum.
Et non confundamur ab Eo in adventu Ejus. Dicuntur confundi, id est, pudefieri a Christo judice in adventu ejus, quorum in illo judicio peccata a judice propalabuntnr, quique pro illis ab eo recepturi sunt ignominiam aeternam. Verum hoc loco scrupulus est, quomodo Joannes, exhortans fideles ad perseverantiam verbo secundae personae: manete, statim personam mutet, se ipsum comprehendens in eo, quod subjungit: Ut habeamus fiduciam, et non confundamur etc, cum sermonis serios postulet, dicendum esse: Ut habeatis fiduciam, et non confundamini; aut certe ipso etiam exhortandi verbo se ipsum comprehendere deberet, ac dicere: Et nunc maneamus in eo. Responderi posset, personae in eadem oratione mutationem non esse inusitatam in Scripturis apostolicis. Veruntamen nescio, an in eorum scriptis ulla talis exstet personae mutatio, qualis hoc loco. Nam incongruum videtur ita loqui, ut conjungas te aliis in praemio, et disjungas in labore. Praeterquam quod verba sic sonant, ac si ipsis etiam Apostolis opus esset commonitione ad manendum in doctrina Apostolica, ut fiduciam habeant, et non confundantur in adventu Christi judicis. Igitur ut germaniorem Apostoli sensura assequamur, videtur mihi locus iste conferendus cura faltero ejusdem Apostoli, qui est iu 2 Epist., ubi secundum Graecam lectionem, ad Electam dominam et natos ejus sic loquitur: Videte vosmet ipsos, ne perdamus, quae operati sumus, sed ut mercedem plenam recipiamus. Quo loco significat Joannee, Evangelii ministros ac praedicatores perdere labores suos, nec plenam a Deo recipere mercedem, si illi, quibus praedicant, vel credere nolint, vcl a fide suscepta recedant. Quod sine dubio ad praemium accidentale referendum est, non ad essentiale. Non enim de illorum salute gavisuri sunt, quos ad salutem non perduxerint, interim tamen de essentiali praemio nihil perdituri. Similis est locus Heb. 13., ubi, cum eis praecepisset Apostolus, ut suis praepositis obediant, ita subjungit*. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri-, ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes. Vide nostrum ejus loci commentarium. Erit igitur et hujus loci sensus istiusmodi: Manete, perseverate in doctrina a nobis Apostolis accepta; ut, cum Christus ad judicandum venerit, rationem nostrae legationis a nobis exacturus, non afliciamur pudore propter vos discipulos nostros, si in eo, quod tradidimus, non permanseritis; sed ut cum gaudio et fiducia, id est, intrepida ac secura libertate (id enim vox Graeca 7:apprjoia significat) vos Christo judici sistaraus, propter fidem doctrinae nostrae adhibitam et in ea perseveranti<am electis aggregandos, simulque cum eis aeternae vitae praemio remunerandos. Requirit autem hic census sanam intelligentiam, quam ad dictum locum Epistolae ad Hebraeos ostendimus. Non enim periculum est. ne in Dei judicio malitia auditorum imputetur doctoribus ac praedicatoribus, officio suo rite et integre perfunctis; sed metaphoricus est sermo, quo significatur, eos, quorum praedicationem fructus speratus (propter auditorum malitiam) non consequitur, gaudio quodam caritnros, quod eis obvenisset, si auditores obedientes et perseverantes habuissent. Quod gaudium Theologi vocant accidentale. Metaphora sumpta est ab eo, quod accidit in rebus humanis; ubi rubore suffunduntur dispensatores, qui damna dominorum suorum in rationes referre coguntur, etiamsi fuerint extra culpam.
2:29
29. Si scitiSj quoniam justus est, scitote, quoninm et omnis, qui facit justitiam, ex Ipso natus est. Post admonitionem de antichristis fngiendis, transit Apostolus ad describendos veros Dei filios, et in eo immoratur toto seq. cap. Ut proinde, quemadmodum bene Cajetanus observat, ab hoc loco sumi deberet initium tertii capitis. Summa autem doctrinae est, eos esseDei filios, utique per adoptionem, qui juste vivendo et mandata Dei servando, reddunt se Deo similes. Si scitis, inquit, hoc est, cum sciatis (est enim res indubitabilis), Deum seu Christwn (nam de Christo proxime locutus sime justam, qui et factus est nobis justitia et sanctificatio, 1 Cor. 1., illud etiam scitote, quod omnis, qui operatur justitiam, id est, quicumque juste vivit, sit ejus filius, atque ex ipso natus. Haec enim est secunda nativitas hominis, quam Scripturae regenerationem vocant, qua renascitur in Christo atque ex Christo tamquam ex secundo Adam ad justitiam, qui prima nativitate fuerat natus ex primo Adam ad iniquitatem, secundum illud: Ecce, in iniquitatibus conceptus sum etc. Significat hac sententia Apostolus, omne opus justitiae proficisci non ex viribus naturae, quas ex prima nativitate accepimus, sed ex Christo, nostrae regenerationis auctore. Quaeri hic posset, quomodo verum sit, omnem eum, qui facit justitiam, esse Dei filium; cum multi, tam catechumeni, quam post lapsum poenitentes, opera justitiae exerceant, nondum regenerati aut reconciliati. proindeque nec filii Dei. Sed eam rem differemus usque ad illum locum sequentis capitis huic similem^: Qui facit justitiam, justus est, sicut et ille justus est.
2:1
Nello stesso Nuovo Testamento suppongono od attestano la realtà dell'A. o della presenza dell'umanità glorificata di Cristo in cielo gli apostoli Paolo, Pietro e Giovanni (I Thess. 1, 10; Eph. 1, 20-22; 4, 10; 6, 9; specialmente Hebr. 9, 24 [e 7, 27; 8, 1, 10, 12; ecc.]; I Pt. 3, 22; I Io. 2, 1). Le testimonianze sono più che sufficienti per compensare il silenzio di Mattos, che ha preferito chiudere il suo Vangelo con l'apparizione in Galilea di Gesù che invia gli apostoli …
a) Contributo del Capo. — Cristo Redentore ha soddisfatto per tutti i peccati nostri con una soddisfazione condegna, sovrabbondante e infinita; ci meriti la giustificazione e tutti i doni soprannaturali; ha pregato (Io. 17, 6-26) e continua a pregare per noi (Rom. 8, 34; Hebr. 7, 25; I Io. 2, 1); lasciò alla Chiesa, da lui istituita, quali mezzi di santità e di salute eterna: la vera fede, il sacrificio, i Sacramenti; ci donò (il che è nuovo titolo per noi) la sua stessa …
… Ed in cielo egli continua eternamente presso Dio la sua i. impetratoria per gli uomini: «sempre essendo vivo, sì da poter intercedere in loro favore» (Hebr. 7, 24; cf. Io. 14, 16; Rom. 8, 34; I Io. 2, 1-2).
14, 16 sgg.; cf. I Io. 2, 1). Attribuisce al p. l'ufficio
… Alcuni teologi lo affermano, basandosi su Io. 14, 16; I Io. 2, 1; Rom. 8, 39; Hebr. 7, 25.
… La concezione di Gesù intorno al suo regno messianico è universalistica: comandò agli Apostoli di predicare il Vangelo a tutte le genti (Mt. 28, 18); egli è la luce, che illumina ogni uomo (Io. 1, 9); è morto per tutti (I Io. 2, 1-2, cf. 4, 10; I Tim. 2, 6; Hebr. 2, 9; II Cor. 5, 14-15; Rom. 5, 15-19).
2:2
… propiziatorio: « Ecco l'Agnello di Dio, ecco chi toglie il peccato del mondo » (Io. 1, 29); e nell'Apoc. 5, 8: « Sei degno, o Signore, di prendere il libro e di aprire i suoi sigilli, perché tu sei stato ucciso e ci hai redenti a Dio col tuo sangue »; I Io. 2, 2: « Ed egli è la propiziazione (ὕπαμός) per i nostri peccati ». Ma s. Giovanni allarga l'idea della R. riconnettendola a tutta la vita del Verbo Incarnato, che è manifestazione e trasfusione …
2:3
è perfetto » (I Io. 2, 3-6; II Io. 6; cf. Mt. 5, 19; 7, 21-23; 12, 46-50; Lc. 11, 27-28). Simili raccomandazioni, proporzionate all'attrattiva esercitata sopra di essi, impedivano che coloro che il Cristo aveva …
2:4
GIOVANNI, APOSTOLO, EVANGELISTA, SANTO
… (νυκτί), παράκλητος, ἁμαρτίαν, τεκνίον (e Gal. 4, 19), τιθῆναι ψυχὴν ἑαυτοῦ (I Io. 3, 16; Io. 10, 11, 17 sg., 15, 13). Altri termini e frasi occorrono comunemente: ποιεῖν τὴν ἀλήθειαν (I Io. 1, 6 = Io. 8, 44); οὐκ ἔστιν ἡ ἀλήθεια ἐν τινι (I Io. 1, 8; 2, 4 = Io. 8, 44); ἐκ τῆς ἀληθείας εἶναι (I Io. 2, 21 = Io. 18, 37); ἐκ τοῦ διαβόλου εἶναι (I Io. 3, 8 = Io. 8, 44); ἐκ θεοῦ εἶναι (I Io. 3, 4, 1 = Io. 7, 17; 8, 47); ἐκ τοῦ κόσμου εἶναι …
2:7
… Del resto la sua consegna ai fedeli coincide con la loro: il rimanda all'insegnamento dei primi anni: quod fuit ab initio (I Io. 1, 1-4; 2, 7; II Io. 5); raccomanda loro di non credere a pretese suggestioni o rivelazioni dello Spirito Santo: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sint. È uno spirito …
2:11
GIOVANNI, APOSTOLO, EVANGELISTA, SANTO
… Io. 18, 37); ἐκ τοῦ διαβόλου εἶναι (I Io. 3, 8 = Io. 8, 44); ἐκ θεοῦ εἶναι (I Io. 3, 4, 1 = Io. 7, 17; 8, 47); ἐκ τοῦ κόσμου εἶναι (I Io. 4, 5 = Io. 3, 23); ἐκ τοῦ κόσμου λαλεῖν (I Io. 4, 5 = Io. 3, 31); τῆς γῆς, ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἐν τῷ φατὶ περιπατεῖν (I Io. 2, 11 = Io. 8, 12; 12, 35). Similmente la « vita » (α) è Cristo (Io. 1, 4; [6, 48]; 11, 25; 14, 6 = I Io. 1, 1 sg.; 5, 11, 20); la « luce » φῶς è Dio e Cristo (Io. 1, 4, 5, 7; 3, 19 = I Io. 1, 5, 7; 2, 8).
2:15
… In questa prospettiva mistica il tempo non conta: Paolo e i « perfetti », immersi nell'assoluto, sulla terra vedevano solo la precarietà (I Cor. 7, 29-31; I Pt. 4, 7; I Io. 2, 15-18) degli uomini e degli eventi (B. Allo [v. bibl.], pp. 180-83). E i cristiani si uniscono fin d'ora, vivendo con Cristo, alla sua p. che sarà anche la p. dei suoi fedeli (Col. 5, 4; …
… Tale verità consta dalla S. Scrittura (Mt. 5, 48; Lc. 14, 25; Phil. 4, 8; I Cor. 7, 29-31; Eph. 1, 4; II Tim. 3, 10; I Pt. 1, 15; I Io. 2, 15; Apoc. 22, 11), dai ss. Padri (s. Agostino, Sermo 96, 7; PL. 38, 588; s. Basilio, Sermo de renunciatione saeculi; PG 31, 628), dalla costante tradizione (cf. Pio XI: AAS, 15 [1922], …
2:16
… generalmente in forma di voti, costituiscono la base dello « stato religioso » (can. 487): la povertà volontaria, la castità perpetua e l'obbedienza perfetta, in opposizione alle tre sollecitudini che nella natura umana viziata diventano fornite di peccato (I Io. 2, 16). I c. e. furono limitati a tre nel medioevo, con richiamo a s. Gregorio Magno (In Ezech. hom., II, 8, 18).
la concupiscenza appare come il peccato più caratteristico di questo mondo (v. I Io. 2, 16) mentre si aspetta, dal secolo venturo, che venga sradicata o suggellata (v. IV. Ebd. 8, 53 [Vulgata], nella edizione di B. Violet, p. 120. Sulla fine dello jezer har-ra' nei tempi …
La m. suppone un impegno personale per vincere il mondo condannato da Gesù Cristo (Io. 17, 9-16) e costituito dalle « concupiscenze degli occhi e della carne, dalla superbia della vita » (I Io. 2, 16), radicate in ogni uomo. …
… L'intero «mondo» (in senso peggiorativo: Io. 1, 10; 7, 7; 15, 18; 16, 20; 17, 9-16; I Io. 2, 16; 5, 19; Mt. 18, 7; Gal. 6, 14) è sottoposto a S. per l'estremo acuirsi del dilemma ontologico-etico (Dio o il nulla, la vita o la morte, la santità o l'iniquità) tendente all'unità …
… Un qualche fondamento per una classificazione logica possono aver fornito i seguenti testi : Eccli. 10, 15; I Tim. 6, 9-10; I Io. 2, 16. Difatti i primi scrittori, che tentano una classificazione, pongono la superbia come prima fonte universale, sulla base dell'Ecclesiastico (10, 15). Dietro la superbia enumerano gli …
2:18
… con la prima venuta di Cristo, intorno a cui si svolge la lotta e il dramma umano (morte o vita, perdizione o salvezza), e si estende fino alla sua finale parousia: perciò dalla presenza dell'A. si deve dedurre che siamo alla tappa ultima del mondo (1 Io. 2, 18). Ma solo la parousia dell'A. con la conseguente « apostasia », sarà segno della fine imminente (II Thess. 2, 3-12).
… Gesù Cristo ha i suoi apostoli, egli gli « anticristi », « che sono molti » (I Io. 2, 18) e sono zelanti nel sostenere lo sforzo del loro capo che tenta di soppiantare Dio, mettersi al suo posto, e farsi adorare (I Io. 2, 18-22; II Thess. 2, 3-12. Cf. A. Charue, in L. …
Lc. 1, 32 sg.). È la concezione di tutto il Nuovo Testamento: il tempo messianico è detto: καιρός ἕπανος (I Pt. 1, 5, 20; Ind. 18; I Tim. 4, 1; I Io. 2, 18); πληρωμᾶ τοῦ χρόνου (Gal. 4, 4); τῶν καιρῶν (Eph. 1, 10); τὰ τέλη τῶν αἰώνων (I Cor. 10, 11); συντέλεια τῶν αἰώνων (Hebr. 9, 26; cf. F. Spadafora, Ezechiele, Torino 1948, pp. 280 …
economia, è cessata (II Cor. 5, 17; Hebr. 8, 13); siamo prossimi alla « fine delle cose » del mondo (Hebr. 10, 25, 37; Iac. 5, 8; I Pt. 4, 7; I Io. 2, 18). Quando gli Apostoli proclamano « il Signore vicino » (Phil. 4, 5; Rom. 13, 11; Iac. 5, 8; Apoc. 3, 20), si tratta di una prossimità spaziale-spirituale più che temporale; è la presenza …
TESSALONICESI, EPISTOLE I-II AI
… sgg.; specialmente Lc. 18, 8, si tratta delle defezioni avvenute nella Chiesa di Palestina: Hebr. 6, 4 sgg.; 10, 26-28; cf. Mt. 24, 13; Lc. 21, 19; Hebr. 10, 36) e si sia manifestato l'iniquo, il dannano, l'avversario (o «l'anticristo»: cf. I Io. 2, 18-22: è la sinagoga in senso collettivo, gli zeloti, i loro capi, o in particolare qualcuno di questi), colui che s'oppone a Dio e si esalta (frasi tolte da Dan. 11, 36; cf. 8, 10 sg., …
2:20
tutto ciò che io vi ho detto ». S. Giovanni aggiunge (I Io. 2, 20): « Voi, o miei figlioli, avete ricevuto l'unzione dal Santo e conoscete tutto ».
2:21
GIOVANNI, APOSTOLO, EVANGELISTA, SANTO
… Gal. 4, 19), τιθῆναι ψυχὴν ἑαυτοῦ (I Io. 3, 16; Io. 10, 11, 17 sg., 15, 13). Altri termini e frasi occorrono comunemente: ποιεῖν τὴν ἀλήθειαν (I Io. 1, 6 = Io. 8, 44); οὐκ ἔστιν ἡ ἀλήθεια ἐν τινι (I Io. 1, 8; 2, 4 = Io. 8, 44); ἐκ τῆς ἀληθείας εἶναι (I Io. 2, 21 = Io. 18, 37); ἐκ τοῦ διαβόλου εἶναι (I Io. 3, 8 = Io. 8, 44); ἐκ θεοῦ εἶναι (I Io. 3, 4, 1 = Io. 7, 17; 8, 47); ἐκ τοῦ κόσμου εἶναι (I Io. 4, 5 = Io. 3, 23); ἐκ τοῦ κόσμου λαλεῖν …
2:22
… La predicazione apostolica ha per tema centrale che Gesù è il C., da Pietro (Act. 2, 36) e Paolo (Act. 9, 22; 17, 3; 18, 5, 28) a Giovanni (Io. 20, 31; I Io. 2, 22; 5, 1; II Io. 7, 9). Ferve in proposito la polemica contro i giudei, i quali aspettavano il C. (Io. 1, 20, 25, 41; 3, 28; Lc. 3, 15), sospettavano che fosse Gesù (Io. 4, 29; …
… pretese suggestioni o rivelazioni dello Spirito Santo: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus si ex Deo sint. È uno spirito di menzogna, spiega, come Paolo, un anticristo, colui che altera la dottrina su Gesù: qui soluit Christum (I Io. 4, 1-6; 2, 22-25; I Cor. 12, 3). « Se qualcuno non vi porta la parola di Cristo, non accoglietelo tra voi, non salutatelo » (II Io. 7, 11).
2:24
L'Evangelista Giovanni ci tramandò il suggestivo titolo del Salvatore che apprese «fin dall'inizio» al momento della sua vocazione (Io. 1, 36; cf. I Io. 1, 1; 2, 24) e ne fece il fulcro scenico dell'Apocalisse, ove il simbolo vivente dell'A. …
… e indefettibile assistenza divina (Mt. 28, 18-20; Mc. 16, 15-16; Io. 14, 16 sgg.; 15, 26; 17, 18-20; I Cor. 1, 17; II Cor. 5, 20; I Tim. 3, 14 sgg.), ogni uomo deve a questa pienamente aderire (Mc. 16, 16; Rom. 1, 5; II Cor. 10, 4; I Io. 2, 24), né mai dare ascolto a dottrine contrarie (Rom. 6, 16; Gal. 1, 8; II Io. 1, 10) sotto pena di naufragio nella fede (I Tim. 1, 19). In queste semplici proposizioni: vi sono …
… Ora la missione e il potere di Cristo ebbero per oggetto la predicazione della dottrina ricevuta dal Padre: cf. Mt. 18, 18; 28, 18-20; Mc. 16, 15-16, 20; Lc. 10, 16; Rom. 1, 5; I Cor. 1, 17; II Cor. 5, 20; 10, 4; I Tim. 1, 19; I Io. 2, 24; II Io. 1, 10.
2:28
… (I Cor. 7, 29-31; I Pt. 4, 7; I Io. 2, 15-18) degli uomini e degli eventi (B. Allo [v. bibl.], pp. 180-83). E i cristiani si uniscono fin d'ora, vivendo con Cristo, alla sua p. che sarà anche la p. dei suoi fedeli (Col. 5, 4; Hebr. 9, 28; I Pt. 5, 4; I Io. 2, 28; 3, 2). La « vicinanza del Signore » è motivo di timore, come l'irruzione d'un ladro (I Thess. 5, 2-4; II Pt. 3, 10; Apoc. 1, 3; 16, 15), di austerità (Rom. 13, 11 sg.; I Cor. 7, 29-32; …
2:29
… Con termine ancora più forte, s. Giovanni nella sua I Lettera dice i cristiani «nati da Dio», aventi in se stessi un germe di lui (στέψα αὐτοῦ: I Io. 3, 9; cf. ibid., 2, 29; 3, 13; 4, 7 e P. De Ambroggi, op. cit., p. 227).
Douay-Rheims (Challoner) · Vulgata Clementina · Douay-Rheims originale (Reims 1582), trascrizione EEBO-TCP (CC0) · La Sacra Bibbia, tradotta dalla Volgata da Antonio Martini (1769-1781) (LaParola (laparola.net), Martini OSIS text, Public domain (LaParola's electronic edition marks it 'Dominio pubblico')). Pubblico dominio.